Amazon Books-тың бейнеролигі «Bring a Book to Life» кітап оқудың сиқырын ерекше көрсетеді — әр оқырман кітапты ашқан сайын қиялдағы әлемдер қайта тіріліп, оқиға өз жалғасын табады.

https://t.me/kzkitap

💥 Қайрат Қожамжаров өзара сауданың ірі валютасына айналуы мүмкін

Ресей азаматтығын алғаны екі дереккөз тарапынан расталған, Қазақстанның арнайы прокурорлары үстінен қызметтік өкілдігін асыра пайдалану мен қылмыстық жолмен алынған қаражатты заңдастыру баптары күдігімен іс қозғаған Қайрат Қожамжаровты Қазақстанға экстрадициялау қиын шаруа. Бірақ ол мүмкін емес дегенді білдірмейді.

"Ресей бізге Қожамжаровты белгілі бір шарттармен беретіні анық. Бірақ ол үшін Астана үлкен геосаяси мәселеде не Ресейді қолдау керек не оның бір сұрағанын беруі қажет. Алдымен прокурорлардың сотқа дейінгі тергеуі аяқталуы тиіс. Одан кейін Қожамжаров Ресейдің сұрағанына тати ма, әлде бұл қойды сабынға ауыстырумен бірдей ма, сол жағы сараланады", - дейді, DALA INSIDE дереккөзі.

Дүйсеновтың Германиядан экстрадициясы шешілген мәселе. Ал ол елге жеткізілгеннен кейін, "Қожамжаров ісі" жаңа импульс алады. Мақсат Дүйсеновтың тергеумен шартқа отырып, барынша сырын ақтаратыны анық. Сол кезде Қожамжаровтың сот алды тергеуі өз пазлын толық жинайды.

Биыл Қожамжаровтың командасы толық жойылғанын бұған дейін жазған болатынбыз. Жемқорлықпен күрес бойынша Ұлттық бюроның экс-басшысы Талғат Татубаев шілденің басында азаптау ісі бойынша қамауға алынды. Арнайы прокурорлар қызметінің экс-басшысы Олеся Кнксель осы азаптау бабы бойынша күдікті ретінде танылды. Қазір тергеу жүріп жатыр. Одан кейін бұрынғы бас көлік прокуроры Мақсат Дүйсеновке іздеу жарияланып, ол Интерпол арқылы Германияда ұсталды.

Қайрат Қожамжаров ұзақ жылдар бойы жемқорлықпен күрес мекемелерін басқарды. Оның кезінде антикор Агенттік те, Бюро формасында да болды. Артынан Бас прокурор, сенатор лауазымында болды. 2023 жылдың басында Парламенттегі орнын босатып, мандаттан айрылды. Содан бері ол еліміздің саяси сахнасынан кетті.

https://t.me/dalainside

Әлім Кешоков - Сынған таға

Кабардинның көрнекті жазушысы Әлім Кешоков бұл романында кешегі ел басына қауіп төнген Ұлы Отан соғысы кезінде өз топырағында құрылған Кабардин-Балкар ұлттық дивизиясының басқыншы жаумен ерлікпен қалай күрескенін, туған жерді қорғауда жергілікті халықтың жанқиярлық қажыр-қайратын үлкен суреткерлікпен әңгімелейді. Совет халқының Отанға деген шынайы сүйіспеншілігі, патриоттық рухы нанымды берілген.

🇰🇿🇦🇲 Пашинян Астана арқылы геосаяси тупиктен шығып көрмек

Дәл қазір Армения Премьер-министрі Никол Пашинянның Астанаға келуі протоколдық шара емес, Ереванның болашағын жаңалайтын саяси-экономикалық маневр болды. Ереван геосаяси тұйықтан шығу жолын жанталаса іздеуде. Оның Ресеймен конструкциясы бұзылғандықтан, орнына Қазақстан-Әзірбайжан-Еуропа тізбегіне қосылуы заңды. Себебі, жағырафиялық жағынан басқа тізбекке қосыла алмайды.

Арменияға жаңа серіктес, жаңа маршрут, жаңа қауіпсіздік керек. Ал Қазақстан Еуразиялық Одақ мүшесі ретінде осыны бере алады. Ереванға Ресейге толық тәуелді болу қауіпті, Батысқа толық бет бұру мүмкін емес, ал Иран арқылы шығатын логистика шектеулі. Оның өз ішінде өндіріс аз, азық-түлік қауіпсіздігі әлсіз. Сондықтан Пашинян Қазақстанмен әріптестікті жай сөзбен емес, нақты тетікпен күшейткісі келеді. Ол Қытай-Қазақстан-Әзірбайжан-Еуропа бағытына кіріп, өзін жаңа «транзит дәлізінің» бір буынына айналдыру.

Ал азық-түлік мәселесінде Ереванның Ресей астығынан бас тартып, қазақ бидайына ауысуға мүдделі болуы жай ғана сауда емес. Бұл Ресей ықпалын біртіндеп қысқарту саясатының белгісі. 2024 жылы Қазақстан мен Армения арасындағы тауар айналымы 82,9 млн доллар, 2025 жылдың 9 айында 41,6 млн долларды көрсетті. Бірақ бұл әлеуеттің 10-15%-ы ғана. Нақты мүмкіндіктер әлдеқайда кең. Олар мұнай өнімдері, химия және фармацевтика, ауыл шаруашылығы, сеталл, автокөлік және қосалқы бөлшектер.

Қазақстан үшін Армения көлемі шағын, бірақ саяси тәуекелі төмен, тұрақты төлем қабілеті бар нарық. Кем дегенде 350 миллион долларлық тұрақты экспорт арнасы қалыптастыруға болады. Қазір Арменияда 120 қазақстандық компания, ал Қазақстанда 495 армян компаниясы жұмыс істейді.

Екі ел қол қойған жаңа архитектураПашинян сапарының ең маңызды нәтижесі – 2026–2030 жылдарға арналған Жол картасы және Қазақстан–Армения Іскерлік кеңесінің құрылуы. Бұл құжаттар формальды емес. Олар транзит және логистика, өнеркәсіптік кооперация, азық-түлік қауіпсіздігі, ІТ және финтех, фармацевтика және медицина, көлік байланыстары сияқты нақты салаларды қамтиды. Яғни Ереван өзінің экономикалық парадигмасын өзгертуде.

https://t.me/dalainside

🤜💰 Рассрочка қазақ халқының жаңа жауы деп танылды

Енді мемлекет жаңа жылдан кейін барлық рычагтары арқылы бөліп төлеумен күреспек. Үкіметтің ойынша, бөліп төлеудің қазақстандықтардың қарызға батуы мен инфляциядағы әсері зор. Сондықтан бұл нарықта өте қатаң тәртіп орнатылатын болады.

«Мемлекет бұл мәселе туралы негізі көптен бері ойланып жүрген. Өткен аптада Халықаралық валюта қоры еліміздегі арнайы миссиясын аяқтап, өзінің қорытынды ұсыныстарын берді. Халықаралық валюта қоры бізде біраз уақыт болып, еліміздің экономикалық жағдайын тексеріп, аудит жасаған болатын. Қорытынды есепте біздегі халыққа арналған кредиттік, қарыз нарығын қатаңдату туралы ұсыныстар бар. Халықаралық сарапшылар мен біздің қаржы билігінің ойлары бір жерден шыққандықтан, енді ештеңеге қарамай халыққа берілетін қарыз нарығын толық қысуға саяси шешім қабылданып отыр», - дейді, DALA INSIDE дереккөзі.

Негізі, рассрочкамен күрес биылдан басталып кеткен. Қазан айынан бастап Сауда және интеграция министрлігі әзірлеген жаңа ережелер күшіне енді. Егер бөліп төлеу сатушының өз қаражаты есебінен ұсынылса, баға жапсырмаларында бірден төлеу бағасы және бөліп төлеу бағасы бөлек көрсетілуі тиіс. Бұл сатып алушыға тауардың нақты құнын және бөліп төлеу мүмкіндігі үшін қанша шығындалатынын анық түсінуге мүмкіндік береді.
Ал егер тауарлар банктермен синхрондалған маркетплейстер арқылы сатылса, онда бөліп төлеуді сатушы емес, банк өзінің қарыз қаражаты есебінен, банк пен сатып алушы арасындағы несие шарты негізінде береді. Осылайша, жаңа ережелер тек сатушының өзі ұсынатын бөліп төлеулерге қатысты және маркетплейстер арқылы рәсімделетін банктік рассрочкаға қолданылмайды.

Мемлекет мұнымен тоқтамады. Енді сатушылар тауарды немесе қызметті өз қаражаты есебінен бөліп төлеуге ұсынған жағдайда, бұл ақпаратты кредиттік бюроларға беруге міндетті болады. Рассрочка кредитпен теңестіріледі. Кредиттік бюрода халықтың тек кредиті емес, рассрочкасы туралы да ақпарат болады. Демек, бөліп төлеуі бар азаматтардың жаңа несие алуы қиындай түспек.

«2026 жылы кредит те, рассрочка да азаюы тиіс. Үкімет қарызы бар адамдар саны қысқарып, импорттық тауардың сатылуы құлдырап, содан инфляцияның төмендеуін көздеп отыр. Бізде импорт қысқарса, ол теңге бағамына да жағымды болады», - дейді дереккөз.

Дәл қазір шамамен 5 миллион отандасымызда рассрочка бар. Кредит нарығы расымен қызып кеткен. 574 мың адамның басында 90 күннен астам төлемеген кем дегенде бір проблемалық кредиті бар. Ал қанша рассрочканың проблемалық екені олар бұған дейін кредиттік досьеге ілінбегендіктен белгісіз болып келді. Енді осының барлығы тәртіпке келтірілмек.

https://t.me/dalainside

Сәбит Мұқанов - Арқаға саяхат

💥 «Бұл – абсурд»: депутат Самат Нұртаза самокаттарға қатысты талқыланып жатқан түзетулерге қарсы шықты

Мәжіліс депутаты Самат Нұртаза әлеуметтік желідегі парақшасында самокаттарды реттеу жөніндегі жаңа ұсыныстарға байланысты өткір пікір жариялады. Ол түзетулердегі ең үлкен қайшылық – жауапкершіліктің жеке және жалға алынған самокаттар арасында әртүрлі белгіленуі екенін айтты.

Депутаттың айтуынша, егер азамат өз самокатымен жолға шығып, ереже бұзса, айыппұл тікелей өзіне салынады. Ал дәл сол әрекетті жалға алынған самокатпен жасаса, айыппұл сервис компаниясына жүктеледі.

«Бұл – абсурд және толық жауапсыздық. Ең күлкілісі, егер сіз автокөлікті жалға алып, жол ережесін бұзсаңыз, айыппұлды өзіңіз төлейсіз. Бәрі күндей анық. Ал самокаттарда – таза сюрреализм», – деп жазды Нұртаза.

Самат Нұртаза сондай-ақ Президенттің «жүргізу мәдениетін қалыптастыру қажет» деген сөзін еске салып, кінәлі адам жазадан тыс қалатын жүйеде мәдениет қалыптаспайтынын айтты.

https://t.me/dalainside

💵 Қаржыгерлер: «Бәйтеректің» артықшылықтары банктерді бәсекеден ығыстыруы мүмкін

Келесі жылы «Бәйтерек» ұлттық инвестициялық холдингі экономиканы кредиттеуге шамамен 8 трлн теңге бағыттауды жоспарлап отыр. Алайда, мұндай қомақты қаражат инфляцияны жеделдетіп, фискалдық саясаттың жоспарланған нәтижелеріне түзетулер енгізуі ықтимал.

«Бәйтеректе банктермен бірдей кредит беру, кепілдендіру, сақтандыру құралдары бар, бірақ толыққанды реттеу жоқ. Қаржы институттары арасында бәсеке әділ болуы үшін ережелер барынша ұқсас болуы қажет», – дейді, Ұлттық Банк төрағасы Тимур Сүлейменов.

Ұлттық Банктің пікірін бірқатар эксперттер қолдап отыр. Қаржылық кеңесші, Qazaq Expert Club мүшесі Жания Сандыбай "Мемлекеттік кепілдікке сүйенетін холдинг төмен пайызбен кредит бере алады, бұл жеке банктер үшін нарықтық теңсіздік туғызады. Сонымен қатар, тиімсіз жобалар көбейсе, холдингті қайта капиталдандыру қажеттілігі туған сайын жасырын мемлекеттік қарыз өседі" дейді.

Экономист Гүлфайруз Жүнісбекованың сөзінше, 8 трлн теңгенің қысқа мерзімде экономикаға түсуі инфляциялық қысымды айтарлықтай арттырады. Сол себепті, мұндай шараларды сақтықпен қабылдаған жөн.

https://t.me/dalainside

Тимур Мұстафаев - Екі таңдау

Оның сыңғыр күлкісі… Қысқа, әдемі қоңырқай шашы… Па, шіркін, оның ыстық әм соңғы құшағы… Ол сөйлегенде өзге әйелдер секілді шұбартпай, нығыз, аз әрі түсінікті сөйлейтін… Өмірінен сыр аша бермейтін құпия һәм айқын жан еді… Бір кеште ол маған жасаураған көздерімен қарап:
— Тимур, мына сұм жазмыштың қылғаны көп, соның үшін мен бүршік атпаған шиедей, бөгдеге ашылуым неғайбыл… Суықпын мен, суық! Сыртым жылымық болғанымен, ішім мұз… — Ол аз үнсіздіктен соң: — Оны ерітер құдірет сенде де, менде де жоқ… — деді.

Мейірімді адамдардың ең басты қатесі — олар басқалардың да ар-ұяты бар деп ойлайды.
Олардың сенімінше:
егер өзі сатпаса — басқалар мұны да сатпайды;
егер өзі әділ болса — олар да бұған өтірік айтпайды;
егер өзі көмектессе — басқалар да көмектеседі.
Бірақ өмір олай жұмыс істемейді.
Адамдардың көбісі «пайдасы тисе — алам, пайдасыз болса — тастаймын» деген қағидамен өмір сүреді, ол жерде ар-ұят деген атымен жоқ.
Сондықтан да мейірімді адамдар ең ауыр таяқты жейді — өйткені олар қарапайым шындықты мойындай алмайды: бәрі сенің ережеңмен жүрмейді.

https://t.me/kzkitap

Кез келген мемлекет пен оның азаматтары арасында айтылмаған, бірақ маңызды әлеуметтік келісім бар.
Азамат өзіне тиесілі міндеттерді орындайды: заңды бұзбайды, салық төлейді, өзгелердің құқығын құрметтейді, қоғамның тыныштығын сақтайды.
Ал мемлекет болса, азаматтарының құқықтарын қорғап, қауіпсіздігін қамтамасыз етіп, олардың өмір сүруіне қажет қызметтерді ұсынуы тиіс.
Егер билік осы міндеттердің бірін орындамаса, адамдар соны талап етуге толық құқылы.
Ал егер мемлекет өзін сынаған немесе наразылық білдіргендерді қамауға алып, азаптап, сайлауды бұрмалап, билікті күштеп ұстап қалса — ондай құрылым мемлекеттің емес, ұйымдасқан қылмыстық топтың белгілерін көрсетеді.
Азаматтар мемлекетке қарыз емес. Керісінше, мемлекет — халықтың салықтары мен еңбегі есебінен өмір сүріп, сол үшін оларға қызмет етуге міндетті.
Оның міндеті — адамды қорғау, конституциялық құқықтарын сақтау, басқа елдермен келіссөз жүргізіп, соғысты болдырмау, халықтың амандығын, жұмысын, үйін, болашағын қамтамасыз ету.
Әділ сот, сапалы білім, қолжетімді медицина, зейнетақы, дұрыс еңбек жағдайы — мұның бәрін мемлекет қамтамасыз етуі керек.
Ал осының барлығын халықтың мойнына іліп, «міндет» деп көрсету — жауапкершілікті өзінен алып қашу ғана.
Мемлекет өзін отбасыға теңеп, азаматтарға ойдан шығарылған «борыш» арта бастаса — бұл халықты адастыру.
Мемлекет — отбасы емес, ол сізден ештеңе талап етуге құқылы емес.
Керісінше, азаматтардың мемлекетке талап қоюға толық құқығы бар.
Адамның өмірі — оның өзіне ғана тиесілі, биліктің өзара келісе алмауы үшін оны соғысқа құрбан етуге болмайды.
Мемлекет сіздің ата-анаңыз да емес: ол сізді тәрбиелеген жоқ, сізге сүйіспеншілікпен қарамайды.
Ол тек қоғамды реттеп, адамдардың қауіпсіздігі мен тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін құрылған құрал ғана.
Ал авторитарлық жүйеде мемлекет халыққа тек пайда көзі ретінде қарап, өзіне тиімді нәрсені ғана ойлайды.
Халыққа жасалатын барлық қызмет — мектеп, аурухана, концерт, ойын алаңы — бәрі азаматтардың салықтарымен төленеді. Бұл мемлекет тарапынан жасалған жақсылық емес.
Билік халықтың таңдау құқығын шектей бастағанда — ол өз азаматтарынан қорқады деген сөз.
Осылайша, адамдар сөзінен, ойыннан, тіпті интернеттен де тәуелді болып қала береді.
Мемлекет — Отан емес. Бұл — қоғамды басқарудың қалыптасқан саяси жүйесі, оны кейде халық таңдамайды, шешім көбіне биліктің ішінде қабылданады.

https://t.me/kzkitap

Тынымбай Нұрмағанбетов - Ауғандық құстар

Белгілі жазушы Т. Нұрмағанбетов «Ауғандық құстар» жинағына топтастырылған әңгімелерінде осы заманғы өмір шындығын өрнектейді. Адам болмысын ашуда, сезім иірімдерін беруде көптеген соны ізденістерге барған. Бұрыннан ауыл тақырыбына қалам тербеп жүрген жазушының «Ораза айы», «Анасын сағынған бала», т.б. әңгімелерінде бүгінгі ауыл бейнесі шынайы көрініс тапқан.

💥 Атамекеннің тағдыры жаңа жылдан кейін шешіледі

Ұлттық кәсіпкерлер палатасының болашағы бойынша жабық есік жағдайындағы консультациялар қаңтар-ақпан айларында өтуі тиіс. DALA INSIDE дереккөзінің айтуынша, палатаның жұмысы, жарна бойынша, шығын бойынша жағдайын толық реформалау бойынша ұсыныстар көбейген. Тіпті «Атамекен» кәсіпкерлер палатасын жауып, рұқсат беруші функцияларын профильді министрлік комитетіне беру туралы радикалды идея да талқыға салынады. Мемлекет өзіне бұл функцияларды алғысы келе ме, басты сұрақ осында.

«Қазір "Атамекен" палатасы мемлекетке де, өзінің басты клиенті – бизнеске де ұнамай барады. Ешкім жақтырмайтын, еш жерге симайтын изгой ұйымға айналып кеткен. Бизнестің мүддесін қорғау бойынша бастамалары әлсіз. Ал Үкімет үшін оңай илейтін жұмсақ қамыр сияқты. Өзіне ақша төлейтін ірі бизнеске ғана қызмет еткісі келеді. Оны жасыратын ештеңе жоқ, барлығы көріп отыр. Қазіргі басшысы да саяси аренадағы ықпалы, кәсіби ұйымдастыру жұмысы жағынан әлсіз. Осылардың барлығы жан-жақтан қордаланып, палатаның мүлде абыройсыз ұйымға айналуына алып келді», - дейді, дереккөз.

Палата өзі құрылған уақытта қажет болды, актуалды болды. Бірақ қазір өз миссиясын түгескен сияқты. Енді «Атамекен» өзінің басты функциясын орындауды тоқтатып, бизнестің дамуына кедергі келтіретін құрылымға айналып барады. Яғни қазіргі таңда бұл ұйымнан кәсіпкерлерге нақты пайда жоқ, керісінше ол бизнес үшін артық бюрократиялық тосқауыл деңгейіне жетті. Енді кәсіпкерлердің барлығы палатаның өздерінің құқықтары мен мүддесін қорғау ісін ойдағыдай атқара алмағанын айтып жүр. «Атамекен» көбіне алып компаниялардың сөзін сөйлеуге бейім де, шағын және орта бизнестің мәселелеріне тиісті деңгейде араша түспейді. Соңғы қабылданған Салық кодексіндегі шағын және орта бизнеске ауыр тиетін өзгерістер кезінде «Атамекеннің» дауысы мүлде шыққан жоқ. Тіпті палатаны ешкім тыңдамайтын сияқты.

Оған қарамастан, «Атамекен» палатасы бизнес өкілдерінен жыл сайын мүшелік жарналар жинайды. Жаңа жылдан кейін жағдай қиындайтындықтан, енді мүшелік жарналарды төлеу бизнес үшін қосымша қаржылық болмақ. Қазіргі инфляция, салықтардың өсуі жағдайында бұл «жығылғанға жұдырық» болып отыр. Палата кейбір міндетті қызметтерін, мысалы, өндірушілерге берілетін индустриялық сертификатты тек мүшелік жарна төленген жағдайда ғана беретіні бизнесті қосымша қыспаққа алған қисынсыз талаптардың бірі болып отыр. Яғни, кәсіпорын палатаға қарызы болса, тауардың отандық өндіруші екендігі жөніндегі сертификатты ала алмайды.

Ал сонда жиналған ақша бизнесті қорғау ісіне кетіп жатыр ма? Олай деп айта алмаймыз. Ресми мәлімет бойынша, 2025 жылы ҰКП жалпы бюджеті 12 миллиард теңгеден асқан, оның 10,7 млрд теңгесін кәсіпкерлерден жиналатын мүшелік жарналар құрады. Бұл қаржының негізгі бөлігі ірі бизнес субъектілерінен түседі. Енді осы жиналған 12 миллиард теңгенің басым бөлігі тікелей бизнеске қызмет көрсетуге емес, палатаның өз шығындарын өтеуге кетеді. Кеңселерді жалға алу, қызметкерлерге айлық төлеу, іссапар сынды шығындары өте көп. Одан бизнеске пайда бар ма?

Не болса да, келесі жылы осы сұрақтардың барлығы күн тәртібіне қойылмақ. «Атамекен» бойынша шешім қабылдаудың уақыты баяғыда келген еді. Тек 2020 жылғы пандемия, одан кейінгі қайта қалпына келу үрдістері бөгет болып қалды.

https://t.me/dalainside

Бақалардың ішегінен қатерлі ісік жасушаларын (рак) жоятын бактериялар табылды, — New Atlas.

Жапонияның Озық ғылым мен технология институты ғалымдарының зерттеуіне сәйкес, кесірткелердің, жапон ағаш бақаларының және тритондардың ішегінде тіршілік ететін бактериялар қатерлі ісік жасушаларын жоюға қабілетті. Ең жоғары белсенділік жапон ағаш бақаларынан табылған Ewingella americana бактериясында анықталған.

Колоректал қатерлі ісігі бар тышқандарға жүргізілген тәжірибеде бұл бактерияны бір рет көктамыр арқылы енгізу барлық жануарларда ісіктің толық жойылуына әкелген. Бұл нәтиже иммунотерапия мен химиотерапияны қоса алғанда, стандартты емдеу әдістеріне қарағанда әлдеқайда тиімді болып шыққан.

https://t.me/ongar_online

Қолыңыздағы бұл кітап — Әди Мористың көптен күттірген жалғасы, һәм жаңа нық қадамдары мен түрлі таныстықтар, сынақтар мен жаңа патшалық пен қалаларға апарар көпір. Бір пәс қиялға ерік беріп, рухани толқын һәм серпіліске бөленгісі келетін оқырманға арналады. Эдимен бірге шытырман сапарды сәтті жүріп өтуіңізге тілектеспін.

Автор.

Тимур Мустафаев 2025ж