БЦК клиенттері AnyDesk пен TeamViewer-ді өшіру талабына шағымдануда

ЦентрКредит банкі пайдаланушылары жаңа қауіпсіздік шарасына наразылық білдіруде. Себебі bcc.kz қосымшасы телефонда қашықтан қол жеткізу бағдарламалары (AnyDesk, TeamViewer, HopToDesk немесе RuDesktop) орнатылған болса, қосымшаны бұғаттауы мүмкін.

Бірақ бұл дұрыс. Қазір алаяқтар адамдардың телефондарына қашықтықтан басқаратын бағдарламалар орнату арқылы олардың ақшасын ұрлап, кредит алуға мәжбүрлеуде.

ЦентрКредит банкі бұл шара алаяқтықпен күреске бағытталғанын түсіндіреді. Қосымшаны пайдалануды жалғастыру үшін қолданушыларға мұндай бағдарламаларды өшіру ұсынылады.

Құқық бұзушылықтың алдын алу: Астанада бейнебақылау камераларының саны бір жылда екі есеге артты

📌 Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен ведомствоаралық комиссия отырысында Астана қаласының әкімі Жеңіс Қасымбек елорданың көлік жүйесін дамыту және құқық бұзушылықтардың алдын алу бойынша атқарылып жатқан жұмыстар туралы баяндады.

«Көлік жағдайын жақсарту және қауіпсіздікті арттыру мақсатында көлік жүйесін дамытудың кешенді бағдарламасы жүзеге асырылуда. Автотұрақ кеңістігін, көлік ағындарын, бағдаршамдық реттеуді, эвакуациялауды, көліктік жоспарлауды және жазатайым оқиғалар санын азайту жөніндегі өзге де шараларды үйлестіру үшін жол қозғалысын ұйымдастыру орталығы – Бірыңғай оператор құрылды. Орталық интеллектуалды көлік жүйесімен (ITS) жол қозғалысын басқаруды қамтамасыз етеді. Бүгінгі таңда 818 бағдаршамның 582-сі бейімделген. Биыл бейімдеу толығымен аяқталады деп жоспарлануда»,
— деді Жеңіс Қасымбек.

Сонымен қатар елордада жаңа бағдаршамдар орнату жұмыстары жалғасуда. Presight AI Ltd компаниясымен бірлесіп, бейнебақылау инфрақұрылымы жаңғыртылуда. Биыл 1200 жол қозғалысы ережесін бұзуды есепке алу жүйесін пайдалануға мүкіндік беретін Smart City жобасы іске қосылды. 60 мыңнан астам камера бірыңғай ахуал орталығымен біріктіріледі.

Әкімнің мәліметтерге сәйкес, қаладағы бейнебақылау камераларының саны бір жылда 2 есеге артып, 60 мың бірлікке жетті. Жаңғырту нәтижесінде автоматты түрде тіркелетін бұзушылықтар саны 4-тен 15-ке дейін артады, сондай-ақ жасанды интеллект негізінде бейне талдаудың 35 түрі енгізіледі деп күтілуде. Бұл елордадағы жол-көлік оқиғалары санын азайтуға мүмкіндік береді.

💡 Қаржы нарығында депозит кредиттен 4,5 триллион теңгеге озып кетті

Қазақстанның банк жүйесінде парадоксалды, бірақ маңызды сигнал қалыптасты. Ақша ағыны жұмсалудан көрі жинақталуға бет алған.

Биылғы сәуір айында екінші деңгейлі банктердегі депозиттердің жалпы көлемі шамамен 47,2 трлн теңгеге жетті, ал кредит портфелі 42,6 трлн теңгені құрады. Яғни, банктердегі жиналған ақша берілген несиеден айтарлықтай көп.

Бұл өсімнің негізгі көзі қарапайым халық болып отыр. Жеке тұлғалардың депозиттері тұрақты түрде көбейіп, 2026 жылдың басында 17,4 трлн теңгеге жетті. Ал 2025 жылдың қорытындысы бойынша олар бір жылда 15,8%-ға өсіп, 26,2 трлн теңгені құраған еді.

Ал бизнес депозиттері керісінше біркелкі емес динамика көрсетіп отыр. Жыл басында олар азайып, қазір шамамен 13,9 трлн теңге деңгейінде тұрақтанды. Бұл бизнестің ақшаны банкте ұстап отырмағанын немесе айналымға жіберіп жатқанын білдіреді.

Ең басты тренд - халыққа кредит беру қарқыны қатты баяулады. Мысалы, 2026 жылдың ақпан айында жалпы кредит портфелінің өсімі небәрі 0,4% болды. Ал халыққа кепілсіз несие беру кемінде 10 пайызға төмендеді.

Кредит беру азайғандықтан, соңғы айларда банктердің Қазақстан Ұлттық Банкі құралдарына ақша салуы күрт өсті. Қысқа мерзімді, кепілмен қамтамасыз етілген операциялар (РЕПО) арқылы табыс табу белсенділігі артып келеді.

Бизнеске кредит баяу берілген сайын жаңа жобалар да баяу іске асады, инвестиция азаяды, жалпы экономикалық айналым тежеледі. Қарапайым тілмен айтсақ, қазір Қазақстанда ақша бар, бірақ ол толық айналымға түспей отыр. Банктер тәуекелден қашып, қорғаныс режиміне көшкен. Бұл қысқа мерзімде тұрақтылықты сақтауы мүмкін. Бірақ арты жақсылыққа апармайды.

https://t.me/dalainside

Адам өмірі қандай қысқа?! Бірақ тірі пенде соны ойламауға тырысып, өзін алдарқату үшін неше түрлі қарбалас қам-қарекет, бітпес, таусылмас ермектер тауып жүреді. Ал шындап ой жіберсең, тірліктегі қызық-қуаныш, талас-тартыс, жеңіс-жеңіліс дегендерің — өзіңді-өзің емексіткен, жай күн өткізудің амалы сияқты.

Қабдеш Жұмаділов «Тағдыр»

https://t.me/kitapuzindisi

Сіздер қандай кітап парақтап жатырсыздар?

Банк шоты бұғатталса, «паникаға» түсудің қажеті жоқ

Осы жайында Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің кеңесі бар. Соған үңіле отырайық.

Бұл өзі кез келген адамның басынан өтуі мүмкін жағдай. Дүкенде кассада тұрсың, кенет, карта жұмыс істемей қалады. Осындайда нақты істеу керек екенін біліп жүрейік.

Карта неге бұғатталуы мүмкін?

Мысалы, шотыңа шетелден ірі көлемде ақша түсуі мүмкін. Я болмаса, өзге елден аударымдар жиі түсе бастайды. Банк ол операцияларға күмәнданады. Ондайда қаржы ұйымы «бұл қайдан келіп жатқан ақша?» деп сақтандыруы мүмкін.

Шот иесінің салыққа берешегі болуы мүмкін. Төленбей жатқан айыппұлдары бар шығар. Мемлекеттік органдар, сот орындаушылар талап қойса, шот бұғаталады.

Қауіпсіздік үшін де бұғаталуы мүмкін. Үш рет терілген ПИН-код қате болса немесе картаның мерзімі аяқталса, ол да өз алдына бір себеп.

Техникалық қате боп тұратынын да ұмытпау керек. Банк жүйесіндегі ақауларды айтамын. Сол үшін шот бұғатталып қалса, ең алдымен хабарламаларды тексеріп шыққан дұрыс. Банктің мобильді қосымшасына кіріп қарар болсақ, көбіне себебі сонда жазылып тұрады.

Дұрысы — банкке хабарласу. Колл-орталыққа қоңырау шалып білуге де болады, бөлімшеге де баруға болады. Солай ғана шоттың не үшін бұғатталып қалғанын, себебін сұрай аламыз.

Егер банк ақшаның қайдан келгенін сұрай қалса, оны дәлелдейтін құжаттардың да қолда болғаны жақсы. Ол анықтама бола ма, келісімшарт бола ма, көрсетуге дайын болу керек.

Жалпы, мұндайда банкті ескертіп қойған да артық емес. Егер ірі көлемдегі ақшамен қандай да бір операция жоспарлайтын болсаңыз, оны алдын ала банкке хабарлап қойған жөн.

Борышкер емессіз бе?

Бұл да маңызды мәселе. eGov.kz немесе салық төлеуші кабинетіне кіріп көру керек. Сол жерде берешектерді тексере аламыз.

Қалай сақтанған дұрыс?

Жеке шотты бизнеске араластырмаған жақсы. Кәсіпкерге жеке картаны саудада қолданбаған дұрыс.

Қарызды уақытында өтеп тұрған жөн. Салық пен айыппұлды жинап қоймаңыз, олар ерте ме, кеш пе шотты бұғаттап тастауға себеп бола қалады.

Жеке басты куәландыратын құжаттардың да мерзімін бақылап қою керек. Егер олардың да жарамдылық мерзімі өтіп кетсе, банк шотты автоматты түрде жауып тастауы мүмкін.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat

Доллар арзандап жатыр

Биржада доллар 464 теңгеге дейін түсті, ал Ұлттық банк бекіткен ресми курс әлі де жоғары. Ол 469 теңге деңгейінде қалып отыр. Бұл айырмашылық нарықтағы қысқа мерзімді ұсыныс пен сұраныстың өзгергенін аңғартады: экспорттық түсім көбейіп, валюта ұсынысы артқан. Айырбастау пункттеріндегі 464–467 теңге дәлізі де осы трендті растайды. Демек нарық «арзан долларды» қабылдап жатыр.

Бірақ басты драйвер мұнай екені анық. Дональд Трамп Таяу Шығысқа қатысты мәлімдемесінен кейін мұнай бағасы қайта серпіліп, төмендеудің жартысын жапты. Brent 95 доллар, WTI 87 доллар деңгейінде тұр. Бұл Қазақстан үшін критикалық белгі. Себебі біздің валюта бағамының фундаменті экспорттық шикізаттан түсетін валюта ағыны. Мұнай «құламаса», теңге де күрт әлсіремейді.

Қызығы Қазақстан мұнайын Германияға жеткізуге шектеу болуы мүмкін деген жаңалыққа нарық әзір реакция бермеді. Бұл екі нәрсені білдіреді. Біріншіден, инвесторлар тәуекелді әлі нақты сценарий ретінде қабылдамай отыр. Екіншіден, логистикадағы кез келген шектеу қысқа мерзімде бағаға емес, көлемге әсер етеді. Ал бағаны қазір геосаясат ұстап тұр.

Үлкен қажылыққа «туристік визамен» бару — заңсыз

Оқырман арасында осы виза мәселесіне қатысты сұрағандар болып еді. Дереу Қазақстан мұсылмандары діни басқармасына хат жолдап, соның жауабын алып отырмыз. Алда биылғы Үлкен қажылық мауысымы тұр. Оған тіркеу аяқталған болар, бірақ Үлкен қажылықтан бөлек Ұмра сапары да бар. Өкінішке қарай, ол жерлерде де түрлі алаяқтық оқиғалар кездесіп тұрады. Визаны қайдан, қалай алу керек, туроператорларды қалай тексеру керек, неге мән беру деген сұрақтарға «ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ» телеграм-каналы ҚМДБ жауабын ұсынады.

Қажылыққа «туристік визамен» бару қаншалықты заңды?

Қажылық сапарға ниет еткен азаматтар ең алдымен ресми тіркелген, лицензиясы бар, тәжірбиесі бар және тиісті уәкілетті ұйымдармен жұмыс істейтін, ҚМДБ ұсынған туроператорларға ғана жүгінгені дұрыс. Үлкен Қажылық сапары Сауд Арабиясының Қажылық және ұмра министрлігі тарапынан қатаң регламенттелген. Тек арнайы қажылық виза арқылы ғана бара алады. Яғни, үлкен қажылыққа «туристік визамен» немесе «ұмра визасымен» бару — заңсыз.

Соңғы жылдары Сауд елінде тексеріс күшейген. Заң бұзғандарға үлкен көлемде айыппұл салынып, депортация жасалады. Тіпті Сауд Арабия аумағына қайта кіре алмау қаупі бар.

Ұмра мәселесіне келсек, қолданыстағы ҚР «Туризм туралы» Заңына және Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының ресми ұстанымына сәйкес, ұмра қызметін тікелей қадағалау мәселесі ҚМДБ-ның құзыретіне кірмейді.

ҚМДБ жылына бір рет өткізілетін үлкен қажылықты ғана үйлестіріп, ұйымдастырады. Ол сапар тек арнайы конкурстан өткен ресми туроператорлар арқылы жүзеге асады.

Компанияның алаяқ емес екенін қалай тексеруге болады?

Ұмра сапарына баруға ниет еткен адам ең алдымен сапарды ұйымдастырушы компанияның заңды тіркелгенін, туроператорлық лицензиясын, қызмет көрсету шарттарын тексеріп алуы керек.

Барлық қызмет түрі (тур-код, виза, әуе билеті, қонақүй, трансфер) ресми түрде рәсімделіп, келісімшартта нақты көрсетілуге тиіс. Компанияның нақты кеңсесі мен жауапты тұлғалары да құжатта болуы керек.

Жалпы, ұмра сапарын ұйымдастыратын туркомпанияның заңды тіркелгенін және туроператорлық лицензиясының бар-жоғын Туристік Қамқор корпоративтік қоры арқылы тексеруге болады. Ол — Қазақстан азаматтарының сыртқы туризм саласындағы құқықтарына кепілдік беретін қор.

Келісімшартта не нәрсеге назар аудару керек?

Ұмра сапарының келісімшартында міндетті түрде тур-кодтың берілгені, сапар бағдарламасы, қызметтердің толық тізімі, ұшу және орналастыру туралы мәліметтер, төлем тәртібі мен қаражатты қайтару шарттары көрсетілуге тиіс.

ҚМДБ бекіткен туроператорлар тізімін қайдан көруге болады?

Әр қажылық маусымда ресми туроператорлар тізімі жыл сайын жаңарып тұрады. Ол тізім ҚМДБ ресми сайтында және оның ақпарат арналары арқылы жарияланады. Азаматтар тек осы дереккөздерге сүйенгені дұрыс.

Биылғы қажылық маусымын ұйымдастыру үшін 14 туроператор іріктелді. Олар:

«Tawaf travel», «Sanabil kz», «Сембекова и К», «Nurkhan travel», «Атлас Туризм», «Хидаят-Нур», «Mina travel», «Qazaq Saqar», «Dostik travel», «Нұр-Қазақстан», «Хикмет Тревел», «Delta Tour», «Robinson KZ», «Ал-Маруа» компаниялары.

Алаяқтарға алданған азаматқа ҚМДБ тарапынан көмек бар ма?

Жоғарыда айтқанымыздай, ҚР «Туризм туралы» Заңына сәйкес, ҚМДБ ұмра қызметін тікелей реттеу құзыретіне ие емес. ҚМДБ құқық қорғау немесе лицензиялық бақылау органы саналмайды. Дегенмен, ұмра сапарында ҚР азаматтары қандай да бір келеңсіздікке тап болса, Сауд Арабиясының Джидда қаласындағы ҚР Консулдық қызметіне хабарласа алады.

Еліміз зайырлы, құқықтық ел болғандықтан, жағдайға құқықтық баға беру және тиісті шаралар қолдану уәкілетті мемлекеттік органдардың құзыретіне жатады. Дегенмен, ҚМДБ қажылық және ұмраның ерекшелігін, діни шарттарын азаматтарға түсіндіруге және консультациялық қолдау көрсетуге дайын.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat

«Адам өмірі – өзгенікі, ажалы ғана өзінікі» деген. Қаныштың еңбегі қазаққа несібе, қазына боп қалды. Ақ өлімі ғана өзіне бұйырды. Е.Славскийдың айтуынша, оның өлім сәтіндегі соңғы аманаты – Маңғыстау болған: «Маңғыстаудың байлығы бірнеше ұрпаққа жетеді. Оның әр тамшысын есептеп, үнемдеп ақылмен пайдаланыңдар. Байлығын халықтың тұрмысын жақсартуға ғана жұмсаңдар, – депті...»

Санжар Керімбай, Әділбек Нәби «Қаныш және ғылыми майдан»

https://t.me/kitapuzindisi

Салық органдары қазақстандықтардың переводтары туралы банктер жіберген мәліметтерді алды

Барлық банктер салық органдарына мобильді аударымдар бойынша мәліметтерді тапсырды. Бұл туралы Қаржы вице-министрі Ержан Біржанов мәлімдеді. Қазір фискалдық органдар жиналған деректер көлемін өңдеп, банктер арасындағы ақпаратты салыстырып жатыр. Сондықтан нақты қандай санаттар қамтылатыны және ауқымы әзірге жарияланған жоқ. Алғашқы хабарламалар мамыр айында жіберіле бастайды.

Әңгіме белгіленген критерийлер бойынша іріктеу туралы болып отыр: 100 және одан да көп әртүрлі жіберушіден түскен аударымдар, үш ай қатарынан тұрақты қайталануы және жалпы сомасы 1,02 млн теңгеден асуы.

Салық органдары қаражат алушыларды бірнеше санатқа бөлмек: жеке кәсіпкерлер, өзін-өзі жұмыспен қамтығандар, бейрезиденттер және жеке тұлғалар. Осыдан кейін ғана қандай шаралар қабылданатыны жөнінде шешім шығарылады.

Трейдинг, ломбард және болмаған қылмыс

Тараз қаласында өз отбасын алдап, «үйге қарақшылар түсті» деп полицияға өтірік ақпарат берген әйелге қатысты сот үкім кесіпті. Сөйтсек, бұл оқиғаның астарында үлкен қаржылық қателік жатыр екен.

Оқиға қалай болған?

Бәрі «трейдинг үйретеміз» деген белгісіз адамдардың жарнамасынан басталған. Әйел оларға сеніп:

❗ өзінің алтын бұйымдарын ломбардқа өткізеді;

❗ алған ақшасын «курсқа» деп бейтаныс адамдардың шотына аударады;

❗ көп ұзамай алаяқтарға алданғанын және ақшаны қайтара алмайтынын түсінеді.

Спектакль

Не керек, бұл жағдайды отбасынан жасыру үшін нағыз кинодағыдай көрініс ұйымдастырады. Келінінің алтыны мен гауһар тастарын жасырып тастап, өз-өзін скотчпен байлап, «үйге белгісіз біреулер басып кіріп, үптеп кетті» деп арыз түсіреді.

Полиция «оқиғаның» ойдан шығарылғанын бірден анықтайды. Сотта әйел өз кінәсін толық мойындағандықтан, судья оның бұрын сотталмағанын және өз ісіне өкінетінін ескереді.

«Сот 2 жылға бостандығын шектеу жазасын кесті. Енді ол пробациялық бақылауда болады», — деп жазады Tengrinews.kz Жамбыл облысының сотына сілтеме жасап.

P.S. Халайық, бұл ақпаратты өзгелерге сабақ болсын деп әкеліп отырмыз. Трейдинг деген лотерея емес қой. Оған терең аналитика мен мықты математика керек. Бірнеше күндік курспен оны меңгеріп шығам деп ойламаңыз. Ол алаңда тәжірибелі трейдерлер бар. Есебі түгел алгоритммен жұмыс істейтін роботтар бар. Трейдингке жаңа келген адам оның бәріне қарсы тұра алады деп ойлайсыз ба? Жалпы, «бірден табыс табасың» деген адамның бәрінен күдіктену керек. Олар кәсіби трейдер емес, керісінше, адамның қаржылық сауатсыздығы мен жеңіл ақшаға қызығушылығын пайдаланып кететін алаяқтар. Ол үшін көп оқу керек, көп іздену керек. Адамның өзінің ішкі аналитикасы болуы керек. Соның бәріне дайын болсаңыз, өз потенциалыңызға сенсеңіз ғана трейдинг туралы ойлануға болады. Бір-екі айлық курс сатып алғанның бәрі ертең байып кетпейді. Жақсылап ойланарсыз.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat

✍️ Саммит қорытындысы бойынша мынадай құжаттарға қол қойылды:

1. «Халықаралық Аралды құтқару қорына Қазақстан Республикасының төрағалық ету барысы туралы» Халықаралық Аралды құтқару қоры құрылтайшы мемлекеттер басшыларының шешімі;

2. «26 наурызды Арал теңізінің, Әмудария мен Сырдария өзендерінің халықаралық күні деп жариялау жөнінде» Халықаралық Аралды құтқару қоры құрылтайшы мемлекеттер басшыларының шешімі;

3. «Халықаралық Аралды құтқару қорының Президентін сайлау туралы» Халықаралық Аралды құтқару қоры құрылтайшы мемлекеттер басшыларының шешімі;

4. Халықаралық Аралды құтқару қоры құрылтайшы мемлекеттер басшыларының Астана мәлімдемесі.

t.me/aqorda_resmi

Желге шашылған 8 миллион 😢

Дәл қазір «Тұран» Қостанайға ұшып барады ✈️
Екі пересадка үшін 6 млн теңгеге билет алыпты 😟

Қонақүйге тағы 2 млн 😕
8 миллион шашып, «Тобылдың» жастар командасымен ойнамақ 😟

Иә, иә, Бірінші лиганың бір матчына 8 миллион теңге...

@Kommentator_maulen парақшасынан

Жастарға 3 млн теңгеден гранттар берілгелі жатыр

Жақсы жаңалық «Тәуелсіздік ұрпақтарына» қатысты. Шығармашыл әрі белсенді жастарды қолдау үшін мемлекет тарапынан жылда берілетін гранттар ғой. Соған қазір үміткерлерден өтінім қабылданып жатыр.

Биыл республика жастары 3 млн теңгеден 30 грантқа иелік етеді.

Кімдер қатыса алады?

14 пен 35 жас (34 жасты қоса алғанда) аралығындағы Қазақстан азаматтары.

Қандай бағыттарға беріледі?

Ғылымнан — зерттеулер мен жаңа ғылыми жобаларға

Мәдениеттен — ұлттық мұра мен өнерді насихаттауға

Ақпараттық технологиядан — IT шешімдер мен стартаптарға

Бизнестен — жаңа бизнес-идеяларды іске асыруға

Медиа саласынан — танымдық әрі қызықты контент жасауға

Волонтерліктен — әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталған бастамаларға.

Керек құжаттар тізімі:

◾ Жобаға сипаттама (PDF);

◾ Видеоматериал (60 секундқа дейін) немесе презентация (10 слайдқа дейін);

◾ Шығын сметасы (PDF);

◾ Жеке куәліктің көшірмесі.

Өтінімдер 2026 жылғы 21 маусымға дейін қабылданады.

Қайда жүгіну керек?

Өтінім беру үшін: https://forms.gle/8Edm9PwoqQZQyw287

Сұрақтар болса: 8 (7172) 74-12-78, +7 777-114-66-82.

Электронды пошта: t.urpaqtary2026@gmail.com

Егер жас болсаңыз, тасып тұрған идеяңыз болса, бақ сынап көріңіз. Жобаны іске асыратын уақыт келді! Іске сәт!

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat

Неміс халқының атадан балаға айтылатын 10 өсиеті

Германияны экономикалық құлдыраудан құтқарып, аяғынан тік тұрғызған, ілгері дамытқан қандай құдірет?

1. Тіпті ұсақ-түйек шығын шығарғанда да Отанның және ел азаматтарының мүддесімен есептес.

2. Шетелдің бір теңгеге тұратын тауарын сатып алғанда өз еліңе бір теңге зиян келтіретініңді ұмытпа.

3. Сенің ақшаң тек неміс саудагерлері мен жұмысшыларына пайда әкелуі керек.

4. Шет елден келген машина мен құрал-саймандарды қолданып, неміс жерін, неміс шаңырағын, неміс шеберханасын қорлама.

5. Дастарқаныңа шетелдің етін, майын, т.б. қойма, себебі ол неміс ет өндірісі мен мал шаруашылығына зиян келтіреді.

6. Әр уақытта неміс қағазына неміс сиясын малып, неміс қаламымен жаз да, неміс сорғышымен сорғыз.

7. Неміс игілігіне тек немістің ұны, немістің жемісі, немістің еті жарайды.

8. Тек қана неміс матасынан тігілген сырт киім мен неміс қолынан шыққан бас киімдерді ки.

9. Егер сен неміс кофесін ішкің келмесе, Германияның отар елдерінен әкелінген кофені іш. Балаларың мен әйеліңе де отар елдің какаосын ішіп, шоколадын жеуге әмір ет.

10. Ешуақытта шетелдің тауарына қызықпа және есіңде сақта: «Германия азаматының керегін тек Германия шығара алады».

Амангелді Айталы. «Ұлттану», 165-бет
(әлеуметтік желіден)

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat