Түнде Белгородқа зымыран соққысы жасалды. Қала жылусыз, жарықсыз, сусыз қалған.

БАҚ: Иранның Абданан қаласындағы полиция бөлімшесіне соққы жасалды.

CNN тілшісінің мәліметінше, Тегерандағы МӨЗ бен мұнай қоймасына жасалған түнгі соққылардан кейін, қара маймен ластанған жауын жауып жатыр дейді.

АҚШ пен Израиль Иранға қарсы шабуыл бастағалы желіде түрлі фейк видео мен посттар тарап жатыр. Солардың Қазақстан аудиториясына жеткендерін шолып шықтық.

Инста мен Тик-Токта жалған ақпарат көп екен. 12 күндік соғыстағы Иран мен Израильдің бір-бірін атқылау сәті, ЖИ-мен жасалған мыңдаған видеолар, қазіргі соғысқа мүлде қатысы жоқ қақтығыстардың видеолары (Ирак, Сирия, Ауғанстандағы соғыстардың көріністері), компьютерлік ойындардың фрагменттері және басқаны қазіргі соғыс ретінде көрсетіп жатыр.

БАҚ: Пәкістан әскерінің қолбасшысы Асим Мунир Иранға ескерту жасады. Иран Саудияға соққы жасауды жалғастырса, Пәкістан Иранға соққы жасайтынын айтты.

Жалпы Пәкістан мен Сауд Арабиясы ортақ қорғаныс одағын құрған еді.

БАҚ: БАӘ алғаш рет Иран аумағына соққы жасады. Бұл соғысқа араласу емес, символикалық ескерту. Иран шабуылды жалғастырса, БАӘ соғысқа килігуі мүмкін. Соққы жасау барысында су тұщытатын зауыт нысанаға алынған.

Ирандағы жағдайға байланысты, бірқатар болжамдар айтылуда. Соның бірі билеу жүйесінің өзгеруі. Сарапшылардың бір шоғыры, «Иран теократиялық басқару жүйесінен кетіп, жаңа басқару форматына ауысады» дегенді айтуда. Сарапшылар Ирандағы көптеген заңдар діни кеңеспен қабылданғанын айтып, оны түбі өзгерту керек дейді.

Алайда Ирандағы шектеулерге қарағанда, Ауғанстандағы шектеулер тым ауыр. Әйелдің құқығын өрескел аяққа таптау, білім-ғылым игеруде қыздарды шектеу, өнер саласының бірқатарына тыйым салу әрекеттері бар. Бұның бәрін Талибан «діннің талабы» деп түсіндіруде. Ал кей сарапшылар «бұл діннің талабы емес, бұл тәлібтердің билікті күшейту әрекеті» дегенді айтуда. Көпшілік Ауғанстанда билікті тәлібтер алған сәтте, олар жаңа басқару форматын таңдап, өркениетті әлеммен қатынас орнату жолын іздейді деп ойлаған. Олай болмай шыққан сияқты. Тәлібтер сол 1996-2001 жылғы басқару формасына қайта оралуда.

Біздің елде зайырлылық принципін сақтауға қашанда мән берілген. Оны Ата Заңға бекіту де алға жылжуда. Мысалы қазір ұсынылып отырған жаңа конституция жобасының 7-бабы осы сұрақтарды қамтиды. Онда былай делінген:

1. Дін мемлекеттен бөлек.
2. Қазақстан аумағында діни ұйымдардың қызметі заңға сәйкес жүзеге асырылады және ол конституциялық құрылыс негіздерін, адамның және азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғау, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, қоғамдық тәртіпті, азаматтардың денсаулығы мен қоғамның адамгершілік болмысын сақтау мақсатында шектелуі мүмкін.

Яғни, дін мемлекет ісіне араласпайды. Халықаралық шарттарды жасасуда, заңдарды қабылдауда, оқыту жүйесінде, әскер саласында, экономикада және басқада ықпалы болмайды. Бізде діндер өте көп, сонымен бірге сенімдер де жеткілікті. Оларды мемлекеттік басқару істерінен бөліп ұстау арқылы, қандай да бір теократиялық жолға түсуден бойды алшақ ұстау көріністерін байқауға болады. Рационалды шешім ғой.

Адамдар түрлі сенімді ұстануы мүмкін. Түрлі дінге сенеді. Кейбірі мүлде ештеңеге сенбейді. Әркімнің өз еркі. Бұл тұрғыдан ешкімге қысым болмауы қажет (егер ұстанымы радикалды, лаңкестік көзқараста болмаса). Ал жеке ұстаным мемлекеттік бағытты анықтамауы тиіс.

Трамп Ирандағы Минаб қалашығында 160-тан астам оқушының қаза табуына Иран әскері кінәлі деген пікір айтты.

«Біздің ойымызша бұл әрекетті ирандықтар жасады. Өздеріңіз жақсы білетіндей, олардың снарядтары дәл тимейді, қарулары дәлдіктен жұрдай», - дейді ол. Ол бұл іске қатысты тексеріс жүріп жатқанын айтты.

Қорғаныс (Соғыс) министрі Хегсет «Бейбіт халықты қыратын тек Иран билігі» деп пікір білдірді.