Rubio O‘zbekistonda jurnalistga – O‘zbek tilida gapiryapsizmi?

Jurnalist – Yo‘q, men ruscha gapiraman.

@pan_diplomat

Amerikaliklar Bayden davrida “yonilg‘i narxlari ko‘tarilib ketdi”, “Ukrainaga yordam berishni to‘xtatish kerak, bu yonilg‘i narxlariga ta’sir qilyapti” deb dod solayotgandi. Tramp ham shunga e’tibor qaratib, prezident bo‘lsa narxlarni pasaytirishga va’da bergandi.

Eron bilan urush boshlangandan ko‘p o‘tmay AQSHda ham yonilg‘i narxlari jiddiy ko‘tarilib ketdi. Mana endi dizel narxlari oshib ketgani uchun Tramp fermerlarga 8 mlrd dollarlik yordam paketi ajratishini e’lon qilibdi. Bu yaqin qolgan saylovda farmerlar qo‘llovidan ayrilmaslik uchun ham qilingan, chunki ular respublikachilardan juda norozi.

Populistlar va ularning va’dalari amaliyotiga oddiy misol.

@pan_diplomat

Kanadaning Alberta shtati aholisi Kanadadan ajralish bo‘yicha referendum o‘tkazishdan bosh tortibdi. Albertaliklar kelajak Kanada bilan debdi. Alberta Kanadaning eng sanoatlashgan hududi, ajralishga salohiyatli edi, ammo aholi populist siyosatchilar kutgan ovozni bermabdi.

Mana shu keys Shotlandiya va Uelsga ham o‘xshaydi. Albatta ular farqli millatlar deyish mumkin, lekin Kanadada ham bir millat yo‘q. Aksincha, shotlandlar va uelsliklar Britaniya bilan birlashganiga ko‘proq vaqt ham bo‘lgan.

Shuning uchun, Shotlandiya va Uels Britaniyadan ajralishi haqidagi gaplar populist siyosatchilarning ma’lum bir davrda ommaviy bo‘lishiga urinishidek. Menimcha baribir ular ajralmaydi. Shimoliy Irlandiya esa boshqacharoq. U yerda motivlar bor.

Umuman aholi bir davlatdan referendum bilan ajralishni qo‘llashi uchun juda muhim g‘oyaviy kurash yoki voqea bo‘lmasa qiyin. Postsovet davlatlarida ham aholi aslida mustaqillikni to‘la yoqlab ovoz bermagan, chunki voqealar juda tez yuz bergan va odamlar shoshib qolgan. Haliyam taqchillik bo‘lib, tuzumdan ma’lum norozilik hissi paydo qilgan.

Insonlarning askari konservativ bo‘ladi, ayniqsa yoshi katta odamlar bir tuzum o‘zgarib ketishini qabul qilishi qiyin.

@pan_diplomat

Eronliklar o‘zbek tili bayrami kuni qilayotgan ishi o‘zbekistonliklarning Eron-AQSH ziddiyati bo‘yicha munosabatiga ta’sir qiladi. AQSH hozircha o‘zbek xalqi tarixiy merosiga da’vo qilgani yo‘q. Eron esa to‘g‘ridan to‘g‘ri tajovuz qilyapti.

Eron AQSHni har yerda ta’qib qilish uchun Rubio kelgan Samarqandni “fors yeri”, “fors sivilizatsiya merosi” deb atadi. Ular yoki O‘zbekistonni shunchaki mensimadi, yoki bu bayonotlari O‘zbekiston manziliga yo‘nalishini inobatga olmadi.

Har nima bo‘lganda ham eronliklar o‘zlarining O‘zbekiston, umuman butun Markaziy Osiyoga munosabatini qisman ochiqladi. Demak ularda hali ham, podsho 1979-yil qulagan bo‘lsa-da “buyuk fors sivilizatsiyasi merosi” va millatchilik kayfiyati yuqori.

O‘zbek tili bayrami esa qutlug‘ bo‘lsin!

Tram prezidentligining ilk 18 oyida uning hukumati jami 980 ming kishini AQSHdan deportatsiya qilibdi. Bu Trampning “1 yilda 1 mln deporatatsiya” va’dasi amalga oshmaganini ko‘rsatadi.

Qolaversa, Tramp bu boradagi rekordga ham yaqinlashmagan. Rekordni 2000-yilda Tramp yomon ko‘radigan Bill Klinton qo‘ygan. Klinton administratsiyasi bir yilda 1.86 mln chet ellikni mamlakatdan badarg‘a qilgan. Ya’ni, AQSH XXI asrga “jiddiy tozalash” bilan kirib kelgan.

@pan_diplomat

#iqtibos

Saparmurat Niyozov Turkmanistonning ilk Prezidenti bo‘lib, mamlakatni 1991-2006 yillarda boshqargan. Ushbu iqtibos uning “Ruhnoma” kitobidan olingan.

@portal24_official

Buxoroda amirligidagi mutaassiblik bilan bog‘liq qiziq voqea

Yoxud diniy ulamolar nega pul bosib chiqarishga qarshi bo‘lgandi?

@pan_diplomat

Kecha juda muhim ikki saylov bo‘lib o‘tdi. Har ikkisida so‘llar va o‘nglar to‘qnashdi. Serbiyada 12 yildan beri hokimiyatga turgan Vuchichni, nihoyat, hukumatdan ketqazishyapti.

Vokzaldagi tom qulashidan boshlangan serb namoyishlari mamlakatda chuqur ildiz otgan korrupsiyaga qarshi kurashga aylanib ketdi. Asosan talabalardan iborat namoyishchilar “Talaba ro‘yxati — talabalar g‘alaba qozonadi!” koalitsiyasini tuzdi va dastlabki saylov natijalarga ko‘ra, Vuchich partiyasini ortda qoldirdi.

Vuchich, allaqachon, mag‘lubiyatni tan oldi. Uning prezidentlikdan bosh vazirlikka o‘tib, hukmronlikni davom ettirish fokusi o‘xshamay qoldi.

Ikkinchisida, aksincha, iqtidordagi so‘llar o‘ta o‘nglardan himoyalandi. Braziliya prezidenti Lula da Silva o‘zidan oldingi prezident Jair Bolsonaruning o‘g‘li Flaviu Bolsanaruni ortda qoldirdi.

Katta Bolsonaru Trampning tarafdorlaridan edi. U COVID paytida Trampga o‘xshab kasallikni rad qilib, karantinga amal qilmagandi. Xuddi Trampdek ekologik muammolarni ham rad qiladi. Umuman tipik piarchi o‘ng konservator.

Shunday qilib, o‘ta o‘nglashishga qarshi o‘ta so‘llashish bilan javob berilmoqda.

Tramp Orbanni qo‘llagandi, Orban yengildi. Bolsonaruni qo‘llagandi, mana uyam yengilyapti.

@pan_diplomat

Tramp Michiganda:

“Men uning (Jon Hyusted) ketiga qaraganimda aytdim, vaholanki oldin hech qachon erkaklar bilan bunday qilmaganman. Ayollar – ha qaraganman, erkaklarga esa yo‘q.

Aytgancha, men oldinroq aqlbovar qilmas darajada go‘zal ketga – Nikki Minajnikiga qaradim”.

Baydenni qarib, esi ketdi deb tanqid qilishgandi bir paytlar. Melaniya Tramp bu nutq paytda qayerda bo‘lgani ham, qiziq.

@pan_diplomat

Tramp va respublikachilardan yana bir pastlik

Respublikachilarning Ohayo shtati gubernatorligiga nomzodi Vivek Ramasvami demokrat raqibi Emi Ektonning onasi bilan rolik olibdi. Rolikda ona saylovda qiziga ovoz bermaslikka chaqirgan va qizi Ekton xonimni yolg‘onchilikda ayblagan.

Bunday rolik nafaqat demokratlarda, balki mahalliy respublikachilarni ham norozilik uyg‘otdi.

Chunki Ektonning onasi u 3 yoshligida ajrashgan. Ekton va akasi onasi bilan qolgan va ona keyinroq yangi turmush qurgan. Bir necha yil ichida Ektonning onasi bir necha marta erga tekkan va ulardan biri Ektonga jinsiy zo‘ravonlik qilgan. Shundan so‘ng, politsiya o‘gay otani qamoqqa olgan, Ektonning haqiqiy otasi esa, nihoyat, u va akasini qaytarib olishga muvaffaq bo‘lgan. Ya’ni, Ekton 12 yoshidan keyin onasi bilan umuman ko‘rishmagan (hozir 60 yoshda).

Ona o‘z qizini zo‘rlagan erkak bilan yashashda davom ettirgan. Va hozir endi qizini yolg‘onchilikda ayblayabdi. Shubhasiz, Ramasvami bu uchun unga pul to‘lagan.

Shunday og‘ir yoshlik jarohati bor Ektonga qarshi bunday rolik olinishi ko‘pchilikda nafrat uyg‘otdi. Ohayoning respublikachi gubernatori Mayk Devayn videoni “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atab, Ramasvamini uni o‘chirib tashlashga chaqirgan. Shtat senatori Jon Hasted (o‘sha Tramp maqtagan erkak) bunday rolik e’lon qilishni o‘ziga ep ko‘rmasligini aytgan.

Eng qizig‘i, AQSHdan migrantlarni haydab yuborish tarafdori bo‘lgan Tramp va Vens, etnik hind bo‘lgan Ramasvamining ushbu pastkash harakatini qo‘llab-quvvatlagan. Ramasvami ham ularning ishonchini oqlab, nafaqat videoni o‘chirishdan bosh tortgan, balki uni TVda aylantirish uchun 4 mln dollar sarflagan.

Lekin so‘rovnomalarda Ekton baribir oldinda bormoqda va katta ehtimol bilan u Ramasvamini yengib, shtatning yangi gubernatori bo‘ladi.
 
@pan_diplomat

Bugun Isroilda parlament saylovlari

Netanyahu ketadimi? Isroilning tajovuzkor o‘ta o‘ng davri tugaydimi? Umid kam, lekin deyarli butun dunyo kuzatyapti.

@pan_diplomat

Isroilning arab fuqarolari tuya va eshaklar ustida ovoz berishga bormoqda. Aynan arab fuqarolarining faolligi (ular Isroilda 2 mln ortiq, umumiy aholining 10 foizi) Netanyahuning asosiy raqibi Gadi Ayzenkotga yordam berishi mumkin.

@pan_diplomat

Do‘stlar, aftidan, Netanyahu davri tugayapti. Uning o‘zi arab partiyalari saylovlarni o‘g‘irlayotganini aytib chiqdi. Uning partiyasi “Likud” esa allaqachon saylovlarni o‘g‘irlangan deb da’vo qilishga tayyorlanayotgan ekan.

Isroilda hozir 1969-yildan beri eng yuqori saylov davomati (yavkasi) qayd etilmoqda.

@pan_diplomat

Ammo hozirgi g‘alaba juda mo‘rt bo‘ladi. Turli qarashdagi partiyalar Netanyahuni qulatish uchungina birlashgan. Agar u qulasa har kim rivojlanishning o‘z variantini ilgari suradi.

Oqibatda 2021-yildagi kabi koalitsiya 1 yilda parchalanib, Netanyahu yoki boshqa o‘nglar yana qaytishi mumkin.

@pan_diplomat

Arab diasporasi Isroilda tarixidagi eng ko‘p mandatlardan birini qo‘lga kiritibdi. Ekzit-polga ko‘ra, holat quyidagicha:

Ayzenkot blogi – 51 ta o‘rin
Netanyahu blogi – 51 ta o‘rin
Arab blogi – 18 ta o‘rin.

Knessetda ko‘pchilikni tashkil qilib, Bosh vazir nomzodini ilgari surish uchun parlamentda 61 o‘ringa ega bo‘lish kerak.

Demak arablarsiz har ikki tomon buni qilolmaydi. Bibi arablar bn ittifoq tuzolmaydi, Ayzenkot esa qila oladi. Kuzatamiz. Isroilda arablar bn koalitsiya tuzish holatlari bo‘lgan.

@pan_diplomat

Mbappe degan futbolchi TV efirida Mao Szedun haqida nomaqbul gapirib, ustidan kulgandek qilibdi. Aslida u Mao ismini ham aytmagan, “qandaydir xitoylik odam” debdi, u odam esa Szedun bo‘lgan.

Xullas, buni ko‘rgan xitoyliklar va Xitoy idoralari futbolchini tanqid qilishni boshlagan. Xitoy kompaniyalari fransuz futbolchisi bilan tuzgan shartnomalarni bekor qilgan, Xitoy telekanallari La Liga o‘yinlarini olib berishni to‘xtatgan. Xitoylik obunchilar futbolchi sahifaga obunani bekor qilgan.

Oqibatda, o‘zini juda hurmat qiladigan xalq — fransuzlar vakili dimog‘dor Mbappe ham, uning jamoasi Real Madrid ham, hatto La Liga ham tiz cho‘kib, xitoyliklardan uzr so‘rabdi. Faqat Fransiya terma jamoasi qolibdi.

Alxusus, birovlar seni hurmat qilishi uchun oldin o‘zingni o‘zing hurmat qil va, albatta, boy bo‘l. Shunda elchini chaqirmay ham tizzalatib, uzr so‘rattira olasan.

@pan_diplomat

Deyarli 50 foiz ovozlar sanab chiqilgandan keyin, Bibining bloki ustunlikka erishdi:

Netanyahu bloki – 54 ta o‘rin
Ayzenkot bloki – 47 ta o‘rin
Arab bloki – 19 ta o‘rin.

Lekin o‘nglar hali ham hukumat tuzish uchun yetarli 61 o‘rinni egallagani yo‘q.

@pan_diplomat

Isroildagi kechagi ekzit-pol — Netanyahu yengilganini, kim yutgani esa noaniq ekanini ko‘rsatgandi.

Hozir, natijalar e’lon qilina boshlagach kartina o‘zgardi — Netanyahu hali yutmadi, biroq muxolifat allaqachon yengildi.

Muxolifat bu saylovga qattiq tayyorlandi, chet eldan Bibiga qarshi yahudiylar olib kelindi, o‘zaro qo‘llashga kelishildi.

Ammo propaganda yaxshi ketmadi. Saylovlarchilar Bibining “to‘liq g‘alaba”siga ham ishonmadi, muxolifatning “urush to‘liq halokat” bilan tugagani haqidagi fikriga ham qo‘shilmadi.

Netanyahuning holati juda qisqa vaqtda – ekzit-pol e’lon qilingandan haqiqiy natijalar chiqquncha fursatda keskin o‘zgardi. Yahudiy saylovchilar saylov tongi boshidanoq arab fuqarolarning yuqori faolligini, ularning Falastin madhiyasi “Bilyadi, bilyadi”ni kuylab, ovoz berishga ketayotganini ko‘rib, juda qattiq ta’sirlandi. Natijada, ular yana o‘ng qanotga ovoz berdi.

Ayzenkot endi yuta olmasligi aniq. Yagona yo‘l – arablar bilan koalitsiya tuzish. Biroq bu koalitsiyaning bir tarafi HAMASni terrorchi tashkilot deb hisoblasa, boshqa tomon HAMAS aslida normal-vatanparvar tashkilot deb hisoblaydi. Ushbu koalitsiya bunday sharoitda qanchalik mustahkam bo‘ladi?

Afsuski, o‘ng blok arablarning yuqori faolligini yanada bo‘rttirib ko‘rsatib (Netanyahuning o‘zi ham qatnashdi), saylovchilarni qo‘rqita oldi.

Pastdagi rasmda Isroildagi kechagi saylov uchastkalardan biri.

@pan_diplomat

AQSH Fors ko‘rfazidagi arab davlatlarini yaqin orada Eronga zarba berish haqida ogohlantiribdi. Operatsiya qisqa, biroq intensiv bo‘lishi aytilgan. Texasdan dengiz piyodalari va Patriot tizimlari, allaqachon, Isroilga jo‘nagan.

Qizig‘i, AQSH dengiz piyodalar korpusining ekspeditsion kuchlari ham shay holatga keltirilgan, amerikaliklar quruqlik operatsiya ham o‘tkazmoqchimikan. Ehtimoli juda kam, albatta.

“Tramp Kongress saylovlaridan keyin keng ko‘lamli zarbalarga sha’ma qildi, lekin hali yakuniy qarorga kelmagan”, debdi Oq Uydagi manbalar. Netanyahu hukumat tuzolmasa va demokratlar saylovlarda g‘olib chiqsa ham, AQSH Prezidenti bunday hujumlar uyushtirish imkoniga ega.

@pan_diplomat