IIА тобы: Сілтілік жер металдары (Бериллий, Магний, Кальций, Стронций, Барий, Радий) Бұл элементтердің сыртқы қабатында екі электроннан болады. Олар сілтілік металдарға қарағанда сәл тұрақтырақ, бірақ бәрібір жоғары химиялық белсенділікке ие.
Табиғатта таралуы: «Жер» деп аталуының тарихи себебі бар: ерте заманда химиктер балқымайтын, суда нашар еритін оксидтерді осылай атаған. Кальций мен магний табиғатта өте көп кездеседі (әктас, мәрмәр, доломит тау жыныстарында). Кальций адам мен жануарлардың сүйектері мен тістерінің негізін құрайды.
Ерекшеліктері: Отқа ұстағанда бұл металдар жалынды түрлі түске бояйды (стронций – қызыл, барий – жасыл, кальций – кірпіш түстес қызыл). Бұл қасиет отшашулар (фейерверктер) жасауда кеңінен қолданылады.

IIIА тобы: Бор тобы (Бор, Алюминий, Галлий, Индий, Таллий) Бұл топтан бастап периодтық кестеде металдардан бейметалдарға ауысу байқалады. Сыртқы қабатында үш электроны бар.
Қасиеттерінің өзгеруі: Топтың басындағы бор – таза бейметалл, өте қатты зат. Ал одан кейінгі алюминий – нағыз металл. Алюминийдің бір ерекшелігі – ол амфотерлі, яғни жағдайға байланысты әрі қышқылдармен, әрі сілтілермен реакцияға түсе алады.
Қолданылуы: Алюминий – жер қыртысындағы ең көп таралған металл. Ол ауада берік оксид үлдірімен қапталатындықтан, коррозияға (тотығуға) төзімді. Жеңілдігі мен беріктігінің арқасында авиацияда, құрылыста және электр сымдарын жасауда басты материал болып табылады. Галлий болса, адам алақанында балқитын ерекше қасиетке ие (балқу температурасы небәрі 29,7°C).

IVА тобы: Көміртек тобы (Көміртек, Кремний, Германий, Қалайы, Қорғасын) Сыртқы деңгейінде төрт электрон орналасқан. Бұл топ – элементтер қасиеттерінің түбегейлі өзгеруінің ең жарқын мысалы. Топ бойынша төмен түскен сайын бейметалдық қасиеттер әлсіреп, металдық қасиеттер күшейеді.
Көміртек және тіршілік: Көміртек – органикалық химияның патшасы. Ол өзара байланысып, миллиондаған ұзын тізбектер құрай алады, сол себепті Жердегі барлық тірі ағзалардың (ақуыздар, майлар, көмірсулар) негізі болып табылады. Сондай-ақ, көміртектің аллотропиялық түрленулері таңғаларлық: ол ең жұмсақ заттың бірі графит (қарындаш ұшы) түрінде де, табиғаттағы ең қатты зат – алмаз түрінде де кездеседі.
Кремний және технология: Кремний – жер қыртысында оттектен кейінгі екінші орындағы элемент (құм, кварц). Ол – жартылай өткізгіш, сондықтан бүкіл заманауи электроника, компьютерлік процессорлар мен күн панельдері кремнийге негізделген.

VА тобы: Пниктогендер немесе Азот тобы (Азот, Фосфор Висмут)Сыртқы қабатында бес электрон бар. Топтың басты өкілдері – азот пен фосфор.
Азот: Екі атомнан тұратын азот молекуласында (N_2) атомдар арасында өте берік үш еселі байланыс бар. Сондықтан ол химиялық жағынан өте енжар. Жер атмосферасының 78%-ын құрайды. Өсімдіктердің өсуіне өте қажет, сол үшін азотты тыңайтқыштар ауыл шаруашылығында орасан зор рөл атқарады.
Фосфор: Оның бірнеше түрі бар. Ақ фосфор – қараңғыда жарқырайтын, ауада өздігінен тұтанып кететін өте улы зат. Ал қызыл фосфор – қауіпсіз, ол сіріңке қорабының бүйіріне жағылады. Күшәла (мышьяк) – ежелден бері белгілі өте күшті у.

VIА тобы: Халькогендер немесе Оттек тобы (Оттек, Күкірт, Селен, Теллур, Полоний)Сыртқы қабатында алты электрон бар, толық (сегіз) болуы үшін оларға тек екі электрон жетіспейді. Сондықтан олар – күшті тотықтырғыштар.
Оттек: Жер қыртысындағы ең көп таралған элемент. Ол судың, тау жыныстарының және көптеген органикалық заттардың құрамына кіреді. Жану процесін және тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттектің тағы бір маңызды түрі – озон (O_3), ол Жерді Күннің зиянды ультракүлгін сәулелерінен қорғайтын қабат түзеді.
Күкірт: Сары түсті, морт сынғыш бейметалл. Өнеркәсіптегі ең маңызды өнім – күкірт қышқылын өндірудегі негізгі шикізат. Күкірт қышқылының өндіріс көлеміне қарап, кез келген мемлекеттің химия өнеркәсібінің даму деңгейін бағалауға болады.

VIIА тобы: Галогендер (Фтор, Хлор, Бром, Йод, Астат) Сыртқы қабатында жеті электрон бар. Оларға идеал жағдайға жету үшін бар-жоғы бір электрон жетіспейді, сондықтан олар периодтық кестедегі ең күшті, ең агрессивті бейметалдар.
Қасиеттері мен агрегаттық күйлері: Топ бойынша төмен түскенде олардың физикалық күйі өзгереді: фтор мен хлор – улы газдар, бром – сасық иісті, буланып тұратын қызыл-қоңыр сұйықтық (бөлме температурасындағы жалғыз сұйық бейметалл), ал йод – қыздырғанда сұйық күйге айналмай, бірден күлгін газға айналатын (сублимация) қатты кристалды зат.
Химиялық белсенділігі: «Галоген» атауы «тұз тудырушы» дегенді білдіреді. Олар барлық дерлік металдармен шапшаң реакцияға түсіп, тұздар түзеді. Фтордың химиялық белсенділігі соншалық, оның атмосферасында судың өзі жанады.

VIIIА тобы: Асыл (инертті) газдар (Гелий, Неон, Аргон, Криптон, Ксенон, Радон) Бұл элементтердің сыртқы энергетикалық деңгейі толығымен аяқталған (гелийде 2, қалғандарында 8 электроннан). Осы мінсіз құрылыстың арқасында олар химиялық тұрғыдан абсолютті дерлік тыныштықта болады.
Ерекшеліктері: Олардың атомдары бір-бірімен де, басқа элементтермен де байланыс түзбейді. Табиғатта тек бір атомды газдар түрінде кездеседі. Олардың иісі, түсі және дәмі жоқ.
Қолданылуы: Гелий – сутектен кейінгі екінші жеңіл газ, бірақ сутек сияқты жарылмайтындықтан, дирижабльдер мен әуе шарларын толтыруға қолданылады. Неон мен аргоннан ток өткізгенде ашық түспен жарқырайды, бұл қасиет көшедегі түрлі-түсті жарнама тақталарында кеңінен пайдаланылады. Аргон сонымен қатар металдарды пісіру (сварка) кезінде металды ауадағы оттектен қорғайтын инертті орта жасау үшін қолданылады.

Реакция аз ғой 🙂‍↔️