MPSC SIMPLIFIED(official)
34.4K subscribers
34.8K photos
52 videos
3.69K files
9.49K links
simplified चा टेलिग्राम ग्रुप
(आपल्या मित्रांना जॉईन करा)

+ सिम्प्लिफाइड स्टडी
+newspaper सिम्प्लिफाइड
+job सिम्प्लिफाइड
+daily चालू घडामोडी टेस्ट
+अभ्यास आधारित टेस्ट


https://telegram.me/mpscsimplified
Download Telegram
🟧लिगिया नोरोन्हा (भारतीय): संयुक्त राष्ट्रसंघ पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP) याच्या नव्या सहाय्यक सरचिटणीस.

🌑संयुक्त राष्ट्रसंघाचे (UN) प्रमुख अँटोनियो गुटेरेस यांनी भारतीय अर्थशास्त्रज्ञ लिगिया नोरोन्हा यांची संयुक्त राष्ट्रसंघ पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP) याच्या सहाय्यक सरचिटणीसपदी नियुक्ती केली आहे.

🌑त्यामुळे लिगिया नोरोन्हा भारतीय सहकारी आणि अर्थशास्त्रज्ञ सत्या त्रिपाठी यांची जागा घेणार आहेत.

🌑लिगिया नोरोन्हा ह्या एक अर्थशास्त्रज्ञ आहेत. त्यांच्याकडे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर काम करण्याचा 30 वर्षांचा अनुभव आहे. त्यांनी 2014 सालापासून नैरोबी येथून UNEP च्या आर्थिक विभागात संचालिक म्हणून काम पाहिले आहे. UNEP मध्ये दाखल होण्यापूर्वी त्यांनी नवी दिल्लीतील 'द एनर्जी अँड रिसोर्स इन्स्टिट्यूट (TERI) या संस्थेमध्ये कार्यकारी संचालिका म्हणून काम केले आहे. तसेच त्यांनी संसाधन, नियमन आणि ग्लोबल सिक्युरिटी सेक्शनच्या संचालिका म्हणूनही काम पाहिलेले आहे.

🌑गेल्याच आठवड्यात गुटेरेस यांनी गुंतवणूकविषयक तज्ज्ञ असणाऱ्या उषा राव मोनारी यांची संयुक्त राष्ट्रसंघ विकास कार्यक्रमाच्या (UNDP) सरचिटणीस पदी नियुक्ती केली आहे.

▪️संयुक्त राष्ट्रसंघ पर्यावरण कार्यक्रम (UNEP) विषयी.

हा संयुक्त राष्ट्रसंघाचा एक अंग असून ते प्रमुख जागतिक पर्यावरण प्राधिकरण आहे. ही संस्था जागतिक पर्यावरण संरक्षणासाठी जागतिक पातळीवर कार्य करते. संस्थेची 5 जून 1972 रोजी स्थापना झाली. संस्थेचे मुख्यालय नैरोबी (केनिया) येथे आहे
.
🟧ओटीटी मंचावर कारवाईसाठी केंद्राचे नियमच नाहीत’

डिजिटल मंचावर जर अयोग्य पद्धतीचा आशय दाखवला जात असेल तर त्यावर योग्य ती कारवाई करण्यासाठी सरकारच्या मार्गदर्शक तत्त्वात कुठलीही तरतूद नसल्याचा शेरा सर्वोच्च न्यायालयाने शुक्रवारी मारला आहे.

अ‍ॅमेझॉन प्राइम व्हिडिओजच्या भारतातील प्रमुख अपर्णा पुरोहित यांच्यावर तांडव मालिकेबाबत गुन्हे दाखल करण्यात आले असून त्यांना अटकेपासून संरक्षण देण्याचा आदेश न्यायालयाने जारी केला.

न्या. अशोक भूषण व न्या. आर. एस. रेड्डी यांनी उत्तर प्रदेश सरकारला नोटिसा जारी करताना म्हटले आहे की, तांडव या मालिकेविरोधात गुन्हे दाखल करण्यात आले असले तरी त्यावर पुरोहित यांनी अटकपूर्व जामीन मागितला होता. केंद्राने समाज माध्यमांबाबत केवळ मार्गदर्शक तत्त्वे तयार केली आहेत त्यात डिजिटल माध्यमांवर कारवाईसाठी कुठल्याही उपाययोजनांची तरतूद नाही. सॉलिसिटर जनरल तुषार मेहता यांनी केंद्राची बाजू मांडताना सांगितले की, सरकार याबाबत नियामक तत्त्वे किंवा कायदा तयार करणार आहे. त्याचा मसुदा न्यायालयाला सादर करण्यात येणार आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने पुरोहित यांना सांगितले की, त्यांच्या याचिकेत केंद्रालाही पक्षकार करण्यात यावे.

पुरोहित यांनी उत्तर प्रदेश पोलिसांचे चुकीचे प्रतिमा चित्रण केले आहे. हिंदू देवतांचा अपमान केला असून पंतप्रधानांचे विरोधाभासी चित्र रंगवले आहे. न्यायालयाने गुरुवारी सांगितले की, ओव्हर द टॉप म्हणजे ओटीटी मंचावर काहीवेळा पॉर्नोग्राफिक आशयही दाखवला जातो. त्यामुळे असे कार्यक्रम प्रसारित करताना त्यावर देखरेख असायला हवी. केंद्राने याबाबत मार्गदर्शक तत्त्वे जारी करावीत असे न्यायालयाने सांगितले. मेहता यांनी सांगितले की, माहिती तंत्रज्ञान मार्गदर्शक तत्त्वे व डिजिटल माध्यम नैतिक संहिता नियम २०२१ आम्ही सादर करीत आहोत.
🟧भारत आणि मॉरिशस यांनी व्यापक आर्थिक सहकार्य आणि भागीदारी करारावर स्वाक्षरी केली.

मॉरीशसचे पंतप्रधान प्रविंद जुगनाठ, आणि भारत सरकारचे परराष्ट्र व्यवहार मंत्री एस. जयशंकर  यांच्या उपस्थितीत काल, भारत सरकारचे वाणिज्य सचिव डॉ. अनुप वाधवान आणि मॉरिशस सरकारचे राजदूत हॅमंडोयल दिल्लम यांनी पोर्ट लुईस येथे भारत-मॉरिशस व्यापक आर्थिक सहकार्य आणि भागीदारी करारावर (सीईसीपीए) स्वाक्षरी केली.

सीईसीपीए हा आफ्रिकेमधील देशासोबत भारताने केलेला पहिला व्यापार करार आहे. हा करार  मर्यादित स्वरूपाचा असून यामध्ये वस्तूंचा व्यापार, वस्तूंच्या उगमाविषयीचे नियम, सेवांचा व्यापार, व्यापारातील तांत्रिक अडथळे (टीबीटी), सॅनिटरी आणि फायटोसॅनेटरी (एसपीएस) उपाय, तंटा निवारण, दूरसंचार, वित्तीय सेवा, सीमाशुल्क कार्यपद्धती आणि इतर क्षेत्रात सहकार्य यांचा समावेश असेल. 

प्रभाव/फायदा: सीईसीपीएने उभय देशांमधील व्यापार प्रोत्साहित आणि सुधारित करण्यासाठी संस्थात्मक यंत्रणेची तरतूद केली आहे. भारत आणि मॉरिशस यांच्यातील सीईसीपीएमध्ये भारतासाठी 310 वस्तूंची निर्यात करण्याची परवानगी देण्यात आली आहे, यामध्ये अन्नपदार्थ व पेये (80 लाईन), कृषी उत्पादने (25 लाईन ), वस्त्रोद्योग व कपडे (27 लाईन ),  धातू व धातूचे सामान (32 लाईन), इलेक्ट्रिकल आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू (13लाईन), प्लास्टिक आणि रसायने (20 लाईन), लाकूड आणि लाकडी वस्तू (15 लाईन) आणि इतर यांचा समावेश आहे. गोठविलेले मासे, विशिष्ठ साखर, बिस्किटे, ताजी फळे, फळांचा रस, बाटलीबंद पाणी, बिअर, अल्कोहोलिक पेय, साबण, पिशव्या, वैद्यकीय व शस्त्रक्रिया उपकरणे आणि कपड्यांसह मॉरिशसला आपल्या 615 उत्पादनांसाठी भारतीय बाजारपेठेत प्रवेश मिळणार असून याचा फयदा मॉरिशसला होईल.
🟧शस्त्रसंधीच्या करारांचे कटाक्षाने पालन करण्याबाबत भारत-पाकिस्तानचे मतैक्य

भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात अत्यंत महत्त्वपूर्ण समझोता झाला असून त्यानुसार दोन्ही देशांनी नियंत्रण रेषा आणि अन्य ठिकाणी शस्त्रसंधीबाबतच्या सर्व करारांचे कटाक्षाने पालन करण्याचे ठरविले आहे, असे गुरुवारी दोन्ही देशांच्या वतीने जारी करण्यात आलेल्या एका संयुक्त निवेदनामध्ये म्हटले आहे.

शस्त्रसंधीबाबतचा निर्णय भारत आणि पाकिस्तानच्या लष्करी कारवाई महासंचालकांच्या (डीजीएमओ) स्तरावर घेण्यात आला असून तो बुधवारी मध्यरात्रीपासून अमलात आला आहे. भारत आणि पाकिस्तान यांच्यात २००३ मध्ये शस्त्रसंधी करार करण्यात आला होता, मात्र गेल्या कित्येक वर्षांत त्याचे तंतोतंत पालन झालेच नाही.

डीजीएमओने प्रस्थापित हॉटलाइन संपर्क यंत्रणेद्वारे चर्चा केली आणि नियंत्रण रेषा आणि अन्य ठिकाणांच्या स्थितीचा मुक्त आणि मोकळ्या वातावरणात आढावा घेतला. सीमेवर शांतता नांदण्यासाठी आणि दोन्ही देशांसाठी हितकारक ठरणाऱ्या बाबी साध्य करण्यासाठी दोन्ही डीजीएमओंनी एकमेकांना भेडसावणारे प्रश्न आणि चिंता सोडविण्यासाठी सहकार्य करण्याचे ठरविले, शांततेचा भंग होणारे प्रश्न आणि त्यामुळे होणारा हिंसाचाराचा उद्रेक याबाबतच्या प्रश्नांवर एकमेकांना सहकार्य करण्याचे ठरविण्यात आले आहे.
🟧केंद्रीय मंत्री डॉ. हर्षवर्धन यांनी श्रवण दिनानिमित्त जागतिक आरोग्य संघटनेचा जागतिक श्रवण अहवाल सादर केला

▪️ जागतिक श्रवण दिनाचे औचित्य साधत, जागतिक आरोग्य संघटनेच्या कार्यकारी मंडळाचे अध्यक्ष म्हणून केंद्रीय आरोग्य व कुटुंब कल्याण मंत्री डॉ हर्ष वर्धन यांनी डब्ल्यूएचओ चा श्रवण जागतिक अहवाल प्रसिद्ध केला.

▪️ कानांच्या आरोग्याचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी डॉ. हर्ष वर्धन यांनी  डब्ल्यूएचओच्या 2018 सालच्या अहवालाचा संदर्भ दिला. भारतातील 2% लोक, मुख्यत: मुले ओटिटिस मीडियाच्या आजाराने त्रस्त आहेत असे या अहवालात नमूद केले आहे. “काही लोकांना ही परिस्थिती इतकी सामान्य वाटते की मुलांना ऐकू न येणे हे त्यांना नैसर्गिक वाटते,” असे ते म्हणाले. कामाच्या ठिकाणी आणि रस्त्यावरील मोठ्या आवाजामुळे श्रवण क्षमता कमी होणे, ओटोटॉक्सिक औषधे आणि रसायनांचा वापर केल्यामुळे श्रवणशक्ती कमी होणे, मोठ्या आवाजात संगीत ऐकल्यामुळे उद्भवणारे धोके यासारख्या इतर समस्यांवरही त्यांनी यावेळी प्रकाश टाकला. (भारतात 750 दशलक्षहून अधिक लोकं स्मार्ट फोन वापरतात)

▪️ डॉ. हर्ष वर्धन यांनी 'बहिरेपणावरील प्रतिबंध आणि नियंत्रण यासाठी भारताच्या राष्ट्रीय कार्यक्रमा’ चे सादरीकरण केले  यामध्ये श्रवणशक्ती कमी असणारे आणि उपचाराची आवश्यकता असणाऱ्या 6% लोकांवर लक्ष्य केंद्रित केले आहे. हा कार्यक्रम बहिरेपणा रोखण्यावर लक्ष केंद्रित करतो, विशेषत: कानात संक्रमण आणि आवाजामुळे होणारे नुकसान; कर्णबधिर मुलांची लवकर ओळख आणि श्रवणविषयक अडचणी; औषधे, शस्त्रक्रिया, श्रवणयंत्र आणि पुनर्वसन यासारखे योग्य उपचार आणि सेवांची वेळेवर तरतूद करण्यावर देखील लक्ष केंद्रित करण्यात आले आहे. या उपक्रमांतर्गत वर्ष 2019-20 दरम्यान 30 हजारांहून अधिक नि: शुल्क ईएनटी शस्त्रक्रिया आणि सुमारे 24 हजार श्रवण यंत्रांचे वाटप करण्यात आले आहे.
🟧QS वर्ल्ड यूनिवर्सिटी रँकिंग 2021

ब्रिटनमधील क्वाकलरी सायमंड्स (QS) या संस्थेकडून ‘QS वर्ल्ड यूनिवर्सिटी रँकिंग 2021’ ही नवीन जागतिक क्रमवारी जाहीर करण्यात आली आहे.

ही यादी तयार करण्यासाठी सहा घटकांचा विचार केला गेला आहे, ज्यामध्ये विद्यार्थ्यांची शहरातली लोकसंख्या, जीवनशैलीतली गुणवत्ता, पदवी नंतर उपलब्ध नोकरीच्या संधी, परवडण्याजोगे आणि विद्यार्थ्यांचा अभिप्राय या घटकांचा समावेश आहे.

▪️ठळक बाबी

QS वर्ल्ड रँकिंगच्या विषयनिहाय श्रेणीमध्ये अभियांत्रिकी विषयात, अमेरिकेची मॅसेच्युसेट्स इंस्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (MIT) ही जगातली सर्वोत्कृष्ट संस्था ठरली आहे. मुंबईच्या भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IIT) याने 49 व्या क्रमांकासह संपूर्ण देशात अव्वल स्थान पटकावले आहे.बारा भारतीय विद्यापीठे आणि उच्च शिक्षण संस्था यांनी संबंधित विषयात प्रथम 100 क्रमांकामध्ये स्थान मिळविला आहे.

IIT मुंबई (41 वा) आणि IIT खडगपूर (44 वा) या दोन इंस्टीट्यूट ऑफ इमिनेन्स (IoE) संस्थांनी खनिज व खनिकर्म अभियांत्रिकी विषयासाठीच्या अव्वल 50 मध्ये स्थान मिळविला आहे.पेट्रोलियम अभियांत्रिकी विषयासाठीच्या IIT मद्रास या संस्थेने 30 वा क्रमांक मिळवला आहे.

जगभरातील 100 उच्च स्थानावरील संस्थांमध्ये 12 भारतीय संस्थांचा समावेश आहे. या संस्था पुढीलप्रमाणे आहेत - IIT मुंबई, IIT मद्रास, IIT खरगपूर, IISc बंगळुरू, IIT गुवाहाटी, IIM बंगळुरू, IIM अहमदाबाद, जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ (JNU), अन्ना विद्यापीठ, दिल्ली विद्यापीठ व ओ.पी. जिंदाल विद्यापीठ
.
‘आंतरराष्ट्रीय महिला दिना’निमित्त समस्त स्त्रीशक्तीला वंदन करून, सर्व माता-भगिनींना ‘आंतरराष्ट्रीय महिला दिना’च्या शुभेच्छा

www.simplifiedcart.com
Forwarded from Simplified Publication abhijit Thorbole
●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●

👇आगामी राज्यसेवा पूर्व व संयुक्त परीक्षासाठी (Combine Exam) उपयुक्त सर्व पुस्तके

महाराष्ट्रात सर्व बुक स्टॉल वर उपलब्ध

●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●
‼️BUY ONLINE BOOKS ‼️
●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●

www.simplifiedcart.com

https://www.myownshop.in/simplifiedbooks

▪️Door Delivery Available
▪️Home delivery

▪️संपर्क :- अभिजीत थोरबोले
9423333181 | 8788639688
●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●

www.simplifiedcart.com

https://www.myownshop.in/simplifiedbooks
●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●
Forwarded from MPSC SIMPLIFIED(official) (Nagesh Patil)
🟧 Simplified चालू घडामोडी सराव प्रश्नसंच 2021
●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●

👉1 जानेवारी 2020 ते 1 फेब्रुवारी 2021 दरम्यानच्या घडामोडीवर आधारित

👉 बहुपर्यायी बहुविधानात्मक प्रश्नांचा समावेश

👉 700+ परीक्षाभिमुख प्रश्नांचा समावेश

▪️महाराष्ट्रात सर्वत्र उपलब्ध झाले आहे.

━━━━━━━༺༻━━━━━━━
▪️संपर्क :- अभिजीत थोरबोले
📱 9423333181 | 8788639688
●▬▬▬▬⚜۩۞۩⚜▬▬▬▬●
Buy Online 👇आवश्य भेट द्या -👇

www.simplifiedcart.com

https://www.myownshop.in/simplifiedbooks
अर्थसंकल्पीय_भाषणाची_वैशिष्ट्ये_२०२०_२०२१.pdf
428.4 KB
Emailing अर्थसंकल्पीय भाषणाची वैशिष्ट्ये २०२०-२०२१.pdf
🟧पृथ्वीवरील भूरुपाचे प्रकार

👉व्दिपकल्प - एखाद्या भूभागाच्या तीन भागास पाणी व एका भागास जमीन असेल तर त्यास व्दिपकल्प असे म्हणतात. भारताचा दक्षिणेकडील भाग हा व्दिपकल्प म्हणून ओळखला जातो.

👉भूशीर - व्दिपकल्पाचे अत्यंत निमुळते टोक समुद्रात खोलवर गेले असेल तर ते टोक भूशीर म्हणून ओळखले जाते. आफ्रिका खंडाच्या दक्षिणेकडील टोक केप ऑफ गुड होप जगातील सर्वात मोठे भूशीर ओळखले जाते.

👉खंडांतर्गत समुद्र - मध्यभागी समुद्र व भोवताली जमीन असल्यास त्या समुद्राला खंडातर्गत समुद असे म्हणतात.

👉बेट - एखाद्या भूखंडाच्या सभोवताली सर्वच बाजूने पाणीच असेल तर, असा भूखंड बेट म्हणून ओळखला जातो.

👉समुद्रधुनी - काही ठिकाणी पाण्याचा चिंचोळा भाग दोन भूखंडाच्यामध्ये पसरलेला असतो. ही चिंचोळी पाण्याची पट्टी सागराच्या दोन्ही भागाला जोडली जाते. त्याला समुद्रधुनी असे म्हणतात.

 👉संयोगभूमी - दोन खंडांना जोडणारा जमिनीचा चिंचोळा भाग म्हणजे संयोगभूमी होय.

👉आखात - उपसागरांहूनही निमुळता असा समुद्राचा भाग तीन बाजूंनी जमिनीचे वेढला जातो तेव्हा त्यास आखात असे म्हणतात.

👉खाडी - आखातापेक्षाही चिंचोळा जमिनीत घुसलेला समुद्राचा पट्टा म्हणजे खाडी होय.

👉समुद्र किंवा सागर - महासागरापेक्षा आकाराने लहान असणार्‍या खार्‍या पाण्याच्या साठयाला समुद्र किंवा सागर असे म्हणतात. सागर हे महासागराचाच भाग असतो तर, काही समुद्र हे भुवेष्टित असतात.
उदा. अरबी समुद्र, भूमध्यसमुद्र, कॅस्पियन समुद्र.

 👉उपसागर - खार्‍या पाण्याच्या ज्या जलाशयाला तीनही बाजूंनी जमिनीने वेढलेले असते त्या जलाशयाला उपसागर असे म्हणतात. उपसागर हा सागरापेक्षा लहान असतो. उदा. बंगालचा उपसागर 
🟧 सयुंक्त राष्ट्राद्वारे घोषित वर्ष :-
• २०२४:- आंतरराष्ट्रीय उंटवंशीय वर्ष
• २०२३:-
• राळे पीकासाठीचे आंतरराष्ट्रीय वर्ष (Food and Agriculturl)
• आंतरराष्ट्रीय भरड धान्य वर्ष (By :- FAO)

• 2022:-मत्स्यसंवर्धनाचे आंतरराष्ट्रीय वर्ष

🟧 इतर घोषित वर्ष:-
२०२०:-
गतिशीलता वर्ष (केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दलाद्वारे)
कृत्रिम बुद्धिमत्ता वर्ष (तेलगणा शासनाद्वारे)
▪️२०२० मधील जन्मशताब्दी वर्ष (१०० वर्ष )

१. पंडीत रवीशंकर
२. माजी राष्ट्रपती के. आर. नारायणन
३. महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री शंकरराव चव्हाण
४. साहित्यसम्राट अण्णाभाऊ साठे
५. स्वाध्याय चळवळीचे जनक पांडुरंग शास्री आठवले
६. रफिक झकेरिया

▪️२०२० हे १०० वे स्मृती शताब्दी वर्ष (निधनास १०० वर्ष पूर्ण ):-
१. लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक
२. गणिततज्ञ श्रीनिवास रामानुजन
🟧भारतातील रामसर स्थळांची यादी

🔰 अष्टमुडी वेटलँड : केरळ
🔰 बीस कंझरवेशन रीजर्व : पंजाब
🔰 भितरकर्णिका खारफुटी : ओडिशा
🔰 भोज वेटलँडस् : मध्य प्रदेश
🔰 चंद्र तलाव : हिमाचल प्रदेश
🔰 चिलका सरोवर : ओडिशा
🔰 दिपोर सरोवर : आसाम
🔰 पूर्व कोलकाता वेटलँड : पश्चिम बंगाल
🔰 हरिके वेटलँड : पंजाब
🔰 होकेरा वेटलँड : जम्मू व कश्मीर
🔰 कांजलि वेटलँड : पंजाब
🔰 केवलादेव राष्ट्रीय उद्यान : राजस्थान
🔰 केशोपुर-मियानी कम्यूनिटी रिजर्व : पंजाब
🔰 कोल्लेरु सरोवर : आंध्रप्रदेश
🔰 लोकटक सरोवर : मणिपूर
🔰 नलसरोवर पक्षी अभयारण्य : गुजरात
🔰 नांदूर मध्यमेश्वर : महाराष्ट्र
🔰 लोणार सरोवर : महाराष्ट्र
🔰 नांगल वन्यजीव अभयारण्य : पंजाब
🔰 सूर सरोवर : उत्तर प्रदेश
🔰 साण्डी पक्षी अभयारण्य : उत्तर प्रदेश
🔰 समसपुर पक्षी अभयारण्य : उत्तर प्रदेश
🔰 नवाबगंज पक्षी अभयारण्य : उत्तर प्रदेश
🔰 समन पक्षी अभयारण्य : उत्तर प्रदेश
🔰 पार्वती अरगा पक्षी : अभयारण्य उत्तर प्रदेश
🔰 सरसई नावर झील : उत्तर प्रदेश
🔰 अप्पर गंगा नदी : उत्तर प्रदेश
🔰 पॉईंट कैलिमेरे वन्यजीव व पक्षी अभयारण्य : तमिळनाडू
🔰 पौंग सरोवर : हिमाचल प्रदेश
🔰 रेणुका वेटलँड : हिमाचल प्रदेश
🔰 रोपर वेटलँड : पंजाब
🔰 रुद्रसागर सरोवर : त्रिपुरा
🔰 सांभर सरोवर : राजस्थान
🔰 सस्थमकोट्टा सरोवर : केरळ
🔰 सूरिंसार-मानसर सरोवर : जम्मू व कश्मीर
🔰 त्सो-मोरीरी : लदाख
🔰 त्सो कर : लदाख (४२वे)
🔰 वेम्बनाड-कोल वेटलँड : केरळ
🔰 वुलर सरोवर : जम्मू व कश्मीर
🔰 सुंदर वन वेटलँड : पश्चिम बंगाल
🔰 कावर सरोवर : बिहार
🔰 आसन वेटलँड : उत्तराखंड