Harakat va holat nutq so‘zlanayotgan paytda, undan oldin yoki keyin sodir bo‘lishi mumkin. Shunga ko‘ra fe’l zamonlari uch turga bo‘linadi:
1.O‘tgan zamon nutq so‘zlanayotgan paytdan oldingi ish-harakatni bildiradi. Masalan: keldim, aytibsan, bahslashgan.
2.Hozirgi zamon nutq so‘zlanayotgan paytdagi ish-harakatni bildiradi. Masalan: ketyapman, aytmoqda, uxlayotir.
3.Kelasi zamon nutq so‘zlanayotgan paytdan keyingi ish-harakatni bildiradi. Masalan: keladi, o‘qiydi, bormoqchi.
Ba’zan bir zamon qo‘shimchasi boshqa zamonni ifodalashi mumkin. Masalan: Ertaga buvimnikiga ketyapman. Bu gapda hozirgi zamon qo‘shimchasi (-yap) kelasi zamonni ifodalaydi.
1.O‘tgan zamon nutq so‘zlanayotgan paytdan oldingi ish-harakatni bildiradi. Masalan: keldim, aytibsan, bahslashgan.
2.Hozirgi zamon nutq so‘zlanayotgan paytdagi ish-harakatni bildiradi. Masalan: ketyapman, aytmoqda, uxlayotir.
3.Kelasi zamon nutq so‘zlanayotgan paytdan keyingi ish-harakatni bildiradi. Masalan: keladi, o‘qiydi, bormoqchi.
Ba’zan bir zamon qo‘shimchasi boshqa zamonni ifodalashi mumkin. Masalan: Ertaga buvimnikiga ketyapman. Bu gapda hozirgi zamon qo‘shimchasi (-yap) kelasi zamonni ifodalaydi.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Darsingizga moslab oling
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Dam olish daqiqasi uchun
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Oʼquvchilsrning diqqatini jamlash va qoʼl motorikasini rivojlantirish uchun zoʼr metod
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Sabzavotlar o‘rnida sonlar, amallar, taqqoslash belgilarini qilishingiz mumkin.
U yog'i o'zingizga bog'liq
U yog'i o'zingizga bog'liq
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Mavzuga doir ma'lumotlar aytadi, keyin koptokcha soladi. Qalay, yoqdimi?
✅ Epifora — bu adabiyotda she'riy misralar yoki nasriy gaplarning oxirida ma'lum bir so'z, ibora yoki tovushlarning aynan takrorlanib kelishidir. Yunoncha "epiphora" so'zidan olingan bo'lib, "ortidan kelish" yoki "qo'shimcha" degan ma'nolarni anglatadi.
✅
✅
Misol:Ko'zingdan aylanay, jonim vatanim,Bag'ringda ulg'aydi jonu vatanim.
@onatilibu
Ushbu atama asosan adabiyotshunoslikda qo'llanilsa-da, tibbiyot sohasida mutlaqo boshqa ma'noga ega.
✅
Adabiyotda epifora (badiiy san'at)
Adabiyotda epifora she'rning ta'sirchanligini oshirish, ohangdorlikni kuchaytirish va muayyan g'oyaga urg'u berish uchun xizmat qiladi.
✅
U adabiy nutqdagi takror turlaridan biri hisoblanadi.
Xususiyati: Misra boshida keladigan Anafora san'atiga tamoman ziddir (anafora boshida, epifora oxirida keladi).
Misol:Ko'zingdan aylanay, jonim vatanim,Bag'ringda ulg'aydi jonu vatanim.
@onatilibu
✅ Ega koʻpincha ot va otlashgan boshqa soʻz turkumlari (substantivlashgan soʻzlar) orqali ifodalanadi.
Feʼl shakllari bilan ifodalanishi
✅
✅
✅
✅
@onatilibu
Feʼl shakllari bilan ifodalanishi
✅
Feʼlning sof feʼl shakllari (zamon, mayl) ega boʻla olmaydi.
✅
Ega boʻlishi uchun feʼl harakat nomi yoki sifatdosh shaklida otlashishi kerak:
✅
Harakat nomi bilan: Oʻqish — miyani charxlaydi. / Yolgʻon gapirish — yomon odat.
✅
Sifatdosh bilan: Kechikkanlar eshik ortida kutib turishdi.
(-gan sifatdosh) / Aytar soʻzni aytish kerak.
(Bu yerda aytar soʻz birikma, lekin masalan: Chaqirilganlar zalga kirdi.)
@onatilibu
✅ Komakchilarning mano turlari.
@onatilibu
Imtihonga kirishdan oldin, albatta, ko`rib chiqing. Savollar tushmoqda.
@onatilibu
Tobe soʻzning sintaktik vazifasiga koʻra bir necha turlarga bólinadi
✅
✅
✅
Bu qoidalarning barchasini yod olgan holatda tushunib olishingiz kerak. Chunki milliy sertifikat va dtm imtihonlarining koʻplab savollari shu asosida quriladi
@onatilibu
✅
Aniqlovchili birikma: Tobe soʻz hokim soʻzning belgisini aniqlab keladi (masalan: yangi bino).
✅
Toʻldiruvchili birikma: Tobe soʻz hokim soʻzdan anglashilgan harakatning obʼyektini koʻrsatadi (masalan: ukajonini sogʻinmoq).
✅
Hollatli birikma: Tobe soʻz harakatning bajarilish tarzi, joyi yoki vaqtini bildiradi (masalan: tez yugurmoq, uyda oʻtirmoq).
Bu qoidalarning barchasini yod olgan holatda tushunib olishingiz kerak. Chunki milliy sertifikat va dtm imtihonlarining koʻplab savollari shu asosida quriladi
@onatilibu
Sifat yasalishi.pdf
91.6 KB
So'z turkumlarining yasalishi.
Sifat yasovchi qoʻshimchalarni yodingizda saqlab qoying
@onatilibu
Soʻz turkumlari yasalishi ham alohida katta mavzu doʻstlar. Eʼtiborli boʻling har biriga chunki sizning zayif nuqtangiz aynan shu qismda boʻlishi mumkin
Sifat yasovchi qoʻshimchalarni yodingizda saqlab qoying
@onatilibu
Sifat bilan sifatdosh yoki ravish bilan ravishdoshning so'roq, ma'no va sintaktik vazifasi deyarli bir xil
Ularni bir-biridan qanday farqlash
mumkin
Eng oddiy va samarali usul fe'lning vazifa shakllarini esda saqlab qolish.
@onatilibu
✅ katta daryo - oqar daryo
✅ tez gapirmoq - shoshib gapirmoq
Ularni bir-biridan qanday farqlash
mumkin
Eng oddiy va samarali usul fe'lning vazifa shakllarini esda saqlab qolish.
Sifatdosh shakllari: -gan, -(a)yotgan, -ydigan, -adigan, -(a)r.
.
Ravishdosh shakllari: -(i)b, -a/-y, -gancha, -guncha, -gach, -gani
@onatilibu
Gapda hokim bo‘lak (kesim) tomonidan anglashilgan ish-harakat yoki belgi-xususiyatning bajaruvchisi, egasi bo‘lgan bosh bo‘lak ega hisoblanadi. Ega gapda kim?, nima? yoki qayer? so‘roqlariga javob beradi va bosh kelishik shaklida bo‘ladi.
Mustaqil so‘z turkumlari bilan ifodalanishi
@onatilibu
:
O‘zbek tilida ega asosan quyidagi so‘z turkumlari, fe’l shakllari va birikmalar bilan ifodalanadi
Mustaqil so‘z turkumlari bilan ifodalanishi
)
Ot bilan: Eng ko‘p tarqalgan turi bo‘lib, atoqli yoki turdosh otlar ega bo‘ladi.
(Misol: Anvar maktabga ketdi. Kitob – bilim manbai.
)
Olmosh bilan: Kishilik, ko‘rsatish, belgilash, so‘roq va bo‘lishsizlik olmoshlari keladi.
(Misol: Biz ertaga sayohatga boramiz. Hamma yig‘ilishga keldi.
)
Sifat bilan (otlashgan): Sifatlar otlashganda kim? yoki nima? so‘rog‘iga javob bo‘lib keladi.
(Misol: Yaxshilar ko‘paysin, yomon qolmasin.
)
Son bilan (otlashgan): Miqdor yoki tartib sonlar ot o‘rnida qo‘llanadi.
(Misol: Ikki karra ikki – to‘rt. Beshinchilar musobaqada g‘olib bo‘lishdi.
@onatilibu