NUTQ BUZISHLARI NIMALAR?🤷‍♀


🤔Alaliya, dizartriya, disgrafiya...
bolaning ota-onasi nevrolog yoki nutq terapevtidan eshitadigan bu tushunarsiz so'zlarning barchasi nimani anglatadi?

👩‍🏫 Bugun men nutq buzilishlari nima ekanligi va ular zamonaviy tibbiyot va logopediya nuqtai nazaridan qanday tasniflanishi haqida qisqacha gapirmoqchiman.

Shunday ekan!
Hozirgi vaqtda nutq buzilishining ikkita tasnifi mavjud:

❗tashxis qo'yishda nevrolog tomonidan boshqariladigan klinik va pedagogik;

❗psixologik-pedagogik yoki pedagogik, qaysi nutq terapevtlari rahbarlik qilishni afzal ko'radi.

👩‍⚕️Klinik-pedagogik tasnifi nuqtai nazaridan nutq buzilishlari (jami 12 tasi bor) ikki turga boʻlinadi.

1️⃣Og'zaki nutqning buzilishi. Bularga quyidagilar kiradi:

⏩ Disfoniya / afoniya (ya'ni ovoz buzilishi) - ovoz apparatidagi patologik o'zgarishlar tufayli fonatsiyaning yo'qligi yoki buzilishi.

⏩ Bradilaliya - nutqning patologik sekin tezligi.

⏩Taxilaliya - nutqning patologik tezlashgan tezligi.

Duduqlanish - nutq apparati mushaklarining konvulsiv holati (logonevroz) tufayli nutqning tempo-ritmik tashkil etilishining buzilishi.

⏩ Dislaliya - bu normal eshitish va nutq apparati innervatsiyasi (tovush talaffuzidagi nuqsonlar, fonetik nuqsonlar, tovushlar talaffuzidagi nuqsonlar) bilan tovush talaffuzining buzilishi.

⏩Rinolaliya - nutq apparatining anatomik va fiziologik nuqsonlari tufayli ovoz tembri va tovush talaffuzining buzilishi.
(yoriq tanglay, lablar).

⏩ Dizartriya - nutq apparatining etarli darajada innervatsiyasi tufayli nutqning talaffuz tomonining buzilishi.

⏩Alaliya - bola rivojlanishining prenatal yoki erta davrida miya yarim korteksining nutq zonalarining organik shikastlanishi tufayli nutqning yo'qligi yoki rivojlanmaganligi.

Afazi - mahalliy miya shikastlanishi tufayli nutqning to'liq yoki qisman yo'qolishi.‌‌
https://t.me/logoped77

2️⃣Yozuv qoidalarini buzish:

Disleksiya - o'qish ko'nikmalarini shakllantirishning buzilishi. Bu nutq komponentlarini shakllantirishdagi qiyinchiliklar va analizator tizimlarining noto'g'ri ishlashi bilan bog'liq.

Disgrafiya - yozishni o'zlashtirishda qisman qiyinchiliklar mavjud bo'lganda, yozish mahoratining buzilishi. Xarakterli xususiyatlar - bu imlo me'yorlarini o'zlashtirish bilan bog'liq bo'lmagan yozuvdagi doimiy takrorlanadigan xatolar.

⏩ Dizorfografiya - bu intellekt va og'zaki nutqi buzilgan bolalarda yozishning imlo ko'nikmasining o'ziga xos buzilishi.

👩‍🏫 Psixologik-pedagogik tasnif nuqtai nazaridan nutq buzilishlarining 3 guruhi mavjud:

⏩ Nutqning fonetik va fonemik rivojlanmaganligi - fonemalarni idrok etish va talaffuz etishdagi nuqsonlar tufayli turli nutqi buzilgan bolalarda ona tilining talaffuz tizimining shakllanish jarayonlarining buzilishi.

⏩ Nutqning umumiy rivojlanmaganligi - nutq tizimining tovush va semantik tomoni bilan bog'liq barcha tarkibiy qismlarining shakllanishi buzilgan turli xil murakkab nutq buzilishlari.

⏩Duduqlanish nutqning to‘g‘ri shakllangan aloqa vositalari bilan kommunikativ funksiyasining buzilishi sifatida qaraladi. Qo'shma nuqson ham mumkin, unda duduqlanish nutqning umumiy rivojlanmaganligi bilan birlashadi.

☝️ Ushbu tasnifda yozish va o'qishning buzilishi mustaqil nutq buzilishi sifatida ajratilmaydi. Ular fonetik-fonematik va nutqning umumiy rivojlanmaganligining bir qismi sifatida fonemik jarayonlarning shakllanmaganligi sababli ularning tizimli, kechiktirilgan oqibatlari sifatida qaraladi.

🔄 Ushbu ikki tasnif bir-birini to'ldiradi va nutq buzilishi mexanizmini aniqroq aniqlash va uni bartaraf etish bo'yicha keyingi ishlarni sifatli rejalashtirish imkonini beradi.

Keyingi sonlarda biz ushbu maqolada keltirilgan nutq buzilishlarining har birini batafsil ko'rib chiqamiz.‌‌
https://t.me/logoped77

кўргинг келган инсонни кўриб қолишдан қўрқасан баъзан

📱Телефон ва кўз

Телефон ва телевизор катталар кўзини хиралаштириши унчалик хақиқатга яқин эмас. Толиқтириши бор гап.

➖Аммо болалар кўз соққаси 20 ёшгача шаклланади. Кўз соққасининг диаметри ўртача 24 мм бўлиши керак. Телефон ва тв ни яқиндан кўриш натижасида кўз соққаси зўриқади ва каттароқ бўлиб шаклланади.
➖Каттароқ шаклланган кўз соққаси адаптация ва аккомодация қийинроқ бўлади ва кейинчалик миопия ривожланади. Ана ўшанда кўзойнакли болажонга эга бўласиз.
➖Миопия бу нарса ва буюмларни яқиндан яхшироқ кўриш хасталиги хисобланади.

Ўртача масофа 25-40 см бўлиши керак. Диққатли бўлинг.

Боласига телефон берадиган беетибор оналарга жонатинг

https://t.me/logoped77

ZRR nima?
ZRR odatda ruscha “ЗРР — задержка речевого развития”, ya’ni nutq rivojlanishining kechikishi degan ma’noni anglatadi. Bu bolaning o‘z yoshiga mos ravishda gapirish, so‘z boyligini oshirish, gap tuzish yoki nutqni tushunish ko‘nikmalarini egallashi sekinlashgan holatdir.
Ba’zan ZPRR atamasi ham ishlatiladi. U psixo-nutq rivojlanishining kechikishi bo‘lib, nutqdan tashqari tafakkur, diqqat, xotira, hissiy va boshqa rivojlanish sohalarida ham kechikish bo‘lishi mumkin.

https://t.me/logoped77