#turkum #Buxoro_amirlari
#Abdulahadxon
Turkiston general-gubernatorlaridan o‘zgan amir kim edi?
Garchi u Chor Rossiyasiga qarashli vassal davlatning hukmdori bo‘lsada, vaqt o‘tib, nafaqat uni nazorat qilish vazifasi topshirilgan Turkiston general-gubernatorini, balki imperator ayonlarini ham pisand qilmaydigan darajaga yetdi. Sababi, bu inson shaxsan imperator a’lo hazratlari bilan muloqot qilib, hamma ishning uddasidan chiqadigan Buxoroi Sharif amiri Abdulahadxon edi…
1868 yilda tuzilgan Rossiya-Buxoro shartnomasiga ko‘ra, garchi imperiya vassal davlatning ichki boshqaruvi va diniy ishlariga aralashmasada, amirlikda yetishtirilgan xom ashyo asosan Rossiyaga tashib ketilardi.
Abdulahadxonning o‘g‘li va vorisi Said Olimxon esa “Buxoro xalqining hasrati tarixi” nomli xotira asarida padari buzrukvorini ijobiy ta’riflaydi. Vaholanki, padari buzrukvori amirlik ahlining peshona teri evaziga kelayotgan paxta, qorako‘l va boshqa xom ashyosini rusiyaliklarga sotishdan, qozi, rais, hamda hokimlardan oladigan porani, Buxoroning behisob tillalarini jamg‘arishdan bunyod bo‘layotgan boyliklarini faqat maishatga sarflardi.
Amir Abdulahadxon Peterburgda o‘qib yurgan yoshlik paytlaridayoq, Rossiya imperiyasi taxti vorisi Nikolay II bilan do‘stona munosabatda bo‘lgan ekan. Mana shu sababdan bo‘lsa kerakki, ularning har ikkisi o‘rtasidagi munosabat, ular taxtga o‘tirganlaridan keyin ham yaxshi bo‘lsa-bo‘ldiki, yomon bo‘lmadi. Keyinchalik, Abdulahadxon Peterburg, Moskva, Kavkaz shaharlariga borib, imperator Nikolay 2 va uning xotiniga behisob sovg‘a-salomlar berib, ularning ishtahasini yanada karnay qilib yubordi. Buning evaziga amir Peterburgdan hashamatli hovli joylar, dabdabali bog‘-rog‘lar, koshonalar sotib olgan. U Qrim, Jeleznovodsk va Kislovodsk kabi xushmanzara shaharlarda bog‘, saroylar qurdirib, u yerlarda dam olib qaytardi. Nikolay II ning mulozamati va harmatiga ega bo‘lgan Abdulahad xalq “ yarim podsho” deydigan Turkiston general-gubernatorlarini ham pisand qilmay, barcha muhim masalalarni “oq podsho”ning o‘zi bilan hal qilardi. Olgan unvonlari bo‘yicha u hatto, general-gubernatorlardan ham o‘zib ketdi.
Negaki, Abdulahad Rozenbax, Vrevskiy, Duxovskiy, Ivanov, Tevyanov, Subbotich, Mishenko, Samsonov kabi Turkistonning “yarim podsho” lariga ham nasib qilmagan harbiy unvonlarni olgandi. Abdulahadning sovg‘a- salomlarini qabul qilib o‘rgangan Nikolay Romanov amirni general-ad’yutant, kavaleriya generali, Peterburgning kiborlari va rus knyazlariga ham kamdan-kam nasib etadigan “zoti oliylari” zodagonlik martabasi, imperatorning eng oliy “Andrey Pervozvanniy” ordeni, Terek kazak qo‘shini faxriy atamani va 5-Orenburg kazak polkining otalig‘i singari lavozim hamda unvonlar bilan siylagan.
Kvazar kanaliga a'zo bo'lmaganlar uchun havola:👉https://t.me/kvazar_quasar

🔥47 ta Zakovat Kanali – Bitta Joyda!🔥

❤️Siz har kuni yangi ma’lumot o‘rganishni yoqtirasizmi? Qiziqarli faktlar, mantiqiy jumboqlar va ilmiy kashfiyotlarni kuzatishni istaysizmi

🏆Endi bu ma’lumotlarni uzoq izlashga hojat yo‘q! Biz zakovat, mantiq va ilm olishga ixtisoslashgan eng yaxshi 40 ta Telegram kanalini bir joyga jamladik. 🚀

🟠 Har kuni miyani charxlashni istaydiganlar
🔵 Qiziqarli ma’lumotlar izlaydigan bilimdonlar
🔴 Zakovat musobaqalarida qatnashuvchilar
🟡 IQ va mantiqiy fikrlashni rivojlantirmoqchi bo‘lganlar uchun

👩‍🚀 Zakovat – bu faqat o‘yin emas, bu hayot tarzi!

Barcha kanallarga obuna bo'lish
Barcha kanallarga obuna bo'lish
Barcha kanallarga obuna bo'lish

Vengriyadagi eng qadimiy kutubxona qo‘ng‘izlar sabab yuz minglab kitoblaridan ayrilishi mumkin

O‘rta asrlarga tegishli kutubxonadan yog‘och qo‘ng‘izi aniqlangan. Endi kitoblar maxsus plastik paketlarga joylanib, dezinseksiya ishlari olib boriladi.
Vengriyadagi Pannonhalma monastrida joylashgan o‘rta asrlarga tegishli kutubxona ko‘pchiligi bir necha asrlik bo‘lgan o‘n minglab noyob kitoblarni zararkunandalardan saqlab qolishga harakat qilmoqda, deb yozadi Associated Press.

Qayd etilishicha, kutubxona xodimlari dezinseksiya ishlarini amalga oshirib, qo‘ng‘izlarni yo‘qotish uchun qo‘lda ishlangan 100 mingga yaqin kitobni tokchalardan olgan va qadoqlab chiqqan. Kitoblar olti hafta muddatga kislorodsiz plastik paketlarga joylashtiriladi. Ekspertlar bu vaqt ichida qo‘ng‘izlar nobud bo‘lishiga umid qilmoqda. Shundan keyin har bir kitob qo‘lda tekshirib chiqiladi va tozalanadi. Shikastlangan nusxalar restavratsiya qilinadi.Noyob eksponatlar yog‘och qo‘ng‘izi qurboniga aylangan — bu hasharotlar va ularning lichinkalari odatda quritilgan mahsulotlarga, masalan, don va unga zarar yetkazadi. Shuningdek, ular tez-tez muzeylar va kutubxonalarda uchraydi — kitoblarda jyelatin va kraxmal ushbu qo‘ng‘izlarni o‘ziga jalb etadi.

Ilmiy xodimlar qo‘ng‘izlarni kutubxonaning turli qismlarida payqab qolishgan, shuning uchun butun kolleksiya zararlanish xavfi ostida


Vengriyadagi eng qadimiy kutubxona qo‘ng‘izlar sabab yuz minglab kitoblaridan ayrilishi mumkin
Vengriyadagi eng qadimiy kutubxona qo‘ng‘izlar sabab yuz minglab kitoblaridan ayrilishi mumkin

O‘rta asrlarga tegishli kutubxonadan yog‘och qo‘ng‘izi aniqlangan. Endi kitoblar maxsus plastik paketlarga joylanib, dezinseksiya ishlari olib boriladi.

Vengriyadagi Pannonhalma monastrida joylashgan o‘rta asrlarga tegishli kutubxona ko‘pchiligi bir necha asrlik bo‘lgan o‘n minglab noyob kitoblarni zararkunandalardan saqlab qolishga harakat qilmoqda, deb yozadi Associated Press.

Qayd etilishicha, kutubxona xodimlari dezinseksiya ishlarini amalga oshirib, qo‘ng‘izlarni yo‘qotish uchun qo‘lda ishlangan 100 mingga yaqin kitobni tokchalardan olgan va qadoqlab chiqqan. Kitoblar olti hafta muddatga kislorodsiz plastik paketlarga joylashtiriladi. Ekspertlar bu vaqt ichida qo‘ng‘izlar nobud bo‘lishiga umid qilmoqda. Shundan keyin har bir kitob qo‘lda tekshirib chiqiladi va tozalanadi. Shikastlangan nusxalar restavratsiya qilinadi.



Noyob eksponatlar yog‘och qo‘ng‘izi qurboniga aylangan — bu hasharotlar va ularning lichinkalari odatda quritilgan mahsulotlarga, masalan, don va unga zarar yetkazadi. Shuningdek, ular tez-tez muzeylar va kutubxonalarda uchraydi — kitoblarda jyelatin va kraxmal ushbu qo‘ng‘izlarni o‘ziga jalb etadi.

Ilmiy xodimlar qo‘ng‘izlarni kutubxonaning turli qismlarida payqab qolishgan, shuning uchun butun kolleksiya zararlanish xavfi ostida.

Mutaxassislarning hisoblashicha, qo‘ng‘izlarning ko‘payishiga iqlim o‘zgarishi sabab bo‘lgan: havo harorati ko‘tarilgani bois hasharotlar bir yil ichida ko‘proq rivojlanish sikllaridan o‘tishga ulguryapti.
Benedikt monastri kutubxonasi Vengriyadagi eng qadimiylaridan hisoblanib, YuNESKO merosi obektlariga kiritilgan. Abbatlikka 996 yilda, Vengriya qirolligi paydo bo‘lishidan to‘rt yil oldin asos solingan. U ko‘plab urush va bosqinlardan omon qolgan, jumladan, XVI asrda Usmoniylarning Vengriyaga hujumidan ham.
Kutubxonada jami 400 mingga yaqin kitob mavjud. Eng qadimiy manuskriptlar alohida saqlanadi, ammo xodimlarning tan olishicha, hasharotlar allaqachon madaniy va tarixiy merosga zarar yetkazib ulgurgan.

Manba kun.uz
Bizni youtubeda ham kuzating https://www.youtube.com/@kvazar6683

Noto‘g‘ri ma'lumot beriladigan 6 ta tarixiy fakt

1.Qohiradagi mashhur Sfinksning e'tiborli jihati uning buzilgan burni hisoblanadi. Ko‘p yillar davomida haykalning bu qismi Napoleonning 1789 yili turklar bilan jangi chog‘ida artilleriya o‘qidan vayron qilingani ta'kidlab kelinardi. Afsonani Frederik Norden chizgan surat inkor etadi. U 1737 yili sfinksni burunsiz tasvirlagan.
Manba kun.uz

2.Van Gog va kesilgan quloq.
Qulog‘ining kesilgani bilan bog‘liq voqea Van Gog mashhurligiga hissa qo‘shdi. Keng tarqalgan da'voga ko‘ra, rassom sevgilisining qulog‘ini kesib olgan. Aslida esa hammasi Gogen bilan sen-menga borib qolgandan keyin yuz bergan. O‘shanda, Van Gog unga pichoq bilan tashlangan. Shundan so‘ng, rassom o‘zidan jahli chiqib qulog‘ini kesgan. Biroq ko‘pchilikning fikricha, bu shunchaki ko‘p ichib yuborganning oqibati bo‘lgan.

Manba kun.uz

3. Vikinglarning shoxli dubulg‘asi

Biz vikinglarni shoxli dubulg‘alarni kiyib olgan kishilar sifatida tasavvur qilamiz. Aslida, arxeologlar bu jangovar xalqing dubulg‘alari qanaqa shaklda bo‘lganini umuman bilmaydi. Olimlarning taxmin qilishlaricha, vikinglar shoxli dubulg‘alardan diniy marosimlarini o‘tkazishda foydalanishgan. 

Manba kun.uz

4. Stounxendj


1901 yilga qadar Stounxendj shunchaki tashlandiq toshlar uyumidan iborat edi. Yodgorlik restavratsiyasi bilan Vilyam Gouland shug‘ullanganidan keyin hozirgi ko‘rinishiga kelgan. Yaqinda ko‘rsatilgan fotosuratlar bu yodgorlik avval umuman boshqacha ko‘rinishda bo‘lganini ko‘rsatadi.
Manba kun.uz

5. Amerikaning kashf qilinishi

Barchamiz geografiya fanidan bilamizki, Amerikani 1492 yili Xristofor Kolumb kashf qilgan. Yangi ma'lumotlar, o‘z navbatida, ilk yevropaliklar Amerika yerlariga mashhur dengiz sayohatchisidan bir necha asr avval borganini ko‘rsatadi. X asr oxirlarida aynan vikinglar yangi qit'ani o‘zlari bilmagan holda ochishgan.

Manba kun.uz

6. Ossian poemalari


Shoir Jyeyms Makferson keltlik Ossianning poemalarini gel tilidan tarjima qilgani bilan dong taratgan. Shunga qaramay, hozirgacha, Ossian poemalari haqiqatda bo‘lganini isbotlovchi birorta ham dalil yo‘q.

Mamba-kun.uz

YouTube'dagi videomizni tomosha qildingizmi? Izoh qoldirib, bizni qo‘llab-quvvatlang!


https://youtu.be/to0DD0Q1zx4?si=behDQk-ea8E3eWro

Abdulla Qodiriyning qaysi qaxramoni kuchli deb o'ylaysiz?

Trendi o'zgartiramiz

https://youtube.com/shorts/xqJBIzMaw7Q?si=F5NRjqv-QVYbwEG9