MPSC SIMPLIFIED(official)
34.4K subscribers
34.8K photos
52 videos
3.69K files
9.49K links
simplified चा टेलिग्राम ग्रुप
(आपल्या मित्रांना जॉईन करा)

+ सिम्प्लिफाइड स्टडी
+newspaper सिम्प्लिफाइड
+job सिम्प्लिफाइड
+daily चालू घडामोडी टेस्ट
+अभ्यास आधारित टेस्ट


https://telegram.me/mpscsimplified
Download Telegram
🟧जागतिक शहरे दिन: 31 ऑक्टोबर

दरवर्षी 31 ऑक्टोबर या दिवशी जगभरात जागतिक शहरे दिन (World Cities Day) साजरा केला जातो. या दिवशी शहरीकरणाबाबतीत असलेल्या संधी, आव्हानांना संबोधित करण्यासाठी जागतिक शहरीकरणासाठी आंतरराष्ट्रीय समुदायांचे स्वारस्य वाढविण्याच्या उद्देशाने जागृती निर्माण केली जाते.

यावर्षी ‘व्हॅल्यूइंग अवर कम्युनिटीज अँड सिटीज’ या विषयाखाली जागतिक शहरे दिवस साजरा करण्यात आला. यावर्षी नाकुरू (केनिया) येथे UNESCO संस्थेच्या नेतृत्वात जागतिक स्तरावरचा कार्यक्रम आयोजित केला गेला.

▪️पार्श्वभूमी

शहरीकरणाबाबतीत असलेल्या संधी, आव्हानांना संबोधित करण्यासाठी जागतिक शहरीकरणासाठी आंतरराष्ट्रीय समुदायांचे स्वारस्य वाढविण्याच्या उद्देशाने जागृती निर्माण करण्यासाठी जागतिक शहरे दिन साजरा करतात. या पार्श्वभूमीवर जागतिक शहरी आव्हाने पेलण्यासाठी UN-अधिवास (UN-Habitat) यांच्यावतीने 2014 साली ‘अर्बन ऑक्टोबर’ या कार्यक्रमाचा आरंभ करण्यात आला होता.
🅾🅾 आरोग्यसेतु’ची सक्ती जेएनयूकडून रद्द 🅾🅾

✅करोना रुग्ण व त्यांच्या संपर्कात आलेल्या व्यक्ती शोधण्याच्या उद्देशाने निर्माण केलेल्या आरोग्यसेतु उपयोजनाची (अ‍ॅप) सक्ती येथील जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठाने रद्द केली आहे. या विद्यापीठाचे विद्यार्थी व कर्मचारी यांना हे उपयोजन भ्रमणध्वनी संचावर वापरण्याची सक्ती करण्यात आली होती. पण आता या उपयोजनाचा वापर अनिवार्य नसून ऐच्छिक असल्याचे विद्यापीठाच्या कुलसचिवांनी स्पष्ट केले आहे.

✅२१ ऑक्टोबरला विद्यापीठाच्या प्रशासनाने असा आदेश जारी केला होता की, विद्यार्थी व कर्मचारी यांनी आरोग्यसेतु उपयोजन डाऊनलोड करणे सक्तीचे आहे. पण आता त्यावर दुरुस्तीपत्रक जारी करण्यात आले असून त्यात म्हटल्यानुसार ही सक्ती रद्द करण्यात आली आहे. याबाबत असा दावा करण्यात आला होता की, आरोग्यसेतु उपयोजनाला कायद्याचा कुठलाही आधार नसून त्यामुळे विद्यार्थ्यांचे आवारात खुलेपणाने फिरण्याचे स्वातंत्र्य धोक्यात आले आहे.

✅आरोग्यसेतू उपयोजनेच्या सक्तीला विरोध करणारे वकील चिंतन निराला यांनी म्हटले आहे की, जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठ ही केंद्र सरकारची शैक्षणिक संस्था आहे. १९६६ च्या कायद्यानुसार या संस्थेला काही अधिकार देण्यात आले असले तरी हे विद्यापीठ किंवा त्याचे कुलसचिव यांना आरोग्यसेतु उपयोजनाची सक्ती करण्याचा कुठलाही कायदेशीर अधिकार नाही. त्यामुळे कुलसचिवांनी हे उपयोजन सक्तीचे करण्याचा जारी केलेला आदेश हा १९६६ मधील कायद्यातील तरतुदीच्या विरोधात जाणारा आहे.
🟧कुलभूषण जाधव यांचा खटला लढणारे हरिश साळवे दुसऱ्यांदा चढणार बोहल्यावर.

केंद्र सरकारचे माजी महाधिवक्ता आणि पाकिस्तानमध्ये कैदेत असलेल्या कुलभूषण जाधव यांचा खटला लढणार प्रसिद्ध वकील हरिश साळवे दुसऱ्यांदा लग्न करत आहेत. वयाच्या ६५ वर्षी साळवे बोहल्यावर चढणार आहेत. ३८ वर्षांच्या वैवाहिक आयुष्यानंतर पहिल्या पत्नीसोबत घटस्फोट घेतल्यानंतर साळवे वेगळे झाले होते. त्यानंतर ते आता दुसरा विवाह करत आहेत.

हरीश साळवे यांच्या पहिल्या पत्नीचं नाव मीनाक्षी असून त्यांना दोन मुलीही आहेत. हरीश साळवे २८ ऑक्टोबरला लंडनच्या चर्चमध्ये त्यांची मैत्रीण कॅरोलिन ब्रॉसार्डशी लग्न करणार आहेत. या दोघांचंही हे दुसरं लग्न आहे. हरिश साळवे यांनीही धर्म परिवर्तन केलं असून, त्यांनी ख्रिश्चन धर्म स्वीकारला आहे.

हरिश साळवे यांचे गेल्या दोन वर्षांपासून कॅरोलीन यांच्याशी मैत्रीचे संबंध आहेत. उत्तर लंडनमधील चर्चमध्ये ते नियमितपणे जात असत. साळवे आणि कॅरोलिन या दोघांचं हे दुसरं लग्न असून, या दोघांनाही मुले आहेत. ५६ वर्षीय कॅरोलिन या व्यवसायाने एक कलाकार आहेत. त्यांना एक मुलगीही आहे. एका कला प्रदर्शनात हरीश साळवे यांची कॅरोलिनशी भेट झाली होती. त्यानंतर या दोघांमधील भेटी हळूहळू वाढल्या आणि नंतर घट्ट मैत्री झाली.
🟧पूर्व फिलीपिन्समध्ये ‘गोनी’ चक्रीवादळ धडकले.

*⃣पूर्व फिलीपिन्समध्ये 1 नोव्हेंबर 2020 रोजी आलेल्या ‘रॉली’ किंवा ‘गोनी’ चक्रीवादळामुळे प्रचंड प्रमाणात नुकसान झाले आहे. ‘गोनी’ला श्रेणी-5 चे चक्रीवादळ घोषित करण्यात आले.

🅾चक्रीवादळाविषयी....

*⃣निसर्गचक्र चालताना ऋतुत बदल होत असताना वारे बदल होतात. हे वारे कधी कधी अगदी विध्वंसकही होतात, त्यांना चक्रीवादळे असे म्हणतात. वादळांचे एक वैशिष्टय़ म्हणजे वादळाच्या बाहेरच्या बाजूचे वारे कितीही प्रचंड वेगाने फिरत असले तरी वादळाचे केंद्र मात्र शांत असते.

🅾चक्रीवादळ कसे तयार होते?

*⃣एखाद्या विशिष्ट ठिकाणी समुद्रावर कमी दाबाचा पट्टा निर्माण झाला की वारे जमीनीच्या दिशेने वाहू लागतात. प्रत्येक वेळी वादळ तयार होतेच असे नाही, मात्र वाऱ्यांमध्ये असलेले बाष्प आणि ते किती वेगाने थंड होतात त्यावर वादळांची निर्मिती अवलंबून असते. भारतीय उपखंडामध्ये पावसाळ्याच्या पुढे-मागे अशी स्थिती असते आणि त्यामुळे भारताकडे साधारण एप्रिल ते जून आणि सप्टेंबर ते नोव्हेंबर या काळात बंगालचा उपसागर व अरबी समुद्रात चक्रीवादळे निर्माण होतात. ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमध्ये हरिकेनचा धोका असतो. दक्षिण प्रशांत महासागरात आणि ऑस्ट्रेलियात साधारण नोव्हेंबर ते एप्रिलमध्ये वादळे येतात तर आफ्रिकेच्या पूर्व किनारपट्टीलाही याच काळात वादळे धडकतात.

*⃣जागा बदलते तसे या चक्रीवादळांना वेगवेगळे नाव दिले जाते.

*⃣अटलांटिक महासागर, मध्य व ईशान्य प्रशांत महासागर, कॅरेबियन समुद्र व मेक्सिकोच्या उपसागरात वादळ निर्माण झाले की त्यांना ‘हरिकेन’ म्हणतात.
प्रशांत महासागराच्या वायव्येला निर्माण झालेल्या वादळाला ‘टायफून’ म्हणतात.
हिंद महासागरात म्हणजे अरबी समुद्र व बंगालच्या उपसागरातल्या वादळांना उष्णकटिबंधीय वादळे म्हटले जाते.
प्रचंड पाणी, बर्फ साठलेला ढग स्वत:भोवतीच गोलगोल फिरत खाली आला की त्याला टोरनॅडो म्हटले जाते.
वादळांचा वेग व त्यामुळे त्यांनी हानी करण्याची क्षमता यावरून त्यांना एक ते पाच या प्रकारात गणले जाते.

*⃣ताशी 63 किमी वेगाचे वादळ – श्रेणी एक
*⃣ताशी 120 किमी वेगाचे वादळ – श्रेणी दोन
*⃣ताशी 119 ते 153 किमी वेगाचे वादळ – श्रेणी तीन
*⃣ताशी 249 किमी वेगाचे वादळ – श्रेणी पाच

*⃣नावे देण्याची प्रक्रिया

विशिष्ट भागात निर्माण झालेल्या चक्रीवादळाचा धोका ज्या ज्या देशांना बसण्याची शक्यता असते ते सर्व देश एकत्र येऊन वादळांच्या नावांची यादी तयार करतात. फुले, नद्या, विशेष शब्द, प्राणी यांची नावे वादळांना दिली जातात. भारतीय उपखंडातल्या वादळांसाठी भारत, बांगलादेश, पाकिस्तान, मालदीव, ओमान, श्रीलंका, म्यानमार व थायलंड या आठ राष्ट्रांनी वादळांची नावे ठरवली आहेत. याच पद्धतीने पृथ्वीवरच्या इतर भागातल्या वादळांची नावे ठरवली जातात.