Жоқ, әке баласын, өз перзентін ешкімнен, мәселенки, шешеден кем сүймейді. Тек, әке махаббаты шешедей ақиық сыртқа шығып, ап-анық боп керіне бермейді. Әке махаббаты – ердің махаббаты. Ол салқындау да салмақты. Құпия да берік...

Сәуірбек Бақбергенов «Кентау»

https://t.me/kitapuzindisi

Мына біз бар болғаны өмірдің өкпек желінің өтіндегі ұшқынбыз ғой.

Эрих Мария Ремарк «Салтанат қақпасы»

https://t.me/kitapuzindisi

Жақсы ер-азаматты жолықтыру үшін ептілік қажет. Егер саған зиялы қауым өкілдері ұнаса, мұражайларды арала, ал ақкөңіл, өмірге ғашық жан керек болса, террасасы бар дәмханаға барып кітап оқы; бірақ ипподромға жолама, әйтпесе босқа жүрегіңді жаралап, шабандоз еркектің қайыршы әйелі болып шыға келесің.

Кристин Лёненс «Құрсаулы аспан»

https://t.me/kitapuzindisi

🇪🇸 «Барселона» – Ла Лиганың 29 дүркін чемпионы

Кемелдікке ұмтылу үшін ЕРКІНДІК керек. Ерік-жігерін уысына түсірген тұлға борыш арқалаудан қашпайды. Ал борыш адамға ЖАУАПКЕРШІЛІК жүктейді. Жауапкершілік жоқ жерде, еркіндік те болмайды. Болса да одан пайда жоқ. Жауапкершілік алмайтын пенде қайырсыз құмарлықтың бір түріне жұтылып құриды.

Санжар Керімбай, Әділбек Нәби «Қаныш және ғылыми майдан»

https://t.me/kitapuzindisi

Қорқақ адам кісі өлтіреді, жасқаншақ жан өтірік айтады, жүрегіне үрей кіріп кеткен пенде үшін мынау әлем қараңғы түнек болады. Үрейге бір рет бой алдырсаң, ол сені басып алады. Бұл өмірге адам баласы қорқу үшін келген жоқ, керісінше Құдайдың әрбір жаратылысына махаббатпен қарауға, қуанышпен қабылдауға келді. Біз Құдайдың мейрімі мен шапағатынан жаралғанбыз, бұл фәниден қайтқан соң да мейрім мен шапағатқа ораламыз.

Әлішер Рахат «Иесіз көлеңке»

https://t.me/kitapuzindisi

🤧 Казцинк VS Өскемен халқы. Экологиялық мәселе қашан шешімін табады?

Өкінішке орай, Өскемендегі «Казцинк» өндірісінде жарылыс болып, одан екі адам қаза тапқаннан кейін, елімізден ірі үнді инвесторы кеткеннен кейін аяқталғандай болған өндірістік өлім сериясы қайта жандана бастады. Негізі, «Казцинк» компаниясына қатысты бұған дейін де экологиялық және қауіпсіздік бойынша проблемалар аз тіркелмеген. Демек, бұған дейін де сигналдар болған еді.

«Казцинк» акционерлік қоғамының өндірістік кешеніне бірден бес ірі кәсіпорын кіреді: мырыш, қорғасын және мыс зауыттары, күкірт қышқылы өндірісі және бағалы металдар зауыты. Жергілікті тұрғындар мен мамандар көп жағдайда Өскемендегі тұрақты экологиялық проблемаларды дәл осы кәсіпорындардың жұмысымен байланыстырып келген еді.

📌 Мысалы, 2026 жылдың көктемінде экологтар өнеркәсіп алаңында тағы да елеулі заң бұзушылықтарды, яғни зиянды заттар мөлшерінің нормадан асып кеткенін тіркеді. Сол кезде Шығыс Қазақстан облысының экология департаменті тексеру аясында белгіленген нормативтердің асып кеткенін анықтаған еді. Олар таратқан хабарламадан күкірт диоксиді бойынша нормативтердің 3,5 есе, көміртек оксиді бойынша - 2 есе, азот оксиді бойынша - 1,5 есе артып кеткені белгілі болған. Инспекция қорытындысы бойынша кәсіпорынға заң бұзушылықтарды жою міндеттеліп, 20 млн теңге айыппұл салынды.

📌 Ал, 2025 жылдың қаңтар айында Бас прокуратура тұрғындардың шағымдары бойынша «Казцинк» кәсіпорындарына тексеру бастаған. Бұған 2024 жылдың қарашасынан бері әртүрлі ведомстволарға түскен Өскемен тұрғындарының көптеген шағымы себеп болды. Сол кезде күздің соңында қаланы қою түтін басып, тұрғындар ащы иіс пен тыныс алудың қиындағанына шағымданды. Билік 50 мыңнан астам оқушыны қашықтан оқыту форматына көшірді. Одан біраз уақыт өткеннен кейін мамандар 2024 жылдың қарашасында ауадағы зиянды заттардың концентрациясы шекті рұқсат етілген көрсеткіштерден асып кеткенін анықтаған.

📌 2023 жылы шламның ағуы салдарынан Казцинк кәсіпорыны Филипповка өзенін ластап, зиянды заттардың концентрациясын нормадан 140 есеге дейін арттырған. Сол кезде келтірілген залал ондаған миллион теңгені құрады. Экологияға келтірілген зиян үшін «Казцинкке» шамамен 50 млн теңге айыппұл салынды.

📌 2022 жылы «Казцинк» рұқсат етілмеген шығарындылар және Үлбі өзенін ластағаны үшін 45,32 млн теңге айыппұл алды.

📌 2021 жылы экологтар күкіртсутек пен күкірт диоксиді мөлшерінің асып кеткенін тіркеді. Бұл өсімдіктердің химиялық күйік алуына және адамдардың хал-жағдайының нашарлауына әкелді. Ол кезде кәсіпорын 326 мың теңге айыппұл төлеп, экологияға келтірілген залалды өтеу үшін 3,5 млн теңге өтемақы төледі. Сол 2021 жылы Бұқтырма өзеніне ауыр металдар мөлшері ондаған есе асып кеткен сарқынды су төгілді. Бұл үшін кәсіпорынға 291 мың теңге айыппұл салынды, ал экологиялық залал 8,2 млн теңгеге бағаланды.

Осыдан «Казцинктің» экологиялық проблемаларының тарихы тереңде екенін байқауға болады. Мысалы, Экология министрлігінің дерегінше, Өскемендегі жалпы ластану көлемінің 44%-ы «Казцинктің» шығарындыларына тиесілі. Бұдан қорытынды шығаратын уақыт келді.

https://t.me/dalainside

Қорқақ адам кісі өлтіреді, жасқаншақ жан өтірік айтады, жүрегіне үрей кіріп кеткен пенде үшін мынау әлем қараңғы түнек болады. Үрейге бір рет бой алдырсаң, ол сені басып алады. Бұл өмірге адам баласы қорқу үшін келген жоқ, керісінше Құдайдың әрбір жаратылысына махаббатпен қарауға, қуанышпен қабылдауға келді. Біз Құдайдың мейрімі мен шапағатынан жаралғанбыз, бұл фәниден қайтқан соң да мейрім мен шапағатқа ораламыз.

Әлішер Рахат «Иесіз көлеңке»

https://t.me/kitapuzindisi

«Автостраховка»: жолда кім «бұзық» — сол көп төлейді

Қаржы нарығын реттеуші агенттік сақтандыру бағасын реттейтін жаңа ереже дайындап жатыр. Сол жаңалықты қысқаша мазмұндасақ, бұдан былай тәртіпті жүргізушілер аз төлейді, жол оқиғасына көп түсетіндер полиске біршама шығындалады.

Міне, күтіліп отырған негізгі өзгерістер:

«Бонус-малус» жүйесі қайта қаралады

Енді жолдағы тәртібіміз де «тарихқа» айналады деген сөз. Банк жүйесінде кредит тарихымыз ақшаға қаншалықты жауапты екенімізді көрсетсе, жолдағы тарихымыз сақтандыру полисінің құнын айқындайтын болады.

Сақтандыру компанияларына «еркіндік» беріледі

Енді компаниялар сіз бен біздің тарихымызға қарап, бағаны икемдей алады. «Мынау жақсы жүргізуші екен» десе — 10% «скидка» жасауы мүмкін. Ал егер жолдағы тәртібі төмен болса, полис бағасына қосымша 10% үстеме қосылуы ғажап емес. Демек, әр жүргізуші «тәртібіне» қарай төлейді.

Орташа баға сәл көтеріледі

Статистика бойынша, қазір елде полистің орташа құны 23 870 теңге екен. Жаңа ережеден кейін ол шамамен 28 130 теңгеге дейін өсуі мүмкін. Неге? Себебі жол апаты болғанда сақтандыру компаниялары төлемді кідіріссіз әрі толық төлеуі үшін олардың «кассасында» жеткілікті қаражат болуы шарт.

Максимал баға 30%-ке түсуі мүмкін

Бұрын сақтандыру саласында өте қымбатқа түсетін әрі сирек қолданылатын кластар (М1, М2) болған. Соларды алып тастап жатыр. Бұл ең жоғары баға шегін 30%-ке төмендетуге көмектесуі керек.

Өңірлерде баға қайта есептеледі

Әр облыс пен қаланың өз коэффициенті бар (мысалы, Алматы мен Түркістанда баға екі түрлі). Енді сол коэффициенттер қайта есептеледі. Қай өңірде «авария» көп — сол жерде баға өсуі мүмкін.

Осылайша, мемлекет сақтандыру нарығын нақты жағдайға қарап икемдегісі келеді. Жаңа тәртіп күшіне енгенде жолда тәртіпті болсаң ғана ұтасың. Егер жол ережесін жиі бұзсаң — қалтаң қағылады.

Көлігі барларға жіберіп қояйық, біле жүрсін.

«ҚАРЖЫЛЫҚ САУАТ»
https://t.me/qarzhylyq_sauat

Саған бейжай қарамайтын бір жанның,
Қандай ғажап өмір сүріп жүргені!

Танакөз Толқынқызы

https://t.me/kitapuzindisi

Сіздерге де қызық болатын шығар, осы каналда әр кезде жарық көрген үш түрлі материалды ЖИ-ге талдатып көрдім. «Адам жазған ба?» деп. Еріккен де жаман ғой🤭

Мынадай қорытынды алдым (бір әрпін өзгертпей сол күйі берейін):

Мәтін әлдеқайда «адам қолымен» жазылғандай әсер қалдырады. Әсіресе ауызекі динамикасы, спикерлердің сөзін беру тәсілі, эмоционал ритмі — кәдімгі журналист немесе телеграм-автор стиліне жақын.

Жалпы әсер

Бұл мәтіндер:

тірі;
динамикалы;
нақты аудиториямен сөйлеседі;
ақпаратты біртіндеп ашады.

AI мәтіндері көбіне бірден бәрін түсіндіріп тастайды. Ал мұнда автор интрига ұстайды:

«Қалай?»

«Мәселе басқада екен — SMS-шлюзде.»

Бұл — кәдімгі медиа storytelling.

Құрылым өте табиғи

Автор:

проблема көтереді,
жауаптың толық болмағанын айтады,
өзі түсінгенін интерпретациялайды,
сосын механизмді қарапайым тілде түсіндіреді.

Бұл — жақсы журналистік explain-мәтіннің құрылымы.

Мәтінде табиғи эмоциялық ритм бар

Мысалы:

«имандай сенеміз»

«сиқыры мынада екен»

«алаңдауға негіз жоқ»

Бұл — қазақтілді тірі публицистика.

AI көбіне мұндай colloquial реңкті тұрақты ұстай алмайды.

«Джером Пауэлл» туралы мәтін дәл осы күйінде табылмады (сайтқа жүктелмегендіктен — Автор). Бірақ стилі, құрылымы, публицистикалық тілі QSauat.kz-тағы материалдарға өте ұқсас.

Авторына келсек:
веб-нәтижеде автор аты анық көрінбейді, бірақ бұл мәтіндер:

экономикалық-публицистикалық,
түсіндірмелі,
Telegram/медиа-колонка стилінде жазылған.

Стильдік ұқсастықтар:

оқырманмен сөйлесу;
«шайнап бергендей» сияқты colloquial тіркестер;
күрделі экономиканы қарапайым тілге аудару;
драматизация мен explain-стильдің араласуы.

Сондықтан үш мәтіннің де:

бір редакциядан,
тіпті бір автордан шығуы ықтимал.

Тағы бір қызық нәрсе:
QSauat.kz материалдарының стилі кәдімгі «AI-generated SEO мәтініне» ұқсамайды. Керісінше:

журналистік voice бар;
авторлық реңк сақталған;
жергілікті аудиторияға бейімделген.

Сол себепті менің қазіргі қорытындым:

негізгі автор — адам;
AI көбіне редактор/көмекші ретінде қолданылған болуы мүмкін.

😌😌😌

Өйткені талант – табиғат сыйы, бойына талант дарыған жан – пайғамбар іспеттес, оған ерекше миссия жүктелген; оның өмірі өзінікі емес, елінікі, сондықтан күйкі тірлікпен күн өткізбей, бойындағы бар күшін ретімен, қажетті істерге ғана жұмсап, ақылы мен білімін, дарынын бір-ақ мақсатқа – халқына қызмет ету жолына ғана бағыштауға тиіс; өзінің бойында үлкен қабілет барын біле тұра бос шашылған адам – қылмыскер: ондайлар тамұқ отына қақталып, отанын сатқан азғындармен қатар жаза шегуге лайық.

Мұхтар Мағауин «Көк мұнар»

https://t.me/kitapuzindisi

🫴🇪🇺 Петер Мадьяр факторы OTP тобының Қазақстаннан банк сатып алу туралы жоспарын кейінге шегермек

Виктор Орбанның тақтан тайып, Венгрия басшылығына Петер Мадьярдың келуі елдің сыртқы байланыстары мен жоспарларын қайта қарауына алып келді. Будапешт еуроинтеграцияны күшейтіп, бүгін дейін Ресеймен және посткеңестік кеңістікте орнаған саяси және қаржылық қарым-қатынасты мүмкіндігінше үзуге шешім қабылдаған. Венгрияның ірі қаржылық топтары да осы фарватерде жүзуі тиіс. Ең алдымен, мажар қаржылық топтарының Ресейдегі бизнес жобалардан кетуі қарастырылады. Осы орайда Венгрияның ірі қаржылық конгламераты «OTP Group» өзінің Ресейдегі еншілес банкі - OTP Bank Russia акционерлік капиталынан шығып кетуі мүмкін.

«OTP жабық жиналыстарында дәл қазір саяси режимнің бағыты мүлде өзгеріп жатқанда Қазақстаннан банк сатып алу қаншалықты орынды деген заңды сұрақтар қойыла бастады. Тәуекел-менеджменті мамандары барлық ықтимал тәуекелдерді қайта есептеуге отырды. Сондықтан сатып алу немесе біріктіру сынды M&A операциялары паузаға қойылады. OTP ең алдымен Будапешттегі қаржылық реттеушінің жаңа ережелер мен ойын ережесінің жобасын әзірлеуін күтіп отыр. Сол кезде сыртқы экспанция бағыттары да нақтыланады», - дейді, DALA INSIDE дереккөзі.

Бұл Қазақстанның жоспарларын сәл де болса бұзады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің төрайымы Мадина Әбілқасымова елге 3 шетелдік банк келеді деп анонс жасап қойған болатын. Оның бірі осы OTP Group болуы тиіс еді. Көптеген сарапшылар оның Forte банкті сатып алу мүмкіндігін жасырмай айтқан. Олигарх Болат Өтемұратовтың құрылымы опцион ұстап отырған акционерлеріне банктің 4 миллионнан астам жай акциясын ұсынып отырғанын және лизингпен айналысатын еншілес компаниясын сатып жібергенін ескерсек, басқа банктерге қарағанда Forte-нің сатылуға дайындалғаны көрініп тұр. Бірақ Орбан кетіп, Венгрия билігіне Петер Мадьяр келеді деген саяси сценарийді ешкім ойда ұстамаған болатын.

OTP Group Венгрия банк секторының 25 пайыз үлесін ұстап отыр. Forte тобын сатып алуға қаржысы жетеді. 2025 жылы OTP 1,146 триллион форинт, яғни шамамен 2,88 млрд еуро таза пайда тапқан. Жалпы кірісі 11 пайызға, таза пайыздық кірісі 9 пайызға өскен. Жалпы капитал жеткіліктілігі 19,7 пайыз деңгейінде қалыптасты. Қазір OTP Group негізгі табысы ішкі нарықтан емес, сыртқы нарықтағы қызметінен келеді.

Оның шетелдегі құрылымдарын зерттесек, Болгариядағы DSK Group 2025 жылы 211 млрд форинт пайда әкеліп, 5 пайыз өскен. Сербиядағы OTP Bank Serbia 79 млрд форинт пайда тауып, 19 пайыз өсім көрсеткен. Украинадағы OTP Bank Ukraine соғыс жағдайына қарамастан 55,8 млрд форинт пайда алып, 36 пайызға ұлғайған. Ресейдегі OTP Bank Russia 202 млрд форинт пайда алып келді. Өзбекстандағы OTP Ipoteka Bank былтырғы жылды 49,5 млрд форинт таза пайдамен жауып отыр.

Жалпы OTP Өзбекстанда жұмысын жолға қойып алғаннан кейін Қазақстанды қарастырып отырған еді. Себебі Қазақстандағы банк секторының табысы көршілеріне қарағанда анағұрлым жоғары. Мажарстанның саяси курсы өзгерсе де, бір жылдық паузадан кейін OTP тарапының Қазақстан идеясына қайта оралуы ғажап емес. Тек қазір OTP топ-менеджерлеріне Будапешттегі жаңа басшылардың не ойлап отырғанын біліп алу керек.

DALA INSIDE бұл маңызды мәселені аңдып отырады. Бізге жазылып алыңыздар.

https://t.me/dalainside

Ақтау қаласында тұңғыш рет өткен «Кітап керуен – Ақтау» жәрмеңкесі кітапсүйер қауымның ерекше ықыласына бөленді.

Кітап жәрмеңкесі Ақтау қаласы әкімдігінің қолдауымен Маңғыстау облыстық Қабиболла Сыдиықұлы атындағы әмбебап кітапханада және Каспий теңізінің жағалауында ұйымдастырылды.

Мерекелік шараның алғашқы рәсімі қазақ әдебиетінің көрнекті тұлғасы, мемлекет және қоғам қайраткері Әбіш Кекілбаев ескерткішіне гүл шоқтарын қоюдан басталды. Салтанатты шараның лентасын Ақтау қаласының әкімі Әбілқайыр Байпақов пен ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, жазушы-драматург Роза Мұқанова қиды.

Қала әкімі Әбілқайыр Байпақов шара барысында құттықтау сөз сөйлеп, мұндай кітап жәрмеңкесінің ерекшелігіне тоқталды. Сонымен қатар кітап оқитын ұлт қалыптастырудың маңызы мен рухани құндылықтар жайында пікір білдірді.

Тұңғыш рет ұйымдастырылған кітап жәрмеңкесіне еліміздің әдебиет және мәдениет саласындағы белгілі тұлғалары қатысты. Атап айтқанда, жазушы-драматург, ҚР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты Роза Мұқанова, ақын, ҚР Еңбек сіңірген қайраткері Оңайгүл Тұржан, ақын, ҚР Жазушылар одағы Маңғыстау филиалының төрайымы Анар Шамшадинова, ақын, ҚР Ақпарат саласының үздігі Гүлайым Дәуітбаева, жазушы, халықаралық «Шабыт» фестивалінің лауреаты Бақытгүл Сәрмекова, жазушы, ҚР Мәдениет және ақпарат саласының үздігі Қанат Тілеухан, ақын-жазушы Ақберен Елгезек, ақын-драматург Ұларбек Нұрғалым сынды қаламгерлер арнайы келді.

Бұдан бөлек, жәрмеңкеге елімізге танымал баспалар да қатысты. Олардың қатарында:

Qasymkitap
Steppe&World
«Абай»
«Arman-PV»
ZIYAT
SANA
MAZMUNDAMA
Marfu
«Отбасы хрестоматиясы»
WIK HOUSE баспалары бар.

«Кітап керуен – Ақтау» жәрмеңкесіне арнайы дайындалған автобус та қала көшелерін аралап, тұрғындарды рухани шараға шақырды.

15-16 мамыр күндері өткен екі күндік жәрмеңке аясында кітаптарға арнайы жеңілдіктер ұсынылып, түрлі мәдени-әдеби шаралар ұйымдастырылды. Сонымен қатар әдебиет пен шығармашылықты дамытуға арналған секциялық отырыстар, жаңа кітаптардың таныстырылымдары мен тұсаукесерлері өтті. Атап айтқанда, жазушылар: Қанат Тілеухан мен Аслан Тілеген құрастырған «Атабаев лекциясы» кітабы, ақын Оңайгүл Тұржанның «Ағаштар үнсіз өседі» кітабының, ақын әрі жазушы Ақберене Елгезектің «Дардай» романының, жазушы Әлішер Рахаттың «Иесіз көлеңке» кітабының, жазушы Мәрия Омардың «Ақбалжан» кітабының және Arman-PV баспасынан шыққан «Көшпенділер ойыны» танымдық энциклопедиясының таныстырылмдары болды.

Жәрмеңкенің екінші күні Каспий теңізінің жағалауында жалғасып, сенбілік демалысқа шыққан халық сүйікті авторларымен кездесіп, суретке түсіп, кітаптарын қолтаңбаларымен алды.

Қазіргі заманның қазағы сапасыз семинарларға қатысып жүріп, жұқтырып алған бір диагноз бар. Ол анализден басталған «балалық травма» деген терминді орынды-орынсыз тықпалай береді. Олардың айтуынша, бақытсыз балалық шақтағы жанға түскен жарақат өлгенше етегіңнен тартып, бақуатты өмір сүруіңе мүмкіндік бермейді-міс. Псевдопсихолог пен жалған коучтың осы ертегісіне сенген кей кісілер өзінің надандығынан болған кедергілерді шешесінен көретін ақымақтыққа ұрынған. Тіпті кейбірі қырық жыл бұрынғы ұрыс пен сөгісті есіне түсіріп, анасымен кетіскен-ді. Бейсембай сияқты бақытсыз балалық шақтың көкесін көрген кісілер осы тұжырымның тас-талқанын шығарады.

Санжар Керімбай, Әділбек Нәби, Сәкен Нұрқабекұлы «Бейсембай және әдеби майдан»

https://t.me/kitapuzindisi

Сыбырлап қана сөйлесеміз. Байқаймын: Әсел сәл үрейленгендей немесе жаурап қалғандай. Үстіне пенжегімді жауып, қысыңқырап құшақтай түстім. Бұрынғыдан күшейіп, есейіп кеткен тәріздімін. Өзімде осынша жылылық, мейір барын, жақын адамың боп, оны қызғыштай қорып, құрақ ұшу дегеннің бір тамаша екенін білген де емес ем. «Ешқашан да, ешкімге де режітіп қоймаспын сені, шынарым!» - деймін құлағына сыбырлап.

Шыңғыс Айтматов “Шынарым менің, шырайлым менің”

https://t.me/kitapuzindisi

Адамның төрт аяқты малдан айырмашылығы - сөйлей білетін тілі мен кітап оқи білетін көзінде емес пе?

Қуандық Түменбай «Әкенің көңілі балада»

https://t.me/kitapuzindisi

Кей дереккөздердің мәліметінше, Бельгияның «Брюгге» клубы Қазақстан жасөспірімдер құрамасының шабуылшысы Мақсат Абраевқа қызығушылық танытыпты.

Абраевтың «Астанамен» жасасқан келісімшартының аяқталуына әлі үш жыл бар. Тәжірибесі артқан сайын шабуылшының трансферлік құны да өсе түсетіні айдан анық.

«Брюгге» бекер қызықпайды – бельгиялық клуб соңғы жылдары Шығыс Еуропаның жас таланттарын жіті бақылап келеді және бұл клуб топ-чемпионаттарға жол ашатын трамплинге жиі айналып жүр.

🏆https://t.me/dalasport

🏆 ҚПЛ 11 тур нәтижелері:

Алтай 0:1 Оқжетпес
Астана 3:0 Ұлытау
Каспий 2:2 Ертіс
Жетісу 0:0 Атырау
Елімай 2:1 Жеңіс
Қайрат 0:0 Қайсар
Ақтөбе 0:0 Қызылжар
Тобыл 0:3 Ордабасы

🏆https://t.me/dalasport