Лингвистика дегеніміз не? 👅
Қысқасы, тілді зерттейтін ғылым!

Тіл — қатысым құралы да, белгі жүйесі рөлін де атқарады, және оның зерттеуіне әртүрлі тараптардан кірісуге болады:
• Фонетика: дыбыстардың физикалық шығарылуы мен қабылдануы
• Фонология: мағына жеткізу үшін дыбыстардың жүйеленуі
• Морфология: сөз құрылымы
• Синтаксис: сөздердің сөйлемдерге біріктірілуі
• Семантика: сөздер мен сөйлемдердің мағынасы
• Прагматика: мағынаның мәнмәтінге сәйкес өзгерістері

Тіл табиғи бақылау (далалық лингвистика), үлкен мәтіндік жиынтықтарды талдау (корпустық лингвистика) және эксперимент сияқты әртүрлі тәсілдермен зерттеледі. Ал тарихи мәтіндерге үңілсеңіз, тілдегі өзгерістерді (диахрондық лингвистика), сөздердің шығу тегін (этимология) қадағалай аласыз немесе бір тілдің басқа тілмен байланысын (салыстырмалы зерттеулер) анықтауға болады.

Сондай-ақ пәнаралық салалары бар: нейролингвистика, психолингвистика, әлеуметтік лингвистика, есептеуіш лингвистикасы, тіл пәлсапасы.

Осы бағыттардың барлығы туралы болашақта тағы айтатын боламыз!
_
Что такое лингвистика? 👅
Если кратко, наука о языке!

Язык — это как средство коммуникации, так и система знаков, и к его изучению можно подойти с разных перспектив:
• Фонетика: физическое воспроизводство и восприятие звуков
• Фонология: систематизация звуков для передачи смыслов
• Морфология: словообразование
• Синтаксис: сложение слов в предложения
• Семантика: значения слов и предложений
• Прагматика: изменения значений с контекстом

Язык изучается разными способами, как например естественные наблюдения (полевая лингвистика), анализ крупных наборов текстов (корпусная лингвистика) и эксперименты. А если смотреть на исторические тексты, то можно проследить изменения в языке (диахроническая лингвистика), происхождение слов (этимология) или определить родство одного языка с другим (компаративистика).

Есть и смежные области: нейролингвистика, психолингвистика, социолингвистика, компьютерная лингвистика, философия языка.

О всех этих направлениях мы ещё расскажем в будущем!

#лингвистика

Лингвистикалық есеп дегеніміз не? 📝

Бұл лингвистердің жұмысын қарапайым түрде көрсететін есеп. Лингвистикалық есепте бейтаныс тілде материал ұсынылады. Шешуші оған сүйене отырып тілдің заңдылықтарын тауып, артынша олардың көмегімен бірнеше тапсырманы шешуі қажет. Мұндай есеп өз-өзіне жеткілікті: оны шешу үшін әдетте арнайы білім қажет емес, себебі барлық қажетті ақпарат есептің ішінде көрсетілген. Яғни, ол логиканың көмегімен шешіледі ⚙

Лингвистикалық есептердің түр-түрі бар. Осы және келесі жазбаларда #есептер тегінің астында біз сізге олардың қандай бола алатынын көрсетеміз.

🔁 Бүгін біз билингвалардан бастаймыз — бұл есептер бейтаныс тілдегі сөздерді, сөз тіркестерін немесе сөйлемдерді аударуға бағытталған. Билингвалар әдетте грамматикалық құбылыстарды бейнелейді. Міне, осындай есептің мысалы (шешімі кейінірек жарияланады):
_
Что такое лингвистическая задача? 📝

Это такая задача, которая в упрощённом виде показывает, чем занимаются лингвисты. Решающему предлагается материал на неизвестном ему языке, на основе которого нужно найти закономерности и с их помощью решить несколько заданий. Такая задача самодостаточна: для её решения, как правило, не нужны специальные знания, так как вся нужная информация содержится в условии задачи. То есть, она решается с помощью логики ⚙

Лингвистические задачи бывают очень, очень разными. В этом и следующих постах под тегом #задачи мы будем показывать вам, какими они бывают.

🔁 Сегодня мы начнём с билингв — это такие классические задачи на перевод слов, словосочетаний или предложений на незнакомом языке. Билингва обычно иллюстрирует какие-то грамматические явления. Вот пример такой задачи (решение будет опубликовано позже):

Лингвистика туралы аңыздар 🙅:
• Лингвистен көптеген шет тілдерін білу талап етілмейді. Бұл арнада ешбір тіл үйретпейміз. Арнаны қосымша тілдерді білмей-ақ бақылауға болады.

• Лингвист филолог емес. Филология әдетте белгілі бір халықтың тілі мен мәдениетін, көбінесе әдебиет арқылы зерттейді. Лингвист тілді жалпы және ең алдымен бақылау, эксперимент және деректерді талдау арқылы зерттейді.

• Тіл «бұзыла» алмайды. Ондағы кез келген өзгерістер табиғи. «Дұрыс сөйлеуді» үйретпейміз. Қазіргі лингвистика үшін тілдің кез келген көріністері тең.

• Сондай-ақ ең «үйренуге оңай», «әдемі» немесе «бай» тіл жоқ. Лингвистің алдында әлемнің кез келген тілдері тең.
_
Мифы про лингвистику 🙅:
• Лингвисты не обязаны знать много иностранных языков. На этом канале мы также не будем учить никаким языкам. За каналом можно следить без знаний дополнительных языков.

• Лингвисты не филологи. Филология обычно изучает язык и культуру определённого народа, чаще всего через литературу. Лингвисты изучают язык в общем и прежде всего через наблюдения, эксперименты и анализ данных.

• Язык не может “портиться.” Любые изменения в нём естественны. И мы не будем учить “говорить правильно.” Для современной лингвистики любые проявления языка равны.

• Также нет самого “лёгкого для изучения,” “красивого,” и “богатого” языка. Любые языки мира в глазах лингвистов равны.

#лингвистика

Оқушылардың назарына!
Биыл лингвистикалық олимпиадаларға қатысуды жоспарлап, дайындық материалдарын іздеп жүрсеңіз, ертең біз онлайн дәрістердің күзгі курсын бастайтынымызды қуана хабарлаймыз!🤩

📍Өтетін орны мен уақыты: GoogleMeet платформасы, Алматы уақыты бойынша сағат 17:00, әр сейсенбі және бейсенбі күндері (дәрістің басталуына 10 минут қалғанда сілтемесі арнамызда жарияланады)

⏰Формат: Сабақтың алғашқы 30 минутын теорияға арнаймыз, ал 10 минуттық үзілістен кейін 40 минут ойын форматында тақырып бойынша есептер шығарамыз. ⚠️ Дәрістер орыс тілінде өтеді, бірақ уақыт өте келе біз оларды барлығына бейімдейтін боламыз.

👩‍💻Курс ұзақтығы: 8 дәріс, 4 және 5 дәрістер арасында бір апталық үзіліс. Содан кейін Олимпиада маусымы басталатындықтан өзге нәрселер келетін болады🙇‍♀️

💸Бағасы: курс барлығына тегін!

—
Внимание школьникам!
Если вы собираетесь участвовать в лингвистических олимпиадах в этом году и ищете материалы для подготовки, то мы рады сообщить, что завтра мы начинаем наш осенний курс онлайн-лекций!🤩

📍Место и время проведения: платформа GoogleMeet, 17:00 по Алматы, каждый вторник и четверг (Ссылка на лекцию будет публиковаться на канале за 10 минут до ее начала)

⏰Формат проведения: Первые 30 минут занятия посвящаем теории, а после 10-минутного перерыва 40 минут решаем задачи по теме в игровом формате. ⚠️ Лекции будут проводиться на русском языке, но со временем адаптируем их для всех.

👩‍💻Длительность курса: 8 лекций, неделя перерыва между 4 и 5 лекцией. Затем начнется сезон олимпиад, так что будет что-то новое🙇‍♀️

💸Цена: курс полностью бесплатный для всех желающих!

#дәрістер #лекции

Ертеңгі дәрісте жазу жүйесінің қандай түрлері бар және әліпбидің бүгінгі түрінің қалай қалыптасқаны туралы айтатын боламыз😍 Таймерді орнатыңыз да, келіңіз, барлығын күтеміз!!!
—
На завтрашней лекции мы поговорим о том, какие бывают системы письма и как алфавит стал таким, каким мы видим его сейчас😍 Ставьте таймер и приходите, будем очень ждать всех!!!

#дәрістер #лекции

Бүгінгі дәрістің сілтемесі:
_
Ссылка на сегодняшнюю лекцию:
https://meet.google.com/bxo-bypf-pdm

Техникалық ақаулар үшін кешірім сұраймыз! 17:20-да кіріңіздер.
_
Просим прощения за технические неполадки! Заходите в 17:20.

Келгендеріңізге рахмет! Мұнда бүгінгі дәрістің бейнежазбасы жатыр, сонымен қатар біз ары қарай дамуымыз үшін кері байланыс формасын толтыруға шақырамыз! 💛
Дәрістегі есеп пен оның шешімін кейін арнамызда жариялайтын боламыз.
_
Спасибо всем, что пришли! Здесь находится запись сегодняшней лекции, а также предлагаем вам заполнить форму обратной связи, чтобы мы могли развиваться дальше! 💛
Задачу с лекции и её решение опубликуем позже на канале.

#дәрістер #лекции

Бір лингвистикалық есеп қаншалықты қиын болуы мүмкін? Бірден бесеуі ше? 🤔

Лингвистикадан дүниедегі ең ауқымды олимпиаданың – I ! O ! L ! – тапсырмаларын қарап шығуды ұсынамыз!

IOL, яғни International Olympiad in Linguistics, яғни Халықаралық лингвистикалық олимпиада – 2003-тен бері жылда өтетін, ең беделді халықаралық олимпиадалардың бірі. Олимпиаданың жеке және топтық кезеңдерінде қатысушылар түрлі тілдерге шытырман есеп шығарып логика мен интуициядан жарысады.

Дәл IOL-ға әрқайсысыңыз қатысып, ең көп ұпай жинасаңыз мүмкін тіпті жүлделі орын ала аласыздар. Бірақ та олимпиаданың мәні медальда емес – ұмытылмас тәжірибеде, ойөріс кеңейтуінде және, әрине, жас лингвистердің тату қауымын құруда. ХЛО-ға дайындық арқылы өз өмірін бұл ғылыммен байланыстырамын деп шешкендер көп, ал университеттер бұрынғы қатысушыларын жылы жүзбен қарсы алады!

Айтпақшы, Қазақстан құрамасы IOL-ға 2015 жылдан бері қатысып тұр және сол кезден 5 қола жүлде мен 5 құрмет грамотасын әкелген 🏅
_
Насколько сложной может быть одна лингвистическая задача? А что насчёт пяти за раз? 🤔

Предлагаем вам взглянуть на задания самой масштабной олимпиады по лингвистике – I ! O ! L !

IOL, она же International Olympiad in Linguistics, она же Международная олимпиада по лингвистике – одна из престижнейших международных олимпиад школьников, проходящая ежегодно с 2003. В двух турах олимпиады – индивидуальном и командном – участники со всего мира состязаются в логике и интуиции, решая каверзные задачи на разные языки.

Именно на IOL может попасть каждый из вас, а может и получить призовое место, собрав как можно больше баллов. Суть олимпиады, однако, не в медали, а в незабываемом опыте, расширении кругозора, и конечно формировании дружного сообщества молодых лингвистов. Немало тех, кто после подготовки к “межнару” решил связать жизнь с этой наукой, а многие университеты тепло принимают бывших участников!

Сборная Казахстана, кстати, участвует на IOL с 2015, и с тех пор привезла 5 бронзовых медалей и 5 почётных грамот 🏅

#олимпиада

Дыбыстық сәйкестік туралы есептер👂
Сондай есептер әдетте келесідей көрінеді: бірнеше тілдегі сөздердің тізімі берілген және сөздердің шығу тегі ортақ. Бұлар не туыстас тілдердің сөздері, не бір тілден екінші тілге ауысқан кірме сөздер болуы мүмкін. Шешушінің мақсаты — әр түрлі тілдердің сөздері арасында қандай дыбыстық сәйкестіктер байқалатынын түсіну және осы тілдердің басқа да сөздерінің қандай екенін болжауға мүмкіндік беретін жүйені құру.

Айта кететіні, егер тапсырма материалына сүйеніп, біз А тілінің сөздерін Б тілінің сөздерінен құрастыра алсақ, бұл А тілінің шынымен де Б тілінен шыққанын білдірмейді: олар бір ата тілден шығып, кейін әр түрлі бағытта дамыған тілдер де болуы мүмкін. Бұл жағдайда да олардың арасында жүйелі айырмашылықтар байқалады.

Міне, осындай есептің мысалы:
_
Задачи на звуковые соответствия👂
Задачи такого рода обычно выглядят так: дан список слов из нескольких языков, причём слова имеют общее происхождение. Это могут быть слова из родственных языков, а могут быть и заимствования одного языка из другого. Задача решающего — понять, какие звуковые соответствия наблюдаются между словами из разных языков, и выстроить систему, по которой можно предсказать, как выглядят и другие их слова.

Кстати, если на материале задачи мы можем получить слова языка А из слов языка Б, это совсем не означает, что язык А действительно произошёл от Б: речь может идти о языках, которые развивались из общего языка-предка параллельно, но в разных направлениях, и в таком случае тоже наблюдаются систематические различия.

Вот пример такой задачи:

📝 #есептер #задачи