Zilzila

Аfg'onistonda zilzila sodir bo'ldi.
O'zbekiston Respublikasi hududida sezilish kuchi:
Surxandaryo viloyatida 3 ball, 314 km.
Farg'ona viloyatida 2-3 ball, 420 km.
Sirdaryo viloyatida 2-3 ball, 457 km.
Jizzax viloyatida 2-3 ball, 457 km.
Samarqand viloyatida 2-3 ball, 468 km.
Andijon viloyatida 2-3 ball, 477 km.
Namangan viloyatida 2-3 ball, 485 km.
Qashqadaryo viloyatida 2-3 ball, 499 km.
Toshkent viloyatida 2-3 ball, 520 km.
Toshkent shahrida 2-3 ball, 526 km.
Zilzila episentri Toshkentdan 526 km janubiy-sharqda
Vaqti: 21:12:59 03.04.2026
Magnituda: 6
Chuqurligi: 207 km
Episentr: Badaxshon, Аfg'oniston
Koordinatalari: 36,69 N, 70,76 E

💠 @koinottilsimi

#zilzila

Zilzila nima va ularning paydo bo'lishiga nima sabab bo'ladi?

Zilzilalar tektonik plitalar harakati natijasida yuzaga keladi. Yer qobig'i mantiyaning erigan jinsida suzib yuradigan bir nechta yirik plitalardan iborat. Ikkita plastinka bir-biriga tegsa, juda katta bosim paydo bo'lishi mumkin. Oxir-oqibat, bu bosim zilzila shaklida chiqariladi. Plitalarning birlashadigan nuqtasi yoriq chizig'i deb ataladi va plitalarning yoriq chizig'i bo'ylab harakatlanishi zilzila paytida yerning silkinishiga olib keladi.
Plitalar tektonikasidan tashqari zilzilalar yer ostiga suyuqliklarni quyish, neft va gaz qazib olish yoki yirik to‘g‘onlarni qurish kabi inson faoliyati natijasida ham sodir bo‘lishi mumkin. Ushbu harakatlar Yer qobig'idagi bosimning o'zgartirishi tufayli sodir boʻladi, bu esa yoriqlar harakati va zilzilalar paydo bo'lishiga olib keladi.
Zilzilalarning yana bir turi vulqon-tektonik zilzilalardir. Ular vulqon ostidagi magma, suyuqliklar va gazlarning harakatlanishi natijasida yuzaga keladi.
Zilzilalar, shuningdek, yer osti yadro portlashlari yoki hatto meteoritlarning zarbalari tufayli ham sodir bo'lishi mumkin. Biroq bunday zilzilalar juda kam uchraydi.
Xulosa qilib aytganda, zilzilalarning asosiy sabablari: tektonik plitalar harakati, boshqa sabablarga inson faoliyati, vulqon faolligi, yadro portlashlari va meteoritlarning zarbalari kiradi.‌‌


💠 @koinottilsimi

#qiziq

Bumerang vaznsizlikda

Bumerangning egasiga qaytish qobiliyati uning aerodinamik xususiyatlariga bog'liq va vaznsizlik sharoiti uning traektoriyasiga ta'sir qilmaydi.

Ammo fazo vakuumida uchirilgan bumerang to'g'ri chiziqda haratlanadi.‌‌

💠 @koinottilsimi

#venera

Venera — magnit maydonsiz, lekin atmosferaga ega sayyora

Ko‘pchilik o‘ylaydi: sayyorada atmosfera bo‘lishi uchun albatta magnit maydon bo‘lishi kerak.
Lekin Venera bu fikrni butunlay inkor qiladi 👇

🌍 Venera — g‘aroyib sayyora:

- Magnit maydoni deyarli yo‘q ❌
- Lekin atmosferasi juda qalin ✅ (Yerga nisbatan ~90 bar!)

❓ Unda qanday qilib atmosfera saqlanib qolgan?

💡 1. Juda katta “gaz zaxirasi”
Veneraning atmosferasi shunchalik qalin-ki, Quyosh shamoli uni to‘liq uchirib yubora olmaydi.

💡 2. Ionosfera — yashirin qalqon
Quyosh nuri yuqori qatlamni ionlaydi va natijada “plazma himoya qatlami” hosil bo‘ladi.
Bu magnit maydon o‘rnini qisman bosadi ⚡

💡 3. Kuchli gravitatsiya
Venera massasi Yerga juda yaqin → gazlarni mahkam ushlab turadi.

Agar sayyora yetarlicha katta bo‘lsa va atmosferasi qalin bo‘lsa — u baribir saqlanib qoladi.

💠 @koinottilsimi

⚡️Koinotdagi internet tezligi o‘nlab barobar oshirildi: NASA «Artemis II» missiyasida lazerli aloqa tizimiga o‘tdi.

Endi ma’lumotlar an’anaviy radioto‘lqinlar o‘rniga lazer nuri yordamida uzatilmoqda. Ma’lumot uzatish tezligi soniyasiga 260 Mbitgacha yetdi.

Bu usulda allaqachon 100 GB dan ortiq ma’lumot, jumladan, yuqori sifatli fotosuratlar ham yuborilgan. Barcha suratlarni havola orqali ko‘rishingiz mumkin.

💠 @koinottilsimi

🇺🇸🇨🇳🇷🇺 The New York Times gazetasining yozishicha, AQSH, Xitoy va boshqa davlatlar Oyga muz va geliy-3 manbai sifatida qarashlari sababli yangi oy poygasi boshlandi.

AQSH Xitoydan oldin 2028-yilga kelib odamlarni Oyga qaytarishni rejalashtirmoqda. Hozirda asosiy qiziqish qutblar va Oyning narigi tomonida. Qutblardagi muz suv, kislorod, raketa yoqilg‘isi va Yer yuzidagi noyob resurs bo‘lgan geliy-3 ni ta’minlashi mumkin.

💠 @koinottilsimi

Insoniyat koinotga eng uzoq masofaga sayohat qilish bo‘yicha REKORD o‘rnatdi — bu rasman tasdiqlandi!

«Orion» kosmik kemasi Yerdan 406 773 km masofaga uzoqlashib, oradan 54 yil o‘tib, «Apollon-13»ning rekordini yangiladi.

Odamlar hali hech qachon bunchalik uzoqqa parvoz qilmagan edi.

💠 @koinottilsimi

NASA Oyning orqa tomonini ko‘rsatdi

Artemis II ekipaji Oyning orqa tomonidagi Oriyental havzasini to‘liq ko‘rgan birinchi odamlar bo‘ldi.

Fotosuratning o‘ng tomonida Oyning biz Yerdan ko‘radigan qismi tasvirlangan. Chap tomonda esa Oy orqa tomonining bir qismi.

💠 @koinottilsimi

#yer

Yer radiusi.

Yer sayyorasi ikkita radiusga ega: qutbli va
ekvatorial. Yer sharining qutb radiusi 6 356 863 m, ekvator radiusi esa 6 378 245 m ga teng.Shuning uchun Yerning o'rtacha radiusi
6 371 302 m ga teng.

Shuni ta'kidlash kerakki, Yer radiusi o'zgarishi mumkin bo'lgan xususiyatlarga ega.
Sayyoramiz shakllanishining dastlabki bosqichlarida tashqi kuchlar ta'sirida ancha siqilgan va shu tufayli uning radiusi ancha kichik edi. Qizig'i shundaki hozirda sayyoramiz radiusi kosmik chang tufayli asta-sekin o'sib bormoqda

💠 @koinottilsimi

#qiziq

​​Quyosh tizimidagi Merkuriy va Veneradan tashqari barcha sayyoralar tabiiy yo'ldoshlarga ega.

Hatto 2006-yilda sayyora hisoblanishni to'xtatgan Plutonning ham o'z yo'ldoshi -Xaron bor. Ushbu hodisani tushuntiruvchi 2 ta asosiy versiya mavjud.

1 Merkuriy - Veneraning sobiq tabiiy yo'ldoshi.

Bu Merkuriy va Oy yuzasining o'xshashligi bilan bog'liq. Ushbu gipotezaga ko'ra, Quyosh tizimi paydo bo'lganidan taxminan 500 million yil o'tgach, Merkuriy qandaydir tarzda Veneraning tortishish kuchidan qochib, Quyosh tomon erkin suzib ketgan va u yerda o'z orbitasiga ega bo'lgan.

2 Merkuriy va Venera o'z tabiiy yo'ldoshlarini yutib yuborgan.

Ushbu sayyoralarning o'z o'qi atrofida aylanish tezligi past bo'lganligi sababli, gravitodinamika qonunlariga ko'ra, ularning tabiiy yo'ldoshlari sayyoraga (hozirgi Mars tabiiy yo'ldoshlaridan biri - Fobos bilan sodir bo'layotgani kabi) tushishi kerak edi. Qulagan tabiiy yo'ldosh Veneraning g'alati aylanish o'qini ham tushuntiradi (u Quyosh tizimi sayyoralarining barcha o'qlariga qarama-qarshidir).

@koinottilsimi