Бұл Мөде қаған туралы өлең көне түркі тілінде жазылған. Тыңдағанда түсініксіз болып көрінуі мүмкін, бірақ сөзін оқып көріңіз:

🐺 Mao-tunnun ogey anasi Tabgaclig erti.
🇰🇿 Мөденің өгей анасы табғаш еді.

🐺 Ögey anasi Mao-tunnu sebmer erti.
🇰🇿 Өгей анасы Мөдені сүймеген еді.

🐺 Mao-tun ögey inisini utdu, bödke oturtu.
🇰🇿 Мөде өгей інісін ұтты, таққа отырды

🐺 Mao-tunta nence bala bar turur? Mao-tunta bir bala bar turur.

🇰🇿 Мөдеде неше бала бар-тұғын? Мөдеде бір бала бар-тұғын.

🐺 Jiyu atasi Mao-tunka kömek etgen ebe ogul turur.
🇰🇿 Жию атасы Мөдеге көмек еткен жақсы ұл тұғын.

🐺 Tou-man törunün örünten ciksar ogulunu öltürmek küseti.
🇰🇿 Тұман дәстүрді бұзып оның ұлын өлтірмек болды.

🐺 Ogulu Mao-tun ani öltürtü.
🇰🇿 Ұлы Мөде оны өлтірді.

🐺 Mao-tun Dong-hu, Yue -chi, Han yagifi birle bolgan sünülürünü yenti.
🇰🇿 Мөде Дүнху, Юечжи, Хан елдерінде болған жауларын жеңді.

1800 жыл өтті, ал тіліміз сол қалпы 😍

Бұл өлеңде Мөденің анасы табғаш болған дейді. Көне түркі тілінде 𐱃𐰉𐰍𐰲 (Tabγač)

Табғаш деген қазіргі Моңғолия мен Сібір жерін мекендеген көшпенді халық. Қытайды жаулап, Дай және Тоба-Вэй деген мемлекеттерді құрады.

Тоба 拓跋 сөзі қытайлардың айтуынша "шаш өргіш" деген мағына береді.

Ал мен, "табғаш" деген "тапқыш" немесе "тапқыр" деген сөз деп ойлаймын 🤔

Көне түркі тілінде жазылған өлеңдер. Көбісінің сөздері Түркі қағанаты кезінен қалған бітігтастардан алынған. Әлем жаулауға бара жатқанда тыңдауға жақсы 😁