​​#paradoks #qoratuynuk

Qora tuynuklarda axborot yo'qotilishi paradoksi


Ushbu paradoks ayniqsa, aholining aksariyat qismiga ma'lum emas(Garchi Stiven Xoking bu borada oʻz nazariyasini taklif qilgan bo'lsa ham). Bu paradoks qora tuynuklarning xatti-harakatlarini o'rganishga asoslangan va umumiy nisbiylik nazariyasi va kvant mexanikasi elementlarini birlashtiradi.

Paradoks shundaki, jismoniy ma'lumotlar qora tuynuklarda butunlay yo'q bo'lib ketishi kerak: bu shunchalik kuchli tortishish kuchiga ega bo'lgan kosmik obʼyektki, hatto yorug'lik undan ham qochib qutula olmaydi. Bu shuni anglatadiki, hech qanday ma'lumot ulardan qochib qutula olmaydi, shunday qilib u abadiy yo'q bo'lib ketadi.Bundan tashqari, qora tuynuklar oʻzidan nurlanish chiqaradi, bu energiya qora tuynukning kichrayib borishini va keyinchalik yoʻq boʻlishini nazarda tutadi, chunki hamma narsa uning ichiga kirib ketgan narsa oxir-oqibat u bilan birga yo'qoladi.

Biroq, bu kvant fizikasi va mexanikasiga ziddir, unga ko'ra har bir tizimning ma'lumotlari, hatto uning to'lqin funksiyasi qora tuynukka qulab tushgan bo'lsa ham, kodlangan bo'lib qoladi. Bunga qo'shimcha ravishda, fizikada materiyaning yoʻqdan bor boʻlmasligi va bordan yoʻq boʻlmasligini taklif qiladi. Bu shuni anglatadiki, qora tuynuk tomonidan materiyaning mavjudligi va yutilishi kvant fizikasi bilan paradoksal natijaga olib kelishi mumkin.

Biroq, vaqt o'tishi bilan Xoking ushbu paradoksni tuzatib, ma'lumot qora tuynukda yo'q boʻlmasligini, aksincha fazo-vaqt chegarasida yaʼni voqealar gorizonti chegarasida qolishini taklif qildi.

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

🛰 @koinot_tilsimi

🌒 Insonlar 6-fevralda Oyga qaytishadi

NASA Artemis II missiyasiga tayyorgarlikni yakunlamoqda — bu 50 yil ichida Oyga birinchi boshqariladigan parvoz bo’ladi. Raketa deyarli tayyor bo‘lgan, agar yonilg‘i bakini to‘ldirish va sinovlar muvaffaqiyatli o‘tsa, u fevral oyining boshidayoq uchiriladi.

To‘rt nafar astronavtdan iborat ekipaj Oy yuzasiga qo‘nmasdan uni aylanib chiqadi.

💠 @koinottilsimi

Jarayon bosqichma-bosqich quyidagicha bo‘ladi?

Uchirish (1-kun)

SLS raketasi Orion kemasini Yer orbitasiga olib chiqadi, so‘ng Oy tomon yo‘naltiriladi.

Yer → Oy parvozi (3–4 kun)
Orion Oyga yetib borishi uchun taxminan 3–4 kun kerak bo‘ladi.

Oy atrofida aylanish (1 kun atrofida)

Astronavtlar Oy orbitasiga kirmaydi, balki free-return trayektoriya bo‘yicha Oy atrofini aylanib o‘tadi.
Eng yaqin nuqtada Oy yuzasidan taxminan 7 400 km masofada bo‘lishadi.

Oy → Yer qaytish (3–4 kun)

Oy gravitatsiyasi yordamida kema Yerga qaytish yo‘liga tushadi.

Yerga qo‘nish (so‘nggi kun)
Orion kapsulasi Tinch okeaniga qo‘nadi.

Umumiy davomiylik:
🕒 8–10 kun (asosiy reja — 10 kun)

⚠️ Shuni ham aytish kerakki, 6-fevral aniq sana bo‘lishi kafolatlanmagan — ob-havo yoki texnik sinovlar sabab uchirish bir necha kun yoki hafta kechikishi mumkin.

💠 @koinottilsimi

#news


❗️⚡️🌚Kelajakda oyda yashaymiz!

🇺🇸Amerika kompaniyasi Oyda mehmonxona qurishni rejalashtirmoqda.

Loyihaga ko‘ra, mehmonxona 2032 yilgacha ishga tushiriladi. Bir xonaning bir kechalik narxi 416 ming dollardan oshadi.

Xabar toʻldiriladi

💠 @koinottilsimi

Kaliforniyaning San-Fransisko shahrida joylashgan GRU Space startapi Oyda birinchi mehmonxonalarni qurish rejasini e'lon qildi va u yerga 2032-yildan boshlab sayyohlarni yuborishni boshlashga umid qilmoqda.

GRU Space o'z maqsadlarini so'nggi yillarda SpaceX tufayli yuklarni orbitaga uchirish narxining sezilarli darajada pasayishi bilan oqlaydi. Bozordagi raqobatning kuchayishi, jumladan, Blue Origin va butun dunyo bo'ylab ko'plab startaplar hamda mahalliy qayta ishlatiladigan raketa loyihalari tufayli kosmik uchirishlar arzonlashishda davom etadi.

Kompaniya shuningdek, kosmos allaqachon badavlat odamlar uchun sayyohlik maskaniga aylanib borayotganini ta'kidlamoqda.

Dastlabki bosqichlarda sayyohlar bilan birga Oy yuzasiga mehmonxonalar yetkazib beriladi. Bu ikki-to'rt kishini sig'dira oladigan shishiriladigan modullar bo'ladi. Yiliga uchta reys bilan har bir sayyoh uchun xarajat 416 000 dollarni tashkil etadi. Keyinchalik Yer va Oy yuzasidan olingan materiallardan foydalangan holda yanada murakkabroq inshootlar quriladi. San-Fransiskodagi Tasviriy san'at saroyidan ilhomlangan ushbu mehmonxonalar 10 nafar mehmonni sig'dira oladi. Har bir "sayohat" narxi 83 000 dollargacha tushishi mumkin. Texnologiyalarni sinab ko'rish uchun tayyorgarlik reyslari 2029- va 2032- yillarga mo'ljallangan.

💠 @koinottilsimi

Donald Tramp yaqin orada insoniyatning o‘zga sayyoraliklar bilan ilk aloqasi haqida e’lon qilishi kutilmoqda. Bu "tarixdagi eng muhim bayonot" bo‘lishi haqida ko‘plab manbalar yozdi.

Britaniyalik hujjatli film ijodkori Uning so‘zlariga ko‘ra, 8-iyul kuni, Jahon futbol chempionati paytida, Tramp dunyoga murojaat qilib, o‘zga sayyoraliklar hayotining mavjudligini va ular bilan ilk aloqa o‘rnatilganligini tasdiqlovchi nutq so‘zlashi mumkin.

Vanga nima degandi😄

💠 @koinottilsimi

Kanal zerikarli boʻlib qoldi(mi?)

#qiziq

Insoniyat biladigan eng katta son bu Grem sonidir. Bu shunchalik katta sonki, agar siz bu raqamni tasavvur qilishga harakat qilsangiz, butun hayotingizni shu raqamning 1% haqida o'ylash uchun vaqt sarflashingiz kerak bo'ladi. Bu raqamni agar yozib bilganimizda edi bizning koinotimizdagi barcha sirt maydonini raqamlari bilan qamrab olardi.

Batafsil

💠 @koinottilsimi

🥣 NASA Marsda astronavtlarni nima bilan oziqlantirishni o‘ylab topgan odamga 750 000 dollar to‘lashga tayyor — kompaniya yangi tanlovni e’lon qildi.

Istagan odam Marsda oziq-ovqat yetishtirish va tayyorlashdan iborat to’liq qollanmani yuborishi mumkin. Barcha taklif etilgan variantlar Yerdan ta'minotsiz ishlashi kerak — takliflar 2026-yil sentyabrigacha qabul qilinadi.

💠 @koinottilsimi

⚡️Sun’iy yo‘ldoshlar orqali 6 Tbit/s tezlikdagi internet — milliarder Jeff Bezosning Blue Origin kosmik kompaniyasi Starlink'dan minglab marta tezroq ishlaydigan internetni ishga tushirishini e’lon qildi.

Kompaniyaning sun’iy yo‘ldosh internet tarmog‘i Yer atrofidagi past orbitada 5280 ta va o‘rta orbitada 128 ta qurilmani o‘z ichiga oladi hamda 2027-yilda ishga tushirilishi kutilmoqda.

Lekin faqat korporativ mijozlarni ulash rejalashtirilgan bo‘lib, butun dunyo bo‘ylab ularning soni 100 000 tadan oshmasligi ko‘zda tutilgan — oddiy foydalanuvchilar bu xizmatdan foydalana olmaydilar. Solishtirish uchun: Starlink hozirda ~400 Mbit/s tezlikni ta’minlamoqda.

💠 @koinottilsimi

Atom qanday paydo bo'lgan? Elementar zarrachalardan oldin biror narsa bo'lganmi? Buni bilish mumkinmi?

Torlar nazariyasiga ko'ra, barcha zarralar ko'plab mikroskopik bir o'lchovli torlardan iborat. Har bir tor ma'lum bir chastota bilan tebranuvchi energiya to'plami bo'lib, ulardan qurilgan torlarning tebranish chastotalari zarrachaning xususiyatlarini belgilaydi. Katta portlash paytida koinot torlarni hosil qilgan sof energiya bilan to'lgan edi. Koinotning kengayishi va sovishi soniyasining birinchi lahzasida (10^-36 soniya) torlar elementar zarrachalarni, keyingi 100 soniyada esa atomlarni hosil qildi. Afsuski, hozirgi vaqtda insoniyat torlar nazariyasini sinab ko'rish texnologiyasiga ega emas, shuning uchun u tasdiqlanmagan.‌‌

💠 @koinottilsimi

​​#qiziq

Quyoshni suv yordamida oʻchirish haqida hech o'ylab ko'rganmisiz?

Tassavur qiling:
Biz yerdagi barcha suvlarni yig'ib, Quyoshga quyishga harakat qilamiz. Avval bizga chelak kerak boʻladi, taxminan 326 million kub mil suvni sig'dira oladigan ulkan chelak!

Odamlar ko'pincha Quyosh bizning sayyoramizdan ancha katta ekanligini e'tiborga olmaydilar. Aslida, Quyosh 1,3 milliondan ortiq Yerni o'z ichiga sigʻdira oladi! Ha, Quyosh o'chmaydi va hatto sovib ham ketmaydi.

Biroq biz Quyoshga "yetarli darajada" suv quysak nima bo'ladi va bu "yetarli" suv qancha?
Buning uchun bizga 370 oktillion chelak suv kerak boʻladi. Bu raqam 1 dan keyin 27 ta nolga ega. Tasavvur qilish ham qiyin.

Keling uni Quyoshga sepaylik! Ammo Quyosh hali ham o'chmaydi. Aksincha u birdan ancha katta va yorqin yulduzga aylanadi.Nima uchun?

Quyosh aslida olov o'chog'i emas. Olov va shamlarning alangasida kimyoviy yonish bor. Biz olovga suv quyganimizda, suv olovdan issiqlikni o'zlashtiradi va uni shunchalik sovutadiki, u endi yonish reaksiyasini ushlab turolmaydi. Shuningdek, u olovning kislorodga kirishini to'sib qo'yadi. Suv asosan kimyoviy jarayonni to'xtatadi.

Ammo bu Quyoshning "yonishi" bilan bir xil reaksiya emas. U yerda sodir bo'ladigan narsa yadro sintezi deb ataladi.

Agar siz to'rtta vodorod atomini olib, ularni birlashtirsangiz, siz bitta geliy atomini olasiz. Quyosh haqida gapirganda, jarayon biroz murakkabroq. Musbat protonlar bir-birini itaradi. Ularni qandaydir tarzda siqish uchun juda ko'p kuch va energiya kerak bo'ladi.

Yaxshiyamki, kosmosda sehrli kuch bor - tortishish. Quyosh Quyosh sistemasi umumiy massasining 99,8% ni tashkil qiladi va bu massa Quyoshni aql bovar qilmaydigan tortishish kuchi yordamida ushlab turadigan narsadir. Shunday qilib, tortishish kuchi trillionlab bu mayda vodorod atomlarini bir biriga itatadi va ularni har soniyada birlashtiradi.

Atomlar to'qnashganda, oʻzidan energiya chiqaradilar. Shuning uchun, olovdan farqli o'laroq, Quyosh yonishi uchun kislorodga muhtoj emas. Unga vodorod kerak! va hammamiz bilamizki, suv H2O u vodorod va kisloroddan iborat. Demak, suv tom ma'noda Quyosh uchun yonilg'idir. Bu xuddi benzin bilan olovni o‘chirishga o‘xshaydi! Eng muhimi, suv quyganimizdagi qo'shimcha massa Quyoshni yanada og'irlashtiradi.


💠 @koinottilsimi

#qiziq

Ko'z o'ngingizda Laniakea galaktikalarining superklasterini va undagi o'rnimizni ko'rsatadigan kompyuter modeli tasvirlangan.💻

Rasmdagi qizil nuqta Yer yoki hatto Quyosh tizimi emas, balki butun Somon yo'lidir.
Olimlar uzoq vaqtdan beri bizning Galaktikamiz koinotda qayerda joylashganligini tushunishga harakat qilishdi. 2014-yilda tadqiqotchilar guruhi 100 000 ga yaqin galaktikalar haqida ma'lumot to'pladi va ularning kosmosdagi joylashuvi va harakatini xaritaga tushirdi.

Biz birinchi marta Somon yo'li ancha kattaroq galaktikalar tizimining bir qismi - Laniakea deb atagan superklasterning bir qismi ekanligini ko'rdik. Ushbu superklasterning taxminiy diametri 520 million yorug'lik yili bo'lib, Somon yo'li uning markazidan uzoqda, deyarli eng chekkasida joylashgan.

💠 @koinottilsimi

#news

⚡️💆‍♂Deyarli butun fevral oyi davomida magnit bo‘ronlari kuzatiladi: eng xavfli kunlar e’lon qilindi va kuchli faza kutilmoqda.

2026-yil fevral oyida turli intensivlikdagi, kuchayib boruvchi magnit bo‘ronlari prognoz qilindi:

📌 Kuchayish davrlari:
• 1–3 fevral — o‘rtacha bo‘ron
• 4–5 fevral — kuchli magnit bo‘roni
• 6–11 fevral — o‘rtacha bo‘ron
• 13 fevral — kuchsiz bo‘ron
• 14–21 fevral — o‘rtacha bo‘ron
• 24–26 fevral — kuchsiz bo‘ron

O‘zingizga ehtiyot bo‘ling va yaqinlaringizni ogohlantiring.

💠 @koinottilsimi

🛰️ SpaceX sun’iy intellekt xizmatlari uchun kosmik ma’lumotlar markazini yaratish maqsadida millionta yangi sun’iy yo‘ldoshni uchirmoqchi.

Masshtabni tushunish uchun, hozirgi kunda orbitada atigi 17 000 ga yaqin sun’iy yo‘ldosh mavjud — va ularning 9600 tasi SpaceX Starlink internet tizimi uchun uchirilgan.

Ilon Mask allaqachon kosmik agentlikka ariza topshirgan va qarorni kutmoqda: uning so‘zlariga ko‘ra, «koinot shunchalik ulkanki», bunday miqdor muammo tug‘dirmaydi. Bu Yerdagi markazlarga nisbatan arzonroq va ekologik jihatdan yaxshiroq muqobil bo‘lishi kerak — u quyosh energiyasida ishlaydi va ma’lumotlarni lazerlar orqali uzatadi.

💠 @koinottilsimi