Nega o'zbek tilida ilmiy kitob o'qish zararli?

Mayli biroz yumshataylik, foydasiz. Xullas o'rtoqlar, bizning o'zbek tili juda boy til. Ammo afsuski ilmiy o'zbek tili emas. O'z ona tilini hurmat qiladigan tibbiyot talabasi sifatida har doim ingliz yoki rus tilidagi ilmiy atamalar va tushunchalarning sof o'zbekcha variantini izlab yuraman. Lekin doim yo topolmayman, yoki ular keragidan ortiq xilda atalishiga guvoh bo'laman. Masan, bilirubin turlari. Bog'langan, bog'lanmagan, bilvosita, bevosita, erkin. Hozir ham adashib ketdim bilvositasi bog'langanmi, yo bog'lanmaganmi, deb🤦🏻‍♂️. Yana boshqa xil ruschadan tarjima qilingan nomi ham bor: to'g'ri bilirubin, noto'g'ri bilirubin. Ilmiy tilshunos olim aka/opalar (agar mavjud bo'lsangiz), iltimos shu atamalarni ozgina tartibga solaylik.

Xullas bu masalani ko'tarib nima demoqchiman, bizda ilm-fan ommalashmasligi, ilmiy kitoblarga qiziqish pastligiga sabablardan biri - o'zbekcha ilmiy kitoblarni shunchaki o'qib bo'lmaydi😟. Bu fikrimga Topografik anatomiya fanini o'qigan birad/sestralar qo'shilsa kerak. Odam tanasidagi 3D tuzilmalarni 80-yillar kitoblaridan qolib ketgan xira rasmlari bor kitoblardagi ayqash-uyqash gaplar orqali tasavvur qilishga majbursiz🤦🏻‍♂️.

Bu haqida kitob blogerlardan Mahin opa ham ilgariroq yozgan edi. Rus yoki ingliz tilini bilsangiz, o'sha tillarda yozilgan ilmiy kitoblardagi ravon va tushunarli yondashuvni his qilasiz. O'qib turib chalkashib ketmaysiz.

Bu yerda o'zbekcha adabiyotlar mualliflarini ayblamoqchi emasman, ularda shunchaki yaxshi alternativlar yo'q o'z fikrlarini ifodalash uchun. Ular shu qiyin tildan ketishga majbur. O'zim ilgari ingliz va rus tillaridan qo'llanmalar tarjima qilgan vaqtimda 70% vaqtim o'zbek tilida yozgan gaplarimni soddalashtirish, tushunarli qilishga ketardi😨. Shuning uchun, yo hali ham tayinli alifbosi yo'q o'zbek tilini isloh qilish kerak (qaysiki bu biz talabalarning qo'limizdan kelmaydi), yoki til o'rganib, o'sha tilda kitob o'qish kerak (buni qilsa bo'ladi). Tarjima borasida ancha-muncha tajriba orttirgan odam sifatida tibbiy resursni o'zbek tiliga tarjima qilish orqali biz ishni yanada murakkablashtiramiz degan xulosaga kelganman.

Shu masalada Bionics jamoasi ham o'z fikrlarini yoritibdi. Qo'shilaman shu fikrlarga. O'zbek tiliga kitob tarjima qilish bu mashaqqatli ish. Buning uchun tarjimonga yaxshigina lingvistik malaka, ilmiy bilim va pedagogik mahorat kerak bo'ladi. Gapni qisqa qiladigan bo'lsak, ilm olishni istasak, til o'rganish va ilmni o'sha tilda olish hozircha eng to'g'ri va samarali yo'l. O'zbek tilida esa ilmiy lingvistika isloh qilinishi va oson metodlarda tushuntirilgan adabiyotlar nashr etilishiga umid qilish va kutishdan boshqa iloj yo'q. Agar til o'rganish niyatingiz bo'lmasa.

P.S.: Bularning hammasi shaxsiy fikrlar. Til o'rganishda charchamanglar🤲.
@doctorneura