Boladan uzr so’rash

Kattalarning bolalardan uzr so’rashi past ketish emas, balki ulkan qalbga ega ekanlariga dalildir. Bola bilan muloqotda xato qilinsa, “Meni kechir, xato qildim” deyish uning o’zini hurmatli va qadrli his qilishiga sabab bo’ladi. Bu nafaqat bolaning sizga ishonchini oshiradi, balki unga ham o’z xatolarini tan olish va to’g’rilashni o’rgatadi. Unutmang, hurmat va samimiylik bola tarbiyasidagi eng muhim narsalardandir.

©Giyosiddin Yusuf

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Оилада ҳар ким ўзининг вазифасини бажарса...

Оила – ибодат, дедик. Ҳар қандай ибодатнинг қийинчилиги бўлади. Масалан, хуфтонгача тинмай ишлаган одамга саҳарлаб бомдод намозига туриш осон бўлмайди. Рўзанинг ҳам ўзига яраша қийинчиликлари бор. Илм олиш ҳам ибодат – унинг ҳам қанча-қанча заҳматлари бор. Худди шунга ўхшаб, оила қуриш ҳам ибодат экан, демак, оилада яшаш ҳам осон бўлмайди – унинг ҳам қийинчиликлари, заҳматлари, оғирликлари, масъулияти бор.

Биз ибодатларнинг қийинлигидан шикоят қиламизми? Йўқ, унда нега оиладаги машаққатлардан, қийинчиликлардан, муаммолардан нолишимиз керак?

Биз оила масаласида яна бир жиҳатга эътибор бермаяпмиз.
У ҳам бўлса, оиланинг улуғ неъмат эканига. Неъмат бўлганидан кейин, унинг шукрини адо этиш керак. Роббимиз берган ҳар бир неъматнинг шукрини истайди биздан.

Агар бу неъматга ҳам нонкўрлик қилсак, оиладаги заҳматлардан нолиб, ношукр бўлсак, берган бу неъматини қўлимиздан олиб қўяди ёки шу неъматнинг – оиламизнинг файзини олиб қўяди. Мана, ўзингиз ҳам биласиз, ҳар бир неъматнинг шукри шу неъматнинг ўзига қараб бўлади.

Хўш, оила неъматининг шукри қандай бўлади?

Оилада ҳар ким ўзининг вазифасини, бурчини астойдил бажарса, ҳеч ким ўз вазифасини бошқага юкламаса, масалан, эр ўзининг зиммасидаги вазифаларни хотинига юкламаса ёки хотин ўз зиммасидаги ишларни бажаришдан бош тортмаса, ҳеч ким бир-бирининг ишига дахл қилмаса, халақит бермаса, «Бу уйда менинг айтганим бўлади» деб эмас, «Бу уйда Аллоҳнинг айтгани бўлади» деб, шунга кўра яшаса, оила неъматининг шукри адо этилади.

Дилфуза Комил,
илмий журналист, миянинг маънавий
фаолияти бўйича фан оммалаштирувчиси

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Òg’il òstirayotganlarga jònatib qoying


@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Go‘zal xulqli bola uyatga qolmaslik uchun amallarda quyidagilarga e’tiborli bo‘lishi lozim:
• hayosiz bolalar bilan do‘st bo‘lmaslik;
• biror ishni qilishdan oldin yaxshilab o‘ylab ko‘rish;
• jahl ustida harakat qilmaslik.

Ko‘pincha asabiylashganda turli yomon xatti-harakatlarni qilib, keyin o‘zimiz uyalib qolamiz. Shuning uchun jahl chiqqanda to xotirjam bo‘lguncha biror narsa qilishga oshiqmaslik lozim. Axir «Jahl kelganda aql ketadi» deydilar.

G'iyosiddin Yusufning "Guzal xulqlar" kitobidan

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

🔷Quvnoq masqaraboz yasash.

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

🔥Ҳар бир ОНА ўқишини истардим...

Онамиз, барчамиз болаларимизни яхши кўрамиз. Лекин неча маротаба турмуш ўртоғингиз билан урушиб қолганингизда, қайнонангиз билан келишолмай қолганингизда, ишдан нохуш кайфиятда келганингизда аламингизни болалардан олгансиз?💔 Санаб кўрингчи?

Бақирасиз... 😢
Силтайсиз...😢
Урасиз...😢

Аксига олиб айнан шундай пайтда болангиз одатдагидан кўпроқ тўполон қилади, хархаша қилади, худди атай қилаётгандай...

Биласизми, у ростдан ҳам атай қилади❗️

Болани мурғак қалби онанинг кайфияти ёмонлигини, унга тоза қувват кераклигини сезади. Ва ўзини шундай тутадики, сиз бақириб берганингизда сизни салбий энергиянгиз унга ўтади, унинг соф энергияси сизга ўтади.

Фарзандингиз сизни шунчалик  шартсиз севадики, ўзига калтакни ва ғазабни тилаб бўлса ҳам, сиз билан ўз қувватини бўлишади😭

Беғубор қалби катта севгига қодир фарзандингиз нечоғлик сиз учун муҳим вазифани бажараётганини англадингизми?

Англашга ҳаракат қилинг!!!

Унга қўл кўтарганингизда ёки ғазаб отига миниб ҳақорат қилаётганингизда сизга берган маслаҳатимни эсланг ва унга етказмоқчи бўлган жароҳатлардан уни халос этинг!!!

Улар бизга омонат, улар бизнинг давомчиларимиз, улар бизнинг жаннат райҳонларимиз!

Қарғашга борган тилимиз,  калтаклашга кўтарган қўлимиз болаларимизни мақташга,  бағримизга босиб,  ардоқлаб,  муҳаббат беришимизга ҳам қодир. Биз доим яхшисини ва фойдалисини қилишга ҳаракат қилайлик,  онажонлар!

Меҳр-мурувватли,  бағрикенг қалбларингиз бор, биламан, бу ёзганларимни ўқигач, энди уларга бақира олмайсиз,  калтаклай олмайсиз❗️❗️❗️

Шундайми❓❓❓

✍Дилором Алимова

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Bolalar kattalarni manipulyatsiya qiladimi?

Ko‘pincha farzandingiz siz xohlamagan biror ishni qilsa, bu xatti-harakatni manipulyatsiya deb baholaysiz. Biroq tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, bolalar kattalarni boshqarishda boshqa insonlardan ko‘proq muvaffaqiyatga erishmaydi, hatto, ehtimol, kamroq muvaffaqiyatga erishadi. Chunki boshqa odamlarning xatti-harakatini oldindan bilish va boshqarish bolalar uchun o‘ta murakkab vazifa. Kattalar tomonidan “manipulyatsiya” deb atalgan xatti-harakatlar aksar hollarda ota-onani g‘azablantiradigan oddiy odatlar, xolos.

Qolaversa, ota-onalar o‘zlari bilmagan holda bunday xatti-harakatlarni rag‘batlantiradi. Masalan, bola qichqiradi, ota-ona esa uning e’tiborini chalg‘itish yoki uni tinchlantirish uchun talabini bajaradi. Shu tariqa bola e’tiborni qichqirish orqali jalb qilishni o‘rganadi. Ko‘p hollarda ota-onalar buni “manipulyatsiya” deb talqin qiladi, aslida esa ular o‘zlari bolada bu kabi noxush odatni mustahkamlagan bo‘ladi.

Shu bilan birga, ota-onalar bolalarning e’tiborni o‘ziga qaratishga urinishlarini to‘g‘ri sezadilar. Biroq bolalar buni ongli ravishda amalga oshirmaydi. Masalan, ular: “Onamning jahli chiqsa, menga ko‘proq e'tibor beradi”, deb emas, balki: “Agar shunday qilsam, menga e’tibor berishadi. Bu menga yoqadi”, deb o‘ylashi mumkin.

Agar besh yoshli tarbiyasi og'ir bola onasining e’tiborini qanday jalb qilishi haqida so‘ralsa, u: “Men yomon xulq-atvor ko'rsataman”, — deb javob bermaydi. Uning harakatlari ko‘proq oldingi tajribalar asosida amalga oshadi. Masalan, bola qichqirganida e’tibor tortganini bilgan bo‘lsa, yana qichqirishda davom etadi.

Tadqiqotlarda ota-onalardan bolalarining ba’zi xatti-harakatlariga boshqacha munosabat bildirish so‘ralgan. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bola o‘zgarishga juda tez moslashadi. Ota-onalar qichqiriqqa e’tibor bermay, normal muloqotni rag‘batlantirishni boshlaganlarida bola e’tibor talab qilishning “normal” usullarini tez o‘zlashtiradi. Shunday qilib, aslida kim kimni “manipulyatsiya qilayotgani” savol ostida qoladi.

Yana bir qiziqarli tajriba o‘tkazilgan. Bola bir xonada o‘ynar, o‘qituvchilar esa birma-bir xonaga kirib, unga qo‘shilar edi. Birinchi guruhdagi o‘qituvchilardan bolalarning yaxshi xulq-atvorini doim (100%) maqtash so‘ralgan, ikkinchi guruhdan faqat vaqti-vaqti bilan (50%) maqtash talab qilingan, uchinchi guruhga esa bolani umuman maqtamaslik (0%) topshirilgan.

O‘yin tugagach, bola sinfga qaytarilgan. Keyinchalik tajriba o‘tkazgan o‘qituvchilar yana sinfga kirganida qiziqarli natijalar kuzatilgan:
1. Bolalar doim maqtov olgan o‘qituvchi bilan yaxshi xulq-atvor ko‘rsatgan.
2. Faqat ba’zan maqtov olgan o‘qituvchi bilan yaxshi xulq-atvordan biroz og‘ish kuzatilgan, ammo baribir maqbul darajada bo‘lgan.
3. Umuman maqtov olmagan o‘qituvchi bilan esa bolalar xonadan chiqib ketishga uringan.

Bu nimani anglatadi? Kattalarning munosabati bolalarning xulq-atvorini shakllantiradi. Bolalar bizni manipulyatsiya qilmaydi: ular biz o‘zimiz ularni o‘rgatgan xulq-atvorni namoyish etadi.

Alan Kazdinning “Tarbiyasi og‘ir bola. U va o‘zingiz bilan qanday kurashish kerak?” kitobidan

🔷Kema aplikaysiyasi.

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

🔷Prinssesa chizish texnikasi.

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Тарбиянинг аҳамиятини ҳамма билади. Лекин тарбия методларини — услубларини ҳамма ҳам билмайди. Ушбу китоб айнан шунақа — болаларни тарбия қилиш методларини ўргатади. Китобнинг устунлиги шундаки, мазкур методлар ўта оддий бўлиши билан бирга жуда самарали.

БОЛАГА
ОВОЗНИНГ ДАРАЖАСИНИ
ЎРГАТИНГ

Болангизга овознинг даражаларини, қаерда овозни кўтариш, қаерда паст гапириш кераклигини ўргатинг. Махфий суҳбат пайтида ёки ухлаган одамни уйғотиб юбормаслик учун пичирлаб, паст овозда гаплашилади. Бошқа пайтда, ўйнаётган пайтда оддий гаплашилади. Ёрдам сўрашда, узоқдаги одамни чақирганда ёки хатардан огоҳлантирганда баланд овозда гапирилади.
Тўрт ёшли Муҳаммад онасидан бир нарса сўраса, бақириб гапиради. Оддий гапни ҳам бақириб айтади. Онаси ўғлига бақирмай, хотиржам гаплашишни ўргатмоқчи бўлди: «Ўғлим, сен овозингни нотўғри кўтаряпсан-да. Баъзи овозлар баланд бўлади, буни бақириш дейилади (онаси баланд овозда гапириб, кўрсатиб берди). Баъзи овозлар ёқимли, сокин бўлади (секин, хотиржам гапириб кўрсатди). Шуни машқ қилиб кўрайлик. Қани, баланд овозда гапириб кўрчи, эшитиб кўрай-чи», деди. Муҳаммад кулиб, «Мана баланд овоз», деб бақирди. Онаси: «Тўғри. Яхши. Энди секин гапириб кўр-чи», деди. Муҳаммад пичирлаб: «Мана секин овоз», деди. Онаси: «Баракалла, ўғлим. Сен-чи, бир нарса сўрасанг, мана шу паст овозда сўрагин, хўпми?» деди. Шундан кейин ўғли паст овозда гапирадиган бўлди. Паст сўраса, онаси уни доим мақтайдиган бўлди.

“Йиғлоқи болага 50 та чора” китобидан.

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Bolaning rasmida oila tahlili

Farzandingizning ichki holati va oiladagi o‘rnini aniqlash uchun uning chizgan rasmlarini tahlil qilish foydali bo‘lishi mumkin. Biroq bu usulni bolangiz 4-5 yoshga yetgach qo‘llash tavsiya etiladi. Uni oilaviy surat chizishga undang, lekin kimni va qanday chizishi kerakligi haqida ko‘rsatma bermang. Rasm bolaning ichki dunyosini imkon qadar aniq aks ettirishi uchun bu jarayonga mustaqil yondashgan ma’qul.

Jarayonni kuzating

Rasm chizish jarayonida bolani qattiq nazorat qilish kerak emas. O‘zingizni band qilib ko‘rsating (masalan, kitob o‘qing) va faqat vaqt-vaqti bilan uning chizayotganiga qarab turing. Bu nafaqat chizilgan rasmni, balki bola chizayotgan paytdagi xatti-harakatlarini ham kuzatish imkonini beradi.
• Kim birinchi chiziladi? Bola odatda eng muhim deb hisoblagan odamni birinchi chizadi. Keyinroq kamroq ahamiyatli odamlarni chizib boradi.
• O‘z o‘rni qayerda? Bolaning o‘zi rasmdagi qayerga joylashganiga e’tibor bering. Unga yaqin bo‘lgan odamlarni aniqlang.
• Kim yo‘q? Ba’zida bola rasmdan biror kishini tushirib qoldiradi. Agar shunday bo‘lsa, sababini so‘rang – bu oiladagi muhim signallarni ochib berishi mumkin.

Oilaviy munosabatlarning ko‘rinishi
1. A’zolarni chizish uslubi: Agar chizilgan odamlarning burun, og‘iz yoki quloqlari yo‘q bo‘lsa, bu oiladagi begonalik va sovuq munosabatlarni bildiradi.
2. Rang va kattalik: Yengil chizilgan rasmlar oiladagi noaniqlikni, katta va qizil og‘izlar esa janjallarni ifodalaydi.
3. Qo‘llar va oyoqlar: Qisqa qo‘l-oyoqlar boladagi ijtimoiy muammolarni ko‘rsatadi. Qo‘llarning umuman chizilmasligi oiladagi biror a’zoning o‘zini ojiz his qilishidan darak beradi.

Munosabatlarning yaqinligi
• Qo‘llarning birlashishi: Agar oilaning barcha a’zolari qo‘llarini birlashtirgan bo‘lsa, bu oiladagi uyg‘unlik va do‘stona muhitni anglatadi.
• O‘rtada bola: Bola o‘zini oilaning markaziy qismida joylashtirsa, bu uning o‘zini sevimli va ahamiyatli his qilishini bildiradi.

Tashvishli belgilar
• Tashqi ko‘rinish: Agar bola biror odamni orqa tomoni bilan yoki yon profilida chizsa, bu odam unga xavotir yoki salbiy his-tuyg‘ular uyg‘otayotganini bildirishi mumkin.
• Kimdir yo‘q: Bola oiladan bir kishini rasmdan butunlay chiqarib tashlasa, bunga oiladagi e’tibor yoki munosabatlarning yetarli emasligi sabab bo‘lishi mumkin.

Orzular oilasi

Bolaga yana bir topshiriq bering: o‘zi orzu qilgan oilani chizsin. Bu ikki rasm o‘rtasidagi farqni ko‘rib, uning ichki istaklarini tushunishingiz mumkin.

Rasmlar orqali bolaning his-tuyg‘ularini anglash va oiladagi muammolarni payqab, munosabatlarni yaxshilashga intilish – bu ota-onalarning asosiy vazifasidir.

🔷Xarakatli o'yin.

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

Hayot haqiqati 💔

🔷O'z qo'limiz bilan xamyon yasaymiz.

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡

👆👆👆Eshitib kòrasiz va manfaatli bòladi degan umiddamiza😊

🔷Bantik yasash 🎀

@Olimaonalar -onajonlarimiz uchun foydali malumotlar maskani🏡