Yosh bolacha sartaroshxonaga kirdi. Sartarosh yonida turgan mijozning qulog‘iga: “Bu bolacha dunyodagi eng nodon bola-da. Qarab turing, buni sizga isbotlab beraman” dedi. Keyin o‘ng kaftiga bir dirham, chap kaftiga 25 fuls (mayda chaqa tanga)ni qo‘yib, bolani chaqirdi. Bola kelgach, kaftlarini unga uzatdi. Bolakay 25 fulsni oldi va o‘ynoqlagancha sartaroshxonadan chiqib ketdi.
Sartarosh yana mijozga qarab, “Sizga aytmaganmidim bu bola nodon, hech o‘qimaydi, o‘rganmaydi deb. Har safar shunday qiladi” dedi. (Ya’ni bir kaftimda ko‘p, ikkinchisida kam pul turgan bo‘lsa-da, bola pulning ozini oladi deyapti).
Mijoz sartaroshxonadan chiqib, tashqarida turgan haligi bolani ko‘rib qoldi. Asta yoniga borib, “Nega har doim bir dirhamni olmay, 25 fulsni olasan?” deb so‘radi. Bolakay bu savolga “Chunki dirhamni olgan kunim bu o‘yin tugaydi-da!” deya javob berdi.
Qissadan hissa shuki, kichiklarni kichikligi uchun mensimaslik, e’tibor bermaslik to‘g‘ri emas. Chivin ham kichik bo‘lishiga qaramasdan arslonning ko‘zidan qon so‘radi.
© “Vaziyatlarni boshqarish san’ati” kitobidan.
@status_ibratli🕊
Sartarosh yana mijozga qarab, “Sizga aytmaganmidim bu bola nodon, hech o‘qimaydi, o‘rganmaydi deb. Har safar shunday qiladi” dedi. (Ya’ni bir kaftimda ko‘p, ikkinchisida kam pul turgan bo‘lsa-da, bola pulning ozini oladi deyapti).
Mijoz sartaroshxonadan chiqib, tashqarida turgan haligi bolani ko‘rib qoldi. Asta yoniga borib, “Nega har doim bir dirhamni olmay, 25 fulsni olasan?” deb so‘radi. Bolakay bu savolga “Chunki dirhamni olgan kunim bu o‘yin tugaydi-da!” deya javob berdi.
Qissadan hissa shuki, kichiklarni kichikligi uchun mensimaslik, e’tibor bermaslik to‘g‘ri emas. Chivin ham kichik bo‘lishiga qaramasdan arslonning ko‘zidan qon so‘radi.
© “Vaziyatlarni boshqarish san’ati” kitobidan.
@status_ibratli🕊
Qanchalik haqiqatgo'y bo'lishingdan qat'iy nazar, odamlar baribir eng yaxshi aldaydiganlarga ishonishadi.
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
👍2
Jahlda qilingan bir zumlik sukut, minglarcha daqiqalik pushaymonlikning oldini oladi...
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
📝 HALOL KASB BARAKOTI
Xiva xonligi davrida Xo‘janiyoz degan ko‘mirfurush hayot kechirardi. Xo‘janiyoz imon e’tiqodli, kamtar va halol inson edi. U xorijdagi savdogarlar bilan aloqa qilar, ular yuborgan ko‘mirni sotib, tirikchilik qilar edi. Kunlardan birida Xo‘janiyoz ko‘mir qoplarini ocha turib, ulardan biri ko‘mir emas tillo bilan to‘laligini biladi. Hayratga tushib xorijdagi sheriklarga qoplardan birida ko‘mir emas tillo kelganini, uni qaytarib olishlarini so‘rab murojaat etadi. Xorijlik savdogarlar ham tillo yuborilishidan xabarlari yo‘qligini e’tirof etishib, uni qaytarib olishdan bosh tortadilar. Hayron bo‘lgan Xo‘janiyoz qopdagi oltinlarni nima qilishni bilmay, Xiva xoni huzuriga borib voqeani tushuntiradi va xondan tillolarni xazinaga olishni iltimos qiladi. Xon xazinabon chaqirib, voqeani aytadi. Xazinabon “Xon hazratlari, agar xazinadagi halol mulkka, egasi noma’lum shubhali boylikni aralashtirilsa, xalq mulkinining halolligiga puturi yetishi mumkinligini aytadi.” Xiva xoni Xo‘janiyozni noumid qaytarmaslik uchun atrofdagilardan maslahat so‘raydi. Vazir Xo‘janiyoz tilloni puliga masjid solishi lozimligini, agar pul halol bo‘lsa masjid ko‘p vaqtga yetishini, agar shubhali bo‘lsa uzoqqa bormasligini aytadi. Xonga bu taklif ma’qul keladi.
Xo‘janiyoz qurdirgan masjidu madrasa hozir ham Xivada. Oddiy ko‘mir sotuvchi Xo‘janiyoz halolligi tufayli boylikka ega bo‘lib, madrasa qurib tarixga kirdi.
“Kimki tilanchilikdan o‘zini saqlash uchun, ahlini ta’minlash uchun va qo‘shnilariga yaxshilik qilish uchun halol yo‘l bilan dunyo talab qilsa, oxiratda Alloh uni o‘n to‘rt kunlik to‘lin oy kabi yuzi yorishib turgan holda tiriltiradi.” HADIS
@status_ibratli🕊
Xiva xonligi davrida Xo‘janiyoz degan ko‘mirfurush hayot kechirardi. Xo‘janiyoz imon e’tiqodli, kamtar va halol inson edi. U xorijdagi savdogarlar bilan aloqa qilar, ular yuborgan ko‘mirni sotib, tirikchilik qilar edi. Kunlardan birida Xo‘janiyoz ko‘mir qoplarini ocha turib, ulardan biri ko‘mir emas tillo bilan to‘laligini biladi. Hayratga tushib xorijdagi sheriklarga qoplardan birida ko‘mir emas tillo kelganini, uni qaytarib olishlarini so‘rab murojaat etadi. Xorijlik savdogarlar ham tillo yuborilishidan xabarlari yo‘qligini e’tirof etishib, uni qaytarib olishdan bosh tortadilar. Hayron bo‘lgan Xo‘janiyoz qopdagi oltinlarni nima qilishni bilmay, Xiva xoni huzuriga borib voqeani tushuntiradi va xondan tillolarni xazinaga olishni iltimos qiladi. Xon xazinabon chaqirib, voqeani aytadi. Xazinabon “Xon hazratlari, agar xazinadagi halol mulkka, egasi noma’lum shubhali boylikni aralashtirilsa, xalq mulkinining halolligiga puturi yetishi mumkinligini aytadi.” Xiva xoni Xo‘janiyozni noumid qaytarmaslik uchun atrofdagilardan maslahat so‘raydi. Vazir Xo‘janiyoz tilloni puliga masjid solishi lozimligini, agar pul halol bo‘lsa masjid ko‘p vaqtga yetishini, agar shubhali bo‘lsa uzoqqa bormasligini aytadi. Xonga bu taklif ma’qul keladi.
Xo‘janiyoz qurdirgan masjidu madrasa hozir ham Xivada. Oddiy ko‘mir sotuvchi Xo‘janiyoz halolligi tufayli boylikka ega bo‘lib, madrasa qurib tarixga kirdi.
“Kimki tilanchilikdan o‘zini saqlash uchun, ahlini ta’minlash uchun va qo‘shnilariga yaxshilik qilish uchun halol yo‘l bilan dunyo talab qilsa, oxiratda Alloh uni o‘n to‘rt kunlik to‘lin oy kabi yuzi yorishib turgan holda tiriltiradi.” HADIS
@status_ibratli🕊
Agar siz rizqingiz manzilini bilmasangiz, xotirjam bo‘lingki, rizqingiz sizning manzilingizni yaxshi biladi!
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
Xalifa Xorun ar-Rashid xalq hayotini o‘rganish uchun faqir kiyinib, mol bozorini aylanib yursa, bir qassob bir qo‘yning baxosini so‘rabdi...
Sotuvchi qassobga :
-«20 tanga», debdi ...
Qassob buni eshitib:
- «Qo‘yingizning 14 kilo go‘shti 4,5 kilo yog‘i bor... Uning narxi 15 tanga xolos..», debdi va qo‘yni olmay ketibdi...
Xalifa navkarlaridan biriga qo‘yni sotib olishni, ikkinchisiga qassob ortidan borishni buyuribdi.
Bozordan qaytgach, o‘sha qo‘yni so‘yishibdi va qassob aytganidek, 14 kilo go‘sht va 4,5 kilo yog‘ chiqqanini ko‘rishibdi.
Qassobni topib kelishibdi va unga yana ikki qo‘chqorni ko‘rsatib, qancha go‘sht va yog‘ borligini so‘rashibdi. Qo‘chqorlar so‘yilganidan so‘ng qassob aytgan yog‘-go‘sht chiqibdi.
Halifa QOYIL qolibdi hamda undan dunyoviy va uxraviy ilmlardan so‘rabdi. Afsus, qassobning kallasi bu sohada BO‘MBO‘SH edi.
Shunda xalifa debdi.
-Ey qassobzoda..! Nahot hayotni faqat qassobchilikda deb tushunsang..? Qani senda vatanga muhabbat, xalqingga muhabbat..? Nahot halol va haromning farqiga yetmasang...!
Halifa jar chaqirtirib, e’lon qilibdi:
- Ushbu qassob shuncha zehni, shuncha ilmi bo‘la turib, yo dunyoviy, yo uxraviy ilm olmagani, halol-harom farqiga bormagani uchun boshqalarga ibrat bo‘lsin deb, kelgusi juma kuni uni DORGA ostiraman.
Hamma bu hukmdan rozi bo‘lib, uning odilligini tan olishibdi.
Ertasi kuni xalifa qabuliga ikki yosh yigitcha kirib kelibdi. Xalifa ularning xulqu-axloqini ko‘rib:
- «Farzanding bo‘lsa, shunday bo‘lsin..», deb qo‘yibdi.
Yigitlar xalifadan gapirishga izn so‘rashibdi va ruxsatdan so‘ng deyishibdi:
- Ey Amiral mu’minin..! Avvalo bizning bir qoshiq qonimizdan keching... Biz O‘LIMGA HUKM qilingan qassobning o‘g‘illarimiz. Otamizdan so‘ralgan savollarni bizdan so‘rasangiz...
Xalifa bolalarni - uzoq savolga tutib, ulardagi ilm, yetuklikni sezib, kuchliroq olim kishilarni chorlab, ilm majlisi o‘tkazib, bolalarning zehni va ilmiga qoyil qolibdi va debdi:
- Sizlarga tasanno, lekin otangizga chiqarilgan hukm hammaga ma’qul kelgan va ko‘pchilikka ibratdir...
Shunda qassobning katta o‘g‘li:
- Ey muhtaram jamoa..! Bola — loy, ota va ona — kulol emasmi..? Bola onadan o‘g‘ri, qotil yoki aldoqchi bo‘lib tug‘ilmaydi-ku...
Uni tarbiyalovchi ota-ona va tashqi muhitdir. Otamizga chiqargan hukmni otamizga emas, uning otasiga chiqarish kerak edi... Otamiz o‘zi ilmsiz bo‘lsa ham, bizni shunchalik ilmli, ma’rifatli bo‘lishimizga sharoit yaratdi... Otamiz TAHSINga loyiqdir, — dedi.
Xalifa uzoq sukut saqladi va dedi:
- Ey vazir..! Sen endi iste’foga chiq... Shu bola menga vazir bo‘lsin.
Ey jallod..! Qassobni olib kel, ustiga zarbop to‘n yop, bu elga ibrat bo‘lsin. Chunki bizning kelajagimiz — farzandlarimiz. Bola tarbiyalashdagi oliyjanobligi uchun QASSOB shunga loyiqdir. Qassobning otasi tirik bo‘lsa, olib keling, o‘lgan bo‘lsa, go‘ri ustiga o‘ttiz darra uring. Chunki shu qassob ham yoshligida o‘ta iste’dodli bo‘lgan. Otasi esa unga qassobchilikdan boshqa narsani o‘rgatmagan... - deb hukmni o‘zgartiribdi.
@status_ibratli🕊
Sotuvchi qassobga :
-«20 tanga», debdi ...
Qassob buni eshitib:
- «Qo‘yingizning 14 kilo go‘shti 4,5 kilo yog‘i bor... Uning narxi 15 tanga xolos..», debdi va qo‘yni olmay ketibdi...
Xalifa navkarlaridan biriga qo‘yni sotib olishni, ikkinchisiga qassob ortidan borishni buyuribdi.
Bozordan qaytgach, o‘sha qo‘yni so‘yishibdi va qassob aytganidek, 14 kilo go‘sht va 4,5 kilo yog‘ chiqqanini ko‘rishibdi.
Qassobni topib kelishibdi va unga yana ikki qo‘chqorni ko‘rsatib, qancha go‘sht va yog‘ borligini so‘rashibdi. Qo‘chqorlar so‘yilganidan so‘ng qassob aytgan yog‘-go‘sht chiqibdi.
Halifa QOYIL qolibdi hamda undan dunyoviy va uxraviy ilmlardan so‘rabdi. Afsus, qassobning kallasi bu sohada BO‘MBO‘SH edi.
Shunda xalifa debdi.
-Ey qassobzoda..! Nahot hayotni faqat qassobchilikda deb tushunsang..? Qani senda vatanga muhabbat, xalqingga muhabbat..? Nahot halol va haromning farqiga yetmasang...!
Halifa jar chaqirtirib, e’lon qilibdi:
- Ushbu qassob shuncha zehni, shuncha ilmi bo‘la turib, yo dunyoviy, yo uxraviy ilm olmagani, halol-harom farqiga bormagani uchun boshqalarga ibrat bo‘lsin deb, kelgusi juma kuni uni DORGA ostiraman.
Hamma bu hukmdan rozi bo‘lib, uning odilligini tan olishibdi.
Ertasi kuni xalifa qabuliga ikki yosh yigitcha kirib kelibdi. Xalifa ularning xulqu-axloqini ko‘rib:
- «Farzanding bo‘lsa, shunday bo‘lsin..», deb qo‘yibdi.
Yigitlar xalifadan gapirishga izn so‘rashibdi va ruxsatdan so‘ng deyishibdi:
- Ey Amiral mu’minin..! Avvalo bizning bir qoshiq qonimizdan keching... Biz O‘LIMGA HUKM qilingan qassobning o‘g‘illarimiz. Otamizdan so‘ralgan savollarni bizdan so‘rasangiz...
Xalifa bolalarni - uzoq savolga tutib, ulardagi ilm, yetuklikni sezib, kuchliroq olim kishilarni chorlab, ilm majlisi o‘tkazib, bolalarning zehni va ilmiga qoyil qolibdi va debdi:
- Sizlarga tasanno, lekin otangizga chiqarilgan hukm hammaga ma’qul kelgan va ko‘pchilikka ibratdir...
Shunda qassobning katta o‘g‘li:
- Ey muhtaram jamoa..! Bola — loy, ota va ona — kulol emasmi..? Bola onadan o‘g‘ri, qotil yoki aldoqchi bo‘lib tug‘ilmaydi-ku...
Uni tarbiyalovchi ota-ona va tashqi muhitdir. Otamizga chiqargan hukmni otamizga emas, uning otasiga chiqarish kerak edi... Otamiz o‘zi ilmsiz bo‘lsa ham, bizni shunchalik ilmli, ma’rifatli bo‘lishimizga sharoit yaratdi... Otamiz TAHSINga loyiqdir, — dedi.
Xalifa uzoq sukut saqladi va dedi:
- Ey vazir..! Sen endi iste’foga chiq... Shu bola menga vazir bo‘lsin.
Ey jallod..! Qassobni olib kel, ustiga zarbop to‘n yop, bu elga ibrat bo‘lsin. Chunki bizning kelajagimiz — farzandlarimiz. Bola tarbiyalashdagi oliyjanobligi uchun QASSOB shunga loyiqdir. Qassobning otasi tirik bo‘lsa, olib keling, o‘lgan bo‘lsa, go‘ri ustiga o‘ttiz darra uring. Chunki shu qassob ham yoshligida o‘ta iste’dodli bo‘lgan. Otasi esa unga qassobchilikdan boshqa narsani o‘rgatmagan... - deb hukmni o‘zgartiribdi.
@status_ibratli🕊
👍2
Gʻalaba - bu doim birinchi bo‘lish emas. Gʻalaba - bu kechagi kuningizdan yaxshiroq bo‘lishdir!
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
👍1
Hayotdan o‘rgangan eng katta saboqlarimdan biri: u kabi sukut saqlash, va barchasini jim kuzatishdir.
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
Ahmoq odam baxtni o‘zga yerdan izlaydi, dono esa uni oyoqlari ostida o‘stiradi!
© Jeyms Oppengeym
@status_ibratli🕊
© Jeyms Oppengeym
@status_ibratli🕊
Hamma qilayotgan bo'lsa ham, yomon ish yomonligicha qoladi. Hech kim qilmayotgan bo'lsa ham, yaxshi ish yaxshiligicha qolaveradi.
© Avreliy Avgustiin
@status_ibratli🕊
© Avreliy Avgustiin
@status_ibratli🕊
Hammasidan ham ko‘proq soxta bo‘lib qolishlikdan qo‘rqish kerak. Chunki xoh katta xoh kichik bo‘lsin yolg‘on aralashgan munosabatlarda oxir oqibat xiyonat va ishonchsizlik kurtaklari paydo bo‘la boshlaydi...
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
Duoning zalvori
Bir kuni faqirona kiyingan, ma’yus bir ayol sabzavot do‘koniga kirdi. Do‘kon sohibiga tortinibgina yaqin bordi va erining og‘ir xastaligi tufayli biror ishga yaramay, to‘shakka yotib qolgani, yetti bolasi borligi, ularning ochlik azobidan qiynalayotganini aytdi.
Sotuvchi unga ters qarab:
- Ey, tilanchi xotin, darhol do‘konni tark et!- dedi.
Ayol esa bolalarining yemak yeyishga ehtiyoji borligini aytib yolvorgancha:
- Iltimos, janob, bolalarimni qornini to‘ydirib, odamlarning eshigiga ishlagani jo‘nataman.
Ular pul olib kelgan zahoti qarzingizni qaytaraman,- dedi.
Do‘kondor ayolning iltijolariga parvo qilmay, uni tanimasligi, doimiy xaridorlaridan emasligini aytib iltimosini rad etdi.
Shu payt do‘kon tashqarisida turgan bir mijoz sotuvchi bilan ayol o‘rtasida bo‘layotgan suhbatni eshitib qoldi va ichkariga kirib do‘kondorga:
- Bu ayolga so‘ragan narsalarini ber, men kafil bo‘laman, qarzini qaytaradi,- dedi.
Uning gapiga ko‘ra sotuvchi ayolga qaradi-da, istamaygina:
- Oladigan narsalaringni ro‘yxat qilganmisan?- deya so‘radi.
Ayol tasdiq ma’nosini berib bosh irg‘adi.
- Unday bo‘lsa uni tarozining bir pallasiga qo‘y-da, ikkinchi pallasiga o‘zing oladigan narsalarni qo‘y. Ro‘yxat qog‘ozingni vazniga teng narsalarni beraman,- dedi.
Ayol bir muddat turdi-da, boshini quyi egib choponining cho‘ntagidan bir qog‘oz parchasi olib tarozining bir pallasiga qo‘ydi.
Shu payt do‘kondor va kafil mijozning ko‘zlari hayratdan katta-katta ochildi.
Tarozining tosh qo‘yiladigan pallasi qog‘oz parchasining og‘irligidan cho‘kib ketgandi.
Do‘kondor kafil mijozga qarab ezg‘in tovushda:
- Ishonmayman.
Ishoniladigan holat emas - dedi.
Tarozining mahsulot qo‘yiladigan pallasi keragidan ortiq narsalar bilan to‘ldi.
Do‘kondor va’daga binoan ayol olgan hamma yeguliklarni xaltaga joylab, qo‘liga tutqazdi.
Zudlik bilan nimalardir yozilgan qog‘ozni qo‘liga oldi-da, o‘qidi.
Unda xarid qilinadigan mahsulotlar ro‘yxati emas, quyidagi so‘zlar yozilgandi:
«Allohim! Nimaga ehtiyojim borligini yolg‘iz O‘zing bilasan.
Shuning uchun o‘zimni Senga taslim etaman. O‘zingga tavakkal, O‘zing omonat bergan bolalarimning rizqini yetkaz!»
Do‘kondor tosh kabi qotdi-qoldi.
Ayol unga tashakkur aytib, do‘kondan chiqdi.
Ayolning xaridiga kafillik qilgan mijoz bir dasta pulni do‘kondorga berdi va «Qaytimi kerak emas» dedi. Mijoz do‘kondan chiqib ketayotib tarozi pallalarining singaniga ko‘zi tushdi.
Nima sababdan tarozi pallasi singani va duoning kuchi neqadar zalvorli ekani yolg‘iz Allohgagina ma’lum edi.
Turk tilidan Umida Adizova tarjimasi
@status_ibratli🕊
Bir kuni faqirona kiyingan, ma’yus bir ayol sabzavot do‘koniga kirdi. Do‘kon sohibiga tortinibgina yaqin bordi va erining og‘ir xastaligi tufayli biror ishga yaramay, to‘shakka yotib qolgani, yetti bolasi borligi, ularning ochlik azobidan qiynalayotganini aytdi.
Sotuvchi unga ters qarab:
- Ey, tilanchi xotin, darhol do‘konni tark et!- dedi.
Ayol esa bolalarining yemak yeyishga ehtiyoji borligini aytib yolvorgancha:
- Iltimos, janob, bolalarimni qornini to‘ydirib, odamlarning eshigiga ishlagani jo‘nataman.
Ular pul olib kelgan zahoti qarzingizni qaytaraman,- dedi.
Do‘kondor ayolning iltijolariga parvo qilmay, uni tanimasligi, doimiy xaridorlaridan emasligini aytib iltimosini rad etdi.
Shu payt do‘kon tashqarisida turgan bir mijoz sotuvchi bilan ayol o‘rtasida bo‘layotgan suhbatni eshitib qoldi va ichkariga kirib do‘kondorga:
- Bu ayolga so‘ragan narsalarini ber, men kafil bo‘laman, qarzini qaytaradi,- dedi.
Uning gapiga ko‘ra sotuvchi ayolga qaradi-da, istamaygina:
- Oladigan narsalaringni ro‘yxat qilganmisan?- deya so‘radi.
Ayol tasdiq ma’nosini berib bosh irg‘adi.
- Unday bo‘lsa uni tarozining bir pallasiga qo‘y-da, ikkinchi pallasiga o‘zing oladigan narsalarni qo‘y. Ro‘yxat qog‘ozingni vazniga teng narsalarni beraman,- dedi.
Ayol bir muddat turdi-da, boshini quyi egib choponining cho‘ntagidan bir qog‘oz parchasi olib tarozining bir pallasiga qo‘ydi.
Shu payt do‘kondor va kafil mijozning ko‘zlari hayratdan katta-katta ochildi.
Tarozining tosh qo‘yiladigan pallasi qog‘oz parchasining og‘irligidan cho‘kib ketgandi.
Do‘kondor kafil mijozga qarab ezg‘in tovushda:
- Ishonmayman.
Ishoniladigan holat emas - dedi.
Tarozining mahsulot qo‘yiladigan pallasi keragidan ortiq narsalar bilan to‘ldi.
Do‘kondor va’daga binoan ayol olgan hamma yeguliklarni xaltaga joylab, qo‘liga tutqazdi.
Zudlik bilan nimalardir yozilgan qog‘ozni qo‘liga oldi-da, o‘qidi.
Unda xarid qilinadigan mahsulotlar ro‘yxati emas, quyidagi so‘zlar yozilgandi:
«Allohim! Nimaga ehtiyojim borligini yolg‘iz O‘zing bilasan.
Shuning uchun o‘zimni Senga taslim etaman. O‘zingga tavakkal, O‘zing omonat bergan bolalarimning rizqini yetkaz!»
Do‘kondor tosh kabi qotdi-qoldi.
Ayol unga tashakkur aytib, do‘kondan chiqdi.
Ayolning xaridiga kafillik qilgan mijoz bir dasta pulni do‘kondorga berdi va «Qaytimi kerak emas» dedi. Mijoz do‘kondan chiqib ketayotib tarozi pallalarining singaniga ko‘zi tushdi.
Nima sababdan tarozi pallasi singani va duoning kuchi neqadar zalvorli ekani yolg‘iz Allohgagina ma’lum edi.
Turk tilidan Umida Adizova tarjimasi
@status_ibratli🕊