सर्व स्पर्धा परीक्षा साठी उपयुक्त

मराठी शब्दसंग्रह
1984 ते 2023
चारही पर्यायाचे स्पष्टीकरण देणारी एकमेव नोट्स
अधिक माहितीसाठी खालील टेलिग्राम चॅनेल जॉईन करा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ समानार्थी शब्द ❇️

● परिश्रम = कष्ट, मेहनत   

● पती = नवरा, वर 

● पत्र = टपाल 

● पहाट = उषा  

● परीक्षा = कसोटी 

● पर्वा = चिंता, काळजी 

● पर्वत = डोंगर, गिरी, अचल 

● पक्षी = पाखरू, खग, विहंग

● प्रकाश = उजेड 

● प्रवास = सफर, फेरफटका, पर्यटन

● प्रवासी = वाटसरू

● प्रजा = लोक 

● प्रत - नक्कल

● प्रदेश = प्रांत 

● प्रवास = यात्रा    

● प्राण = जीव 

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ समानार्थी शब्द ❇️

● सत्कार : मान सन्मान, मानमरातब, आदरसत्कार.

● समुद्र समुद्र : सागर, दर्या, सिंधू, रत्नाकर, अंबुधी, जलधी, नीरराशी, पयोधी, अर्णव, उदधी.

● सहयाद्री : सह्यपर्वत, सह्याचल, सह्यगिरी, सह्य.

● सिंह : मृगेश, वनराज, केसरी, मृगेंद्र, मृगराज, पंचानन.

● सूर्य : रवि, भास्कर, मित्र, भानू, दिनकर, आदित्य, सविता, अर्क, दिनमणी.

● सोने : सुवर्ण, कनक, कांचन, हेम, हिरण्य.

● साकर्य : सुलभता, सुकरपणा, सुकरता.

● हयगय : हेळसांड, दुर्लक्ष, ढिलाई, दिरंगाई.

● हर्ष : आनंद, मोद, आमोद, उल्हास.

● हिकमत : युक्ती, चातुर्य, मसलत, कावा.

● हुरुप : उत्साह, हुशारी, जोम.

● हैबन : दहशत, दरारा, धास्ती.

● क्षुद्र : क्षुल्लक, उणेपणा, हलके.

● ज्ञाता : सुज्ञ, शहाणा, जाणकार, विद्वान.

● महा : महान, मोठा.

● मंगल : शुभ, पवित्र.

● महिना : मास.

● महती : महत्तव, थोरपणा, मोठेपणा.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण-समानार्थी शब्द ❇️

● अनाथ = पोरका

● अनर्थ = संकट

● अपघात = दुर्घटना

● अपेक्षाभंग = हिरमोड

● अभिवादन = नमस्कार, वंदन, प्रणाम

● अभिनंदन = गौरव

● अभिमान = गर्व

● अभिनेता = नट

● अरण्य = वन, जंगल, कानन

● अवघड = कठीण

● अवचित = एकदम

● अवर्षण = दुष्काळ

● अविरत = सतत, अखंड

● अडचण = समस्या

● अभ्यास = सराव

● अन्न = आहार, खाद्य

● अग्नी = आग

● अचल = शांत, स्थिर

● अचंबा = आश्चर्य, नवल

● अतिथी = पाहुणा

● अत्याचार = अन्याय

● अपराध = गुन्हा, दोष

● अपमान = मानभंग

● अपाय = इजा

● अश्रू = आसू

● अंबर = वस्त्र

● अमृत = पीयूष

● अहंकार = गर्व

● अंक = आकडा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण-समानार्थी शब्द ❇️

● अनाथ = पोरका

● अनर्थ = संकट

● अपघात = दुर्घटना

● अपेक्षाभंग = हिरमोड

● अभिवादन = नमस्कार, वंदन, प्रणाम

● अभिनंदन = गौरव

● अभिमान = गर्व

● अभिनेता = नट

● अरण्य = वन, जंगल, कानन

● अवघड = कठीण

● अवचित = एकदम

● अवर्षण = दुष्काळ

● अविरत = सतत, अखंड

● अडचण = समस्या

● अभ्यास = सराव

● अन्न = आहार, खाद्य

● अग्नी = आग

● अचल = शांत, स्थिर

● अचंबा = आश्चर्य, नवल

● अतिथी = पाहुणा

● अत्याचार = अन्याय

● अपराध = गुन्हा, दोष

● अपमान = मानभंग

● अपाय = इजा

● अश्रू = आसू

● अंबर = वस्त्र

● अमृत = पीयूष

● अहंकार = गर्व

● अंक = आकडा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
👉 स्पर्धा परीक्षेची तयारी करण्याऱ्या आपल्या सर्व विद्यार्थी मित्र/मैत्रिणींना शेअर करा .....
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण : वाक्यप्रचार व अर्थ ❇️

● नामानिराळा राहणे - अलिप्त राहणे

● द्त्त म्हणून उभा राहणे - अचानक येणे

● हातातोंडाची गाठ पडणे - कसेबसे खाण्यास मिळणे

● गयावया करणे - केविलवाणी विनंती करणे

● अंगाचा तिळपापड होणे - अतिशय संतापणे

● पगडा बसवणे - छाप, प्रभाव पाडणे
मूग गिळणे - अपमान सहन करुन गप्प राहणे

● वाटाण्याच्या अक्षता लावणे - नाकारणे

● कस्पटासमान लेखणे - क्षुल्लक, कमी दर्जाचे समजणे

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण : सारखे भासणारे पण भिन्न अर्थांचे शब्द .

● अपत्य - संतती

● अपथ्य - अपायकारक अन्न

● अकरम - कृपावंत

● अकर्म - पापकृत्य

● अचल - स्थिर, गतिरहित

● अचला - पृथ्वी, हातरूमाल

● अडाणा - गायनातील एक राग

● अडाणी - आज्ञानी

● अनुभव - प्रत्यक्ष अनुभूती

● अनुभाव - प्रभाव

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण-विरुद्धार्थी शब्द ❇️

● एकमत x दुमत

● उदय x अस्त

● आशीर्वाद x शाप

● अधिक x उणे

● धूर्त x भोळा

● थोर x सान

● अनुयायी x पुढारी

● दोषी x निर्दोषी

● अभिमानी x निराभिमानी

● देशभक्त x देशद्रोही

● कृत्रिम x नैसर्गिक

● सकर्मक x अकर्मक

● लोभी x निर्लोभी

━━━━━━━━━━━━━━━
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण-विरूद्धार्थी शब्द ❇️

● शोक x आनंद

● अज्ञान x सज्ञान

● क्षर x अक्षर

● हित x अहित

● पौर्वात्य x पाश्चिमात्य

● विधवा x सधवा

● स्वातंत्र्य x पारतंत्र्य

● स्वस्त x महाग

● स्वतंत्र x परतंत्र

● समता x विषमता

● सफल x निष्फल

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ मराठी व्याकरण-विरुद्धार्थी शब्द ❇️

● लाजरा x धीट

● हिंसा x अहिंसा

● राजमार्ग x आडमार्ग

● श्वास x नि:श्वास

● सुर x असुर

● साक्षर x निरक्षर

● सुरस x निरस

● पूर्णांक x अपूर्णांक

● नि:शस्त्र x सशस्त्र

● सुजाण x अजाण

● गंभीर x अवखळ

● सुलक्षणी x कुलक्षणी

● चोर x साव

● सुज्ञ x अज्ञ

● सुकाळ x दुष्काळ

● सगुण x निर्गुण

● चपळ x मंद

● सुबोध x दुर्बोध

● दुष्ट x सुष्ट

● स्वातंत्र्य x पारतंत्र्य

● साकार x निराकार

● स्वर्ग x नरक

● दिन x रजनी

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ एक शब्दाबद्दल शब्दसमूह ❇️

● कृतज्ञ : उपकार जाणणारा

● असंख्य,अमाप : संख्या मोजता न घेता येणारा

● मनमिळाऊ : मिळून मिसळून वागणारा

● वसतिगृह : विद्यार्थ्यांसाठी राहण्याची जागा

● गुप्तहेर : गुप्त बातम्या कढणारा

● विनातक्रार : कोणतीही तक्रार न करता

● दीर्घद्वेषी : सतत द्वेष करणारा

● कवयित्री : कविता करणारी

● तट : किल्ल्याच्या सभोवतालची भिंत

● स्वार्थी : केवळ स्वतःचाच फायदा करू पाहणारा

● तुरुंग : कैदी ठेवण्याची जागा

● दानशूर : खूप दानधर्म करणारा

● दीर्घायुषी : खूप आयुष्य असणारा

● अतिवृष्टी : खूप पाऊस पडणे

● गुराखी : गुरे राखणारा

● निर्वासित : घरदार नष्ट झाले आहे असा

● अंगण : घरापुढील मोकळी जागा

● गवंडी : घरे बांधणारा

● चौक : चार रस्ते एकत्र येतात ती जागा

● शुक्लपक्ष : चांदण्या रात्रीचा पंधरवडा

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
👉 स्पर्धा परीक्षेची तयारी करण्याऱ्या आपल्या सर्व विद्यार्थी मित्र/मैत्रिणींना शेअर करा .....
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

❇️ ⭕️व्यवसायावर आधारित जाती ⭕️❇️

◆ आजीवक - भिक्षूक

◆ किर - पुराणातील गंधर्व सारखी
गायक जात

◆ कापडणीस - राजाच्या वस्त्राची
देखभाल करणारा

◆ ख्वाजा - मुसलमनातील एक पोटजात

◆ खोत - कोकणातील एक वतनदार

◆ गुरव - शंकराचे पुजारी

◆ धोबी - परीट, रजक

◆ धनगर - शेळ्या,मेंढ्या राखणारी जात

◆ नंबुद्री - दक्षिणेकडील ब्राम्हणाची एक जात

◆ भडभुंजा - चुरमुरे, पोहे तयार करणारा

◆ पाथरवट - दगडफोड करणारा

◆ मशालजी - मशाल धरणारा

◆ मालगुजारी - जमीन खंडाने देणारा

◆ माथाडी - डोक्यावरून ओझे वाहून नेणारा

◆ मोदी - धान्य दुकानदार

◆ मलंग - फकिराचा एक पंथ

◆ माहूत - हत्ती हाकणारा

◆ सणगर - घोंगड्या विकणारी एक जात

◆ वडार - दगड फोडणारी एक जात

◆ बोहरीण - जुने कपडे देऊन नवीन
भांडे देणारी फेरीवाली बाई

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
👉 स्पर्धा परीक्षेची तयारी करण्याऱ्या आपल्या सर्व विद्यार्थी मित्र/मैत्रिणींना शेअर करा .....
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran

🟡 मराठी साहीत्यातील महत्वाच्या कादंबऱ्या ---

🔶 ययाती------ वि.स.खांडेकर

🔶 गारंबीचा बापू------श्री ना पेंडसे

🔶 रथचक्र------श्री ना पेंडसे

🔶 शितू------ गो.नी.दांडेकर

🔶 बनगरवाडी------ व्यंकटेश मांडगूळकर

🔶 फकिरा------अण्णाभाऊ साठे

🔶 स्वांमी ------रणजित देसाई

🔶 श्रीमान योगी------रणजित देसाई

🔶 कोसला------भालचंद्र नेमाडे

🔶 कोंडूरा------शिवाजीराव सावंत

🔶 झुंज------ना.स.इनामदार

🔶 माहीमची खाडी------मधू मंगेश कर्णिक

🔶 गोतावळा------आनंद य़ादव

🔶 पाचोळा------रा.रं.बोराडे

🔶 मुंबई दिनांक------अरुण साधु

🔶 सिंहासन------अरुण साधु

🔶 गांधारी------ना.धो.महानोर

🔶 थँक यू मिस्टर ग्लाड------अनिल बर्वे

🔶 वस्ती------ महादेव मोरे

🔶पवनाकाठचा धोंडी ------गो.नी.दांडेकर

🔶 सावित्री------ पु.शी.रेगे

🔶 बॅरिस्टर------------ जयवंत दळवी

🔶 श्यामची आई------सानेगुरुजी

🔶 आकाशाची फळे------ग.दि.मांडगूळकर

🔶 काळेपाणी------वि.दा.सावरकर

🔶 मृण्मयी-------गो.नी.दांडेकर

🔶 पडघवली------गो.नी.दांडेकर

🔶 अमृतवेल------वि.स.खांडेकर.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🏆 जॉईन @mpsc_marathi_vyakran