Oiladagi nizolarning farzandlar ruhiyatiga ko'rsatadigan ta'siri bola tilidan hikoya qilingan. Maktub bola tilidan hikoya qilingan bo'lsa-da, unda nizolarning go'dak o'zi anglamaydigan ta'siri jabhalari ham psixologik tahlil etilgan.

Ota-onamga maktub
Oyi, dada,bilamiz bizlarni juda yaxshi ko'rasizlar. Biz ham sizni yaxshi ko'ramiz. Lekin hozir sizlarga aytadigan gaplarimiz bor.  Iltimos, shunchaki o'qing.
Oyi, dada, har doim mayda-chuyda  narsalarga ham yonimizda janjallashib ketayotganingizda xavfsizlikka bo'lgan ehtiyojimizni qondirish o'rniga unga putur yetkazishingizni anglaganingizda edi. Oyisini ham dadasini ham qattiq yaxshi ko'ruvchi biz farzandlar shunday vaziyatlarda kim tomon bo'lishni bilmay xavotirlar orasida yolg'iz qolib ketardik. O'sha damda o'zimiz yupanchga muhtoj bo'lsak ham yashirincha oyimni ovutardik. Chunki ko'zimizga oyim ojizroq ko'rinardilar.  Oshkora ovutishga qo'rqardik sizdan, dada. Oyimga bo'lgan mehrimizdan battar jahlingiz chiqib bolalarni ham o'zingga og'dirib olyapsan deya urush davom etishidan cho'chib turardik. Bir marta ukam bilan shunday hodisa bo'lgandi. O'shandan beri urushlarda oyi sizni yoki dadamni ayblamaydigan bo'ldik. Bu urushda faqat o'zimizni ayblay boshladik. Aybdorlik hisi bizni shunchalik bo'g'ardiki, mehmonda, bog'chada odamlarga qo'shilishni istamaydigan bo'lib qoldik. Men hamda ukamni ichki qo'rquvlar tortinchoq, boshqalardan kemtikroq qilib qo'ygan edi.
Dada, oyi, bilasizmi? Biz juda ehtiyotkor bo'lib qolganmiz. Muzdek narsalarn isitib yeyishga, sovuq kunlarda qalinroq kiyinishga harakat qilamiz. Yo'q, biz katta bo'lib qolmadik. Xuddi tengdoshlarimiz kabi bolamiz. Biroq kasal bo'lganimizda dada siz oyimga "sen yaxshi qaramay kasal qilding bolalarni endi o'zing tuzat" deyishingiz. O'zi shunday ham stresda, asabiy "oyim men cho'ntagimga solib olib kedimmi virusni bu Allohning ishi" deb shart gapirishlari keyin dialoglar ulanib ketishi jonimizga teggan. O'sha damlarda  miyamga, demak,  qiyin paytlarda yaqin odamlar bir-biriga shunday dalda bo'lishi kerak ekan degan xulosa muxrlanib qolardi.
Esimda: magazinga chiqib ketayotganingizda oyim o'zlariga biror narsa etib yuborsalar, pulingiz bo'lsa ham shunchaki olib kelmasdingiz. Biror tushuntirish ham bermasdingiz. Keyin oyim ham qovoqlarini solib olardilar. Ertasiga ishga borsalar o'zlari shu narsani olib kelib yeb o'tirardilar. Shunda yana urushlaringiz boshlanardi. Dada siz nima yesang ko'chada yeb kel. Uyga olib kelma derdingiz. Oyim siz "men o'g'rincha yeb yurmayman. Shu yermi mening uyim shu yerda yeyman" degandingiz. Shu paytlarda katta odamlar nahotki kelisha olishmasa deb o'ylardim.
Oyi, esingizdami tarbiya borasida ham ko'p tortishardingiz. Bir kuni dadamning gaplariga kirmaganmiz. Shunda dadam bizga baqirishga tushganlar sovg'a qilgan narsalarini  olib qo'yaman deb tahdid qilishni boshlaganlar. Biz "yo'q, dada olib qo'ymang etganingizni qilamiz", deb yalinishga tushganmiz. Bizning holatimizdan oyi, siz battar asabiylashib, "bolalarga bunaqa deyish kerakmas. Shaxsiy chegarasini saqlolmaydigan bo'lib qoladi. Nimadirlarni yo'qotmaslik uchun har qanday narsaga tayyor bo'lib qolishadi", degandingiz. Keyin dadam: "men gapirganda aralashma, mani bolalarimni bilganimni qilaman" degandilar. O'shanda ichimda oyim bekor yonimizni oldilar. Undan ko'ra dadam o'sha narsani olib qo'ysalar bo'lar edi deb o'ylagandik.
Hali ham bir savolga javob topolmayman. Oyim bir kuni "dadang meni yaxshi ko'radilarmi deb savol berdilar. "Yo'q. Har doim urushadilar-ku" dedim. Oyim ma'yus tortib qoldilar. Notog'ri javob berdimmikan deb g'alati bo'ldim. Axir rostini aytgandim-ku. Yoki yaxshi ko'rish haqidagi tasavvurlarim kattalarnikidan boshqachamikan?! Savollar iskanjasida, shu qadar toliqdikki...Oxiri sizlarni biz farzandlaringizga qilishingiz mumkin bo'lgan yaxshiligingiz yaxshi dada va yaxshi oyi bo'lib qolish ekanligini tushundik. iltimos, birga yashab sog'lom munosabatlar haqidagi tasavvurimizni loyqalatmanglar. Har qanday holatda ham sizlarni yaxshi ko'ruvchi farzandlaringiz.❤️

Мен бола бўлиб онамга дардимни айтолмадим. "Мени хафа қилишди", "Мени ранжитишди", "Хафаман", "Кайфиятим йўқ" деёлмадим. Чунки, оғриб қолсам "Сенга қалинроқ кийин демадимми?!" деб мени айбларди. Китобимни, қаламимни, ўйинчоғимни бирор бола олиб қўйса, онам мени уришарди. "Сен битта китобни ҳам эплаб асролмайсан!" деб мени койирди. Оғриб қолганим учун, болалар дафтаримга чизиб ташлагани учун, мультфилми бор линейкамни партадошим синдириб қўйгани учун онам мени айбларди. Онам учун менинг муаммоларимнинг биргина айбдори бор эди — МЕН. Бора-бора онамга дардимни айтмай қўйдим. Муаммоларимни ўзим ҳал қилар, оғриб қолганимда онамга айтмай дори қутидан ўзим дорини топиб ичар, мактабда болалар билан муаммолар чиққанда ҳам кучим етганича ўзим ҳал қилардим. Катта бўлганим сари онамга бирор нарсани айтмадим. Ҳали-ҳануз шундай.
Аслида, биз фарзандларимизни асраш, ҳимоя қилиш ички хусусияти билан "Кўзингга қарасанг бўлмайдими?", "Нарсангни эҳтиёт қилсанг бўлмайдими?", "Мен сенга демадимми?", "Сени огоҳлантирмадимми?" деймиз. Аммо бу жумлалар фарзандларимизнинг бизга ёлғон гапириши ва биздан узоқлашишига сабаб бўлади. Бу ҳолатлар бора бора бегоналашишни келтириб чиқади. Бир куни менга ўхшаб катта бўлганида онасига дардини айтмайди. Ўзининг муаммоларини ўзи ҳал қилади. Чунки сиз у билан ўртангизда шунақанги баланд деворлар тикладингизки, бу девордан ошиб сизга етолмайди.

Фарзандингиз гапирмаслигини, сизни эмас бошқаларни дўст билишини хоҳласангиз уни айбланг...

✍️@umidaaziz — ҳаловат маскани