मराठी व्याकरण IMP
53.3K subscribers
2.4K photos
46 videos
2.55K files
1.33K links
प्रत्येक विद्यार्थ्यांला मराठी व्याकरण विषयात पैकीच्या पैकी मार्क मिळावे हाच हेतू

★ म्हणी

★ अंलकार

★ शब्दभांडार

★ अर्थ आणि वाक्यप्रचार

★ मराठी व्याकरण सराव प्रश्न

★ दररोज मराठी व्याकरण महत्त्वाचे 20- 40 प्रश्न
Download Telegram
❇️ समानार्थी शब्द ❇️

● अमित : असंख्य, अगणित, अमर्याद, अपार.

● कमळ  :  पंकज, अंबुज, कमल, नीरज, पदम, नलिनी.

● अंधार  : काळोख, तम, तिमिर.

● अगत्य  : अस्था, कळकळ, आपुलकी, कळवळा, आदर.

● ओढाळ  : अनिर्बध, उनाड, भटक्या.

● एकवार : एकडा, एकवेळ.

● ऐषआराम : स्वस्थता, चैन, सुखोपभोग, सुख.

● ओझे : भार, बोजा, वजन, जबाबदारी, काळजी.

● अघोर : भीतिदायक, भयंकर, वाईट.

● उषा : उषःकाल, पहाट, अरुणोदय, प्रातःकाल, प्रभात, सकाळ..

● अभिनव  : नवीन, नूतन, अपूर्व.

● उसंत : फुरसत, विसावा, विश्रांती, आराम.

● उपासना  : भक्ती, पूजा, आराधना, सेवा.

● अघटित  : विलक्षण, चमत्कारिक, असंभाव्य.

● इतमाम : सरंजाम, थाट, व्यवस्था, लवाजमा.

● इंद्र  : सुरेंद्र, देवेंद्र, शक्र, पुरंदर, वज्रपाणी, वासव, सहस्त्राक्ष.

● अनमान  : हयगय, उपेक्षा, दुलर्क्ष, अनादर.

● अचानक : अनपेक्षित, एकाएकी.

● अनर्थ  : संकट.

● सोहळा : समारंभ.

● वेळ : समय.

● सम्राट  : बादशहा.

● नदी : सरिता.

● हाक : साद.

● तुलना : साम्य.

● रेखीव : सुंदर,सुबक.

● हद्द : सीमा.

● संध्याकाळ : सायंकाळ ,सांज.

● मदत : सहाय्य्य.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
♡ ㅤ    ⎙ㅤ    ⌲        🙏       🔔    
ˡᶦᵏᵉ      ˢᵃᵛᵉ    ˢʰᵃʳᵉ    ᵏⁱⁿᵈˡʸ   ᵘⁿᵐᵘᵗᵉ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
❤7
❇️ संपूर्ण मराठी व्याकरण-विरुद्धार्थी शब्द

● मर्द            x     नामर्द

● शंका          x     खात्री

● कृपा           x    अवकृपा

● गमन           x    आगमन

● कल्याण      x     अकल्याण

● ज्ञात           x     अज्ञात

● सत्कर्म       x      दुष्कर्म

● खरे           x      खोटे

● भरती        x     ओहोटी

● सुसंबद्ध     x     असंबद्ध

● हर्ष            x     खेद

● विधायक    x     विघातक

● हानी          x     लाभ

● संघटन       x     विघटन

● सुंदर          x     कुरूप

● सार्थक       x     निरर्थक

● स्वस्थ        x     अस्वस्थ

● सुसंगत      x      विसंगत

● तप्त          x      थंड

● धर्म           x      अधर्म

● सनाथ       x      अनाथ

● सशक्त       x      अशक्त

● कीर्ती        x      अपकीर्ती

● ऐच्छिक     x     अनैच्छिक

● गुण          x      अवगुण


● एकमत     x    दुमत

● उदय        x    अस्त

● आशीर्वाद  x    शाप

● अधिक      x    उणे

● धूर्त           x    भोळा

● थोर          x     सान

● अनुयायी   x     पुढारी

● दोषी         x     निर्दोषी

● अभिमानी  x     निराभिमानी

● देशभक्त     x     देशद्रोही

● कृत्रिम       x     नैसर्गिक

● सकर्मक    x     अकर्मक  

● लोभी       x      निर्लोभी
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
♡ ㅤ    ⎙ㅤ    ⌲        🙏       🔔    
ˡᶦᵏᵉ      ˢᵃᵛᵉ    ˢʰᵃʳᵉ    ᵏⁱⁿᵈˡʸ   ᵘⁿᵐᵘᵗᵉ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
❤6
❇️ मराठी व्याकरण-विरूद्धार्थी शब्द ❇️

● शोक   x    आनंद

● अज्ञान  x   सज्ञान

● क्षर x अक्षर

● हित x अहित

● पौर्वात्य x   पाश्चिमात्य

● विधवा  x   सधवा

● स्वातंत्र्य x पारतंत्र्य

● स्वस्त x महाग

● स्वतंत्र x परतंत्र

● समता  x    विषमता

● सफल  x    निष्फल

● लाजरा     x      धीट

● हिंसा        x     अहिंसा

● राजमार्ग    x    आडमार्ग

● श्वास         x     नि:श्वास

● सुर           x     असुर

● साक्षर       x     निरक्षर

● सुरस        x     निरस

● पूर्णांक      x    अपूर्णांक

● नि:शस्त्र    x     सशस्त्र

● सुजाण     x     अजाण

● गंभीर       x     अवखळ

● सुलक्षणी  x     कुलक्षणी

● चोर         x     साव

● सुज्ञ         x     अज्ञ

● सुकाळ    x     दुष्काळ

● सगुण      x      निर्गुण

● चपळ      x      मंद

● सुबोध     x      दुर्बोध

● दुष्ट         x      सुष्ट

● स्वातंत्र्य   x     पारतंत्र्य

● साकार     x     निराकार

● स्वर्ग        x      नरक

● दिन         x      रजनी
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
♡ ㅤ    ⎙ㅤ    ⌲        🙏       🔔    
ˡᶦᵏᵉ      ˢᵃᵛᵉ    ˢʰᵃʳᵉ    ᵏⁱⁿᵈˡʸ   ᵘⁿᵐᵘᵗᵉ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
❤7👍1
🎯 ‘हवा कोंदट असल्यास मनुष्याच्या प्रकृती बिघडतात’ या वाक्यातील विधेय कोणते❓
Anonymous Quiz
11%
प्रकृती
15%
मनुष्य
38%
कोंदट हवा
36%
बिघडतात
❤8👍1👏1
Q4. क्रियापद बद्दल अधिक माहिती सांगणारे शब्द म्हणजे?
Anonymous Quiz
3%
नाम
79%
क्रियाविशेषण
11%
विशेषण
6%
क्रियापद
❤4😁2
तीक्ष्ण या शब्दाचा योग्य विरुद्धार्थी शब्द कोणता?
Anonymous Quiz
12%
टोकदार
14%
निबर
67%
बोथट
7%
मऊ
❤9
सुरवंट या शब्दाचे लिंग ओळखा.
Anonymous Quiz
39%
पुल्लिंगी
22%
स्रीलिंगी
38%
नपुसकलिंगी
1%
यापैकी नाही
❤4👎1
खोड या शब्दाचा विरुद्ध लिंगी शब्द शोधा
Anonymous Quiz
6%
खोंडी
12%
खोडीण
6%
गाय
76%
कालवड
🤡5❤2👍1
1001526024.PDF
291.6 KB
♦️जाहिरात क्रमांक 132/2025 महाराष्ट्र राजपत्रित नागरी सेवा संयुक्त पूर्व परीक्षा -2026 - राज्य सेवा परीक्षेचा निकाल आयोगाच्या संकेतस्थळावर प्रसिध्द करण्यात आला आहे.🔥

👉 सविस्तर #PDF नावानुसार..
❤1
♦️राज्यसेवा पूर्व परीक्षा कट ऑफ..
Open - 98
Female - 92
❤3
♦️विधान परिषद निकाल..
❤3🔥1
♦️महिला आरक्षण, मतदारसंघ पुनर्रचनेसाठी नवे विधेयक ?
♦️नगरपरिषद भरती.. सदरील पदे #MPSC मार्फत भरण्यात येणार आहे.. 🙏
❤1
♻संधी व त्याचे प्रकार♻

✍जोडाक्षरे:
ज्या अक्षरात दोन किंवा अधिक व्यंजने प्रथम एकत्र येवून शेवटी त्यात एक स्वर मिसळतो यास 'जोडाक्षर' म्हणतात.

❇उदा.
1. विधालय : धा : द + य + आ

2. पश्चिम : श्चि : श + च + इ

3. आम्ही : म्ही : म + ह + ई

4. शत्रू : त्रू : त + र + ऊ


🌀 संधी:

❇स्वरसंधी -
जोडशब्द्ध तयार करतांना पहिल्या शब्दातील शेवटचे वर्ण व दुसर्या शब्दातील पहिले वर्ण हे एकमेकांत मिसळतात व त्या दोघांबद्दल एक वर्ण तयार होतो वर्णाच्या अशा एकत्र होण्याच्या प्रकारास 'संधी' असे म्हणतात.

❇उदा.

1. ईश्र्वरेच्छा = ईश्र्वर + इच्छा

2. सूर्यास्त = सूर्य + अस्त

3. सज्जन = सत् + जन

4. चिदानंद = चित् + आनंद

🌀 संधीचे प्रकार:
संधीचे मुख्य तीन प्रकार आहेत.

❇स्वर संधी -
एकमेकांशेजारी येणारे वर्ण हे जर स्वरांनी जोडले असतील तर त्यांना
'स्वरसंधी' असे म्हणतात किंवा एक पाठोपाठ एक येणारे दोन स्वर एकत्र होण्याच्या क्रियेला स्वरसंधी असे म्हणतात.

♻दिर्घत्व संधी -
1. अ + अ = आ
2. आ + आ = आ
3. आ + अ = आ
4. इ + ई = ई
5. ई + ई = ई
6. इ + इ = ई
7. उ + ऊ = ऊ
8. उ + उ = ऊ

♻नियम -
(1) 'अ' किंवा 'आ' यांच्यापुढे इ+ई आल्यास त्या दोघांऐवजी 'ए' येतो आणि 'उ' किंवा 'ऊ' आल्यास 'ओ' येतो व ऋण आल्यास 'र' येतो.

❇उदा.
ईश्र्वर+ईच्छा (अ+इ=ए) ईश्र्वर+ए+च्छा=ईश्र्वरेच्छा

गण+ईश (अ+इ=ए) गण+ए+श=गणेश

उमा+ईश (आ+इ=ए) उम+ए+श=उमेश

चंद्र+उदय (अ+उ=ओ) चंद्र+ओ+दय=चंद्रोदय

महा+ऋर्षी (आ+ऋ=अर) महा+अर+र्षी=महर्षी

देव+ऋर्षी (अ+ऋ=अर) देव+अर+र्षी=देवर्षी

(2) अ/आ यांच्यापुढे 'ए/ऐ' हे स्वर आल्यास त्या दोहोंबद्दल 'ऐ' येतो आणि 'अ' किंवा 'अ' किंवा 'आ' या स्वरापुढे 'ओ/औ' स्वर आल्यास त्याबद्दल 'आ' येतो.


❇उदा.

एक+एक्य (अ+ए+=ऐ) एक+ऐ+अ= एकैक्य

सदा+ऐव (आ+ऐ=ऐ) सदा+ ऐ+व= सदैव

मत+एक्य (अ+ऐ=ऐ) मत+ऐ+क्य= मतैक्य

प्रजा+ऐक्य (आ+ऐ=ऐ) प्रज+ऐ+क्य= प्रजैक्य

जल+औघ (अ+ओ=औ) जल+औ+घ= जलौघ

गंगा+औघ (आ+औ=औ)
गंगा+औ+घ= गंगौघ

(3) इ.उ,ऋ (र्हवस्व/दीर्घ) यांच्यापुढे विजातीय स्वर आल्यास 'इ/ई' बद्दल 'य' हा वर्ण येवून पुढील स्वर त्यात मिसळतो. 'उ/ऊ' बद्दल 'व' हा वर्ण येवून पुढील स्वर त्यात मिसळतो. 'ऋ' बद्दल 'र' हा मिसळून संधी होते.

❇उदा.

प्रीती+अर्थ (ई+अ+र्थ) प्रीत्यर्थ

इति+आदी (इ+आ+दी) इत्यादी

अति+उत्तम (इ+उ+त्तम) अत्युतम

प्रति+एक (इ+ए+क) प्रत्येक

मनू+अंतर (उ+अ+तर) मन्वंतर

पितृ+आज्ञ (ऋ+आ+ज्ञा) पित्राज्ञा

(4) ए,ऐ,ओ,औ या स्वरांपुढे कोणताही स्वर आला तर त्याबद्दल अनुक्रमे अय,आय,अवी.आवि असे आदेश होवून पुढील त्यात मिसळतो.

❇उदा.

🗒ने+अन (ए+अ=अय) न+अय+न = नयन

🗒गै+अन (ऐ+अ=आय) ग+आय+न = गायन

🗒गो+ईश्र्वर (ओ+ई=अवी) ग+अवी+श्वर = गवीश्र्वर

🗒नौ+इक ( औ+इ=आवि) न+आवि+क = नाविक


🌀व्यंजन संधी :
एका पाठोपाठ एक येणारे व्यंजन किंवा स्वर यांच्या एकत्र होण्याच्या क्रियेला 'व्यंजनसंधी' म्हणतात.

उदा.
1. सत्+जन = सज्जन (व्यंजन + व्यंजन = व्यंजन संधी)

2. चित्+आनंद = चिदानंद (व्यंजन + स्वर = व्यंजन संधी)

♻नियम -
(1) पहिल्या 5 वर्गापैकी अनुनासिकाशिवाय कोणत्याही व्यंजनापूढे कठोर व्यंजन आले असता त्या पहिल्या व्यंजनाच्या जागी त्याच्याच वर्गातील पहिले कठोर व्यंजन येऊन संधी होतो. यालाच 'प्रथम व्यंजन संधी' असे म्हणतात.

❇उदा.
विपद्+काल = द्+क= त्क = विपत्काल

वाग्+पति = ग्+प= क्प = वाक्पती

क्षुध्+पिपासा= ध्+प्= त्+प्= त्प = क्षुत्पिपासा

(2) पहिल्या पाच वर्गातील कठोर व्यंजनापूढे अनुनासिकाखेरीज स्वर किंवा मृदु व्यंजन आल्यास त्याच्या जागी त्याच वर्गातील तिसरे व्यंजन येऊन संधी होते त्याला 'तृतीय व्यंजन संधी' असे म्हणतात.



क्रमशः
❤13