ODAMIYLIKNING BAHOSI
Bu voqeani Hind ro‘znomalaridan birida o‘qidim.
Hodisa Hindiston janubidagi Kerala shtatida, aniqrog‘i Malappuram shaharchasida sodir bo‘lgan ekan.
Shaharda mehmon bo‘lib turgan shimollik tadbirkor Orif Vani kechki ovqat uchun oynavand «Jannat» nomli tamaddixonaga tushib, uning uchun hozirlangan stolga o‘tirar ekan, restoran va ko‘chani ajratib turgan oynada miltillab turgan qarog‘larning aksini ko‘rdi. Tashqarida chamasi 6 yoshlardagi tilanchi bolakay o‘zidan kattaroq qiz bilan Orifga tikilib turardi. Ularning ko‘zlariga jo bo‘lgan xatar ochlik edi.
Orifning ularga ichkariga kirishlari mumkinligini bildirgan iliq ishorasidan boshqa mijozlarning ta’bi xira bo‘ldi. Bolalar ko‘rqa-pisa yurib kelishar ekan, isqirt kiyim-boshidan uyalgancha ko‘zlarini ularni taklif qilgan kishidan uzishmadi. Yetib kelgach esa bir-birining pinjiga kirib ketgancha nim tabassumli odam qarshisida mum tishlashdi.
To‘zg‘igan sochlar orasidagi olazarak ko‘zlar stoldagi biryaniga qadaldi.
Orif ularga ham biryani buyurtirdi. Bolakay stolga o‘tirmoqchi bo‘lganida qizcha oldin qo‘llarini yuvishlari kerakligi aytib, bet-qo‘l yuvgich tomon yurdi.
Stolga engashgan bolajonlar shosha-pisha hovur ko‘tarilib turgan ovqatni og‘izlariga sola boshlashdi.
Qanchalar didsizlik bo‘lmasin, och bolalarga shoshib ovqatlanish yarashar ekan. Qizcha taomiga qo‘l uzatmasdan jim turgan Orifga jovdirab qarab qo‘yardi.
Idishdagi oxirgi guruchgacha tozalab, mango sharbatini so‘nggi tomchisigacha ichib bolalar o‘rinlaridan qo‘zg‘alishdi va istarali amakiga jilmaygancha rahmat aytib, shoshilib chiqib ketishdi.
Bu voqeani barcha – mijozlar-u xizmatkorlar, ikki gadoyning ichkariga kirgani to‘g‘risida bilib yugurib kelgan boshqaruvchi ham kuzatar edilar.
Orif ovqatlanib bo‘lgach, hisobni so‘radi. Qo‘llarini quritib, stoldagi hisobni oldi. Hisobda to‘lov miqdori emas, xat qoldirilgan edi:
“Janob, hozircha bizda odamiylikning bahosini hisoblaydigan mashina yo‘q. Yaxshiliklar o‘zingizga-da hamroh bo‘lsin!”
Duv-duv to‘kilayotgan ko‘z yoshlarini hech kimga sezdirmaslik uchun Orif Vani shoshgancha o‘z xonasiga ko‘tarildi.
@status_ibratli🕊
Bu voqeani Hind ro‘znomalaridan birida o‘qidim.
Hodisa Hindiston janubidagi Kerala shtatida, aniqrog‘i Malappuram shaharchasida sodir bo‘lgan ekan.
Shaharda mehmon bo‘lib turgan shimollik tadbirkor Orif Vani kechki ovqat uchun oynavand «Jannat» nomli tamaddixonaga tushib, uning uchun hozirlangan stolga o‘tirar ekan, restoran va ko‘chani ajratib turgan oynada miltillab turgan qarog‘larning aksini ko‘rdi. Tashqarida chamasi 6 yoshlardagi tilanchi bolakay o‘zidan kattaroq qiz bilan Orifga tikilib turardi. Ularning ko‘zlariga jo bo‘lgan xatar ochlik edi.
Orifning ularga ichkariga kirishlari mumkinligini bildirgan iliq ishorasidan boshqa mijozlarning ta’bi xira bo‘ldi. Bolalar ko‘rqa-pisa yurib kelishar ekan, isqirt kiyim-boshidan uyalgancha ko‘zlarini ularni taklif qilgan kishidan uzishmadi. Yetib kelgach esa bir-birining pinjiga kirib ketgancha nim tabassumli odam qarshisida mum tishlashdi.
To‘zg‘igan sochlar orasidagi olazarak ko‘zlar stoldagi biryaniga qadaldi.
Orif ularga ham biryani buyurtirdi. Bolakay stolga o‘tirmoqchi bo‘lganida qizcha oldin qo‘llarini yuvishlari kerakligi aytib, bet-qo‘l yuvgich tomon yurdi.
Stolga engashgan bolajonlar shosha-pisha hovur ko‘tarilib turgan ovqatni og‘izlariga sola boshlashdi.
Qanchalar didsizlik bo‘lmasin, och bolalarga shoshib ovqatlanish yarashar ekan. Qizcha taomiga qo‘l uzatmasdan jim turgan Orifga jovdirab qarab qo‘yardi.
Idishdagi oxirgi guruchgacha tozalab, mango sharbatini so‘nggi tomchisigacha ichib bolalar o‘rinlaridan qo‘zg‘alishdi va istarali amakiga jilmaygancha rahmat aytib, shoshilib chiqib ketishdi.
Bu voqeani barcha – mijozlar-u xizmatkorlar, ikki gadoyning ichkariga kirgani to‘g‘risida bilib yugurib kelgan boshqaruvchi ham kuzatar edilar.
Orif ovqatlanib bo‘lgach, hisobni so‘radi. Qo‘llarini quritib, stoldagi hisobni oldi. Hisobda to‘lov miqdori emas, xat qoldirilgan edi:
“Janob, hozircha bizda odamiylikning bahosini hisoblaydigan mashina yo‘q. Yaxshiliklar o‘zingizga-da hamroh bo‘lsin!”
Duv-duv to‘kilayotgan ko‘z yoshlarini hech kimga sezdirmaslik uchun Orif Vani shoshgancha o‘z xonasiga ko‘tarildi.
@status_ibratli🕊
ONA
O‘qituvchi dars chog‘ida halokatga uchragan kema haqida o‘quvchilarga so‘zlab berdi:
- Kemada er-xotin ham bor ekan. Ular qutqaruv kemasigacha suzib borishdi. Birgina joy bor ekan. Er xotinini itarib yubordi. Shunda cho‘kayotgan ayol eriga nima dedi. Qani kim aytadi...
Ko‘pchilik bir ovozdan "Sendan nafratlanaman", yoki, "Ko‘zim ko‘r bo‘lgan ekan" degan so‘zni aytgan dedi...
Shu payt o‘qituvchining ko‘zi jimgina o‘tirgan bolaga tushdi...
- Nima deb uylaysan, ayol eriga nima degan?...
- Bolamizni ehtiyot qiling - degan.
- Sen bu voqeani bilasanmi?- hayratlanib so‘radi o‘qituvchi.
- Yo‘q, meni oyim ham o‘limi oldidan dadamga shunday degan - dedi.
O‘qituvchi ko‘ziga qalqib kelgan yoshni ko‘rsatmaslik uchun chetga burildi...
Onalar qabrga kirgunga qadar faqat farzandini o‘ylar ekan.
@status_ibratli🕊
O‘qituvchi dars chog‘ida halokatga uchragan kema haqida o‘quvchilarga so‘zlab berdi:
- Kemada er-xotin ham bor ekan. Ular qutqaruv kemasigacha suzib borishdi. Birgina joy bor ekan. Er xotinini itarib yubordi. Shunda cho‘kayotgan ayol eriga nima dedi. Qani kim aytadi...
Ko‘pchilik bir ovozdan "Sendan nafratlanaman", yoki, "Ko‘zim ko‘r bo‘lgan ekan" degan so‘zni aytgan dedi...
Shu payt o‘qituvchining ko‘zi jimgina o‘tirgan bolaga tushdi...
- Nima deb uylaysan, ayol eriga nima degan?...
- Bolamizni ehtiyot qiling - degan.
- Sen bu voqeani bilasanmi?- hayratlanib so‘radi o‘qituvchi.
- Yo‘q, meni oyim ham o‘limi oldidan dadamga shunday degan - dedi.
O‘qituvchi ko‘ziga qalqib kelgan yoshni ko‘rsatmaslik uchun chetga burildi...
Onalar qabrga kirgunga qadar faqat farzandini o‘ylar ekan.
@status_ibratli🕊
Turmush qurish bilan tugaydigan muhabbatdan ko‘ra, turmush qurish bilan boshlanadigan muhabbat yaxshidir!
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
Zulmning zahri...
Fors podshohlaridan biri o‘g‘liga ta’lim - tarbiya berish uchun dono va tadbirli bir zotni ustoz qilib tayinladi. Uning say-harakati tufayli shahzoda ilmu odobdan kamol topdi. Bir kuni ustozi uni sababsiz qattiq urdi. Bola katta bo‘lguncha bu ishi uchun ustozidan ranjib, unga nisbatan ich-ichidan kek saqlab yurdi. Hayolidan o‘sha sababsiz urilgan kaltak sira nari ketmasdi. Oradan ancha yillar o‘tdi, keksaygan podshoh vafot etdi. So‘ng taxtga shahzoda o‘tirdi. Yangi podshohning ilk qilgan ishi ustozini huzuriga chorlash bo‘ldi. Uni savolga tutdi:
- Ustoz, falon yili, falon kuni xech bir sababsiz meni qattiq urgan edingiz. Nima uchun bunday qilgandingiz?
- Ey podshohim, ilmu odobda kamolga yetganingizni ko‘rgach, tushundimki, siz otangizdan so‘ng taxtga o‘tirasiz. Shunda kelajakda biror kimsaga zulm qilmasligingiz uchun sizga kaltak og‘rig‘ini, zulm alamini tottirgan edim. Podshoh ustozining bu purmano javobidan mamnun bo‘lib,
"Robbim mehnatlaringizning ajrini mukammal qilib bersin" deb ustozini sovg‘a-salomlar bilan kuzatdi.
@status_ibratli🕊
Fors podshohlaridan biri o‘g‘liga ta’lim - tarbiya berish uchun dono va tadbirli bir zotni ustoz qilib tayinladi. Uning say-harakati tufayli shahzoda ilmu odobdan kamol topdi. Bir kuni ustozi uni sababsiz qattiq urdi. Bola katta bo‘lguncha bu ishi uchun ustozidan ranjib, unga nisbatan ich-ichidan kek saqlab yurdi. Hayolidan o‘sha sababsiz urilgan kaltak sira nari ketmasdi. Oradan ancha yillar o‘tdi, keksaygan podshoh vafot etdi. So‘ng taxtga shahzoda o‘tirdi. Yangi podshohning ilk qilgan ishi ustozini huzuriga chorlash bo‘ldi. Uni savolga tutdi:
- Ustoz, falon yili, falon kuni xech bir sababsiz meni qattiq urgan edingiz. Nima uchun bunday qilgandingiz?
- Ey podshohim, ilmu odobda kamolga yetganingizni ko‘rgach, tushundimki, siz otangizdan so‘ng taxtga o‘tirasiz. Shunda kelajakda biror kimsaga zulm qilmasligingiz uchun sizga kaltak og‘rig‘ini, zulm alamini tottirgan edim. Podshoh ustozining bu purmano javobidan mamnun bo‘lib,
"Robbim mehnatlaringizning ajrini mukammal qilib bersin" deb ustozini sovg‘a-salomlar bilan kuzatdi.
@status_ibratli🕊
Kitob o'qi odam bolasan deyishadiyu lekin, namoz o'qi jannati bo'lasan deyishmaydi...
@status_ibratli🕊
@status_ibratli🕊
👍1
To’tiqush va mushuk. (Hikoya)
Madrasadagi saboqlar paytida toliblar ustozidan so’radi:
- Ustoz, parrandalardan qay biri sizga yoqadi?
- To’tiqush, -javob berdi ustoz.
- Sababini bilsak bo’ladimi?
- Til o’rgatsang o’rganadi, siz bilan bizga o’xshab gapiradi.
- Hayvonlardan-chi ?
- Mushukni yoqtiraman, -dedi ustoz.
- Nimaga endi mushukni?
- Chunki Payg’ambirimiz sollallohu alayhi vasallam mushukni beozor jonivor deganlar …
Shogirdlar ustoziga to’tiqush bilan mushuk hadya qilishdi. Ikkala jonivor ham talabalar bilan birga yashay boshladi. Ustoz o’quvchilariga har kuni bitta kalom “LA ILLAHA ILLOLLOH”ni takrorlayverardi. Takrorlash shu darajaga yetdiki, o’quvchilar zerikishdi.
- Ustoz, “LA ILLAHA ILLOLLOH”ni shu qadar ko’p takrorladikki,hatto to’tiqushimiz ham o’rganib oldi, endi boshqa darsga o’taylik, - deyishdi.
Ustoz endi javob beraman deganda xonada bir noxush voqea yuz berdi. Mushuk och qolgan ekanmi, kutilmaganda to’tiqushga tashlanib, bo’g’ib qoldi. Ajratguncha bo’lmay to’tiqush bir-ikki qiyqirib-qiyqirib, mushukning changalida jon berdi. Shunda ustoz:
- Agarda hozir to’tiqush qiyqirmasdan “LA ILLAHA ILLOLLOH” deb jontaslim qilganida sizlarga yangi dars o’tgan bo’lardim. Bu ulug', muqaddas kalom to’tiqushning tiligagina jo bo’lgan edi, diliga emas. Sizning ham hozircha to’tiqushdan farqingiz yo’q, bu so’zning ma’nosiga tushunib yetganingizda yangi dars o’taylik, demagan bo’lardingiz, - degan ekan ustoz.
@status_ibratli🕊
Madrasadagi saboqlar paytida toliblar ustozidan so’radi:
- Ustoz, parrandalardan qay biri sizga yoqadi?
- To’tiqush, -javob berdi ustoz.
- Sababini bilsak bo’ladimi?
- Til o’rgatsang o’rganadi, siz bilan bizga o’xshab gapiradi.
- Hayvonlardan-chi ?
- Mushukni yoqtiraman, -dedi ustoz.
- Nimaga endi mushukni?
- Chunki Payg’ambirimiz sollallohu alayhi vasallam mushukni beozor jonivor deganlar …
Shogirdlar ustoziga to’tiqush bilan mushuk hadya qilishdi. Ikkala jonivor ham talabalar bilan birga yashay boshladi. Ustoz o’quvchilariga har kuni bitta kalom “LA ILLAHA ILLOLLOH”ni takrorlayverardi. Takrorlash shu darajaga yetdiki, o’quvchilar zerikishdi.
- Ustoz, “LA ILLAHA ILLOLLOH”ni shu qadar ko’p takrorladikki,hatto to’tiqushimiz ham o’rganib oldi, endi boshqa darsga o’taylik, - deyishdi.
Ustoz endi javob beraman deganda xonada bir noxush voqea yuz berdi. Mushuk och qolgan ekanmi, kutilmaganda to’tiqushga tashlanib, bo’g’ib qoldi. Ajratguncha bo’lmay to’tiqush bir-ikki qiyqirib-qiyqirib, mushukning changalida jon berdi. Shunda ustoz:
- Agarda hozir to’tiqush qiyqirmasdan “LA ILLAHA ILLOLLOH” deb jontaslim qilganida sizlarga yangi dars o’tgan bo’lardim. Bu ulug', muqaddas kalom to’tiqushning tiligagina jo bo’lgan edi, diliga emas. Sizning ham hozircha to’tiqushdan farqingiz yo’q, bu so’zning ma’nosiga tushunib yetganingizda yangi dars o’taylik, demagan bo’lardingiz, - degan ekan ustoz.
@status_ibratli🕊
Shaytonni avrovchi gapi: "Yana bir marta qilsang hech narsa qilmaydi"
Bu jirkanch fikrga aldanmang!
@status_ibratli🕊
Bu jirkanch fikrga aldanmang!
@status_ibratli🕊
👏1
Ko'zi ojiz ko'rmasa ham kunduzi kunduzdir,
Kishilarga yoqmasa ham haqiqat achchiqdir...
@status_ibratli🕊
Kishilarga yoqmasa ham haqiqat achchiqdir...
@status_ibratli🕊
👎1
Buni o'qib ancha ibrat oldim, siz ham o'qing!..
Yosh yigit Ka’bada turib faqat:
"Ey to‘g‘rilarning, haromdan hazar qilgan bandalarining yordamchisi - Allohim, Senga hamdu sanolar bo‘lsin!" - deya takrorlardi.
Yonidagi kishilardan biri hayratlanib so‘radi:
- Birodar, nega faqat 1 ta jumlani qaytaryapsiz, boshqa so‘raydigan tilagingiz yo‘qmi?
Yigit bir pas jim turgach, o‘z holatiga shunday izoh berdi:
- Bundan 7-8 yil oldin ham ziyoratga kelganimda, Ka’badan ming tilla tanga solingan hamyon topib oldim.
Ichimda vasvasa boshlandi: "Oltinlarni olu cho‘ntagingga sol. Endi ular seniki, istaganingcha xarjlasang bo‘ladi..."
Lekin bu gaplar shaytondan ekanligini o‘z - o‘zimga uqtirdim: "Yo‘q, bu pullar meniki emas, ulardan foydalanishim harom".
Shu asno: " Hamyonimni yo‘qotdim, topib olgan bormi?" - degan ovoz eshitildi. Haligi odamdan hamyonning ta’rifini, ichida qancha pul bo‘lganligini so‘radim.
Gaplaridan hamyon unga tegishliligi ma’lum bo‘ldi - omonatni egasiga topshirdim.
U menga suyunchi deb 30 tilla tanga berdi. Qo‘limda pul bilan bozorga yo‘l oldim va u yerda bir bolani maqtab sotishayotgani ustidan chiqdim.
Boyagi bolaning toza - pokizaligi e’tiborimni tortdi.
Narxini so‘radim, 30 tilla ekanini aytishdi. Pulni berib, asir bolani sotib oldim. Oradan bir - ikki yil o‘tdi. Bola menga odob va sadoqat bilan xizmat qildi. Bir kuni u bilan birga ketar ekanmiz, qarshimizdan uch kishi chiqdi.
Shunda bola menga:
"Xojam, sizga bir sirni ochay - men Fas amirining o‘g‘liman. Kelayotgan kishilar esa otamning odamlari.
Ular meni sotishingizni so‘raydilar, siz yaxshi odamsiz, 30 ming oltindan kamiga ko‘nmang.
Qo‘rqmang, ular sizga zarar yetkazishmaydi", dedi.
Shunday qilib asirimni o‘ttiz ming tillaga sotdim. Bu pullar bilan katta tijorat boshladim va tez orada boyib ketdim.
Shunday kunlarning birida yaqinlarim: "Obro‘li bir oilaning qizi bor, otasi yaqinda vafot etdi. Seni shu qizga uylantirmoqchimiz", deb qolishdi.
Men rozi bo‘ldim.
To‘y bo‘ldi, nikoh kechasi kelinning seplari orasida bir hamyon diqqatimni tortdi. Rafiqamdan: "Bu nima?" - deb so‘radim.
U: "Otamning hamyoni, ichida 970 tilla tanga bor. Otam bu hamyonni bir yili Ka’bada yo‘qotgan, topib bergan kishiga 30 tangasini bergan ekanlar. Qolganini esa menga hadya qilib, sepimga qo‘shganlar".
Qarangki, o‘shanda Ka’bada men topib olgan oltinlar aslida ham rizqim ekan. Agar egasiga bermaganimda harom yo‘l bilan kelgan bo‘larkan...
Taqdirimizda biz uchun atalgan rizqimizga albatta ega bo‘lamiz, faqat harom yoki halol yo‘l orqali ega bo‘lishni o‘zimiz hal qilamiz...
Xulosa sizdan...
@status_ibratli🕊
Yosh yigit Ka’bada turib faqat:
"Ey to‘g‘rilarning, haromdan hazar qilgan bandalarining yordamchisi - Allohim, Senga hamdu sanolar bo‘lsin!" - deya takrorlardi.
Yonidagi kishilardan biri hayratlanib so‘radi:
- Birodar, nega faqat 1 ta jumlani qaytaryapsiz, boshqa so‘raydigan tilagingiz yo‘qmi?
Yigit bir pas jim turgach, o‘z holatiga shunday izoh berdi:
- Bundan 7-8 yil oldin ham ziyoratga kelganimda, Ka’badan ming tilla tanga solingan hamyon topib oldim.
Ichimda vasvasa boshlandi: "Oltinlarni olu cho‘ntagingga sol. Endi ular seniki, istaganingcha xarjlasang bo‘ladi..."
Lekin bu gaplar shaytondan ekanligini o‘z - o‘zimga uqtirdim: "Yo‘q, bu pullar meniki emas, ulardan foydalanishim harom".
Shu asno: " Hamyonimni yo‘qotdim, topib olgan bormi?" - degan ovoz eshitildi. Haligi odamdan hamyonning ta’rifini, ichida qancha pul bo‘lganligini so‘radim.
Gaplaridan hamyon unga tegishliligi ma’lum bo‘ldi - omonatni egasiga topshirdim.
U menga suyunchi deb 30 tilla tanga berdi. Qo‘limda pul bilan bozorga yo‘l oldim va u yerda bir bolani maqtab sotishayotgani ustidan chiqdim.
Boyagi bolaning toza - pokizaligi e’tiborimni tortdi.
Narxini so‘radim, 30 tilla ekanini aytishdi. Pulni berib, asir bolani sotib oldim. Oradan bir - ikki yil o‘tdi. Bola menga odob va sadoqat bilan xizmat qildi. Bir kuni u bilan birga ketar ekanmiz, qarshimizdan uch kishi chiqdi.
Shunda bola menga:
"Xojam, sizga bir sirni ochay - men Fas amirining o‘g‘liman. Kelayotgan kishilar esa otamning odamlari.
Ular meni sotishingizni so‘raydilar, siz yaxshi odamsiz, 30 ming oltindan kamiga ko‘nmang.
Qo‘rqmang, ular sizga zarar yetkazishmaydi", dedi.
Shunday qilib asirimni o‘ttiz ming tillaga sotdim. Bu pullar bilan katta tijorat boshladim va tez orada boyib ketdim.
Shunday kunlarning birida yaqinlarim: "Obro‘li bir oilaning qizi bor, otasi yaqinda vafot etdi. Seni shu qizga uylantirmoqchimiz", deb qolishdi.
Men rozi bo‘ldim.
To‘y bo‘ldi, nikoh kechasi kelinning seplari orasida bir hamyon diqqatimni tortdi. Rafiqamdan: "Bu nima?" - deb so‘radim.
U: "Otamning hamyoni, ichida 970 tilla tanga bor. Otam bu hamyonni bir yili Ka’bada yo‘qotgan, topib bergan kishiga 30 tangasini bergan ekanlar. Qolganini esa menga hadya qilib, sepimga qo‘shganlar".
Qarangki, o‘shanda Ka’bada men topib olgan oltinlar aslida ham rizqim ekan. Agar egasiga bermaganimda harom yo‘l bilan kelgan bo‘larkan...
Taqdirimizda biz uchun atalgan rizqimizga albatta ega bo‘lamiz, faqat harom yoki halol yo‘l orqali ega bo‘lishni o‘zimiz hal qilamiz...
Xulosa sizdan...
@status_ibratli🕊
👍2