Таҳлилнинг бу турида мавзунинг илмийлиги ва изчиллиги,оддийдан мураккага томон йўналиши, кўргазмалилиги ва берилаётган билим, янги ахборотларнинг ҳаётийлиги, уларнинг жонли ва равон тилда очиб берилиши назарда тутилади.

Бунда ўқитувчи фаолиятининг икки томони: биринчидан, ўрганилаётган мавзуга дастурда мўлжалланган соатда, уни қандай усуллар ёрдамида, талабаларнинг ёши ва шахсий-психологик хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда етказиб бера олиши
талабаларни ўйлашга, изланишга мажбур этишива унга шароит яратиши; 
• иккинчидан, ўқитувчи сифатидаги
тажрибалари қайси даражада эканлигини намойиш эта олиши назарда тутилади. Ўқитувчининг иккинчи томони таҳлил этилаётганда, унинг ижодкорлиги, услубий маҳорати кўзга ташланиши лозим. Ўқитувчининг илғор педагогик ва новаторлик тажрибалари мана шу ердан бошланади.

Ушбу таҳлил мобайнида таълим йўналишидаги хукумат қарорлари, талаблар, давлат тили, миллий руҳ, маданиятнинг гўзал дурдоналари, шу соҳа бўйича буюк аллома ва олимларнинг қилган ишлари, фикрлари, республикадаги охирги ўзгаришларнинг машғулот давомида фойдаланилиши асос қилиб олиниши мумкин.

Бу таҳлилда, аввало, талабаларнинг кайфияти, уларнинг соғлиги, жамоадаги соғлом муҳит, талабаларнинг хушёрлиги фанга бўлган қизиқишлари, дарс бераётган ўқитувчисига муносабати, Талабаларнинг ҳозиржавоблиги, сезгир ва топқирлиги, ҳароки, янги ва аввалги материалларни эсда сақлашлари, образли ва мантиқий тафаккури, талабалар фантазияси, олдида турган масъулиятларига талабаларнинг иродали ёки иродасизлиги, улардаги билим, кўникма ва малакалар кўлами каби томонлар киради. Ўқитувчининг фавқулодда вужудга келган вазиятдан ўз обрўсини сақлаган ҳолда чиқаолиши, ўзини бошқара олиши ҳам инобатга олинади.

Таҳлилнинг бу тури анча мураккаб ва масъулиятли бўлиб, ўқитувчининг ташқи қиёфаси, талабалар билан тил топа олиш маҳорати, маданияти, одоби билан биргаликда дарс жараёнида умуминсоний тарбиянинг таркибий қисмларини талабаларгабера олиши ва унинг нутқ маданияти ҳам назарда тутилади