VА тобы: Пниктогендер немесе Азот тобы (Азот, Фосфор Висмут)Сыртқы қабатында бес электрон бар. Топтың басты өкілдері – азот пен фосфор.
Азот: Екі атомнан тұратын азот молекуласында (N_2) атомдар арасында өте берік үш еселі байланыс бар. Сондықтан ол химиялық жағынан өте енжар. Жер атмосферасының 78%-ын құрайды. Өсімдіктердің өсуіне өте қажет, сол үшін азотты тыңайтқыштар ауыл шаруашылығында орасан зор рөл атқарады.
Фосфор: Оның бірнеше түрі бар. Ақ фосфор – қараңғыда жарқырайтын, ауада өздігінен тұтанып кететін өте улы зат. Ал қызыл фосфор – қауіпсіз, ол сіріңке қорабының бүйіріне жағылады. Күшәла (мышьяк) – ежелден бері белгілі өте күшті у.

VIА тобы: Халькогендер немесе Оттек тобы (Оттек, Күкірт, Селен, Теллур, Полоний)Сыртқы қабатында алты электрон бар, толық (сегіз) болуы үшін оларға тек екі электрон жетіспейді. Сондықтан олар – күшті тотықтырғыштар.
Оттек: Жер қыртысындағы ең көп таралған элемент. Ол судың, тау жыныстарының және көптеген органикалық заттардың құрамына кіреді. Жану процесін және тірі ағзалардың тыныс алуын қамтамасыз етеді. Оттектің тағы бір маңызды түрі – озон (O_3), ол Жерді Күннің зиянды ультракүлгін сәулелерінен қорғайтын қабат түзеді.
Күкірт: Сары түсті, морт сынғыш бейметалл. Өнеркәсіптегі ең маңызды өнім – күкірт қышқылын өндірудегі негізгі шикізат. Күкірт қышқылының өндіріс көлеміне қарап, кез келген мемлекеттің химия өнеркәсібінің даму деңгейін бағалауға болады.

VIIА тобы: Галогендер (Фтор, Хлор, Бром, Йод, Астат) Сыртқы қабатында жеті электрон бар. Оларға идеал жағдайға жету үшін бар-жоғы бір электрон жетіспейді, сондықтан олар периодтық кестедегі ең күшті, ең агрессивті бейметалдар.
Қасиеттері мен агрегаттық күйлері: Топ бойынша төмен түскенде олардың физикалық күйі өзгереді: фтор мен хлор – улы газдар, бром – сасық иісті, буланып тұратын қызыл-қоңыр сұйықтық (бөлме температурасындағы жалғыз сұйық бейметалл), ал йод – қыздырғанда сұйық күйге айналмай, бірден күлгін газға айналатын (сублимация) қатты кристалды зат.
Химиялық белсенділігі: «Галоген» атауы «тұз тудырушы» дегенді білдіреді. Олар барлық дерлік металдармен шапшаң реакцияға түсіп, тұздар түзеді. Фтордың химиялық белсенділігі соншалық, оның атмосферасында судың өзі жанады.

VIIIА тобы: Асыл (инертті) газдар (Гелий, Неон, Аргон, Криптон, Ксенон, Радон) Бұл элементтердің сыртқы энергетикалық деңгейі толығымен аяқталған (гелийде 2, қалғандарында 8 электроннан). Осы мінсіз құрылыстың арқасында олар химиялық тұрғыдан абсолютті дерлік тыныштықта болады.
Ерекшеліктері: Олардың атомдары бір-бірімен де, басқа элементтермен де байланыс түзбейді. Табиғатта тек бір атомды газдар түрінде кездеседі. Олардың иісі, түсі және дәмі жоқ.
Қолданылуы: Гелий – сутектен кейінгі екінші жеңіл газ, бірақ сутек сияқты жарылмайтындықтан, дирижабльдер мен әуе шарларын толтыруға қолданылады. Неон мен аргоннан ток өткізгенде ашық түспен жарқырайды, бұл қасиет көшедегі түрлі-түсті жарнама тақталарында кеңінен пайдаланылады. Аргон сонымен қатар металдарды пісіру (сварка) кезінде металды ауадағы оттектен қорғайтын инертті орта жасау үшін қолданылады.

Реакция аз ғой 🙂‍↔️

Бәріңе хааааай, сіздермен байланыста Кура апай🤍

Қалайсыңдар? Сабақтар қалай өтуде? Бәріне үлгеріп жүрген шығар үздік химиктерім солай ма😇

Бейбіт ағай бөліскен теориялық материалдармен толық танысып шықтық па?🧪

Танысып шыққан болсақ, қазір сол бойынша опрос аламын.Бәріміз белсенді қатысып, білімімізді көрсетейік. Жауап беруге дайын отырамыз, менің үздік химиктерім! ❤️‍🔥