Kimyo faniga kirishda quyidagi terminlarni ma’nosini tushunib olish kerak:
🌐Atom- yunoncha “atomos” so’zidan olingan bo’lib, bo’linmas degan ma’noni bildiradi.Oddiy va murakkab moddalar tarkibiga kiruvchi eng kichik zarracha.
🌐Molekula- (1)moddaning kimyoviy hossasini o’zida saqlovchi eng kichik zarrachasi.(2)O’zaro bog’langan atomlar guruhidan tashkil topgan zarracha.
Misol uchun: H2SO4 sulfat kislota molekulasi.U Ikkita vodorod,bitta oltingugurt va to’rtta kislorod atomidan tashkil topgan.
🌐Mol(modda miqdori)-moddaning molekular massasiga son jihatdan teng bo’lib, grammlarda ifodalangan qiymati.Masalan: bir mol suvning massasi quyidagicha topiladi.Buning uchun suv(H2O) tarkibidagi atomlarning massalari qo’shib chiqiladi H2O → 1*2 + 16 =18 gr H2SO4 → 1*2 + 32 +16*4 =98 gr
🌐Valentlik- yunoncha “valens” so’zidan olingan bo’lib,kuchi bor degan ma’noni bildiradi.Valentlik modda formulalari bilan ishlashda muhim hisoblanadi.Davriy sistemadagi elementlarning valentligi har bir elementning guruh raqamiga teng bo’ladi.Elementlar valentligi jihatdan ikki gruppaga bo’linadi.O’zgarmas valentlik elementlar va o’zgaruvchan valentli elementlar(doim O=2 F=1 valentli).
I,II,III gruppa elementlar → o’zgarmas valentli(M:K-doim bir valentli,Ca-doim ikki valentli,Al-doim uch valentli)
To’rtinchi gruppadan boshlab o’zgaruvchan valentli elementlar boshlanadi.
IV- guruh II va IV valentlik
V –guruh I,III va V valentlik
VI -guruh II,IV va VI valentlik VII-guruh I,III,V va VII valentlik
🌐Oddiy moddalar – tarkibi bir xil element(lar)dan tashkil topgan moddalar.M:Fe,S6,O2,P4,O3 va boshqalar.Oddiy moddalar xossalariga ko’ra metallar va metalmaslarga bo’linadi.Metallar – plastiklik,yaltiroqlik,elektr va issiqlikni o’tkazishi bilan metallmaslardan farq qiladi.Davriy sistemada bordan astatgacha dioganal chiziq tortilganda yuqori tarafda metalmaslar,chiziqda va uning pastida joylashgan elementlar metallar hisoblanadi(ko’k belgili barcha d-elementlar metall hisoblanadi).
🌐Murakkab moddalar – tarkibi turli element atomlaridan tashkil topgan moddalar. M:H2O,KF,NaOH,H2SO4 va boshqalar. Murakkab moddalar kimyoviy hususiyatlariga ko’ra:oksidlar,asoslar,kislotalar va tuzlarga bo’linadi.
@KIMYO
🌐Atom- yunoncha “atomos” so’zidan olingan bo’lib, bo’linmas degan ma’noni bildiradi.Oddiy va murakkab moddalar tarkibiga kiruvchi eng kichik zarracha.
🌐Molekula- (1)moddaning kimyoviy hossasini o’zida saqlovchi eng kichik zarrachasi.(2)O’zaro bog’langan atomlar guruhidan tashkil topgan zarracha.
Misol uchun: H2SO4 sulfat kislota molekulasi.U Ikkita vodorod,bitta oltingugurt va to’rtta kislorod atomidan tashkil topgan.
🌐Mol(modda miqdori)-moddaning molekular massasiga son jihatdan teng bo’lib, grammlarda ifodalangan qiymati.Masalan: bir mol suvning massasi quyidagicha topiladi.Buning uchun suv(H2O) tarkibidagi atomlarning massalari qo’shib chiqiladi H2O → 1*2 + 16 =18 gr H2SO4 → 1*2 + 32 +16*4 =98 gr
🌐Valentlik- yunoncha “valens” so’zidan olingan bo’lib,kuchi bor degan ma’noni bildiradi.Valentlik modda formulalari bilan ishlashda muhim hisoblanadi.Davriy sistemadagi elementlarning valentligi har bir elementning guruh raqamiga teng bo’ladi.Elementlar valentligi jihatdan ikki gruppaga bo’linadi.O’zgarmas valentlik elementlar va o’zgaruvchan valentli elementlar(doim O=2 F=1 valentli).
I,II,III gruppa elementlar → o’zgarmas valentli(M:K-doim bir valentli,Ca-doim ikki valentli,Al-doim uch valentli)
To’rtinchi gruppadan boshlab o’zgaruvchan valentli elementlar boshlanadi.
IV- guruh II va IV valentlik
V –guruh I,III va V valentlik
VI -guruh II,IV va VI valentlik VII-guruh I,III,V va VII valentlik
🌐Oddiy moddalar – tarkibi bir xil element(lar)dan tashkil topgan moddalar.M:Fe,S6,O2,P4,O3 va boshqalar.Oddiy moddalar xossalariga ko’ra metallar va metalmaslarga bo’linadi.Metallar – plastiklik,yaltiroqlik,elektr va issiqlikni o’tkazishi bilan metallmaslardan farq qiladi.Davriy sistemada bordan astatgacha dioganal chiziq tortilganda yuqori tarafda metalmaslar,chiziqda va uning pastida joylashgan elementlar metallar hisoblanadi(ko’k belgili barcha d-elementlar metall hisoblanadi).
🌐Murakkab moddalar – tarkibi turli element atomlaridan tashkil topgan moddalar. M:H2O,KF,NaOH,H2SO4 va boshqalar. Murakkab moddalar kimyoviy hususiyatlariga ko’ra:oksidlar,asoslar,kislotalar va tuzlarga bo’linadi.
@KIMYO
👍12🏆4👌1🫡1
🔥 UMUMIY KIMYODAN TEST VA MASALALAR TO‘PLAMI kitobining yangi nashri (2024) tayyor bo‘ldi
🤓 2022-yilgi nashrining avvalgilaridan farqi, har bir qism 2 ga ajratilgan ya’ni osonroq va qiyinroq savollar alohida-alohida berilgan. 2024-yilgi nashri yangi savollar bilan to‘ldirildi. Endi testlar to‘plamini ham kimyoni endi o‘rganayotgan, ham davom ettirayotgan o‘quvchilar yechishlari mumkin. Kitob faqat buyurtma asosida sotiladi.
P.S.: kitob narxi 65 000 so‘m (1 donasi uchun). Donalab sotilmaydi, minimal buyurtma 20 dona
Murojaat uchun:
📩 @MarufTongotarov
☎️ +998975378888
Manzilimiz: @mts_edu
🤓 2022-yilgi nashrining avvalgilaridan farqi, har bir qism 2 ga ajratilgan ya’ni osonroq va qiyinroq savollar alohida-alohida berilgan. 2024-yilgi nashri yangi savollar bilan to‘ldirildi. Endi testlar to‘plamini ham kimyoni endi o‘rganayotgan, ham davom ettirayotgan o‘quvchilar yechishlari mumkin. Kitob faqat buyurtma asosida sotiladi.
P.S.: kitob narxi 65 000 so‘m (1 donasi uchun). Donalab sotilmaydi, minimal buyurtma 20 dona
Murojaat uchun:
📩 @MarufTongotarov
☎️ +998975378888
Manzilimiz: @mts_edu
👍7❤1🔥1
👨💼Mutaxassislarga ishoning!
Siz abituriyentmisiz?
Qaysi markazda tayyorlanishni bilmayapsizmi?
💁♂️ Andijon shahridagi "Vodiy Ziyo"
o'quv markazi barcha abituriyentlarni o'z bag'riga chorlaydi!
🤷♂️ Zamonaviy ta'limni malakali mutaxassislardan oling!
💯Bizda quyidagi fanlar bo'yicha yangi ochilgan kurslar mavjud:
✅Ona tili
✅Matematika
✅Tarix
✅Kimyo
✅Biologiya
🔵Tibbiyot oliygohlari
🟢Tibbiyot kolleji
🟠Akademik litseylari
🟡Attestatsiya sinovlariga
🔴Perevod testlariga
📚Vodiy Ziyo- Bilimlilar maskani!
📌Manzil: Andijon shahri, Furqat ko‘chasi hududi
📍Mo'ljal: Oq laylak to'yxona, Yumshoq jo‘ja kafesi oldida
✅Murojaat uchun
☎️ +998999052355
📩 @Muslimbek1213
Siz abituriyentmisiz?
Qaysi markazda tayyorlanishni bilmayapsizmi?
💁♂️ Andijon shahridagi "Vodiy Ziyo"
o'quv markazi barcha abituriyentlarni o'z bag'riga chorlaydi!
🤷♂️ Zamonaviy ta'limni malakali mutaxassislardan oling!
💯Bizda quyidagi fanlar bo'yicha yangi ochilgan kurslar mavjud:
✅Ona tili
✅Matematika
✅Tarix
✅Kimyo
✅Biologiya
🔵Tibbiyot oliygohlari
🟢Tibbiyot kolleji
🟠Akademik litseylari
🟡Attestatsiya sinovlariga
🔴Perevod testlariga
📚Vodiy Ziyo- Bilimlilar maskani!
📌Manzil: Andijon shahri, Furqat ko‘chasi hududi
📍Mo'ljal: Oq laylak to'yxona, Yumshoq jo‘ja kafesi oldida
✅Murojaat uchun
☎️ +998999052355
📩 @Muslimbek1213
👍11
To'garak kitob-1 Vodiy ziyo.pdf
2.6 MB
⚡️Hammaga mashxur va ko'p repetitorlarning asosiy masala kitobi.
To‘garak kitob-1
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To‘garak kitob-1
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To'garak kitob-2 organika Vodiy ziyo.pdf
2 MB
⚡️Hammaga mashxur va ko'p repetitorlarning asosiy masala kitobi.
To‘garak kitob-2
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To‘garak kitob-2
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To'garak kitob-3 Vodiy ziyo.pdf
2.8 MB
⚡️Hammaga mashxur va ko'p repetitorlarning asosiy masala kitobi.
To‘garak kitob-3
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To‘garak kitob-3
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To'garak kitob-4 Vodiy ziyo.pdf
3.8 MB
⚡️Hammaga mashxur va ko'p repetitorlarning asosiy masala kitobi.
To‘garak kitob-4
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
To‘garak kitob-4
👨🔬Muallif: Hoshimov Husanboy Saydaliyev
🔎 ISHLAB CHIQIB, BILIMINGIZNI OSHIRING.
👉Do'stlarga ulashinglar
https://t.me/joinchat/AAAAAD6vcECcnFpQYuZjaQ
👍2
➡️ Formula xillari:
⚠️ 5 xil formula bor: ⚠️
🔢) Empirik (sodda) formula
molekuladagi atomlarning eng kichik butun sonlardagi nisbatini bildiradi. Masalan: butan C4H10 👉 C2H5 ; N2O2 👉 NO.
🔢) Molekulyar formula — molekuladagi atomlarning xili (moddaning sifat tarkibi) va soni (moddaning miqdoriy tarkibi) koʻrsatilgan formula. Masalan: butan C4H10, suv H2O.
🔢) Grafik formula — molekuladagi atomlar orasidagi bogʻlanishlar chiziqchalar bilan koʻrsatilgan formula. 1 chiziqcha bogʻlanishni xosil qilgan 1 juft elektronni bildiradi. Masalan:
N—O—N.
🔢) Elektron formula — bogʻlangan atomlarning tashqi qavatidagi elektronlari nuqtalar bilan koʻrsatilgan formula.
🔢) Tuzilish formulasi — molekulaning fazoviy shakli, yaʼni molekuladagi atomlar orasidagi masofalar (bogʻlanishlar uzunligi) va valent (bogʻlanish) burchaklari aks ettirilgan formula. Koʻp darsliklarda grafik formula tuzilish formulasi deb berilgan.
☝️Tuzilish - molekuladagi atomlarning birikish tartibi.
👉 @KIMYO
⚠️ 5 xil formula bor: ⚠️
🔢) Empirik (sodda) formula
molekuladagi atomlarning eng kichik butun sonlardagi nisbatini bildiradi. Masalan: butan C4H10 👉 C2H5 ; N2O2 👉 NO.
🔢) Molekulyar formula — molekuladagi atomlarning xili (moddaning sifat tarkibi) va soni (moddaning miqdoriy tarkibi) koʻrsatilgan formula. Masalan: butan C4H10, suv H2O.
🔢) Grafik formula — molekuladagi atomlar orasidagi bogʻlanishlar chiziqchalar bilan koʻrsatilgan formula. 1 chiziqcha bogʻlanishni xosil qilgan 1 juft elektronni bildiradi. Masalan:
N—O—N.
🔢) Elektron formula — bogʻlangan atomlarning tashqi qavatidagi elektronlari nuqtalar bilan koʻrsatilgan formula.
🔢) Tuzilish formulasi — molekulaning fazoviy shakli, yaʼni molekuladagi atomlar orasidagi masofalar (bogʻlanishlar uzunligi) va valent (bogʻlanish) burchaklari aks ettirilgan formula. Koʻp darsliklarda grafik formula tuzilish formulasi deb berilgan.
☝️Tuzilish - molekuladagi atomlarning birikish tartibi.
👉 @KIMYO
👍12
📚 "Eritma_konsentratsiyalari" 📚
1) Foiz konsentratsiya - 100 gr eritmada erigan modda miqdorining foizlarda ifodalanishidir
m(eruvchi)
C% = ------------------- •100%
m(eritma)
2) Molyar konsentratsiya - 1 litr eritmadagi erigan modda miqdorining gramm mollarda ifodalanishidir
m • 1000
Cm = ----------------
M • V
n
Cm = -------
V(l)
C% • p • 10
Cm = -------------------
Mr
Cm1 • V1 = Cm2 • V2
3) Normal konsentratsiya - 1 litr eritmada erigan modda miqdorining ekvivalent mollarda ifodalanishidir
m • 1000
Cn = ----------------
Ekv • V
C% • p • 10
Cn = -----------------
Ekv
4) Molyal konsentratsiya - 1 kg erituvchida erigan modda miqdorining gramm mollarda ifodalanishidir
m(eruvchi) • 1000
Cml = ------------------------------
Mr • m1(erituvchi)
n(eruvchi)
Cml = ------------------------
m1(erituvchi(kg))
5) Titr konsentratsiya - 1 ml eritmada erigan modda miqdorining grammlarda ifodalanishidir
m(erigan)
T = -----------------
V(eritma)
Cm • Mr
T = -------------
1000
C% • p
T = -----------
10
Cn • Ekv
T = -------------
1000
Ma'lumotimiz sizga albatta yoqadi
@KIMYO
1) Foiz konsentratsiya - 100 gr eritmada erigan modda miqdorining foizlarda ifodalanishidir
m(eruvchi)
C% = ------------------- •100%
m(eritma)
2) Molyar konsentratsiya - 1 litr eritmadagi erigan modda miqdorining gramm mollarda ifodalanishidir
m • 1000
Cm = ----------------
M • V
n
Cm = -------
V(l)
C% • p • 10
Cm = -------------------
Mr
Cm1 • V1 = Cm2 • V2
3) Normal konsentratsiya - 1 litr eritmada erigan modda miqdorining ekvivalent mollarda ifodalanishidir
m • 1000
Cn = ----------------
Ekv • V
C% • p • 10
Cn = -----------------
Ekv
4) Molyal konsentratsiya - 1 kg erituvchida erigan modda miqdorining gramm mollarda ifodalanishidir
m(eruvchi) • 1000
Cml = ------------------------------
Mr • m1(erituvchi)
n(eruvchi)
Cml = ------------------------
m1(erituvchi(kg))
5) Titr konsentratsiya - 1 ml eritmada erigan modda miqdorining grammlarda ifodalanishidir
m(erigan)
T = -----------------
V(eritma)
Cm • Mr
T = -------------
1000
C% • p
T = -----------
10
Cn • Ekv
T = -------------
1000
Ma'lumotimiz sizga albatta yoqadi
@KIMYO
👍31