Олжас Бектенов: Қазақстан геологиялық барлауды күшейтеді және саланы дамыту үшін жаңа инфрақұрылым құрады

📌Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Олжас Бектенов Geoscience & Exploration of Central Asia (GECA 2026) халықаралық геологиялық форумына қатысты.

GECA 2026 форумы халықаралық ұйымдардың, дипломатиялық корпустың, сондай-ақ ұлттық және шетелдік компаниялардың өкілдерін біріктірді.

Геологиялық форумның пленарлық отырысында сөз сөйлеген Премьер-министр Олжас Бектенов сала мамандарын келе жатқан кәсіби мерекесімен құттықтап, ел экономикасы мен өнеркәсібінің тұрақты дамуы үшін геологиялық барлаудың стратегиялық маңыздылығын атап өтті.

««Биыл – шын мәнінде, Қазақстан үшін тарихи жыл. Экономика мен қоғамның барлық саласын одан әрі жаңғырту ісіне тың серпін берген жаңа Конституция қабылданды. Жалпыхалықтық референдумда еліміздің азаматтары нағыз отаншылдықтың үлгісін көрсетіп, Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаевтың ауқымды бастамаларына жаппай қолдауын білдірді.

Қазірден бастап мемлекеттік басқарудың ашықтығын арттыруға, қолайлы инвестициялық ахуал қалыптастыруға және адам капиталын дамытуға бағытталған Ата заңның нормаларын іске асыруға біз айрықша көңіл бөліп отырмыз. Аталған өзгерістер экономиканы дамыту үшін жаңа мүмкіндіктер ашады, соның ішінде геологиялық барлау саласы отандық өнеркәсіптің стратегиялық негізіне айналды»,

— деп атап өтті Олжас Бектенов.

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасы бойынша Қазақстанда саланың инвестициялық тартымдылығын арттыруға, инфрақұрылымды жаңғыртуға және заманауи технологияларды қолдану аясын кеңейтуге бағытталған геология және жер қойнауын пайдалану саласындағы жүйелі реформалар жүзеге асырылуда.

Мұндағы маңызды қадам қызметтерге ашық қолжетімділікті қамтамасыз ететін жер қойнауын пайдаланудың Бірыңғай порталын іске қосу болып отыр. Мәселен, «Бірінші келді – бірінші алды» деген озық әлемдік тәжірибенің негізінде жер қойнауын пайдалану құқығын беру процестері айтарлықтай жеңілдетілді. Бұл соңғы үш жылда геологиялық барлауға шамамен 280 млрд теңге жеке инвестиция тартуға мүмкіндік берді.

Қорлар бойынша есептіліктің халықаралық стандарттары енгізілді. Алдағы уақытта геологиялық зерттеулерге орнықты көзқарас қалыптастыру үшін 1:50 000 масштабындағы геофизикалық карталарды жасақтау қолға алынды.

Бүгінде елімізде геологиялық саланы дамытудың заманауи және технологиялық моделі қалыптасуда. Ұзақмерзімді басымдықтар қатарында – техногендік минералдық түзілімдерді экономикалық айналымға тарту, жерасты суларының кен орындарын түгендеу бойынша жүйелі жұмыс, сондай-ақ саланың цифрлық трансформациясы жағдайында жұмыс істеуге қабілетті жаңа формация мамандарын – геологтер, инженерлер мен сарапшылар даярлау бар. Астанада сараптамалық зертхана, керн қоймасы және геологиялық ақпарат қоры бар геологиялық кластер құрылуда. Орталық кадрлық әрі техникалық ресурстарды біріктіреді және салалық зерттеулерді жеделдетуге ықпал етеді.

Қазақстан елеулі минералды-шикізаттық әлеуетке ие және оны инвесторлар пайдалы қазбаларды барлау, өндіру және қайта өңдеу бойынша басым аймақтардың бірі ретінде қарастырады. Елімізде шамамен 10 мың кен орны бар, шикізаттың негізгі түрлері бойынша қорлардың жалпы көлемі 2,3 мың тоннадан астам алтын, 4,3 млрд тонна мұнай, 3,8 трлн текше метр газ, 33,5 млрд тонна көмір және 26,7 млрд тонна темірді құрайды. Ресурстық базаның едәуір бөлігін сирек жер металдары, оның ішінде 2025 жылы ашылған 800 мың тоннаға жуық церий, неодим, иттрий және басқа да элементтердің қоры бар «Құйрықтыкөл» кен орны құрайды.

Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау шеңберінде ел аумағын геологиялық-геофизикалық зерделеуді 2,2 млн шаршы шақырымға дейін жеткізу бойынша жұмыс жалғасуда. Бүгінгі таңда бұл көрсеткіш шамамен 2,04 млн шаршы шақырымға жетті. Жер қойнауын геологиялық зерделеуді қаржыландыру 10 есеге ұлғайтылғаны және алдағы 3 жылда шамамен $500 млн-ды құрайтыны атап өтілді.

Форум барысында цифрлық технологиялар мен ЖИ енгізе отырып, геологиялық барлау, жер қойнауын пайдалану саласындағы халықаралық ынтымақтастықты дамытуға және тәжірибе алмасуға назар аударылды. Қазақстан Республикасының өнеркәсіп және құрылыс министрі Ерсайын Нағаспаев, Өзбекстан Республикасы тау-кен өнеркәсібі және геология министрінің орынбасары Рустам Юсупов, Тәжікстан Республикасы Үкіметі жанындағы Геология бас басқармасының басшысы Илхомджон Оймухаммадзода және тағы да басқалар өзара іс-қимылды кеңейту жөнінде ұсыныстар айтып, пікір білдірді.

Форумға қатысу аясында Премьер-министр «Жас геолог» стендін, минералдардың экспозициясын және геологиялық кластер макетін аралап көрді.

📱 @KZgovernment

Важным шагом стал запуск Единого портала недропользования, который обеспечивает прозрачный доступ к услугам. На основе передовой мировой практики «первый пришел – первый получил» значительно упрощены процессы предоставления права недропользования. Это позволило за три последних года привлечь в геологоразведку около 280 млрд тенге частных инвестиций.

Внедрены международные стандарты отчетности по запасам. Для дальнейшего устойчивого подхода к геологическим исследованиям осуществляется переход к формированию геофизических карт масштабом 1 к 50 000.

Формируется современная и технологичная модель развития геологической отрасли. В числе долгосрочных приоритетов – вовлечение в экономический оборот техногенных минеральных образований, системная работа по инвентаризации месторождений подземных вод, а также подготовка специалистов новой формации – геологов, инженеров и аналитиков, способных работать в условиях цифровой трансформации отрасли. В Астане создается геологический кластер, включающий в себя аналитическую лабораторию, кернохранилище и фондохранилище геологической информации. Центр объединит кадровые и технические ресурсы и будет способствовать ускорению профильных исследований.

Казахстан обладает значительным минерально-сырьевым потенциалом и рассматривается инвесторами как один из приоритетных регионов для разведки, добычи и переработки полезных ископаемых. В стране насчитывается порядка 10 тыс. месторождений, общий объем запасов по ключевым видам сырья составляет свыше 2,3 тыс. тонн золота, 4,3 млрд тонн нефти, 3,8 трлн кубометров газа, 33,5 млрд тонн угля и 26,7 млрд тонн железа. Существенную часть ресурсной базы формируют редкоземельные металлы, в том числе открытое в 2025 году месторождение «Куйрыктыколь» с запасами порядка 800 тыс. тонн церия, неодима, иттрия и других элементов.

В рамках исполнения поручения Главы государства продолжается работа по доведению геолого-геофизической изученности территории страны до 2,2 млн кв. км. На сегодняшний день показатель достиг почти 2,04 млн кв. км. Подчеркнуто, что финансирование геологического изучения недр увеличено в 10 раз и в ближайшие 3 года составит порядка $500 млн.

В ходе форума внимание уделено развитию международного сотрудничества и обмену опытом в области геологоразведки, недропользования с внедрением цифровых технологий и ИИ. С комментариями и предложениями по расширению взаимодействия выступили министр промышленности и строительства Республики Казахстан Ерсайын Нагаспаев, заместитель министра горнодобывающей промышленности и геологии Республики Узбекистан Рустам Юсупов, начальник главного управления геологии при Правительстве Республики Таджикистан Илхомджон Оймухаммадзода и другие.

В рамках участия в форуме Премьер-министр осмотрел стенд «Жас геолог», экспозицию минералов и макет геологического кластера.

📱 @KZgovernment