Balki buni aytishim kerakdir…
Siz har kuni qiladigan, arzimas sanaydigan, ammo savob bo’lgan amallar:
• Uyingizni tozalash, ovqat pishirish, kiyimlarni yuvish-dazmollash;
• Ro’zg’orni tartibli boshqarish, masalliqlarni uvol qilmaslik, tejamkorlik bilan bozorliklarni taqsimlash;
• Farzandlaringiz bilan o’ynash, ularning eng oddiy ehtiyojlarini ham qondirish, ularga tabassum qilish, mehr berish;
• Turmush o’rtog’ingizga hurmat ko’rsatishingiz, xizmatlarini ado etishingiz, nafsi va ruhida uni xotirjam qilishingiz;
• Uyingizga kelgan mehmonlarni chiroyli kutib olish, ularga imkoningzidagi borini tortiq qilish, ularga so’z va amal bilan ozor bermaslik;
• Eringiz kelishiga o’zingizga qarashingiz, chiroyli yuz bilan kutib olishingiz, kayfiyati bo’lmasa, murosa qilishingiz;
• Tortishuv va kelishmovchilik paytida o’zingizni bosishingiz, yomon gap aytmaslikka harakat qilishingiz, janjaldan keyin yana yaxshi gapirolishingiz, yaxshilik qilolishingiz;
• O’zingiz va eringizning oila a’zolaridan xabar olib turishingiz, muloqotda xushmuomala bo’lishingiz, ularning gaplarini omonat bilib tashqariga chiqarmasligingiz;
• Uyingizni sog’inishingiz, qayerga borsangiz ham uyingizga talpinishingiz, uyingizda o’tirishni yoqtirishingiz, uyingizni yaxshi ko’rishingiz.
Bularning hammasining ajri Allohning zimmasida, siz shunchaki ish qilmayapsiz, balki mas’uliyatlarni ado etyapsiz. Bular javobsiz qolmaydi.
@palmoviysad
Siz har kuni qiladigan, arzimas sanaydigan, ammo savob bo’lgan amallar:
• Uyingizni tozalash, ovqat pishirish, kiyimlarni yuvish-dazmollash;
• Ro’zg’orni tartibli boshqarish, masalliqlarni uvol qilmaslik, tejamkorlik bilan bozorliklarni taqsimlash;
• Farzandlaringiz bilan o’ynash, ularning eng oddiy ehtiyojlarini ham qondirish, ularga tabassum qilish, mehr berish;
• Turmush o’rtog’ingizga hurmat ko’rsatishingiz, xizmatlarini ado etishingiz, nafsi va ruhida uni xotirjam qilishingiz;
• Uyingizga kelgan mehmonlarni chiroyli kutib olish, ularga imkoningzidagi borini tortiq qilish, ularga so’z va amal bilan ozor bermaslik;
• Eringiz kelishiga o’zingizga qarashingiz, chiroyli yuz bilan kutib olishingiz, kayfiyati bo’lmasa, murosa qilishingiz;
• Tortishuv va kelishmovchilik paytida o’zingizni bosishingiz, yomon gap aytmaslikka harakat qilishingiz, janjaldan keyin yana yaxshi gapirolishingiz, yaxshilik qilolishingiz;
• O’zingiz va eringizning oila a’zolaridan xabar olib turishingiz, muloqotda xushmuomala bo’lishingiz, ularning gaplarini omonat bilib tashqariga chiqarmasligingiz;
• Uyingizni sog’inishingiz, qayerga borsangiz ham uyingizga talpinishingiz, uyingizda o’tirishni yoqtirishingiz, uyingizni yaxshi ko’rishingiz.
Bularning hammasining ajri Allohning zimmasida, siz shunchaki ish qilmayapsiz, balki mas’uliyatlarni ado etyapsiz. Bular javobsiz qolmaydi.
@palmoviysad
Qaysi turdagi rivojlanish samaraliroq?
Ma’lumki, hozirgi kun modern falsafasi g’ildiragi bilan yuradi. Modern falsafasining asosiy quroli — ta’lim, ilm-fan va rivojlanish. Aynan mana shu omilning muvaffaqqiyatiga ishonib davlatlar sekulyar tizimga o’tdi va dinni davlatdan ajratishdi. Chunki odamlar o’qisa, rivojlansa, ilm olsa, ularni ongli axloq boshqaroladi, diniy asoslar shart emas, degan qarash bor edi. Haqiqatdan ham biz bu falfasaning rivojini hali hanuz guvohimiz, bizga ibrat qilib ko’rsatilgan hamma davlatlar ilmiy taraqqiyot hisobiga shu darajaga kelgan, deyish mumkin. Bu Sharq Yaponiyasidan tortib, Yevropa davlatlarigacha bo’lgan joylar. Biroq qiziqishga siz bu davlatlardagi ijtimoiy-psixologik muammolar, suidsid holatlar, oila instituti, qariyalar va yetimlar holatini kuzatsangiz, statistika bilan tanishsangiz, osmono’par binolar ostida qanday qorong’uliklar borligini his qilasiz. Men Las Vegas ostidagi suv quvurlarida 10 yillab yashaydigan odamlar, tashqariga — yorug’likka chiqmagan oilalar haqidagi videoni ko’rganimda qanday shokka tushganimni haliyam yaxshi eslayman.
Odamlar bugun ham ilm-fanning o’zi insoniyatni qutqarishiga, jamiyat isloh bo’lishiga asosiy sababi deb shonadi. Mana nega bizda uzoq yillar “diplom” katta motivatsiya manbai edi.
Ammo siyratga qarasak, Rosululloh🪴 ham, aksar sahobalar ham ummiy — o’qish-yozishni bilmaydigan bo’lishgan. Ammo ularda Islomdan oldin ham an’anaviy axloq, mustahkam qadryatlar asosida bazal darajadagi xulqlar bor edi. Islom ana shu xulqlarni xuddi toshlarni yo’ngandek, yo’nib, ziynatladi. Islom bilan jamiyatlar ko’rmagan fazilatlariga guvoh bo’lishdi, qisqa fursat ichida katta sivilizatsiyali imperiyalar Islom poyiga quladi. Fors qo’mondoni Rustam huzuriga sahobalar uch kun ketma-ket elchi bo’lib borishganda, ularning hammasi xuddi bitta odamdek bir xil maqsadni ishonch, sof aqida va xotirjamlik bilan gapirishgannini eslang, xuddi o’rgatib, yodlatilgandek. Islom axloqi Yer yuziga mustahkam o’rnashgandan keyin olam ikkita ketma-ket renesans — uyg’onish davrini ko’rdi. Ana shu davrdagi ilm-fan bugungi kun uchun beshik vazifasini o’tayapti. Tarbiya asosidagi rivojlanish nafaqat samaraliligi, balki uzoq muddatli saboti bilan ham tarix chig’irig’idan o’tgan. Abbosiylarning 600 yillik xilofotidq atiga ikki dona o’g’rilik bilan qo’l kesilishi qayd etilgan ekan. Dastlabki, xulafoyi roshidunlar davrida esa qarovsiz yetimlar, bevalar jamiyatda bo’lmagan ekan. Chunki kafillikka olish talash bo’lgan erkaklar orasida.
Bu mavzuni ko’targanimda, liberal qatlamdan yunon falfasasi va Rim sivilizatsiyasi bo’yicha argument bo’lishini o’yladim, shuning uchun ham gapni bugun ularning ma’naviy izdoshi bo’lgan G’arbni eslash bilan boshladim. Ta’lim bilan ham rivojlanish bo’lishini inkor etmayman. Zotan, bugun ilm-fanning mevalaridan foydalanib, shularni yozyapman. Lekin qaysi uslub davomli, samarali hamda jamiyatning axloqiy rivojiga salbiy ta’sir qilmagan holatda rivojlanishi muhim. Mana shu asosiy masala, meningcha. Atom bombasini ham olimlar yaratgandi, bizga qimmatbaho miyali olimlar emas, odamiyligi bor, xalqlarga befarq bo’lmagan, insonparvar olimlar kerak.
@palmoviysad
Ma’lumki, hozirgi kun modern falsafasi g’ildiragi bilan yuradi. Modern falsafasining asosiy quroli — ta’lim, ilm-fan va rivojlanish. Aynan mana shu omilning muvaffaqqiyatiga ishonib davlatlar sekulyar tizimga o’tdi va dinni davlatdan ajratishdi. Chunki odamlar o’qisa, rivojlansa, ilm olsa, ularni ongli axloq boshqaroladi, diniy asoslar shart emas, degan qarash bor edi. Haqiqatdan ham biz bu falfasaning rivojini hali hanuz guvohimiz, bizga ibrat qilib ko’rsatilgan hamma davlatlar ilmiy taraqqiyot hisobiga shu darajaga kelgan, deyish mumkin. Bu Sharq Yaponiyasidan tortib, Yevropa davlatlarigacha bo’lgan joylar. Biroq qiziqishga siz bu davlatlardagi ijtimoiy-psixologik muammolar, suidsid holatlar, oila instituti, qariyalar va yetimlar holatini kuzatsangiz, statistika bilan tanishsangiz, osmono’par binolar ostida qanday qorong’uliklar borligini his qilasiz. Men Las Vegas ostidagi suv quvurlarida 10 yillab yashaydigan odamlar, tashqariga — yorug’likka chiqmagan oilalar haqidagi videoni ko’rganimda qanday shokka tushganimni haliyam yaxshi eslayman.
Odamlar bugun ham ilm-fanning o’zi insoniyatni qutqarishiga, jamiyat isloh bo’lishiga asosiy sababi deb shonadi. Mana nega bizda uzoq yillar “diplom” katta motivatsiya manbai edi.
Ammo siyratga qarasak, Rosululloh
Bu mavzuni ko’targanimda, liberal qatlamdan yunon falfasasi va Rim sivilizatsiyasi bo’yicha argument bo’lishini o’yladim, shuning uchun ham gapni bugun ularning ma’naviy izdoshi bo’lgan G’arbni eslash bilan boshladim. Ta’lim bilan ham rivojlanish bo’lishini inkor etmayman. Zotan, bugun ilm-fanning mevalaridan foydalanib, shularni yozyapman. Lekin qaysi uslub davomli, samarali hamda jamiyatning axloqiy rivojiga salbiy ta’sir qilmagan holatda rivojlanishi muhim. Mana shu asosiy masala, meningcha. Atom bombasini ham olimlar yaratgandi, bizga qimmatbaho miyali olimlar emas, odamiyligi bor, xalqlarga befarq bo’lmagan, insonparvar olimlar kerak.
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Nega ba’zilar unutadi, ba’zilar esa yo’q?!
Bolalikda ko’pchilik ota-onasi tarafidan jazolanadi, kaltak yeyishi mumkin, gap eshitadi va hkz. Ammo ba’zilar buni kulib, biror qiyinchiliksiz eslashi va ayni vaqtda ota-onasi bilan munosabat tiklashda muammo sezmasligi mumkin. Ba’zilar esa buni qattiq oladi, hafalik uzoq yillar qalbida qoladi va qancha urunsa ham munosabat tiklashga qiynaladi, davomli rishtalarga uzoq bardosh berolmaydi, portlab ketaveradi. Bu yerda bir necha omillar bor, biz asosiy urg’uni faqat “urmaslikka” beramiz. To’g’ri, bolani urish noto’g’ri ish. Ammo me’yor va qaysi harakat jiddiy oqibatga olib kelishini aniqlash muhim.
1. Jazo qanday kontekstda bo’lgan. Kaltak alohida munosabat emas, balki munosabat tizimining bir ko’rinishi. Agar bola kundalik hayotda sevilsa, qadrlansa, mehr ko’rsatilsa, urish yoki shunaqa jazolar “istisno” sifatida qabul qilinadi. Boz ustiga jazo bolaning aybi uchun berilsa, nur ustiga nur. Ya’ni bola nega jazolanganini eslab qoladi. Agar jazo va qo’rqitish asosiy muloqot vazifasi bo’lsa, umumiy issiqlik va mehr kam bo’lsa, berilmasa, bola bu oilada o’zini doimiy qadrsiz his qiladi, sevilishiga ishonmaydi va uzoq yil bundan aziyat chekadi.
2. Uzilish va tiklash sikli. Ba’zi onalar tabiatan baqiroq, yo shapatlashga usta, harakat qilsa ham nevroz yo xarakter sabab o’zini bosbqarishga qiynaladi. Biz bolani urish, qattiq jazolash har doim yomonligini unutmasligimiz kerak, ammo bolani orqasiga urish yoki qattiqroq ushlash bilan do’pposlashni aniq farqlashimiz shart. Xullas, urishgandan keyingi tiklanish sikli qanday bo’ladi, bu muhim. Bolaga aybi aytilsa, jazodan keyin gaplashib olinsa, ota-ona ham hislarini bolaga aytsa, jaxli boladan emas, qilgan ishidan chiqqani eslatilsa, bolada “Munosabatlar ziddiyatdan keyinam tiklanadi” degan qoida qoladi. Jazodan keyin iliqlik tiklanmasa, bola uzilishda “muallaq” qolib ketadi. Natijada katta bo’lib konfliktdan qochaveradi, oddiy janjalniyam katta dramalarga buradi. Jazodan keyin muloqot muhim shuning uchun. Bolalar uchun jazolar katta mashshtabda his qilinadi, ular kattalarday “ha, o’tib ketdi, tushunvoladi” shaklida o’ylamaydi.
3. Oiladagi xavfsiz figura. Ba’zan ota-onalardan biri yo boshqa katta odam bolaga yumshoq bo’ladi va umumiy mehr fonida qattiqqo’l kattaning xulqi unchalik ham ta’sir ko’rsatmaydi.
4. Temperament va sezgirlik. Ba’zilar jazoni uzoqroq yashab o’tadi va boshqacha his qiladi. Ammo individuallikni ham tepadagi omillar bilan bartaraf etish mumkin.
5. Bolaning jazoga ma’no berishi. “Meni yaxshi ko’rishgani uchun yo xato qilganim uchun jazolashdi” bilan “men yomonman, shuning uchun jazolashdi”ning orasida farq bor. Ikkinchisi, aybdorlikni kuchaytiradi. Yo doimiy o’zini yoki ota-onasini aybdor qilib yashaydi.
6. Kechirolmaydiganlarda ishlanmagan hislar. Odatda, ularda g’azab, qo’rquv va uyat bilan bog’liq muammo bo’ladi. Shular ishlanmagan, ifodalanmagan, tushunilmagan va qorishib xuddiki “kechirolmadim” shaklida qolib ketgan bo’ladi.
7. Idealizatsiya. Jiddiyroq sabab, bola og’riqni shunchaki “ideal ota yoki ona” obrazini saqlash uchun unutadi. Bu sog’lom holat emas, mana shu narsa kelajakda zo’rovonlik, tajovuzni normallashtirish, shunaqa holatdayam aybni o’zidan izlashga sabab bo’lishi mumkin.
@palmoviysad
Bolalikda ko’pchilik ota-onasi tarafidan jazolanadi, kaltak yeyishi mumkin, gap eshitadi va hkz. Ammo ba’zilar buni kulib, biror qiyinchiliksiz eslashi va ayni vaqtda ota-onasi bilan munosabat tiklashda muammo sezmasligi mumkin. Ba’zilar esa buni qattiq oladi, hafalik uzoq yillar qalbida qoladi va qancha urunsa ham munosabat tiklashga qiynaladi, davomli rishtalarga uzoq bardosh berolmaydi, portlab ketaveradi. Bu yerda bir necha omillar bor, biz asosiy urg’uni faqat “urmaslikka” beramiz. To’g’ri, bolani urish noto’g’ri ish. Ammo me’yor va qaysi harakat jiddiy oqibatga olib kelishini aniqlash muhim.
1. Jazo qanday kontekstda bo’lgan. Kaltak alohida munosabat emas, balki munosabat tizimining bir ko’rinishi. Agar bola kundalik hayotda sevilsa, qadrlansa, mehr ko’rsatilsa, urish yoki shunaqa jazolar “istisno” sifatida qabul qilinadi. Boz ustiga jazo bolaning aybi uchun berilsa, nur ustiga nur. Ya’ni bola nega jazolanganini eslab qoladi. Agar jazo va qo’rqitish asosiy muloqot vazifasi bo’lsa, umumiy issiqlik va mehr kam bo’lsa, berilmasa, bola bu oilada o’zini doimiy qadrsiz his qiladi, sevilishiga ishonmaydi va uzoq yil bundan aziyat chekadi.
2. Uzilish va tiklash sikli. Ba’zi onalar tabiatan baqiroq, yo shapatlashga usta, harakat qilsa ham nevroz yo xarakter sabab o’zini bosbqarishga qiynaladi. Biz bolani urish, qattiq jazolash har doim yomonligini unutmasligimiz kerak, ammo bolani orqasiga urish yoki qattiqroq ushlash bilan do’pposlashni aniq farqlashimiz shart. Xullas, urishgandan keyingi tiklanish sikli qanday bo’ladi, bu muhim. Bolaga aybi aytilsa, jazodan keyin gaplashib olinsa, ota-ona ham hislarini bolaga aytsa, jaxli boladan emas, qilgan ishidan chiqqani eslatilsa, bolada “Munosabatlar ziddiyatdan keyinam tiklanadi” degan qoida qoladi. Jazodan keyin iliqlik tiklanmasa, bola uzilishda “muallaq” qolib ketadi. Natijada katta bo’lib konfliktdan qochaveradi, oddiy janjalniyam katta dramalarga buradi. Jazodan keyin muloqot muhim shuning uchun. Bolalar uchun jazolar katta mashshtabda his qilinadi, ular kattalarday “ha, o’tib ketdi, tushunvoladi” shaklida o’ylamaydi.
3. Oiladagi xavfsiz figura. Ba’zan ota-onalardan biri yo boshqa katta odam bolaga yumshoq bo’ladi va umumiy mehr fonida qattiqqo’l kattaning xulqi unchalik ham ta’sir ko’rsatmaydi.
4. Temperament va sezgirlik. Ba’zilar jazoni uzoqroq yashab o’tadi va boshqacha his qiladi. Ammo individuallikni ham tepadagi omillar bilan bartaraf etish mumkin.
5. Bolaning jazoga ma’no berishi. “Meni yaxshi ko’rishgani uchun yo xato qilganim uchun jazolashdi” bilan “men yomonman, shuning uchun jazolashdi”ning orasida farq bor. Ikkinchisi, aybdorlikni kuchaytiradi. Yo doimiy o’zini yoki ota-onasini aybdor qilib yashaydi.
6. Kechirolmaydiganlarda ishlanmagan hislar. Odatda, ularda g’azab, qo’rquv va uyat bilan bog’liq muammo bo’ladi. Shular ishlanmagan, ifodalanmagan, tushunilmagan va qorishib xuddiki “kechirolmadim” shaklida qolib ketgan bo’ladi.
7. Idealizatsiya. Jiddiyroq sabab, bola og’riqni shunchaki “ideal ota yoki ona” obrazini saqlash uchun unutadi. Bu sog’lom holat emas, mana shu narsa kelajakda zo’rovonlik, tajovuzni normallashtirish, shunaqa holatdayam aybni o’zidan izlashga sabab bo’lishi mumkin.
@palmoviysad
Homiladorlikda 3 ta asosiy T
Ziynatim
Masturbatsiya va pornografiyadan qutulish uchun qo’llanma
Ramazon haqida
Hijoblanish haqida
Masturbatsiya va pornografiya bo’yicha qilingan seminar asosidagi qo’llanma
Mayndmap
Ayol satrlanishining 10 hikmati
Umra ibodatiga jismoniy tayyorlanish haqida qo’llanma
Nafs turlari va tarbiyasi
Quyonchaning sirli dumi
1-3 yosh bolalarga jinsiy tarbiya qo’llanmasi
3-5 yosh bolalar uchun jinsiy tarbiya haqida ertak
Madinada ta’lim
6-8 yosh bolalar uchun jinsiy tarbiyaga oid ertak
Juftlar munosabatini ommaga olib chiqishining 10 xatari
Tong (qissa)
Siyosat (qissa)
“Agressiya”ga oid postlar to’plami
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Ummu Umayr (omma)🌴 pinned «🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🪴 Homiladorlikda 3 ta asosiy T Ziynatim Masturbatsiya va pornografiyadan qutulish uchun qo’llanma Ramazon haqida Hijoblanish haqida Masturbatsiya va pornografiya bo’yicha qilingan seminar asosidagi qo’llanma Mayndmap Ayol satrlanishining 10 hikmati…»
Ushbu yopiq kanal faqat ayol-qizlar uchun!!!
Ps. Nuqta yo boshqa ayollikni anglatmaydigan belgidagi ayol kishilar ismingiz bilan kanalga kiring.
https://t.me/+-wGLNnZKDsRkNzYx
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Telegram
Ummu Umayr 📌
بسم الله الحمدلله و الصلاة والسلام على رسول الله و بعد
❗️Ayol-qizlar uchun ❗️
Oilaviy munosabatlar psixoterapiyasi
Diplomli mutaxassis 🎓
Preventiv yondashuv💡
📍 Madina
💭Otzivlar: https://t.me/+Rk-6XtU-umw0MzJh
📨 @ummuumayr_manager
🗃️ @palmoviysad
❗️Ayol-qizlar uchun ❗️
Oilaviy munosabatlar psixoterapiyasi
Diplomli mutaxassis 🎓
Preventiv yondashuv💡
📍 Madina
💭Otzivlar: https://t.me/+Rk-6XtU-umw0MzJh
📨 @ummuumayr_manager
🗃️ @palmoviysad
Ummu Umayr (omma)🌴 pinned «🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔠 🔤 🔤 🔤 🔤 🔤 🪴 Ushbu yopiq kanal faqat ayol-qizlar uchun!!! Ps. Nuqta yo boshqa ayollikni anglatmaydigan belgidagi ayol kishilar ismingiz bilan kanalga kiring. https://t.me/+-wGLNnZKDsRkNzYx»
To’g’ri, ammo..
🤩 To‘g‘ri, dunyo faqat er atrofida aylanmaydi va behuda ishlardan uzoq bo‘lish lozim. Ammo er bilan birga vaqt o‘tkazish, hazillashish va ko‘nglini olish bekorchilik (lag‘v) emas, balki shariatda haq va savobli deb belgilangan fazilatdir.
Manba: Rasululloh ﷺ shunday deganlar: «Musulmon kishining mashg‘ul bo‘ladigan har bir o‘yin-kulgisi botildir (foydasizdir), faqat uchtasi bundan mustasno: o‘z ayoli bilan xushchaqchaqlik qilishi (hazillashishi), …” (Abu Dovud)
🤩 To‘g‘ri, har bir ayol mustaqil shaxs va o‘z ruhiy olamiga ega. Ammo erga yaxshilikda (ma’rufda) itoat qilish o‘zligini yo‘qotish emas, balki Jannatning istalgan eshigidan kirish uchun berilgan eng yengil yo‘llanmadir.
Manba: Agar ayol besh vaqt namozini o‘qisa, (Ramazon) oyi ro‘zasini tutsa, nomusini saqlasa va eriga itoat qilsa, unga: “Jannatga uning xohlagan eshigidan kir”, deyiladi. (Ibn Hibbon)
🤩 To‘g‘ri, er begunoh yoki benuqson farishta emas. Ammo u Alloh taolo ayol kishining oxiratdagi darajasini belgilab qo‘ygan imtihoni — Jannati yoki Do‘zaxidir.
Manba: Unga (eringga) qanday munosabatdaligingga diqqat qil, zero u sening jannating yoki do‘zaxingdir (ya’ni haqqiga rioya qilsang jannatga, zoye qilsang do‘zaxga sababdir). (Nasoiy)
🤩 To‘g‘ri, xafagarchilik paytida mag‘rurlik ustun keladi. Ammo xafa bo‘lganda yoki xafa qilganda birinchi bo‘lib yarashish— Jannat ayollarining oliy sifatidir.
Manba: Sizlarning ahli jannatdan bo‘lgan ayollaringiz shundayki, ular mehrli, farzand ko‘ruvchi va eriga qaytuvchan (uzr so‘rovchi) bo‘ladilar. Agar eri g‘azablansa, kelib qo‘lini uning qo‘liga qo‘yadi va: “To sen mendan rozi bo‘lmaguningcha ko‘zimga uyqu ilmayman”, deydi. (Nasoiy)
🤩 To‘g‘ri, nafl ibodatlarni ko‘paytirish savobli ish. Ammo er uyda bo‘lganida uning ruxsatisiz nafl ro‘za tutmaslik — oila tinchligi va erning haqqini nafl amallardan ustun qo‘yishning go‘zal hikmatidir.
Manba: Ayol kishiga eri yonida (hozir) bo‘la turib, uning ruxsatisiz (nafl) ro‘za tutishi halol bo‘lmaydi. (Buxoriy)
@palmoviysad
Manba: Rasululloh ﷺ shunday deganlar: «Musulmon kishining mashg‘ul bo‘ladigan har bir o‘yin-kulgisi botildir (foydasizdir), faqat uchtasi bundan mustasno: o‘z ayoli bilan xushchaqchaqlik qilishi (hazillashishi), …” (Abu Dovud)
Manba: Agar ayol besh vaqt namozini o‘qisa, (Ramazon) oyi ro‘zasini tutsa, nomusini saqlasa va eriga itoat qilsa, unga: “Jannatga uning xohlagan eshigidan kir”, deyiladi. (Ibn Hibbon)
Manba: Unga (eringga) qanday munosabatdaligingga diqqat qil, zero u sening jannating yoki do‘zaxingdir (ya’ni haqqiga rioya qilsang jannatga, zoye qilsang do‘zaxga sababdir). (Nasoiy)
Manba: Sizlarning ahli jannatdan bo‘lgan ayollaringiz shundayki, ular mehrli, farzand ko‘ruvchi va eriga qaytuvchan (uzr so‘rovchi) bo‘ladilar. Agar eri g‘azablansa, kelib qo‘lini uning qo‘liga qo‘yadi va: “To sen mendan rozi bo‘lmaguningcha ko‘zimga uyqu ilmayman”, deydi. (Nasoiy)
Manba: Ayol kishiga eri yonida (hozir) bo‘la turib, uning ruxsatisiz (nafl) ro‘za tutishi halol bo‘lmaydi. (Buxoriy)
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Nega ko’p o’ylaydigan ishlar oxirigacha qilinmasligi mumkin?
Ko’pchilik o’ylaganday bu dangasalik emas, balki xato qilishdan qo’rquv bilan bog’liq. Ammo bu qo’rquv tarkibiga ko’ra bir necha xil bo’lishi mumkin. An’anaviy perfektsionizmda kishi nimadir ishni yaxshi bajarolmaslik, qoyilmaqom qilolmaslikdan qochib, jarayonni kechiktiraveradi. Asosan bu ish yoki jarayonni ichki tayanch hissiga bog’lash sababidan bo’ladi, masalan, “men bu ishda kamchilikka yo’l qo’ysam, yomon odam bo’lib qolaman” yoki “Mening xato qilishga haqqim yo’q, adashishim mumkinmas” kabi ichki tayanchlar sabab bo’ladi. Aslida xatosiz biror ish bo’lmaydi va inson o’zi xatodan holi emas. Bekorga xalqimizda “Beayb Parvardigor” deyilmaydi.
Xo’sh, bu qo’rquv ildizi qayerdan paydo bo’ladi? Mana shu yerda hammamizning bolalik tarximiz turli sinflarga ajratiladi. Ba’zida bu shunchaki punktual, qattiqqo’l ota-ona tarbiyasidan shakllanadi. Bu yerda ota-onaning tarbiya maqsadi bola xato qilib, izza bo’lib qolmasligi uchun kuyinishdir. Ba’zida bu yolg’iz yoki katta farzandning bolalik tajribasiga to’g’ri kelib qoladi, bunda ko’p ota-onalar yangi odamcha bilan qanday to’g’ri muloqot qilishni bilmay, unga kattalardek talab qo’yishni boshlashadi. Natijada bola o’z fahmiga ko’ra ishni qanday qilishni bilmaydi, ammo kattalar bosimidan ham chiqolmaydi. Keyin ishlarni faqat ortga suraveradi, pishiq natija haqida hayol suraveradi, biroq ishni qanday qilishni bilmaydi, chunki bu borada tajribasi yo’q. Bularning hammasi fan tilida “moslashuvchan bo’lmagan perfektsionizm” deyiladi. Bu yerda asosiy masala — xatodan qochish.
Yana bir perfektsionizm turi mavjud bo’lib, uning asosida — uyat mexanizmi va tark etilish qo’rquvi turadi. Bunaqa oilalarda bolalar “shartli sevgi” bilan o’stiriladi, ular faqat yutuqqa erishganda maqtaladi, eslanadi, haqqiga duolar qilinadi, yaxshi ko’riladi — xullas, ijobiy e’tibor beriladi. Yutuqqa erishmagan odatiy kunlarda payqalmaydi, sovuq munosabat beriladi; mag’lubiyatga uchraganda esa ayovsiz kamsitiladi. Bunaqa tarbiyadan chiqqan bolalarda “O’rtacha natija yo’q, yo hammasi mukammal bo’lishi kerak yoki umuman hech narsa bo’lmasligi kerak”, degan qat’iy qoida shakllanadi. Bu holatda har qanday ishni boshlamaslik, kechiktirish — xavfsizlik, degani. Sababi boshlanmagan ishga hech kim baho bermaydi. Yana bir muhim belgilardan biri esa bu turdagi odamlar munosabatlarda ham “yo yaqin bo’lamiz yo umuman uzilamiz” tamoyili bilan yashaydi, ya’ni faqat ishda emas, munosabatlarda ham qiynalishadi. Sizda aynan qaysi shakl ekaniga qarab bu bilan ishlash metodi ham farqlanadi, muhimi bunaqa holatlarda mutaxassis yordamidan foydalanish kerak.
Darvoqe, agar sizda ishni kechiktirish, boshlamaslik bilan bog’liq holat yuqoridagi ko’rinishlarga tushmasa, demak, rostanam dangasa bo’lishingiz mumkin. Kechirasiz, fan ham qozonda borini cho’michga chiqaradida.)
@palmoviysad
Sizda qaysidir oddiygina ishni qanday qilish haqida fikrlar kelaversayu, ammo natijada o’sha ishni chala bo’lsa ham qilmaslik holati kuzatilsa, maqola siz uchun.
Ko’pchilik o’ylaganday bu dangasalik emas, balki xato qilishdan qo’rquv bilan bog’liq. Ammo bu qo’rquv tarkibiga ko’ra bir necha xil bo’lishi mumkin. An’anaviy perfektsionizmda kishi nimadir ishni yaxshi bajarolmaslik, qoyilmaqom qilolmaslikdan qochib, jarayonni kechiktiraveradi. Asosan bu ish yoki jarayonni ichki tayanch hissiga bog’lash sababidan bo’ladi, masalan, “men bu ishda kamchilikka yo’l qo’ysam, yomon odam bo’lib qolaman” yoki “Mening xato qilishga haqqim yo’q, adashishim mumkinmas” kabi ichki tayanchlar sabab bo’ladi. Aslida xatosiz biror ish bo’lmaydi va inson o’zi xatodan holi emas. Bekorga xalqimizda “Beayb Parvardigor” deyilmaydi.
Xo’sh, bu qo’rquv ildizi qayerdan paydo bo’ladi? Mana shu yerda hammamizning bolalik tarximiz turli sinflarga ajratiladi. Ba’zida bu shunchaki punktual, qattiqqo’l ota-ona tarbiyasidan shakllanadi. Bu yerda ota-onaning tarbiya maqsadi bola xato qilib, izza bo’lib qolmasligi uchun kuyinishdir. Ba’zida bu yolg’iz yoki katta farzandning bolalik tajribasiga to’g’ri kelib qoladi, bunda ko’p ota-onalar yangi odamcha bilan qanday to’g’ri muloqot qilishni bilmay, unga kattalardek talab qo’yishni boshlashadi. Natijada bola o’z fahmiga ko’ra ishni qanday qilishni bilmaydi, ammo kattalar bosimidan ham chiqolmaydi. Keyin ishlarni faqat ortga suraveradi, pishiq natija haqida hayol suraveradi, biroq ishni qanday qilishni bilmaydi, chunki bu borada tajribasi yo’q. Bularning hammasi fan tilida “moslashuvchan bo’lmagan perfektsionizm” deyiladi. Bu yerda asosiy masala — xatodan qochish.
Yana bir perfektsionizm turi mavjud bo’lib, uning asosida — uyat mexanizmi va tark etilish qo’rquvi turadi. Bunaqa oilalarda bolalar “shartli sevgi” bilan o’stiriladi, ular faqat yutuqqa erishganda maqtaladi, eslanadi, haqqiga duolar qilinadi, yaxshi ko’riladi — xullas, ijobiy e’tibor beriladi. Yutuqqa erishmagan odatiy kunlarda payqalmaydi, sovuq munosabat beriladi; mag’lubiyatga uchraganda esa ayovsiz kamsitiladi. Bunaqa tarbiyadan chiqqan bolalarda “O’rtacha natija yo’q, yo hammasi mukammal bo’lishi kerak yoki umuman hech narsa bo’lmasligi kerak”, degan qat’iy qoida shakllanadi. Bu holatda har qanday ishni boshlamaslik, kechiktirish — xavfsizlik, degani. Sababi boshlanmagan ishga hech kim baho bermaydi. Yana bir muhim belgilardan biri esa bu turdagi odamlar munosabatlarda ham “yo yaqin bo’lamiz yo umuman uzilamiz” tamoyili bilan yashaydi, ya’ni faqat ishda emas, munosabatlarda ham qiynalishadi. Sizda aynan qaysi shakl ekaniga qarab bu bilan ishlash metodi ham farqlanadi, muhimi bunaqa holatlarda mutaxassis yordamidan foydalanish kerak.
Darvoqe, agar sizda ishni kechiktirish, boshlamaslik bilan bog’liq holat yuqoridagi ko’rinishlarga tushmasa, demak, rostanam dangasa bo’lishingiz mumkin. Kechirasiz, fan ham qozonda borini cho’michga chiqaradida.)
@palmoviysad
Nima uchun “xato qilishdan qo’rquv” xavfli bo’lishi mumkin?
Eng katta sabab bu mas’uliyatni olishdan cho’chish sanaladi. Xato qilishdan qo’rqqan odam na shaxsiy va na ijtimoiy mas’uliyatlarini bo’yniga ololmaydi. Doimiy “ideal natija” va “hech narsa qilmaslik” orasida suzib yuradi. Biz muvaffaqqiyat kartinasi omadsizlik qismlaridan yasalishini unutmasligimiz kerak, xato qilishdan qo’rqqan odam katta tavakkallar qilolmaydi.
Keyingi muhim sabab — qanoatsizlik. Xato qilishdan qo’rqqan odam shunchaki qo’rquvi bilan yashamaydi, balki hammadan va o’zidan ham mukammallik kutadi. Natijada hozirgi holati, sog’ligi, ko’rinishi, yashash sharoiti, munosabatlari, atrofidagi insonlari, tinchligi, farzandlari kabi qimmatli ne’matlaridan qoniqmay qo’yadi. Uni rozi qilish ham, xursand qilish ham amri mahol bo’lib ketadi. Yaxshilikni ko’rolmaydi, faqat kamchiliklarni ilib yuradigan bo’lib qoladi. Oddiy taomdan, bir burda nondan, yaxshi havodan quvonolmay qoladi.
Keyingi sabablardan biri esa arzimagan narsalar sabab tez tushkunlikka tushadi, tez taslim bo’ladi. Ishdagi, munosabatdagi, odamlardagi tabiiy xato-kamchiliklarni qabul qilolmagan odam tez tushkunlikka tushib ketadi, go’yoki butun dunyo idealu, bir uning atrofida hamma beso’naqaylar, deb o’ylaydi. Bir ish bajarsa-yu, tanqidga uchrasa ham, tez sinib qoladi. Tanqidlarni o’rinli qabul qilolmaydi. Bunaqa odamlar asab va yurak kasalligiga tez chalinsa kerak, deb o’ylayman. Hamma narsani yuragiga olaverib, o’zlarini ham, boshqalarni ham qiynashadi. Lekin shundayam asosiy muammo jamiyat yoki har xil fe’lli odamlarda emas, mana shu insonning o’zida — fikrlashi, vaziyatni qabul qilishi va past moslashuvchanligida. Inson o’zini isloh qilishga mas’ul, odamlar bir umr unga moslashib yasholmaydi. Tanqidlarni o’rinli qabul qilish, kamchiliklardan to’g’ri xulosa chiqarish va yana olg’a yurish, qo’ygan maqsaddan ortga qaytmaslik, qat’iyat kabi ko’nikmalarni shakllantirish kerak.
Va eng muhimi natija qanday bo’lishidan qat’iy nazar unga baho beruvchi, ajrlantiruvchi Zot faqat Allohligini unutmaslik kerak. Biz mukammal natijaga buyurilmaganmiz, biz qo’limizdan kelganicha harakat qilishga buyurilganmiz. Mana shu harakatimiz bizning darajamizni belgilaydi. Xato qilsak ham, qoqilsak ham, yiqilsak ham Alloh hamisha bizni qabul qiladi va arzimagan amalimizga ham ulkan darajotlar bitishi mumkin. Mezonni to’g’ri qilib olish kerak faqat.
@palmoviysad
Eng katta sabab bu mas’uliyatni olishdan cho’chish sanaladi. Xato qilishdan qo’rqqan odam na shaxsiy va na ijtimoiy mas’uliyatlarini bo’yniga ololmaydi. Doimiy “ideal natija” va “hech narsa qilmaslik” orasida suzib yuradi. Biz muvaffaqqiyat kartinasi omadsizlik qismlaridan yasalishini unutmasligimiz kerak, xato qilishdan qo’rqqan odam katta tavakkallar qilolmaydi.
Keyingi muhim sabab — qanoatsizlik. Xato qilishdan qo’rqqan odam shunchaki qo’rquvi bilan yashamaydi, balki hammadan va o’zidan ham mukammallik kutadi. Natijada hozirgi holati, sog’ligi, ko’rinishi, yashash sharoiti, munosabatlari, atrofidagi insonlari, tinchligi, farzandlari kabi qimmatli ne’matlaridan qoniqmay qo’yadi. Uni rozi qilish ham, xursand qilish ham amri mahol bo’lib ketadi. Yaxshilikni ko’rolmaydi, faqat kamchiliklarni ilib yuradigan bo’lib qoladi. Oddiy taomdan, bir burda nondan, yaxshi havodan quvonolmay qoladi.
Keyingi sabablardan biri esa arzimagan narsalar sabab tez tushkunlikka tushadi, tez taslim bo’ladi. Ishdagi, munosabatdagi, odamlardagi tabiiy xato-kamchiliklarni qabul qilolmagan odam tez tushkunlikka tushib ketadi, go’yoki butun dunyo idealu, bir uning atrofida hamma beso’naqaylar, deb o’ylaydi. Bir ish bajarsa-yu, tanqidga uchrasa ham, tez sinib qoladi. Tanqidlarni o’rinli qabul qilolmaydi. Bunaqa odamlar asab va yurak kasalligiga tez chalinsa kerak, deb o’ylayman. Hamma narsani yuragiga olaverib, o’zlarini ham, boshqalarni ham qiynashadi. Lekin shundayam asosiy muammo jamiyat yoki har xil fe’lli odamlarda emas, mana shu insonning o’zida — fikrlashi, vaziyatni qabul qilishi va past moslashuvchanligida. Inson o’zini isloh qilishga mas’ul, odamlar bir umr unga moslashib yasholmaydi. Tanqidlarni o’rinli qabul qilish, kamchiliklardan to’g’ri xulosa chiqarish va yana olg’a yurish, qo’ygan maqsaddan ortga qaytmaslik, qat’iyat kabi ko’nikmalarni shakllantirish kerak.
Va eng muhimi natija qanday bo’lishidan qat’iy nazar unga baho beruvchi, ajrlantiruvchi Zot faqat Allohligini unutmaslik kerak. Biz mukammal natijaga buyurilmaganmiz, biz qo’limizdan kelganicha harakat qilishga buyurilganmiz. Mana shu harakatimiz bizning darajamizni belgilaydi. Xato qilsak ham, qoqilsak ham, yiqilsak ham Alloh hamisha bizni qabul qiladi va arzimagan amalimizga ham ulkan darajotlar bitishi mumkin. Mezonni to’g’ri qilib olish kerak faqat.
@palmoviysad
Melanxolik bolalar
Belgilari: Kuchsiz asab tizimi va yuqori ta’sirchanlikka ega bolalar. Emotsional yuqori sezuvchanlik hisobiga ovoz ohangi yoki yuz ifodasi o’zgarishini birdan payqaydi, kichik ishorani ham o’tkazib yubormaydi, juda diqqatli va hamma narsani o’ziga oladi. Emotsiyalarni uzoq muddat ushlab turadi, ayniqsa, xafalikni oylab ham ko’tarib yurishi mumkin. Muvaffaqqiyatsizlikka juda sezgir bo’lgani uchun o’ziga ishonchi past, tashabbus ko’rsatolmaydi, qo’rqadi. Tor doirada, ammo chuqur bog’lanadi odamlarga. Ko’p odamlar va emotsiyalardan tez charchab qoladi.
Kuchli tomonlari: Empatiya, chuqur fikrlash, ijodiy va badiiy qobiliyat, nozik did, mas'uliyat, vijdonan yondashuv, boshqalarning holatini sezish, ishning sifatiga e'tibor berish.
😭 Minuslari: Doimiy havotiri yuqori, nima bo’lishi yo bo’lmasligini o’ylayveradi, tanqid yoki tanbehni og’ir qabul qiladi, o’zini tiklashi qiyin, xato qilishdan qo’rqib harakat qilmaydi, o’zini boshqalardan doim past sanaydi, o’zining yaxshiliklarini ko’rolmaydi, nolish va shikoyatga moyil.
Muhim: 0-7 yoshgacha bo’lgan davrda temperamentdan tashqari yoshga oid o’zgarishlar ham hisobga olinishi kerak. Bu bolalar onasi yo otasiga qattiq bog’lanib qoladi va ulardan ajralishi judayam qiyin bo’ladi. Tez yig’lashadi va uzoq tinchlanishadi. Bu bolaning asosiy ma’nosi yuqori sezgirlik va ish qobilyati pastligi orasidagi disbalans. Ular xoleriklar kabi vaziyatni tez ilg’aydi, ammo xolerik kabi energiyasi yo’q, ish qobilyati sust. Shoshmay, sekin, qulay muhitda, xotirjam ish qiladigan bolalar. Tashqi bosimdan tashqari o’z ichki bosimiga ega odamlar, shuning uchun portlashganda xuddi bo’rttirayotgandek tuyilishadi, ammo rostdan hamma narsani chuqur sezishadi, bu aktyorlik emas.
♥️ Ota-onalar yo’l qo’yadigan xatolardan biri xavfsizlik hissini berolmasliklari, bolani doimiy tanqid qilishlari, oldindan bashorat qilinadigan vazifalar bermasliklari, yangiliklarga tayyorlamasliklaridir. Bu bolalar doimiy “Buncha yig’laysan?” dakkisini eshitishadi, tanqid va jazo melanxoliklar uchun jismoniy og’riqqa o’ta yaqin, shuning uchun ham sekin yashab o’tishadi. Uyatchanligini yo’qotish uchun uni davralarda majburlash ham asosiy xatolardan, yana doimiy solishtirish, qo’rquvlari ustidan kulish ham. Bu bolalarning eng asosiy ehtiyoji shartsiz, boricha qabul qilinish ehtiyojidir.
⚠️ Temperamentlar orasida flegmatik va melanxolik maktabga akademik jihatdan tayyor bolalar hisoblanadi, ular sabr, diqqat jamlash kabi ko’nikmalarga ega. Ammo emotsional va ijtimoiylik tomonida zaif hisoblanishadi, xolerik va sangvinik bolalar esa aksincha ijtimoiy hamda emotsional faol, biroq akademik tomonini nazorat qilib yurish kerak bo’ladi.
@palmoviysad
Belgilari: Kuchsiz asab tizimi va yuqori ta’sirchanlikka ega bolalar. Emotsional yuqori sezuvchanlik hisobiga ovoz ohangi yoki yuz ifodasi o’zgarishini birdan payqaydi, kichik ishorani ham o’tkazib yubormaydi, juda diqqatli va hamma narsani o’ziga oladi. Emotsiyalarni uzoq muddat ushlab turadi, ayniqsa, xafalikni oylab ham ko’tarib yurishi mumkin. Muvaffaqqiyatsizlikka juda sezgir bo’lgani uchun o’ziga ishonchi past, tashabbus ko’rsatolmaydi, qo’rqadi. Tor doirada, ammo chuqur bog’lanadi odamlarga. Ko’p odamlar va emotsiyalardan tez charchab qoladi.
Kuchli tomonlari: Empatiya, chuqur fikrlash, ijodiy va badiiy qobiliyat, nozik did, mas'uliyat, vijdonan yondashuv, boshqalarning holatini sezish, ishning sifatiga e'tibor berish.
Muhim: 0-7 yoshgacha bo’lgan davrda temperamentdan tashqari yoshga oid o’zgarishlar ham hisobga olinishi kerak. Bu bolalar onasi yo otasiga qattiq bog’lanib qoladi va ulardan ajralishi judayam qiyin bo’ladi. Tez yig’lashadi va uzoq tinchlanishadi. Bu bolaning asosiy ma’nosi yuqori sezgirlik va ish qobilyati pastligi orasidagi disbalans. Ular xoleriklar kabi vaziyatni tez ilg’aydi, ammo xolerik kabi energiyasi yo’q, ish qobilyati sust. Shoshmay, sekin, qulay muhitda, xotirjam ish qiladigan bolalar. Tashqi bosimdan tashqari o’z ichki bosimiga ega odamlar, shuning uchun portlashganda xuddi bo’rttirayotgandek tuyilishadi, ammo rostdan hamma narsani chuqur sezishadi, bu aktyorlik emas.
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Flegmatik bolalar
Belgilari: kuchli muvozanatli, sust harakatchan temperament. Qo’zg’alishi va tormozlanishi muvozanatlangan, ammo jarayon sekin almashadi. Sangvinikdan farqli barqarorlik bor, ammo tezlik sust. Xolerikdan farqi esa portlashning yo’qligida. Bu bolalar xotirjam, bosiq, emotsiyalari chuqur, ammo ifodasi kam, ichiga yutadi. Nutqi va kayfiyati ham bir tekis, tashqariga kam chiqaradi. Shoshmasdan gapiradi, o’ylaydi, ovqatlanadi, harakatlanadi. Tartibga, ketma-ketlikka, o’rgangan muhitiga ehtiyoji katta, notanish va yangi narsalar dovdiratib qo’yadi. Boshlagan ishini tugatadi, bir xil ishdan zerikmaydi. Diqqati barqaror, ammo bir ishdan ikkinchi ishga o’tishi sekin. Kuchli tomoni sabrli, bosiq, ishonchli, puxta.
😭 Minuslari: shoshilinch yo tig’iz vaziyatlarda qiynaladi, sekin qaror beradi, vaziyatga moslasholmaydi, tashabbusi kam, ziddiyatlarda gapirmay qo’yadi, odamlardan uyaladi, yordam so’rolmaydi. Tashqi bosimlarda ichiga berkinib oladi, passiv chetlanish kuchli.
Flegmatik bolalar sekin va sifatli ish qiladi. Kattalarning odatiy xatosi bolaga tezlik sababidan bosim berish. Boshqa chaqqon bolalar bilan solishtirish, notanish vaziyatlarga ogohlantirmay tashlab qo’yish, emotsiyalari yopiq bo’lgani uchun emotsiyalarini so’ramaslik, nima xohlashi bilan qiziqmaslik.
♥️ Muhim: Bunaqa bolalar o’ziga qulay va xavfsiz muhitda ochiladi, gapiradi, quvnoq bo’ladi. Shuning uchun bolaning tilini topish ahamiyatli. Bu bolalarga ortiqcha vaqt berish, ishni taqsimlab bo’laklab berish kerak. Doimiy vizual, rejim bilan ogohlantirish, yangiliklarga tayyorlash kerak.
@palmoviysad
Belgilari: kuchli muvozanatli, sust harakatchan temperament. Qo’zg’alishi va tormozlanishi muvozanatlangan, ammo jarayon sekin almashadi. Sangvinikdan farqli barqarorlik bor, ammo tezlik sust. Xolerikdan farqi esa portlashning yo’qligida. Bu bolalar xotirjam, bosiq, emotsiyalari chuqur, ammo ifodasi kam, ichiga yutadi. Nutqi va kayfiyati ham bir tekis, tashqariga kam chiqaradi. Shoshmasdan gapiradi, o’ylaydi, ovqatlanadi, harakatlanadi. Tartibga, ketma-ketlikka, o’rgangan muhitiga ehtiyoji katta, notanish va yangi narsalar dovdiratib qo’yadi. Boshlagan ishini tugatadi, bir xil ishdan zerikmaydi. Diqqati barqaror, ammo bir ishdan ikkinchi ishga o’tishi sekin. Kuchli tomoni sabrli, bosiq, ishonchli, puxta.
Flegmatik bolalar sekin va sifatli ish qiladi. Kattalarning odatiy xatosi bolaga tezlik sababidan bosim berish. Boshqa chaqqon bolalar bilan solishtirish, notanish vaziyatlarga ogohlantirmay tashlab qo’yish, emotsiyalari yopiq bo’lgani uchun emotsiyalarini so’ramaslik, nima xohlashi bilan qiziqmaslik.
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Sangvinik bolalar
Belgilari: Doim kulib turadigan, ko’zlari quvnoq bolalar. Yangi muhit va odamlarga tez kirishadi, begonalar bilan tanishishdan qo’rqmaydi, davralarda o’zini erkin tutadi. Emotsiyalari yorqin, biroq ko’pincha o’tkinchi, chunki tez unutib yuboradi. Gapirishni, hikoyalar qilib berishni yoqtiradi, qiziquvchan, faol, muvaffaaqiyatsizlikni nisbatan yengil yashab o’tadi, optimist, murosa qilish ancha oson. Vaziyatlardan oson chiqib ketadi. Xolerikka nisbatan ta’sirchanligi past, muvozanatlangan, tormozlanishi yetarli temperament. Shuning uchun energiya boy, portlash kam. Xolerikda esa energiya va portlash ham yuqori edi.
Minuslari: Barqaror qiziquvning yetishmasligi sababidan betayinroq bo’lishadi, monoton va zerikarli ishlarni tez tashlashadi, biror narsani chuqur o’rganmay yuzaki xulosa va tasavvur bervoradi, “keyin qilaman”i ko’p, mas’uliyatga yengil qaraydi, va’da berib, unutadi, narsalarini ko’p yo’qotadi va tartibsiz.
😭 Muhim: 0-7 yoshda bolaning temperamentidan tashqari rivojlanish omili ham bor. Bunaqa bolalar doimiy quvnoqligi va kelishuvchanligi tufayli “qulay bola” tasavvurini beradi. Shuning uchunam kulgi niqobi ostida ko’p ehtiyojlari qolib ketishi va ota-ona sezmasligi mumkin. Muammosiz ko’ringani sabab maktabda ham qiyinchiliklar birdan ko’rinmaydi, birdaniga chiqib kelganda ko’pincha ota-onalar hayron qoladi. Uddaburon bo’lganlari va o’zlarini eplay olganlari uchun ularga tushuntirmasdan, izchilliksiz mas’uliyat yuklashadi, mana shu kattalar tarafidan qo’yiladigan xato. Bolaning bolaligi va fahmi inobatga olinishi kerak. Ota-onaning xatolaridan yana biri mustaqillik va mas’uliyatni erta bervorishadi, so’zamolligi uchun maqtab, ishning sifatiga kam ahamiyat berishadi. Tugatilmagan ishlarga e’tibor berishmaydi, qiziqishi o’zgarsa, darrov almashitirib beraqolishadi. Muhim ishlarni sabr va davomiylik bilan qilishlarini ta’minlashmaydi.
♥️ Kuchli tomoni: boshqalarning ehtiyoj va emotsiyasini yaxshi sezishadi, bu ham yaxshi, ham yomon. Sababi kattalar kayfiyati uchun muhim haqiqatlarni berkitishlari mumkin. Xolerikdan farqli ravishda zaifligi barqarorlik va iroda yo’qligi.
@palmoviysad
Belgilari: Doim kulib turadigan, ko’zlari quvnoq bolalar. Yangi muhit va odamlarga tez kirishadi, begonalar bilan tanishishdan qo’rqmaydi, davralarda o’zini erkin tutadi. Emotsiyalari yorqin, biroq ko’pincha o’tkinchi, chunki tez unutib yuboradi. Gapirishni, hikoyalar qilib berishni yoqtiradi, qiziquvchan, faol, muvaffaaqiyatsizlikni nisbatan yengil yashab o’tadi, optimist, murosa qilish ancha oson. Vaziyatlardan oson chiqib ketadi. Xolerikka nisbatan ta’sirchanligi past, muvozanatlangan, tormozlanishi yetarli temperament. Shuning uchun energiya boy, portlash kam. Xolerikda esa energiya va portlash ham yuqori edi.
Minuslari: Barqaror qiziquvning yetishmasligi sababidan betayinroq bo’lishadi, monoton va zerikarli ishlarni tez tashlashadi, biror narsani chuqur o’rganmay yuzaki xulosa va tasavvur bervoradi, “keyin qilaman”i ko’p, mas’uliyatga yengil qaraydi, va’da berib, unutadi, narsalarini ko’p yo’qotadi va tartibsiz.
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
Xolerik bolachalar
Belgilari: tinch o’tirolmaydi, doim faol va serharakat, tez chalg’iydi. Tez jahli chiqadi, tez emotsiyaga beriladi, birinchi omadsizlik onidayoq injiqliklar boshlanadi, ammo tez soviydi ham. Avval harakat qilib keyin o’ylaydi. O’yinlarni va qoidalarni o’zgartirib tashlaydi, qoidalarni buzishni tekshirib ko’radi, “yo’q” degan so’zni tushunmaydi, qaysar. Qat’iyatli, sabri kam, urishsa, urishganini eslatib turadi. Doim birinchi bo’lish va maqtalishga ehtiyoji katta.
Minuslari: nazoratchi, hamma narsaga aralashadi, ziqnaroq, urishqoq, tez zerikadi, charchaganini va o’zi umuman tanasini kech eshitadi, kech sezadi. Bosimdan keyin portlab ketadi.
Qanday kelishish kerak: Doim o’zgarmas va ogohlantirilgan qoidalar asosida, qayta-qayta takrorlab, urishgandan keyin, soviganda gaplashib, bosim bermasdan, qattiq jazolarsiz. Kichik va mas’uliyatli vazifalarni berib, energiyani harakatli o’yinlarga yo’naltirib.
😭 Odatda sof xoleriklar kam, aralash tiplarda uchraydi. 0-7 yoshgacha temperamentdan ko’ra asab tizimi rivojlanishi hamda yoshga oid davriy o’zgarishlar ta’siri katta. Xoleriklik mana shu belgilarni kuchaytiradi xolos, chunki hali endi xarakter qurilyotgan bo’ladi. Bu yoshdagi bolalar o’z-o’zini boshqarish ko’nikmasiga egamas, xolerik bolachalarda bu yanayam avjiga chiqadi. Xolerikning boshqalardna farqi qo’zg’alishi tormozlanishidan tez, shuning uchunam avval qilib, keyin o’ylaydi. Bu yoshdagi bolalar “qitmirligi” uchunmas, balki qo’zg’alishi keskin va tez, tormozlanishi sekinligini nazorat qilolmagani uchunam o’zini boshqarolmaydi. Unga tushuntirishdan ko’ra amaliy-vizual qoidalar, tanishtiruv bilan moslashish ko’proq foyda beradi.
Diqqat! Temperamentlar ichida xolerik emotsiyani eng tez nusxalaydi. Jahlda baqirish, narsani otish, urish kabi emotsiyalaringizni bu bolalar bittada o’zlashtiradi, bosim bu bolalarni battar qarshilikka undaydi. Va eng muhimi bu bolalarga hadeb o’tgan voqeani eslatib, yuzga solish kerak emas. Uyatni qiyin yashab o’tishadi, aslida boshqa bolalar ham xuddi shunday.
@palmoviysad
Belgilari: tinch o’tirolmaydi, doim faol va serharakat, tez chalg’iydi. Tez jahli chiqadi, tez emotsiyaga beriladi, birinchi omadsizlik onidayoq injiqliklar boshlanadi, ammo tez soviydi ham. Avval harakat qilib keyin o’ylaydi. O’yinlarni va qoidalarni o’zgartirib tashlaydi, qoidalarni buzishni tekshirib ko’radi, “yo’q” degan so’zni tushunmaydi, qaysar. Qat’iyatli, sabri kam, urishsa, urishganini eslatib turadi. Doim birinchi bo’lish va maqtalishga ehtiyoji katta.
Minuslari: nazoratchi, hamma narsaga aralashadi, ziqnaroq, urishqoq, tez zerikadi, charchaganini va o’zi umuman tanasini kech eshitadi, kech sezadi. Bosimdan keyin portlab ketadi.
Qanday kelishish kerak: Doim o’zgarmas va ogohlantirilgan qoidalar asosida, qayta-qayta takrorlab, urishgandan keyin, soviganda gaplashib, bosim bermasdan, qattiq jazolarsiz. Kichik va mas’uliyatli vazifalarni berib, energiyani harakatli o’yinlarga yo’naltirib.
Diqqat! Temperamentlar ichida xolerik emotsiyani eng tez nusxalaydi. Jahlda baqirish, narsani otish, urish kabi emotsiyalaringizni bu bolalar bittada o’zlashtiradi, bosim bu bolalarni battar qarshilikka undaydi. Va eng muhimi bu bolalarga hadeb o’tgan voqeani eslatib, yuzga solish kerak emas. Uyatni qiyin yashab o’tishadi, aslida boshqa bolalar ham xuddi shunday.
@palmoviysad
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM