Қазақстанның геологиясы мен жер қойнауы: жаңа заңнамалық өзгерістер, инвестициялар және ауқымды зерттеулер

2025 жылы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі тарапынан бірқатар маңызды шаралар қабылданды:

• жер қойнауын пайдалану саласында минералдық-шикізат базасын толықтыру және орнықты дамыту мақсатында Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы кодекс қабылданды;
• 17 жаңа кен орны мемлекеттік есепке алынды.

2026 жылы жаңа буындағы 1:50 000 масштабтағы егжей-тегжейлі карталарды әзірлеу аясында ел аумағының 100 мың шаршы шақырымы зерттеледі, кейіннен бұл көрсеткіш жыл сайын қосымша 30 мың шаршы шақырымға ұлғайтылатын болады.

Геология и недра Казахстана: новые законы, инвестиции и масштабные исследования

В 2025 году Министерством промышленности и строительства были сделаны ряд следующих действий:

• в сфере недропользования принят Кодекс о недрах для восполнения и устойчивого развития минерально-сырьевой базы;
• 17 новых месторождений принято на государственный учет.

В 2026 году в рамках создания детальных карт нового поколения в масштабе 1:50 000 будет изучено 100 тыс. кв. км территории страны, с последующим увеличением по 30 тыс. кв. км ежегодно.

📌 Қазақстанның металлургиясы 3%-ға өседі: 2026 жылы қандай жобалар іске қосылады

Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбеков алқа отырысында 2025 жылғы атқарылған жұмыстардың қорытындысы мен 2026 жылға арналған жоспарларды баяндады.

Ол Мемлекет басшысының Үкіметтің кеңейтілгенотырысында берген тапсырмаларын ескере отырып, металлургия саласындағы жұмыстыңнормативтік базаны жаңартуға және ел үшін аса маңызды шикізатты терең өңдеудіқолдауға бағытталатынын атап өтті.

Оның мәліметінше, металлургияда биыл өндіріскөлемін 3%-ға арттыру жоспарланған.

Жоспарланған көрсеткіштерге мыс өндірісін 6,6%-ға (502,1 мың тонна),алюминий 0,5% (265 мың тонна), мырыш 5,5% (273,9 мың тонна), алтын 1,5% (72,2 мың тонна) арттыру арқылы жету көзделіп отыр.

Түсті металлургияда жаңа мыс өндірісі жобаларыіске қосылады: Shagala Mining (өндіріс көлемін 5 мың тоннаға арттыру) және BMT Holding Limited (өсу 6,6 мың тонна). Сондай-ақ, Kyzyl Aray Copper өндірісініңтолық қуатқа шығуы жоспарланып отыр, бұл мыс өндірісін қосымша 15 мың тоннаға арттырады.

Қара металлургияда өнім көлемін «Qarmet» өндірісін модернизациялау (өндірістік қуатты арттыру), арматура өндірісін іскеқосу (Steelers) және ферросплавтар өндірісі (Mineral Product), сондай-ақ өткенжылы іске қосылған кәсіпорындарды (EkibastuzFerroAlloys, KazferroLimited)есепке ала отырып, арттыру жоспарланып отыр.

📌 Металлургия Казахстана вырастет на 3%: какие проекты запустят в 2026 году

Вице-министр промышленности и строительства Республики Казахстан Олжас Сапарбеков на заседании Коллегии рассказал об итогах выполненной работы за 2025 год и планах на 2026 год.

Он отметил, что с учётом поручений Главы государства, данных на расширенном заседании Правительства, работа в металлургической отрасли будет направлена на обновление нормативной базы и поддержку глубокой переработки особо важных для страны видов сырья.

По его данным, в металлургии в текущем году планируется увеличить объём производства на 3%.

Плановый показатель предполагается достигнуть за счёт увеличения производства меди на 6,6% - до 502,1 тыс. тонн, алюминия – на 0,5%, до 265 тыс. тонн, цинка – на 5,5%, до 273,9 тыс. тонн, золота – на 1,5%, до 72,2 тыс. тонн.

В цветной металлургии ожидается запуск новых проектов по добыче меди: Shagala Mining (увеличение объёма на 5 тыс. тонн) и BMT Holding Limited (рост объёма на 6,6 тыс. тонн). Планируется, что производство Kyzyl Aray Copper выйдет на полную мощность, что позволит дополнительно увеличить объём меди на 15 тыс. тонн.

В чёрной металлургии планируется увеличить объём продукции за счёт модернизации «Qarmet» (увеличение производственных мощностей), запуска производства арматуры (Steelers) и ферросплавов (Mineral Product), а также с учётом предприятий, запущенных в прошлом году (EkibastuzFerroAlloys, KazferroLimited).

🚗 Машина жасау қарқынды дамып келеді: өсуге қандай жобалар ықпал етеді

2026 жылы машина жасау саласында 13,4%-дық өсу жоспарланған. Бұл туралы алқа отырысында вице-министр Олжас Сапарбеков хабарлады.

Өсу қолданыстағы кәсіпорындарды жүктеу және 2025 жылы іске қосылған зауыттардың: Қостанайдағы KIA зауыты; Алматыдағы Astana Motors Manufacturing Мультибрендтік зауыты; Тұрмыстық техника өндірістері – Silk Road Electronics және Almaty Turmystyq Tehnika Zavody өндірістік қуатын пайдалану арқылы қамтамасыз етіледі.

🚗 Машиностроение набирает обороты: какие проекты обеспечат рост

В 2026 году планируется рост машиностроения на 13,4%. Об этом в ходе заседания Коллегии сообщил вице-министр Олжас Сапарбеков.
Рост ожидается обеспечить за счет загрузки действующих предприятий и выхода на проектные мощности заводов, запущенных в 2025 году: KIA в Костанае, мультибрендового Astana Motors Manufacturing в Алматы, а также производств бытовой техники Silk Road Electronics и Almaty Turmystyq Tehnika Zavody.

🧪 Қазақстанның химиялық өнеркәсібі 2026 жылы 7%-ға өседі

2026 жылы химиялық өнеркәсіпте өндіріс көлемін 7%-ға арттыру жоспарланған.

Бұл туралы алқа отырысында вице-министр Олжас Сапарбеков мәлімдеді.

Өсу жаңа қуаттарды: минералды тыңайтқыштар мен күкірт қышқылы– Еврохим-Каратау, 800 мың тонна; натрий цианиді – Talas Investment Company, ағымдағы қуатқа қосымша +15 мың тонна; сутегі пероксиді – Kazakhstan Hydrogen Peroxide, 30 мың тонна; сұйық шыны – Hong Shun, 200 мың тонна іске қосу арқылы қамтамасыз етіледі

Химиялық өнеркәсіптің негізгі міндеттері: негізгі шикізатты терең өңдеуге арналған жобаларды іске қосу, пестицид өндірушілерге тіркелмеген пестицидтерді толлингтік өндіруге рұқсат беру (арнайы қаулы қабылдау), өндірушілер мен тыңайтқыш жеткізушілердің реестрін Ауыл шаруашылығы министрлігімен бірге автоматтандыру.

🧪 Химическая промышленность Казахстана в 2026 году вырастет на 7%

В химической промышленности в 2026 году планируется увеличить объем производства на 7%. Об этом в ходе заседания Коллегии сообщил вице-министр Олжас Сапарбеков.

Рост ожидается за счет ввода в эксплуатацию новых мощностей по производству минеральных удобрений, серной кислоты (Еврохим-Каратау, 800 тыс. тонн), цианида натрия (Talas Investment Company, увеличение на 15 тыс. тонн к текущей мощности), пероксида водорода (Kazakhstan Hydrogen Peroxide, 30 тыс. тонн) и жидкого стекла (Hong Shun, 200 тыс. тонн).

Ключевые задачи в химической промышленности:
- Запуск проектов по глубокой переработке базового сырья;
- Производителям пестицидов разрешить толлинговое производство на незарегистрированные пестициды (принятие спецпостановления);
- Автоматизация реестра производителей и поставщиков удобрений с МСХ РК.

📌 Қазақстанның жеңіл өнеркәсібі 3%-ға өседі: биыл қандай өзгерістер болады

Жеңіл өнеркәсіптегі жоспар – 103%. Бұл туралы алқа отырысында вице-министр Олжас Сапарбеков хабарлады.

Көрсеткіштер келесідей шаралар арқылы қамтамасыз етілетін болады:
- Мемлекеттік сатып алулар мен квазимемлекеттік сектордағы сатып алуларда ел ішіндегі құн үлесін арттыру;
- 2024-2025 жылдары енгізілген жеңілдіктерді пайдалану;
- 2026-2030 жылдарға арналған жеңіл өнеркәсіпті кешенді дамыту жоспары мен текстиль өнеркәсібін дамыту жол картасын бекіту;
- Жеңіл өнеркәсіп тауарларын міндетті таңбалау және іздеу мүмкіндігін енгізу жұмыстары.

📌 Легкая промышленность Казахстана вырастет на 3%: что изменится в этом году

В легкой промышленности план составляет 103%. Об этом в ходе заседания Коллегии сообщил вице-министр Олжас Сапарбеков.

Достижение индикаторов планируется за счет принимаемых мер в части увеличения доли внутристрановой ценности в государственных закупках, закупках квазигоссектора, а также за счет введенных в 2024-2025 годах изъятий.

Кроме того, будет проведена работа по утверждению Комплексного плана развития легкой промышленности на 2026-2030 годы и Дорожной карты по развитию текстильной промышленности, а также введению обязательной маркировки и прослеживаемости товаров легкой промышленности.

Отандық өндірушілерді қолдау

Отандық тауар өндірушілерді қолдаудың тиімді шараларының бірі – реттелетін сатып алулар.
Бұл туралы алқа отырысында вице-министр Олжас Сапарбеков хабарлады.

2025 жылы офтейк-келісімшарттар бойынша өсім 4,7 есе қамтамасыз етіліп, ақшалай көлемі 1 трлн теңгеден асты. Ұзақ мерзімді шарттар бойынша өсім 1,8 есе болып, 1,6 трлн теңгеден асты.

Қазақстандық тауар өндірушілер тізіліміне енгізілген компанияларға мемлекеттік сатып алуларға және квазимемлекеттік сектор субъектілерінің сатып алуларына қолжетімділікке басымдық беріледі.

Тізілімге кезең-кезеңімен көшуін қамтамасыз ету үшін бұған дейін қазақстандық тауар өндіруші мәртебесін растаған 1 924 кәсіпорын автоматты түрде енгізілді.

Поддержка отечественных производителей

Одной из эффективных мер поддержки отечественных товаропроизводителей являются регулируемые закупки. Об этом в ходе заседания Коллегии сообщил вице-министр Олжас Сапарбеков.

В 2025 году по офтейк-контрактам обеспечен рост в 4,7 раза, что в денежном выражении составляет более одного триллиона тенге. По долгосрочным договорам рост составил 1,8 раза и достиг более 1,6 триллиона тенге.

Компании, включенные в Реестр казахстанских товаропроизводителей, обеспечиваются приоритетным доступом к государственным закупкам и закупкам субъектов квазигосударственного сектора.

🏠 2025 жылы 20,1 млн шаршы метр тұрғын үй салынды: Қазақстанда тұрғын үй құрылысы қалай дамып жатыр

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Алқа отырысында вице-министр Қуандық Қажкенов баяндама жасады. Отырыс Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Бірінші орынбасары Роман Склярдың төрағалығымен өтті.

Қуандық Қажкеновтің айтуынша, тұрғын үй құрылысы саласында тұрақты өсім байқалады. 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда 20,1 млн шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 5,1%-ға артық. Оның ішінде 13,7 млн шаршы метр көппәтерлі тұрғын үй және 6,4 млн шаршы метр жеке тұрғын үй салынды.

Мемлекет басшысының тапсырмаларын іске асыру аясында әлеуметтік осал санаттағы азаматтардың тұрғын үй жағдайларын жақсарту бағытында елеулі нәтижелерге қол жеткізілді. Кезекте тұрған азаматтарға арналған тұрғын үйлердің құрылысы және жеңілдетілген ипотекалық несиелеу бағдарламалары жалғасуда.

🏠 Построено 20,1 млн кв. м за 2025 год: как развивается жилищное строительство в Казахстане

Вице-министр Куандык Кажкенов выступил в ходе заседания Коллегии Министерства промышленности и строительства РК, который проходил под председательством Первого заместителя Премьер-министра Республики Казахстан Романа Скляра.

Как отметил Куандык Кажкенов, жилищное строительство показало уверенный рост. Так, по итогам 2025 года в Казахстане возведено 20,1 млн квадратных метров жилья, что на 5,1% выше показателей 2024 года. В том числе, построено 13,7 млн квадратных метров многоквартирных домов и 6,4 млн квадратных метров индивидуального жилья.

В рамках реализации поручений Главы государства достигнуто существенное улучшение условий для социально уязвимых граждан, строительство объектов для очередников и льготное ипотечное кредитование продолжаются.

📌 Қазақстанда сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғырту: 2025 жылы 242 млрд теңге инвестиция салынды

Елімізде сумен жабдықтау және су бұру жүйелерін жаңғырту жобалары белсенді түрде іске асырылуда. Бұл туралы Алқа отырысында вице-министр Қуандық Қажкенов мәлімдеді.

2025 жылы желілерді салу және жаңарту жұмыстарына 242 млрд теңге бағытталды, оның ішінде 135,9 млрд теңге арнайы мемлекеттік қор қаражаты есебінен бөлінді.

Мемлекет басшысының тапсырмаларын орындау нәтижесінде сумен жабдықтау желілерінің тозу деңгейі 39%-дан 38%-ға, ал су бұру желілерінің тозуы 55%-дан 54%-ға дейін төмендеді. Бұл шаралар халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік берді.

Сонымен қатар, жобаларды іріктеу және бақылау үшін бірыңғай электрондық платформа құрылды. Ол тозу деңгейі жоғары нысандарды басымдықпен іске асыруға және ашықтықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

2026 жылы «Энергетика және коммуналдық секторларды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында 2,8 мың шақырым су бұру желілерін және 5 мың шақырым су құбыры желілерін жаңарту жоспарланып отыр. 2030 жылға қарай олардың тозу деңгейін тиісінше 33% және 41%-ға дейін төмендету көзделген.

📌 Модернизация водоснабжения и водоотведения в Казахстане: 242 млрд тенге инвестировано в 2025 году

В стране активно реализуются проекты по модернизации систем водоснабжения и водоотведения. Об этом в ходе заседания Коллегии сообщил вице-министр Куандык Кажкенов.

В 2025 году на строительство и обновление сетей было направлено 242 млрд тенге, из которых 135,9 млрд поступили из средств специального государственного фонда.

В рамках реализации поручений Главы государства достигнуто снижение износа сетей водоснабжения с 39% до 38%, водоотведения - с 55% до 54%. Это позволило обеспечить население Казахстана качественной питьевой водой.

При этом создана единая электронная платформа для отбора и контроля проектов, обеспечивающая прозрачность и приоритетность реализации наиболее изношенных объектов.

В 2026 году в рамках Нацпроекта «Модернизация энергетического и коммунального секторов» планируется обновить 2,8 тыс. километров сетей водоотведения и 5 тыс. километров водопроводных сетей, снизив их износ к 2030 году до 33% и 41% соответственно.

📌 Цифрландыру, жасанды интеллект және бірыңғай портал: Қазақстанда құрылыс саласы ашық әрі тиімді болуда

Қазақстанда құрылыс саласын цифрландыру белсенді түрде енгізілуде, бұл саланың ашықтығы мен тиімділігін арттыруға ықпал етеді. Бұл туралы Алқа отырысында вице-министр Қуандық Қажкенов айтты.

2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Qportal.kz Бірыңғай құрылыс порталы жұмысын бастады. Портал құрылыс процесінің барлық кезеңінде «бір терезе» қағидаты бойынша қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, портал құрамында BIM-модуль іске қосылған. Бұл — ғимараттардың цифрлық модельдерін және олармен байланысты барлық ақпаратты көруге мүмкіндік беретін заманауи құрал.

2026 жылғы 9 қаңтарда Мемлекет басшысы қол қойған жаңа Құрылыс кодексі қала құрылысы құжаттамасының сапасына қойылатын талаптарды күшейтті, инженерлерді сертификаттауды және лицензиаттардың электрондық тізілімін енгізді.
Жасанды интеллект негізіндегі шешімдерді енгізу құжаттаманы автоматты түрде тексеруге мүмкіндік береді. Бұл жобаларды қарау мерзімін қысқартып, адами фактордың әсерін азайтады және заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз ете отырып, саланың тұрақты дамуына жағдай жасайды.

📌 Цифровизация, ИИ и единый портал: строительство в Казахстане становится прозрачным и эффективным

В Казахстане активно внедряется цифровизация в строительстве, что повышает прозрачность и эффективность отрасли. Об этом в ходе заседания Коллегии сообщил вице-министр Куандык Кажкенов.

С 1 января 2026 года начал работу Единый портал строительства Qportal.kz, предоставляющий услуги по принципу «одного окна» на всех этапах строительства. Дополнительно на портале функционирует BIM-модуль. Это цифровой инструмент, позволяющий просматривать модели зданий вместе со всей связанной информацией.

Новый Строительный кодекс, подписанный Главой государства 9 января 2026 года, усилил требования к качеству градостроительной документации, ввел сертификацию инженеров и электронный реестр лицензиатов. Внедрение решений с искусственным интеллектом позволяет автоматически проверять документацию, ускоряя рассмотрение проектов, снижая влияние человеческого фактора и обеспечивая соблюдение всех требований законодательства, создавая условия для устойчивого развития отрасли.

🌐 Жасанды интеллект жаңа кен орындарын іздеуге көмектеседі

Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі жер қойнауын пайдалану саласын цифрландырудың жаңа кезеңіне көшуде. Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыруға қосымша енді Big Data және жасанды интеллект негізіндегі шешімдерді енгізу қолға алынуда. Бұл туралы алқа отырысы барысында Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова мәлімдеді.

Вице-министр өз баяндамасында министрлікке қарасты салалардағы цифрландыру жұмыстарының барысы мен алдағы жоспарлар туралы баяндады. Ж. Дүбірова бүгінгі таңда Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасында 22 мемлекеттік қызмет көрсетілетінін, аукциондар мен қол қою бонустарын төлеу рәсімдері электрондық форматта жүзеге асырылатынын атап өтті. Сондай-ақ 700-ден астам лицензия беріліп, шамамен 4,7 млн геологиялық есеп цифрландырылған.

Цифрлық трансформацияның келесі кезеңі геологиялық барлау үдерісіне жасанды интеллект технологияларын енгізу және жер қойнауының үш өлшемді интерактивті картасын әзірлеу болмақ. Аталған картада кен орындарының жату тереңдігі, қабаттылығы және кеңістіктік өзара байланыстары ескеріле отырып, геологиялық объектілер туралы мәліметтер қамтылады.

Аталған шешімдер мемлекетке пайдалы қазбалар қорын тиімді болжауға және табиғи ресурстарды басқаруды жетілдіруге мүмкіндік береді. Ал сала үшін машиналық оқыту мен үлкен деректерді талдау есебінен жаңа кен орындарын іздеуге кететін уақыт пен шығынды қысқартуға жол ашады.

«Біздің мақсатымыз — геологиялық деректердің кемінде 90 пайызын қамту, архивтік материалдарды машинамен оқылатын форматқа көшіру және 3D-визуализациясы бар құрылымдалған цифрлық деректер қорын қалыптастыру. Бұл жер қойнауының интерактивті үшөлшемді картасына көшуге мүмкіндік береді», — деп атап өтті вице-министр.