Қазақстан Республикасының Конституциясына енгізілген өзгерістер мен толықтырулар жөнінде

«Тұран ойпаты - Арал теңізі» ҚБ -і тапсырмасын орындаған заңгер Нұртуған Тұржанов пен «Тұран ойпаты-Арал теңізі» ҚБ төрайымы А.Рысбаева Қазақстан Республикасының Конституциясына енгізілген толықтырулар мен өзгерістерге қатысты өз ұсыныстарын білдірді.

I Бөлім

«Тұран ойпаты Арал теңізі» ҚБ-і арнайы заңға мамандандырылған ұйым емес екендігіміз анық.

Солай болса да барша халқымыздың тағдыры байланған Конституциямыздың өзгеруі не жаңасы қабылдануы мүмкін деген бастамаларды естіген соң, азаматтық позициямыз ретінде ұсыныстарымызды бергіміз келеді. Ең болмаса ой қозғар, елдің дауысы деп назарға алар деп үміттенеміз. Қоғамымызға үлес қосқымыз келген азаматтық позициямыз!

Біріншіден:

Ең алдымен Конституция преамбуласында өзгеріс болса екен.
Преамбулада «Бiз, ортақ тарихи тағдыр бiрiктiрген Қазақстан халқы, ...» -деп басталады. Осы жерде «ортақ тарихи тағдыр бiрiктiрген Қазақстан халқы» деген сөйлемді алып тастауды ұсынамыз.

Себебі, Казақстан халқы дегенде барлық ұлттарды мемлекет құрушы титулды халықпен тең құқық беріп тұр. Олай болуы мүмкін емес. Өйткені елдің де жердің де иесі қазақ халқы. Расында байырғы қазақ жерінде бірнеше рет мемлекеттік құрып, тәуелділікке түсіп, қайта құрылып жатқан байырғы қазақ халқы.

Конституция жалғандықты дәріптемеуі керек. Тікелей қазақ халқы деген сөзді жаза алмаса ең болмаса өзгелерге тең иелік бермеуі керек. Өйткені өзге ұлттардың өз ұлттық мемлекеттері бар. Олардың ұлтын, ұлттық мемлекетін ұмытуға мәжбүрлей алмаймыз, алдауға, алдануына жол беруге қақымыз жоқ.

Дұрысында «Біз, ортақ тарихи тағдыр біріктірген Алтын Орда мемлекетінің мұрагер халқы,» -деп бастау жөн. Бұл преамбулаға арнаған екі ұсынысымыз.

Екіншіден:

Біз де барша халқымыз сияқты жетпіс пайыздан аса титулды халық тұратын мемлекетте тұрғылықты халықтың тілімен қатар басқа тілдердің тең құзырлы болуын қаламаймыз.

Сондықтан мемлекеттік тіл -қазақ тілі болуын талап етеміз. Оған теңестірілген ресми, басқа астарлы тілдердің болғанына қарсымыз. «Орыс тіліне ондай мәртебе берілсе, басқа ұлттарға неге берілмейді» деген заңды талап туындайды. Бүгінгі күнге дәл сондай қажеттілік ағылшын тіліне де бар. Ресми қатынас тіл ретінде сұрану мүмкіндігі тұр.

Біз, «Мемлекеттік ұйымдарда және жергілікті өзін-өзі басқару органдарында орыс тілі ресми түрде қазақ тілімен тең қолданылады» деген 7-баптың екінші тармағын алып тастауды сұраймыз.

Үшіншіден:

Біз, 2-баптың 3-1-« Астана қаласының шегінде конституциялық заңға сәйкес қаржы саласында ерекше құқықтық режим белгіленуі мүмкін» деген тармағы алынып тастауға жатады деп санайды, себебі, осы баптың- 3-тармағындағы «Республиканың əкімшілік-аумақтық құрылысы, оның елордасының мəртебесі заңмен белгіленеді» деген ұғымы толық қамтиды.

Төртіншіден:

6-бапқа 4-тармақ қосып онда «Стратегиялық табиғи нысандарды жекеменшікке берілмейді, ұзақ мерзімді жалға беру референдум немесе арнайы қоғамдық бақылау арқылы берілуі мүмкін» деген сөзбен. Бұл ұстаным болашақта Ресейге берілген әскери сынақ алаңдары, Байқоңыр секілді жағдайларды болғызбау үшін қажет.

Бесіншіден:

29-баптың 1 -тармағын «Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын сақтауға құқығы бар» дегеннен кейін «Мемлекет Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғайды. Азаматтардың мемлекеттік емдеу орындарында, ауруханаларда тегін ем алуына кепілдік беріледі» деген сөзбен толықтыруды сұраймыз. Себебі, зайырлы мемлекет өз азаматтарының денсаулығын қорғауға міндетті.

🔹 KazService

II Бөлім

Алтыншыдан:

31-бапты 3- тармақпен толтырып «Мемлекет табиғатты қорғау саласында шешімдер қабылдағанда болашақ ұрпақтың мүддесін ескеруге міндетті» деп жазуды сұраймыз. Мемлекет те жер де болашақтың - еншісі.

Жетіншіден:

37-бапты 2- тармақпен толықтырып «Мемлекет ұлттық құндылықтарды қорғауға міндетті» деп толықтыруды сұраймыз.
Ұлттық құндылықтар кез-келген мемлекеттің іргесі. Ұлт тарихсыз, тарихи өнерсіз, өткен жолын айқын бағалаусыз -мемлекет бола алмайды.

Сегізіншіден:

38-бапты 2- тармақпен толықтырып «Мемлекет су ресурстарын -жер асты сулары, жер үсті сулары және бұлт күйіндегі су көздері деп таниды және мемлекетаралық қатынастарда реттейді» деп жазуды сұраймыз. Себебі су ресурстарынсыз мемлекеттің болашағы жоқ.

Қазақстанның су ресурстары ретінде жерасты сулары, жерүсті сулары, сондай-ақ қар мен жаңбыр суларын кешенді түрде қарастыру қажет деп санаймыз. Осы бағытта су көздерін жүйелеу, жерасты су қорларын жан-жақты зерттеу, олардың картасын жасау және тиімді пайдалану шараларын қолға алу маңызды. Қазақстанның су ресурстары ретінде жерасты сулары, жерүсті сулары, сондай-ақ қар мен жаңбыр суларын кешенді түрде қарастыру қажет деп санаймыз. Осы бағытта су көздерін жүйелеу, жерасты су қорларын жан-жақты зерттеу, олардың картасын жасау және тиімді пайдалану шараларын қолға алу маңызды.

Сонымен қатар, жерүсті сулары — өзендер, көлдер мен теңіздердің қазіргі жағдайын бағалау, сондай-ақ бұлттардан жаңбыр мен қар алу технологияларын дамыту мәселелері де күн тәртібінде тұруы тиіс.

Сусыз болашақ жоқ. Климаттың жылынуы үдерісі күшейіп келеді. Арал теңізі, Балқаш көлі және Каспий теңізіне қатысты өзекті экологиялық проблемалар нақты әрі жүйелі шешімдерді талап етеді.

Тоғызыншы:

84-бапты қайтарып, оған адвокатура өкілеттілігін көрсетіп, «Мемлекет сот алдында адвокатура мен прокуратура іс-қимылдарының тең жарыспалылық қағидатын таниды. Сот, қылмыстық, әкімшілік өндірістер адвокат пен прокурордың теңдік , жарыспалылық қағидатының бұзылуы процестік әрекеттердің күшін жояды» деп жазуды сұраймыз. Себебі дау шешудегі жарыспалылық, теңдік принципінің сақталмауы әділетсіздікке, адам құқының өрескел бұзылуына әкеліп соғатыны ақиқат.

Оныншы:

85-бапты толықтырып, «Жергілікті басқару органдары азаматтардың өтініштеріне жазбаша жауап беруге міндетті» деген тармақ қосуды сұраймыз. Бұл жағдай азаматтардың билікке деген сенімін арттырады және де биліктің қызмет ету міндетін айқындайды.

«Тұран ойпаты - Арал теңізі» ҚБ -і тапсырмасын орындаған заңгер Нұртуған Тұржанов

«Тұран ойпаты -Арал теңізі» ҚБ
төрайымы А.Рысбаева

🔹 KazService

📉 Shell приостанавливает инвестиции в Казахстан после проигрыша арбитража по Карачаганаку - Bloomberg

Международная нефтегазовая компания Shell объявила о приостановке новых инвестиций в Казахстан на фоне правовых споров с республикой в энергетическом секторе. Это решение связано с тем, что в арбитражном процессе по Карачаганакскому газоконденсатному месторождению трибунал в Стокгольме вынес решение в пользу Казахстана, подтвердив аргументы властей о спорных затратах в проекте. В результате Shell и партнеры могут быть обязаны выплатить государству компенсацию от $2 млрд до $4 млрд и пересмотреть участие в проектах.

🛢️ Конфликт дополняется и другими судебными разбирательствами по крупным нефтегазовым активам в Казахстане, включая споры по Кашагану.

Фото: kpo.kz

🔹 KazService

📌Shell охладила инвестиционные планы в Казахстане из-за спора по Карачаганаку

Генеральный директор Shell Ваэль Саван заявил, что продолжающийся арбитражный спор вокруг проекта Карачаганак негативно влияет на инвестиционные планы компании в Казахстане.

По его словам, отсутствие согласия между партнёрами по консорциуму и правительством страны «сказывается на готовности Shell продолжать инвестировать», и компания внимательно следит за развитием ситуации.

Заявление прозвучало на фоне судебных разбирательств между Казахстаном и международными нефтяными компаниями по проекту Карачаганак.

Источник: Reuters

🔹 KazService

🛢 Chevron заинтересовалась зарубежными активами «Лукойла»

Несмотря на соглашение о продаже зарубежных активов «Лукойла» с фондом Carlyle, другие претенденты продолжают добиваться сделки, сообщает Reuters.

По данным источников, альтернативные заявки, включая консорциумы с участием Chevron и Xtellus Partners, всё ещё рассматриваются. Сделка с Carlyle не закрыта и требует одобрения регуляторов США и России.

Фото: Valera Golovniov / SOPA Images / ZUMA / TASS

🔹 KazService

📢 XIII ЕЖЕГОДНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ «КАЗНЕФТЕГАЗСЕРВИС – 2026»
«Нефтегазовое строительство и инжиниринг»

В 2026 году ежегодная конференция «Казнефтегазсервис» пройдет в особом, юбилейном формате, Ассоциации KazService исполняется 15 лет. В связи с этим мероприятие станет не только традиционной отраслевой площадкой для диалога, но и событием, подводящим итоги развития казахстанской нефтесервисной отрасли за 15 лет.

📅 Дата проведения: 3 апреля 2026 года
📍 Место проведения: Hilton Astana

В рамках конференции пройдут награждение лидеров отрасли, B2B-встречи, а также юбилейный прием KazService, посвященный 15-летию Ассоциации.

📞 Контакты:

• Email: conference@kazservice.kz
Телефон: +7 7172 57-42-49
Темирлан Әлқуат: +7 778 047 4744
Малика Мурат: +7 775 826 9520

🔹 KazService

📈 Добыча на Тенгизе восстанавливается

Добыча нефти на месторождении Тенгиз постепенно растёт и может выйти на пиковые показатели после 20 февраля. На данный момент производство восстановлено примерно до 60% от нормы после январской остановки.

Источник: Reuters

🔹 KazService

Болат Акчулаков, Председатель ассоциации «KAZENERGY», выступит спикером XIII ежегодной конференции KAZNEFTEGAZSERVICE – 2026.

Для участия необходимо зарегистрироваться на сайте конференции
(https://kazneftegazservice.kz/).

🔹 KazService

🎉 Поздравляем с днём рождения!

Сегодня свой день рождения отмечает Томирис Богдан, HR-директор компании SemArco, члена Союза KazService.

Томирис высокопрофессиональный руководитель с более чем 10-летним опытом в HR, которая вносит весомый вклад в развитие казахстанского персонала и укрепление кадрового потенциала компании. За годы работы в SemArco под её руководством были внедрены эффективные программы обучения и наставничества, разработана система мотивации и вознаграждения труда, а также успешно обеспечена мобилизация персонала на крупные инфраструктурные и энергетические проекты по всему Казахстану.

Отдельно отметим её международную экспертизу: с 2024 года Томирис является экспертом по разработке сертификационных вопросов для HRCI (США) и активно взаимодействует с центральным офисом Archirodon (Афины) и региональными представительствами.

💐 Желаем Томирис крепкого здоровья, профессиональных успехов, новых достижений и вдохновения в реализации масштабных проектов!

🔹 KazService

📌 США инвестируют до $9 млрд в ядерную энергетику Армении в рамках стратегии диверсификации и снижения зависимости от российских энергоресурсов

США объявили о планах инвестировать до $9 млрд в развитие ядерной энергетики Армении. Вице-президент США Джей Ди Вэнс сообщил, что сегодня подписано заявление о завершении переговоров по "Соглашению 123" о сотрудничестве в ядерной сфере.

По его словам, соглашение откроет дорогу для совместной работы армянских и американских компаний над будущими программами. Первоначальные инвестиции составят $5 млрд, а в дальнейшем ожидаются ещё $4 млрд.

Стороны также отметили, что проект поможет Армении диверсифицировать энергетику и снизить зависимость от российских энергоресурсов.

Источник: Reuters

🔹 KazService

Consolidated Contractors Company (CCC) является партнером XIII ежегодной конференции KAZNEFTEGAZSERVICE – 2026.

Для участия необходимо зарегистрироваться на сайте конференции
(https://kazneftegazservice.kz/).

🔹 KazService

📌О вопросах развития проектирования и проектных услуг в области нефтегазохимических проектов Республики Казахстан

Публикуем материал Бактыгали Нысангалиева, менеджера по бизнесу, основателя KMG Project, члена Союза KazService о развитии инжиниринга в Казахстане.

Развитие проектирования в нефтегазохимии в РК сдерживается не только дефицитом отдельных компетенций, но прежде всего институциональной и контрактной рамкой, в которой проектирование воспринимается как фиксированный продукт (получаемый в виде итогового комплекта чертежей и пояснительной записки), оцененный по сборнику цен, а не как процесс управления ресурсами, рисками, данными и качеством исполнения (execution).

1.     Существующие проблемы и актуальные вопросы, влияющие на развитие проектных услуг в нефтегазохимии РК: 

Коммерческая модель контрактов, применяемая местными заказчиками, основана на фиксированной стоимости по сметным расчётам, не обеспечивает управляемости исполнения и слабо адаптирована к изменениям объёмов работ. В результате значительную часть финансовых рисков, приводящих к росту трудозатрат по проектированию, клиент переносит на плечи подрядчика, что нередко вынуждает работать в режиме жёсткой экономии и, как следствие, ухудшает качество и повышает риск срыва сроков. При таком подходе, заказчик ограниченно видит реальную динамику исполнения, а управление проектом смещается к формальному закрытию актов вместо регулярного контроля прогресса и производительности. Как следствие, при росте сложности фикс-цена провоцирует либо постоянные конфликты вокруг объема, либо снижение качества ради удержания бюджета. 

       Отсутствие долгосрочных рамочных отношений (Master Service Agreement) приводит к отсутствию стимула у владельцев инжиниринговых компаний инвестировать в развитие инженеров, ПО, методологии и цифровую среду. Это ведет к оттоку персонала, слабой капитализации и ограниченному доступу к финансированию.

   В РК недостаточно развита школа концептуального проектирования (concept/pre-FEED/options study): ограниченное число специалистов с длительным практическим опытом выполнения концепций и, как следствие, дефицит методологий, допущений и отраслевых best practices. Это повышает зависимость от внешних консультантов на ранней стадии, когда принимаются ключевые проектные решения, и сдвигает участие локальных организаций на более поздние фазы. Как пример, НСОС и ТШО не рассматривают участие местных компаний на ранних стадиях проектов. НСОС допускает участие местных компаний только при условии создания СП с иностранной инжиниринговой компанией.

     Недостаточно зрелая практика управления инженерной информацией (актуальность версий чертежей, отсутствие Common Data Environment, контроль изменений и интерфейсов) приводит к расхождениям между дисциплинами, неэффективным переделкам и задержкам в согласованиях и закупках.

Недостаточная обеспеченность рынка квалифицированными специалистами по process engineering и process safety (HAZOP/LOPA/SIL) ограничивает локализацию критичных решений на ранних стадиях и увеличивает потребность в привлечении внешних консультантов.

Фото: архив пресс-службы КМГ

🔹 KazService