⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण प्रश्न⭕️

1) कर्मणी प्रयोगात कर्म हे ..................... विभक्तीत असते.

1) प्रथमा 2) व्दितीया 3) तृतीया 4) चतुर्थी

उत्तर :- 1


2) ‘माणूस जातो. त्याची कीर्ति मागे उरते.’ या वाक्याचे संयुक्त वाक्य कसे होईल ?

1) माणूस गेला तरी त्याची कीर्ति मागे उरते 2) माणूस जातो. कीर्ति उरते
3) कीर्ति उरली, माणूस उरला 4) यापैकी काहीही नाही

उत्तर :- 1


3) जेव्हा वर्तमान काळाबरोबर क्रिया करण्याचा हेतू समजतो तेव्हा तो .............. वर्तमानकाळ होतो.

1) पूर्ण वर्तमानकाळ 2) रीती वर्तमानकाळ
3) अपूर्ण वर्तमानकाळ 4) उद्देश वर्तमानकाळ

उत्तर :- 4

4) पुढील विधाने वाचून योग्य पर्याय निवडा.

अ) अकारांत पुल्लिंगी नामाचे सामान्यरूप आ – कारांत होते.
ब) अकारांत स्त्रीलिंगी नामाचे सामान्यरूप एकवचनात ए – कारांत होते.
1) केवळ अ बरोबर 2) केवळ ब बरोबर 3) अ आणि ब बरोबर 4) अ आणि ब चूक

उत्तर :- 3


5) खालीलपैकी अनेक वचनी नामे ओळखा.

अ) रोमांच ब) हाल क) शहारे ड) डोहाळे
1) फक्त क आणि ड 2) फक्त अ, क आणि ड 3) वरील सर्व 4) फक्त अ आणि ब

उत्तर :- 3

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-वाक्यप्रचार व अर्थ⭕️


1) विटून जाणे - त्रासणे


2) डोके सुन्न होणे - काही न सुचणे


3) फडशा पाडणे - संपवणे


4) गोरेमोरे होणे - लाज वाटणे


5)आकशाला गवसणी घालणे - अशक्य गोष्ट करुन पाहणे


6)धिंडवडे निघणे - फजिती होणे


7) आटापिटा करणे - खूप कष्ट करणे


8)माया पातळ होणे - प्रेम कमी होणे

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-समानार्थी म्हणी⭕️

पालथ्या घड्यावर पाणी - येरे माझ्या मागल्या ताककण्या चांगल्या
 

नव्याचे नऊ दिवस - तेरड्याचे रंग तीन दिवस
 

नाव मोठं लक्षण खोटं - नाव सोनुबाई हाती कथलाचा वाळा , बडा घर पोकळ वासा
 

बेलाफुलाची गाठ पडणे - कावळा बसायला आणि फाटा तुटायला
 

पी हळद अन हो गोरी - उतावळा नवरा गुडघ्याला बाशिंग
 

वराती मागून घोडे - बैल गेला अन झोपा केला
 

वासरात लंगडी गाय शहाणी - गावंढया गावात गाढवीण सवाशीण   

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण प्रश्न⭕️

1) खालील वाक्यातील अधोरेखित शब्द कोणत्या विशेषणासारखा उपयोगात आणला आहे?

‘त्याचा मित्र पुस्तक – विक्रेता आहे.’
1) धातुसाधित 2) अव्यय साधित
3) नामसाधित 4) सार्वजनिक

उत्तर :- 3

2) प्रत्यक्षात असणा-या वा कल्पनेने जाणलेल्या वस्तूंना किंवा त्यांच्या गुणधर्मांना जी नावे असतात त्यांना व्याकरणात काय
म्हणतात ?

1) विशेषण 2) नाम 3) क्रियापद 4) यापैकी नाही

उत्तर :- 2

3) ‘आपोआप’ हे कोणत्या प्रकारचे क्रियाविशेषण आहे ?

1) रीतिवाचक 2) परिणामवाचक
3) अवधारणावाचक 4) साधित – क्रियाविशेषण

उत्तर :- 1

4) खालील शब्दयोगी अव्ययाचा प्रकार ओळखा. – ‘सारखा’

1) योग्यतावाचक 2) संग्रहवाचक
3) कालवाचक 4) हेतूवाचक

उत्तर :- 1

5) मरावे परी किर्ती रुपे उरावे या वाक्यातील परी या अव्ययास काय म्हणतात ?

1) परिणामबोधक उभयान्वयी अव्यय 2) विकल्पबोधक उभयान्वयी अव्यय
3) न्यूनत्वबोधक उभयान्वयी अव्यय 4) कारणबोधक उभयान्वयी अव्यय

उत्तर :- 3

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-एकाच शब्दाचे निरनिराळे अर्थ⭕️

अमल - शुध्द, स्वच्छ, खडीसाखर, शिकाकाई, अधिकार,ताबा, कैफ, नशा, वेळ,काळ


अभंग - न फुटलेला, मराठी काव्यरचनेचा एक प्रकार


अर्थ - आशय, पैसा ( धन, संपत्ती) , इच्छा, फळ, हेतू, कश


ओढ - आकर्पण, हिसका, ताण,अडचणीची स्थिती, कल,हौस, तृष्णा,इच्छा


उदाहरण - दाखला, दृष्टांत, नमुना


अनंत - अमर्याद, विष्णू, शेष, आकाश


━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-वाक्यप्रचार व अर्थ⭕️

1)प्रादूर्भूत होणे - दिसू लागणे


2)दंडेली करणे - जबरदस्ती करणे


3)दिवा विझणे - मरण येणे


4)मूठमाती देणे - शेवट करणे


5) सुगावा लागणे - अंदाज लागणे


6)प्रतारणा करणे - फसवणूक करणे


7)डोक्यावर घेणे - कौतुक करणे


8)कानाशी लागणे - चहाडी करणे


9)किटाळ करणे - आरोप होणे


10)देव्हारे माजविणे - महत्व वाढविणे


━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️ संपूर्ण मराठी व्याकरण प्रश्न ⭕️


1) थरथर, चुरचुर, खळखळ, सळसळ, ओरड, पीक – हे शब्द कोणते धातू आहेत ?

1) कृतिवाचक धातू 2) अकर्मक धातू 3) उभयविध क्रियापदे 4) सकर्मक क्रियापदे

उत्तर :- 2

2) खालील वाक्य हे कोणत्या ‘स्थानिक क्रियाविशेषणाचे’ उदाहरण आहे.
‘ती काय माती गाते !’

1) विशेषण 2) नाम 3) कृदंत 4) उभयान्वयी अव्यय

उत्तर :- 2

3) दिलेल्या शब्दातील शब्दयोगी अव्ययाचा प्रकार ओळखा.

‘आज्ञेबरहुकूम’

1) हेतुवाचक 2) योग्यतावाचक 3) संबंधवाचक 4) भागवाचक

उत्तर :- 2

4) मधूला गोरी नि शिकलेली वधू पाहिजे या वाक्यातील ‘नि’ हे अव्यय कोणते ?

1) विकल्प बोधक 2) समुच्चय बोधक 3) परिणाम बोधक 4) न्युनत्व बोधक

उत्तर :- 2

5) काल म्हणे मुलांनी गडबड केली. या वाक्यातील अव्ययाचा प्रकार सांगा.

1) संबोधनदर्शक 2) व्यर्थ उद्गारवाची 3) संमती दर्शक 4) यापैकी नाही

उत्तर :- 2

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-विरुद्धार्थी शब्द⭕️


● एकमत x दुमत

● उदय x अस्त

● आशीर्वाद x शाप

● अधिक x उणे

● धूर्त x भोळा

● थोर x सान

● अनुयायी x पुढारी

● दोषी x निर्दोषी

● अभिमानी x निराभिमानी

● देशभक्त x देशद्रोही

● कृत्रिम x नैसर्गिक

● सकर्मक x अकर्मक

● लोभी x निर्लोभी

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️ संपूर्ण मराठी व्याकरण प्रश्न ⭕️

1) ‘कमलनयन रामाला पाहून सीतेला आनंद झाला.’ अधोरेखित शब्दाचा समास ओळखा.

1) व्दंव्द समास 2) बहुव्रीही समास 3) अव्ययीभाव समास 4) तत्पुरुष समास

उत्तर :- 2

2) दोन शब्द जोडताना कोणते विरामचिन्ह वापरतात ?

1) योग्य चिन्ह 2) संयोग चिन्ह 3) योग चिन्ह 4) अर्ध विराम

उत्तर :- 2

3) लहानपण देगा देवा I मुंगी साखरेचा रवा I,
ऐरावत रत्न थोर I त्यासी अंकुशाचा मार II
वरील कडव्यातील अलंकार ओळखा.

1) यमक अलंकार 2) अनुप्रास अलंकार 3) रूपक अलंकार 4) दृष्टांत अलंकार

उत्तर :- 4

4) भाषेत जे मूळ शब्द असतात त्या शब्दांना .................... शब्द म्हणतात.

योग्य पर्यायाची निवड करून गाळलेली जागा भरा.

1) सिध्द 2) साधित 3) उपसर्गघटित 4) प्रत्ययघटित

उत्तर :- 1

5) ‘आम्ही गहू खातो’ या वाक्याचा अर्थ कोणत्या शब्दशक्तीव्दारे समजून घ्यावा लागतो ?

1) अर्थीव्यंजना 2) अमिभधा 3) व्यंजना 4) लक्षणा

उत्तर :- 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-विरूद्धार्थी शब्द⭕️

● शोक x आनंद

● अज्ञान x सज्ञान

● क्षर x अक्षर

● हित x अहित

● पौर्वात्य x पाश्चिमात्य

● विधवा x सधवा

● स्वातंत्र्य x पारतंत्र्य

● स्वस्त x महाग

● स्वतंत्र x परतंत्र

● समता x विषमता

● सफल x निष्फल

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-समानार्थी म्हणी⭕️

आधी शिदोरी मग जेजूरी - आधी पोटोबा मग विठ्ठोबा


आवळा देऊन कोहळा काढणे - पै दक्षिणा लक्ष प्रदक्षिणा


कडू कारले तुपामध्ये तळले - कुत्र्याचे शेपूट नळीत घातले


साखरेत घोळले तरी कडू ते कडूच - तरी वाकडे ते वाकडेच


कामा पुरता मामा - ताकापुरती आजी


काखेत कळसा गावाला वळसा - तुझ आहे तुजपाशी परी तू जागा चुकलासी


करावे तसे भरावे - जैसी करणी वैशी भरणी


खाई त्याला खवखवे - चोराच्या मनात चांदणे


खाण तशी माती - बाप तसा बेटा


आग सोमेश्वरीअन बंब रामेश्वरी - मानेला गळू, पायाला जळू

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-काही महत्त्वपूर्ण शब्दांचे अर्थ⭕️

अढल : हुशार ,वाकबगार

अन्नगुरु : खादाड

अपट : पडदा, आडोसा

अपलाप : सत्य लपविणे

अपुत : अशुध्द ,अपवित्र

अपेत : दूर गेलेला

अबू : बाप

अबाब : सरकारी कर

आंदोली : हेलकावा, झोका

आदिष्ट : आज्ञा , हुकूम केलेला

आपगा : नदी

आभु : ब्रम्हा

आमण : आवण, चाकाचा आस ज्यात फिरतो ते

आयतन : जागा ,स्थळ

आलक : कपटी, लबाड, गुन्हेगार

आली : सखी, मैत्रीण,रांग,ओळ

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️ संपूर्ण मराठी व्याकरण प्रश्न ⭕️

1) विभक्ती प्रत्यय लागल्याने शब्दाच्या अंत्य अक्षरात विकार होण्याच्या क्रियेला काय म्हणतात?

1) सामान्यरूप 2) संधी 3) कारकार्थ 4) उपपदार्थ
उत्तर :- 1

2) ‘मी नदीच्या काठाने गेलो.’ अधोरेखित शब्दाच्या विभक्तीचा कारकार्थ ओळखा.

1) करण 2) अधिकरण 3) कर्ता 4) कर्म

उत्तर :- 2

3) ‘केवल वाक्य’ तयार करा.

अ) अर्जुनाने फिरत्या मत्स्याच्या डोळयाचा नेम धरला.
ब) अर्जुनाने बाण सोडला.
1) अर्जुनाने फिरत्या मत्स्याच्या डोळयाचा नेम धरून बाण सोडला.
2) अर्जुनाने फिरत्या मत्स्याच्या डोळयाचा नेम धरला आणि बाण सोडला.
3) अर्जुनाने फिरत्या मत्स्याच्या डोळयाचा नेम धरल्यानंतर बाण सोडला.
4) अर्जुनाने फिरत्या मत्स्याच्या डोळयाचा नेम धरला आणि मगच बाण सोडला.

उत्तर :- 1

4) संयुक्त वाक्याचे पृथक्करण करा :
‘मला राजाश्रय मिळाला होता ; पण राजकृपा मात्र माझ्या वाटयाला आली नव्हती.

1) आली नव्हती – उद्देश, माझ्या वाटयाला – विधेयपूरक, पण राजकृपा मात्र – कर्म विस्तार, मिळाला होता – विधेय विस्तार,
मला राजाश्रय – कर्म.
2) पण राजाश्रय मात्र – उद्देश, मला राजाश्रय मिळाला होता – कर्मपूरक, माझ्या वाटयाला – उद्देश विस्तार, आली नव्हती –
विधेय.
3) पण – उभयान्वयी अव्यय, राजाश्रय, राजकृपा – उद्देश, मला – कर्म, मिळाला होता, आली नव्हती – विधेय, माझ्या वाटयाला
– विधेय विस्तार
4) मला राजाश्रय – उद्देश, मिळाला होता – कर्मपूरक, पण राजकृपा मात्र - पूरक, माझ्या वाटयाला – कर्म विस्तार, आली नव्हती
– विधेय विस्तार

उत्तर :- 3

5) प्रयोगाचे रूपांतर करा. – मी चहा घेतला. (कर्मणी करा)

1) मी चहा घेणार होतो. 2) माझ्याकडून चहा घेतला गेला.
3) चहा घेणे बरे असते. 4) कुणाकडूनही चहा घ्यावा.

उत्तर :- 2

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

⭕️संपूर्ण मराठी व्याकरण-विरुद्धार्थी शब्द⭕️

● लाजरा x धीट

● हिंसा x अहिंसा

● राजमार्ग x आडमार्ग

● श्वास x नि:श्वास

● सुर x असुर

● साक्षर x निरक्षर

● सुरस x निरस

● पूर्णांक x अपूर्णांक

● नि:शस्त्र x सशस्त्र

● सुजाण x अजाण

● गंभीर x अवखळ

● सुलक्षणी x कुलक्षणी

● चोर x साव

● सुज्ञ x अज्ञ

● सुकाळ x दुष्काळ

● सगुण x निर्गुण

● चपळ x मंद

● सुबोध x दुर्बोध

● दुष्ट x सुष्ट

● स्वातंत्र्य x पारतंत्र्य

● साकार x निराकार

● स्वर्ग x नरक

● दिन x रजनी

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran