#news

⚡️AQSh'da orbitani chiqindilardan tozalash uchun kosmik sakkizoyoq ishlab chiqildi.

REACCH nomli robot ochiq kosmosda parvoz qilib, nosoz sun’iy yo‘ldoshlarni paypaslagichlari bilan ushlaydi va ular yonib ketishi uchun atmosferaning zich qatlamlariga itarib yuboradi.

Prototip 2024-yildan beri XKSda sinovdan o‘tkazilmoqda va uni 2027-yilda orbitaga chiqarish rejalashtirilgan.

💠 @koinottilsimi

#asteroid

Ushbu videoda siz, bizga tanish bo'lgan asteroidlar,meteoritlar ( Chelyabinsk,Tunguska,Apofis,Serera) Yer bilan to'qnashganda qanday hodisalar sodir bo'lishini bilib olasiz.

P.s: Taqqoslash uchun asteroidning zarba quvvati, Xirosimaga tashlangan atom bomba va dunyodagi eng kuchli Tsar bombasi orqali qiyoslangan.

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Nima uchun Yer yadrosi bunchalik issiq?

Yer yadrosi harorati Quyosh yuzasining harorati bilan taqqoslanadi. Olimlar uning shunchalik issiq bo‘lishini to‘rtta asosiy sababga bog‘lashadi:

1️⃣ Sayyoraning shakllanish davridan qolgan issiqlik

2️⃣ Radioaktiv elementlarning parchalanishi

3️⃣ Yadro qatlamlari orasidagi ishqalanish natijasida ajraladigan issiqlik

4️⃣ Og‘ir elementlarning yadroga cho‘kishi, bunda ularning potentsial energiyasi issiqlikka aylanadi

Yerning dastlabki ichki issiqligi, albatta, tarqaladi, lekin qatlamlar orasidagi ishqalanish, radioaktiv parchalanish va og‘ir elementlarning cho‘kishi yana issiqlik ajratib, yadroning haroratini saqlab turadi.

Ammo oddiy savol tug‘iladi, yadrodagi barcha issiqlik tarqalib ketishi mumkinmi? Hozircha olimlar shunday deb hisoblashadi: agar bu sodir bo‘lsa ham, Quyosh qizil gigantga aylanganida sayyoramizni yoqib yuborishidan keyin bo‘ladi.

💠 @koinottilsimi

#quyosh

Qizil gigant bosqichidan keyin Quyosh aylanadigan Yer va oq mitti o'lchamlarini taqqoslash

Quyosh o'zining oxirgi bosqichida taxminan Yerning kattaligiga teng boʻlib, lekin u bizning sayyoramizdan bir necha o'n minglab marta ogʻirroq massaga ega boʻladi

Bundan tashqari, Quyosh juda xira oq mittiga aylanib, hozirgi Quyoshdan 100 martadan ko'proq xiraroq tusga kiradi

💠 @koinottilsimi

#news

Kaliforniya universiteti olimlari jamoasi Yerga nisbatan yaqin joylashgan 11680 ta yulduzni o‘rganish natijalarini e’lon qildi. Umuman olganda, tadqiqotchilar 37 milliondan ortiq turli xil signallarni yozib olishga muvaffaq bo'lishdi.
"Signallar" ni qayta ishlagandan so'ng, ularning barchasi butunlay normal holatda ekanligi aniqlandi. Bu olimlarni Yerdan 360 yorug'lik yili masofasida hech qanday yulduz atrofida 98,7% ehtimollik bilan radiosignal uzatuvchi ob'yekt yo'q degan xulosaga keldi.

Bu yangilik juda qayg'uli bo'lishi mumkin, lekin bu aslida biz koinotdagi yagona aqlli mavjudot ekanligimizni anglatmaydi. Bunday hisob-kitoblardan keyin ham bizning galaktikamizda yuzlab va minglab sivilizatsiyalar uchun yetarli joy mavjud va ehtimol, ular bizga yanada yaqinroq boʻlishi mumkin, ular biron sababga ko'ra o'z signallarini bizga yubormaydilar!

💠 @koinottilsimi

#nisbiylik_nazariyasi

Vaqtning 4- oʻlcham ekanligini va jism yorugʻlik tezligida harakatlanganda tashqi kuzatuvchiga nisbatan nega uzunligi qisqarishini koʻrsatuvchi ajoyib animatsiya

💠 @koinottilsimi

#ekzosayyora

Pulsar sayyorasi - bu pulsar atrofida aylanadigan sayyora.
Quyosh tizimidan tashqarida topilgan birinchi ekzosayyora PSR 1257+12 bo'lib,u aynan pulsar atrofida aylanardi. Uning kelib chiqishi juda sirli hisoblanadi, chunki ichki sayyoralar o'ta yangi yulduz portlashidan omon qololmaydi.

Pulsarning kuchli elektromagnit oqimi tufayli bunday sayyoralarda yuqori darajada rivojlangan hayot mumkin emas. Ammo agar biz qandaydir tarzda bunday sayyoraga borib qolganimizda edi, biz GIF-da taqdim etilgan narsaga o'xshash narsani ko'rardik.‌‌

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#yupiter

Yupiter sayyorasining atmosferasi qayerda boshlanib, qayerda tugaydi? Bu chegara nimaga o'xshaydi?

Gaz sayyoralari asosan vodorod va geliydan iborat. Ularning atmosferasining pastki chegarasi, atmosfera bosimi normal Yer bosimiga teng bo'lgan chuqurlik deb hisoblanadi. Shu bilan birga, bunday chegarada qattiq yoki suyuq sirt yo'q.

Sayyoraga chuqurroq sho'ng'ish bilan bosim kuchayadi va u 12 atmosferaga yetganda, vodorod o'ta kritik suyuqlikka aylanadi, bunda gaz va suyuqlik o'rtasidagi farq shunchaki yo'qoladi.

Ya'ni, gaz qatlamlari ostida shartli suyuq vodorod va geliy okeani bor. Bu okean va gazsimon qobiq o'rtasida aniq chegara yo'q, u asta-sekin gazdan suyuqlikka o'tuvchi ko'p kilometrlariga cho'zilgan qobiqdir.

💠 @koinottilsimi

#blazar #pulsar

Blazar va pulsar.

Yerdan kuzatilganda, blazarlar biz ko'rishimiz mumkin bo'lgan eng yorqin kosmik ob'ektlardir. Blazarlar aslida oddiy kvazarlar bo'lib, ularning nurlanish oqimlari to'g'ridan-to'g'ri Yer tomon yo'nalgan boʻladi. Shuning uchun ular juda yorqin ko'rinadi.

Pulsar-neytron yulduzining bir turi. Pulsarlar oʻz oʻqi atrofida tez aylanadi va qutblaridan elektromagnit nurlanishni "otadigan" juda kuchli magnit maydonga ega.

Blazarlar galaktika markazida joylashgan. Pulsarlar har qanday joyda mavjud bo'lishi mumkin.
Pulsarlar yulduzlar, blazarlar esa supermassiv qora tuynuklardir.

Blazarlardagi reaktiv jet doimiy ravishda Yer tomon yo'nalgan boʻladi. Pulsarlarda bu vaqti-vaqti bilan sodir bo'ladi.

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Kosmosdan olingan birinchi haqiqiy fotosuratlar:

1. Fau-2 raketasidan 105 km balandlikdan olingan Yerning dastlabki surati. 🌎
2. I. Fizo va L. Fuko tomonidan 1845- yil aprelda olingan Quyosh fotosurati ☀
3. 2004- yilda VLT teleskopidan olingan 2m1207-b ekzoplanetasi. 🪐
4. 2019- yil aprel oyida EHT teleskopi bilan olingan qora tuynuk tasviri 🕳‌‌

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#taqvim

☀️ Ertaga yilning eng uzun kuni kuzatiladi

21 iyun — Shimoliy yarimsharda yilning eng uzun kuni. Bu kunda Quyosh osmonda eng uzoq vaqt davomida ko‘rinadi.

21 iyun kuni Yerning Shimoliy yarimsharida yozgi quyosh turishi hodisasi sodir bo‘ladi. Shu munosabat bilan yilning eng uzun kuni va eng qisqa tuni kuzatiladi.

Mutaxassislar ta’kidlashicha, mazkur astronomik hodisa har yili 20–22 iyun oralig‘ida ro‘y beradi. Bu Yer o‘qining Quyoshga nisbatan og‘ishi bilan bog‘liq bo‘lib, Quyosh osmonda eng yuqori nuqtaga ko‘tariladi.

Ayni paytda Janubiy yarimsharda esa aksincha holat yuz berib, yilning eng qisqa kuni kuzatiladi va qish fasli rasman boshlanadi.

💠 @koinottilsimi

#aksiya

Kimning koinotga oid o'z shaxsiy blogi yoki kanali boʻlsa, @koinottilsimi kanalida, kanalingiz linkini qisqacha izohi bilan bitta postda reklama qilish imkoniyati paydo boʻldi.Ushbu ro'yxatga faqatgina 5 ta kanal qabul qilinadi.Reklama post kanalda 1 soat topda va 1 kun lentada turadi.

Ro'yxatga qo'shilish narxi atigi 10 ming soʻm.

Joylar soni cheklangan.
(3-kishiga joy qoldi)

Murojaat uchun: @ClCADA3301

​​#qiziq

Tezlik bilan tugab borayotgan Yer resurslari

Geliy

Bu gaz koinotda eng ko‘p tarqalgan ikkinchi element, undan faqat vodorod ko‘proq tarqalgan. Aynan shu ikki elementdan yulduzlar, gaz gigantlari, tumanliklar hosil bo‘ladi. Ammo, u Yer atmosferasida uzoq vaqt qola olmaydi, chunki uning massasi juda kichik (geliy bilan to‘ldirilgan gaz uchib ketadi)

2010 yilda geliy bo‘yicha tadqiqotlari uchun Nobel mukofotiga sazovor bo‘lgan kimyogar Robert Richardson zahiralar tugab borayotganidan ogohlantirdi. U bu gaz taxminan o‘ttiz yilga yetishini bashorat qilgan.

Geliy tibbiy asbob-uskunalar ishlab chiqarish uchun kerak - xususan, MRI apparatlarini sovutish, optik tolalar, mikrochiplar va boshqa ko‘plab muhim narsalarni yaratish uchun juda zarur. Shuning uchun uni sharlarga quyib befoydaga sovurish aqlsizlik

Qum

Albatta, bizning ko‘k to‘pimizda, yetarli miqdorda qum bor deyishingiz mumkin. Ammo, aslida unday emas. Qum shunchalik kamki, BMT 2022 yilgi muntazam hisobotida buni ma’lum qildi

Tashkilot hisobotiga ko‘ra, har yili taxminan 50 milliard tonna qum va shag‘al ishlatiladi - bu Yer sayyorasi atrofida kengligi 27 metr va balandligi 27 metr bo‘lgan devor qurish uchun yetarli. Bu shunchaki aql bovar qilmaydigan miqdor!

Qum sayyorada suvdan keyin ikkinchi eng ko‘p ishlatiladigan resursdir. U neft va gazdan ko‘ra ko‘proq talabga ega. Qum beton, asfalt va shisha yaratish uchun kerak - busiz insoniyat qurilish materiallariga ega bo‘lmaydi, ular qazilmalarga o‘tishlari kerak

Aytishingiz mumkin, "unda ekskavatorni olda Sahroi Kabirdan qum qazib ol" deb. Lekin yo‘q, bunday qum qurilish uchun mos emas. Shamol esadi, qum donalari yumaloq bo‘lib qoladi. Shu sababli, ular bir-biriga yopishishi va beton hosil qilish qobiliyatini yo‘qoladi.

Bizni instagramda ham kuzatib boring : https://instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#taqvim

Bugun 21-iyun — eng uzun kun, eng qisqa tun

Quyosh turishi — Quyosh osmon ekvatoridan eng katta burchak masofasida joylashadigan va Quyoshning ufqdan balandligi peshin paytida maksimal yoki minimal bo‘ladigan yilning ikki kunidan biridir. Bu kuni Yerning bir yarimsharida eng uzun kun va eng qisqa tun (yozgi quyosh turishi), ikkinchi yarimsharida esa eng qisqa kun va eng uzun tun (qishki quyosh turishi) kuzatiladi.

Yozgi quyosh turishida Quyosh shimoli-sharqdan chiqib, osmondagi eng uzun yoyni hosil qilgan holda shimoli-g‘arb tomonda botadi.

2026-yilda yozgi quyosh turishi 21-iyun kuni Toshkent vaqti bilan taxminan 09:24 da sodir bo‘ldi.

Bugun kunduz davomiyligi taxminan 15 soatni tashkil etadi. Bu Shimoliy yarimsharda yilning eng uzun kuni hisoblanadi.

Bizni Instagramda ham kuzatib boring:
instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#mars

Marsni terraformatsiya qilish animatsiyasi

Bizni instagramda ham kuzatib boring: https://instagram.com/koinot_tilsimi

💠 @koinottilsimi

#qiziq

🌗 Galaktikadagi sivilizatsiya yo'q bo'lib ketganda, unda yashovchi ongli hayotning ochiq kosmosga chiqarayotgan radio signallari eshittirishini to'xtatadi, lekin ular shu paytgacha uzatgan signallar butun koinot boʻylab suzib yuradi.

Bizning galaktikamiz tirik sivilizatsiyadan, bir kun kelib biz tomon oqib kelayotgan o'lik sivilizatsiya signallariga to'la ekanligini bilish qiziq.

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Ma'lum bo'lishicha, kosmosda qandaydir bo'shliqlar mavjud. Ulardan birining diametri 330 million yorug'lik yiliga teng. Nima uchun bunday bo'shliqlar paydo bo'ladi?

Bugungi kunda ma'lumki, galaktikalar katta o'rgimchak to'riga o'xshaydi. Bir nechta galaktikalar uchrashganda klasterlar hosil bo'ladi.

Bo'shliqlarning paydo bo'lishining asosiy sababi koinotning kelib chiqishida ekanligiga ishoniladi. Kosmos endigina paydo bo'lganida koinotda materiya, bir xil va zich edi. Keyin koinot kengayishi boshlanganida massalar taqsimlashda farqlar paydo bo'la boshladi. Materiya koinotning ba'zi joylarida zichroq bo'lib, shunda tortishish kuchi, materiyani zichligi kam joylardan uzoqlashtira boshladi. Natijada kichik materiya bo'laklari keyinchalik galaktikalarga aylana boshladi.‌‌

💠 @koinottilsimi

#qiziq

Koinotda boʻlishi mumkin boʻlgan 26 ta irqiy tur

💠 @koinottilsimi

#qiziq

​​Ilm-fandagi ba’zi qisqacha tushuntirishlar

1. Gravitasiya yorug‘lik tezligida harakat qiladi

2. Vaqt yorug‘lik tezligida va qora tuynuklar ichida to‘xtaydi

3. Koinotning 96% qismi biz tushunmaydigan narsadan iborat (qorong‘u materiya/energiya)

4. Atom 99,999999999999% bo‘sh joydan iborat

5. Atomlar tarkibidagi elektronlar bir - biridan itariladi, shu sabab siz hech qachon hech narsaga haqiqatda "tegolmaysiz"

6. Yorug‘lik gravitasiya ta’sirida egiladi

7. O‘tmish, hozir va kelajak shunchaki illyuziya. Vaqt nisbiy

8. Kuzatish haqiqatga ta’sir qilishi mumkin (kvant fizikasiga ko‘ra)

💠 @koinottilsimi