«شاخص آزادی اقتصادی» بنیاد هریتیج (Index of Economic Freedom) که از سال ۱۹۹۵ منتشر می‌شود، بررسی می‌کند افراد و بنگاه‌ها تا چه اندازه امکان فعالیت اقتصادی، مالکیت، تجارت و سرمایه‌گذاری در محیطی با قواعد قابل‌اتکا دارند. این شاخص، سنجه آزادی سیاسی یا دموکراسی نیست.

شاخص بر پایه ۱۲ مؤلفه در چهار محور محاسبه می‌شود:

حاکمیت قانون: حقوق مالکیت، اثربخشی دستگاه قضایی، سلامت و پاکدستی
اندازه دولت: بار مالیاتی، مخارج دولت، سلامت مالی دولت
کارایی مقررات: آزادی کسب‌وکار، آزادی بازار کار، آزادی پولی
باز بودن بازارها: آزادی تجارت، آزادی سرمایه‌گذاری، آزادی مالی

هر مؤلفه از صفر تا ۱۰۰ امتیاز می‌گیرد و امتیاز کل، میانگین ساده آن‌ها با وزن یکسان است؛ امتیاز بیشتر، به معنای آزادی اقتصادی بیشتر در چارچوب تعریف هریتیج است.

کشور ایران با نمره ۴۱٫۸ از صد، در جایگاه ۱۶۹ از ۱۸۴ کشور قرار دارد؛ پایین‌تر از اتیوپی، پاکستان، میانمار و ترکمنستان.

📱 سایت | تلگرام | بله | اینستاگرام

آمریکا در ادامه کارزار فشار اقتصادی، شرکت راه‌آهن، رجا و شرکت حمل‌ونقل ریلی را همراه با مجموعه‌هایی از صنایع خودرو و فلزات و تأمین‌کنندگان خارجی آن‌ها تحریم کرده است. این اقدام در امتداد «عملیات طرد اقتصادی»، اعلام‌شده در ۲ شهریور ۱۴۰۵، مسیرهای زمینی جایگزین حمل‌ونقل دریایی را هدف می‌گیرد؛ مسیرهایی که پس از محاصره بنادر، اهمیت بیشتری یافته‌اند.

اثر عملی این تحریم‌ها هنوز روشن نیست. دبیر انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل ریلی معتقد است دولتی بودن راه‌آهن کشورهای همسایه و ماهیت بین‌دولتی همکاری‌ها ممکن است شدت اثرگذاری را محدود کند؛ بااین‌حال، اقدامات پیشگیرانه برای کاهش اختلال ضروری است.

شبکه ریلی ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۰ میلیارد تن‌کیلومتر بار جابه‌جا کرده است. اما بار صادراتی و وارداتی ریلی، از ۱۳ میلیون تن در سال ۱۴۰۰ به ۲٫۷ میلیون تن در سال ۱۴۰۳ کاهش یافته است.

بااین‌حال، ریل امکان جایگزینی سریع دریا را ندارد. ظرفیت رسمی ریلی حدود ۴۶ میلیون تن، در برابر ظرفیت ۲۳۵ میلیون تنی بنادر جنوب است. هر قطار باری معمولاً ۲۵۰۰ تا ۳۰۰۰ تن حمل می‌کند، درحالی‌که میانگین بار کشتی‌های مورد اشاره حدود ۷۰ هزار تن است. به‌طور مثال، اعزام روزانه یک قطار در مسیر ایران-چین، ظرفیت سالانه‌ای نزدیک به یک میلیون تن ایجاد می‌کند.

کمبود لکوموتیو، تفاوت عرض خطوط ریلی در مرزها و ضعف اتصال حلقه‌های حمل، انبارداری و توزیع، هزینه و زمان تجارت را افزایش می‌دهند. جمع‌بندی گزارش این است که تحریم‌های تازه، در کنار محدودیت‌های دریایی، فشار بر تجارت ایران را بیشتر می‌کنند؛ اما نبود نظام لجستیک یکپارچه نیز مانع بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت مسیرهای زمینی است.

منبع: دنیای اقتصاد

📱 سایت | تلگرام | بله | اینستاگرام