ा हाच नियम अनंत अंतरावरून येणाऱ्या आकाशगंगेच्या प्रकाशाला लागू होतो.
खूप लांबून पृथ्वीवर येणारा हा प्रकाश आपल्याला खूप काही सांगतो. अमुक एका आकाशगंगे कडून येणारा प्रकाश कोणत्या रंगाचा आहे यावरून आपण त्या आकाशगंगेच्या तपमानाचा अंदाज बांधू शकतो. जर समजा तो लाल रंगाचा असेल तर त्या आकाशगंगेतले तारे हे त्यामानाने थंड आहेत. समजा निळ्या रंगाचा असेल तर त्यातील तारे प्रचंड गरम आहेत. ज्या पद्धतीच्या ताऱ्यांचे वर्चस्व त्या आकाशगंगेत असेल त्या पद्धतीचा रंगाचा प्रकाश आपल्याकडे पोहचतो. प्रकाशाच्या रंगावरून आपण ठामपणे सांगू शकतो की या आकाशगंगेत गरम ताऱ्यांचे किंवा थंड ताऱ्यांचे वर्चस्व आहे. एकदा का आपल्याला हे कळालं की किती गरम तारे आहेत आणि त्या आकाशगंगेचा खडबडीत / गुळगुळीतपणा किती आहे की आपण गणित करू शकतो की असे किती तारे त्या आकाशगंगेत असतील आणि ते किती प्रकाश निर्माण करू शकतात.
एकदा का आपल्याला कळालं की किती प्रकाश एखाद्या आकाशगंगेत त्यात असलेल्या ताऱ्यांमुळे निर्माण व्हायला हवा की पुढचं काम अतिशय सोप्प असते. कारण या आकाशगंगे कडून येणाऱ्या प्रकाशाची तीव्रता आपण मोजली की वर सांगितलं तसं आपण सहज ती किती लांब असेल याच गणित करू शकतो. जस वर सांगितलं (प्रकाशाची तीव्रता नऊ पट कमी आहे म्हणजे मी तिच्यापासून तीन पावलं लांब आहे.) वैज्ञानिक या दूरवरून येणाऱ्या प्रकाशाच्या रंगाच त्यात लपलेल्या माहितीच आकलन करून अगदी अचूकतेने त्या प्रकाशाच्या स्रोताचे पृथ्वीपासूनच्या अंतराचे गणित करू शकतात. (इकडे अचूकता ही प्रकाशवर्षात असते. त्यामुळे कित्येक करोडो किलोमीटर त्यात तफावत असू शकते हे पण आपण ध्यानात ठेवलं पाहीजे.)
आता प्रश्न असा आहे की या अंतराच्या गणिताचं आपल्याला काय महत्व आहे? तर अंतरामुळेच आपल्याला खूप काही गोष्टी कळतात. त्या आकाशगंगेच स्वरूप, विश्वाची उत्पत्ती, कृष्णविवर, डार्क मॅटर, डार्क एनर्जी ते अगदी आपण किती भूतकाळात बघत आहोत याचा अंदाज सुद्धा आपण त्यावरून बंधू शकतो. आपल्याकडे आज आलेला प्रकाश हा अनेकदा पृथ्वी ची निर्मिती होण्याअगोदर त्याच्या स्रोताकडून निघालेला असतो. आपण अक्षरशः लाखो, करोडो, अब्ज वर्ष भूतकाळात जाऊन काय सुरु होतं याचा अभ्यास करू शकतो. यातून आपण पुढे काय झालं असेल? विश्व म्हणजे नक्की काय? त्याची सिमारेषा काय? अनेक साऱ्या गूढ प्रश्नांची उत्तर शोधू शकतो. त्यामुळेच अंतराचे हे गणित मानवाच्या तांत्रिक प्रगतीमधील एक महत्वाचा टप्पा आहे. या सर्व गोष्टींचा शोध घेणाऱ्या आणि त्यातून अनेक प्रश्नांची उकल करणाऱ्या अनेक अनाम वैज्ञानिकांना माझा नमस्कार.
समाप्त.
फोटो स्त्रोत :- गुगल (पहिल्या फोटोत कश्या पद्धतीने अंतर बदलल्या नंतर एखाद्या इमेज मधील पिक्सेल दिसतात . दुसऱ्या फोटोत मेणबत्ती च्या प्रकाशातील रंग)
सूचना :- ह्या पोस्टमधील शब्दांकन (विनीत वर्तक ©) कॉपीराईट आहे.
https://vartakvinit.blogspot.com/2021/07/blog-post_27.html
खूप लांबून पृथ्वीवर येणारा हा प्रकाश आपल्याला खूप काही सांगतो. अमुक एका आकाशगंगे कडून येणारा प्रकाश कोणत्या रंगाचा आहे यावरून आपण त्या आकाशगंगेच्या तपमानाचा अंदाज बांधू शकतो. जर समजा तो लाल रंगाचा असेल तर त्या आकाशगंगेतले तारे हे त्यामानाने थंड आहेत. समजा निळ्या रंगाचा असेल तर त्यातील तारे प्रचंड गरम आहेत. ज्या पद्धतीच्या ताऱ्यांचे वर्चस्व त्या आकाशगंगेत असेल त्या पद्धतीचा रंगाचा प्रकाश आपल्याकडे पोहचतो. प्रकाशाच्या रंगावरून आपण ठामपणे सांगू शकतो की या आकाशगंगेत गरम ताऱ्यांचे किंवा थंड ताऱ्यांचे वर्चस्व आहे. एकदा का आपल्याला हे कळालं की किती गरम तारे आहेत आणि त्या आकाशगंगेचा खडबडीत / गुळगुळीतपणा किती आहे की आपण गणित करू शकतो की असे किती तारे त्या आकाशगंगेत असतील आणि ते किती प्रकाश निर्माण करू शकतात.
एकदा का आपल्याला कळालं की किती प्रकाश एखाद्या आकाशगंगेत त्यात असलेल्या ताऱ्यांमुळे निर्माण व्हायला हवा की पुढचं काम अतिशय सोप्प असते. कारण या आकाशगंगे कडून येणाऱ्या प्रकाशाची तीव्रता आपण मोजली की वर सांगितलं तसं आपण सहज ती किती लांब असेल याच गणित करू शकतो. जस वर सांगितलं (प्रकाशाची तीव्रता नऊ पट कमी आहे म्हणजे मी तिच्यापासून तीन पावलं लांब आहे.) वैज्ञानिक या दूरवरून येणाऱ्या प्रकाशाच्या रंगाच त्यात लपलेल्या माहितीच आकलन करून अगदी अचूकतेने त्या प्रकाशाच्या स्रोताचे पृथ्वीपासूनच्या अंतराचे गणित करू शकतात. (इकडे अचूकता ही प्रकाशवर्षात असते. त्यामुळे कित्येक करोडो किलोमीटर त्यात तफावत असू शकते हे पण आपण ध्यानात ठेवलं पाहीजे.)
आता प्रश्न असा आहे की या अंतराच्या गणिताचं आपल्याला काय महत्व आहे? तर अंतरामुळेच आपल्याला खूप काही गोष्टी कळतात. त्या आकाशगंगेच स्वरूप, विश्वाची उत्पत्ती, कृष्णविवर, डार्क मॅटर, डार्क एनर्जी ते अगदी आपण किती भूतकाळात बघत आहोत याचा अंदाज सुद्धा आपण त्यावरून बंधू शकतो. आपल्याकडे आज आलेला प्रकाश हा अनेकदा पृथ्वी ची निर्मिती होण्याअगोदर त्याच्या स्रोताकडून निघालेला असतो. आपण अक्षरशः लाखो, करोडो, अब्ज वर्ष भूतकाळात जाऊन काय सुरु होतं याचा अभ्यास करू शकतो. यातून आपण पुढे काय झालं असेल? विश्व म्हणजे नक्की काय? त्याची सिमारेषा काय? अनेक साऱ्या गूढ प्रश्नांची उत्तर शोधू शकतो. त्यामुळेच अंतराचे हे गणित मानवाच्या तांत्रिक प्रगतीमधील एक महत्वाचा टप्पा आहे. या सर्व गोष्टींचा शोध घेणाऱ्या आणि त्यातून अनेक प्रश्नांची उकल करणाऱ्या अनेक अनाम वैज्ञानिकांना माझा नमस्कार.
समाप्त.
फोटो स्त्रोत :- गुगल (पहिल्या फोटोत कश्या पद्धतीने अंतर बदलल्या नंतर एखाद्या इमेज मधील पिक्सेल दिसतात . दुसऱ्या फोटोत मेणबत्ती च्या प्रकाशातील रंग)
सूचना :- ह्या पोस्टमधील शब्दांकन (विनीत वर्तक ©) कॉपीराईट आहे.
https://vartakvinit.blogspot.com/2021/07/blog-post_27.html
Blogspot
अंतरांचं गणित (भाग २)... विनीत वर्तक ©
अंतरांचं गणित (भाग २)... विनीत वर्तक © मागच्या भागात आपण बघितलं की कश्या पद्धतीने त्रिकोणमिती पॅरलॅक्स' (Trigonometric Parallax) ही पद्धत ...
⭕️♦️‘शासनाच्या सर्व विभागांनी रिक्त पदांचा प्रस्ताव १५ ऑगस्टपर्यंत एमपीएससी’कडे पाठविण्याचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे निर्देश...
*‘एमपीएसएसी’च्या भरती प्रक्रियेचा मार्ग मोकळा;विशेष बाब म्हणून ४ मे आणि २४ जून २०२१ च्या शासन निर्णयातून पद भरतीसाठी सूट*
*उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखालील बैठकीत निर्णय*
मुंबई, दि. २८ जुलै - महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत भरण्यात येणाऱ्या राज्य शासनाच्या विविध विभागांतील रिक्त पदांपैकी उपसमितीने परवानगी दिलेल्या रिक्त पदांसह, उच्चस्तरीय सचिव समितीने मंजूर केलेल्या आकृतिबंधातील पदे भरण्यासाठी विशेष बाब म्हणून दिनांक ४ मे २०२१ आणि दिनांक २४ जून २०२१ च्या शासन निर्णयातून सूट देण्यात यावी. ही पदे भरताना न्यायालयाच्या सर्व निकालांचा विचार करुन कोणत्याही घटकांवर अन्याय होणार नाही याची काळजी घ्यावी. ही रिक्त पदे भरण्यासाठी दिनांक १५ ऑगस्टपर्यंत ‘एमपीएससी’कडे संबंधित विभागांनी प्रस्ताव पाठविण्याचे निर्देश उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी आज दिले.
मंत्रालयातील उपमुख्यमंत्री कार्यालयातील समिती सभागृहात राज्य शासनातील एमपीएससीकडील पदांच्या भरतीचा आढावा घेण्यासाठी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखालील बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते.
बैठकीला सामान्य प्रशासन विभागाचे राज्यमंत्री दत्तात्रय भरणे, सामान्य प्रशासन विभागाच्या अप्पर मुख्य सचिव सुजाता सौनिक, लेखा व कोषागार विभागाचे प्रधान सचिव नितीन गद्रे, विधी व न्याय विभागाचे प्रधान सचिव नीरज धोटे, महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग मुंबईच्या सचिव स्वाती म्हसे-पाटील आदी उपस्थित होते.
‘कोरोना’च्या संकटामुळे केवळ सार्वजनिक आरोग्य आणि वैद्यकीय शिक्षण विभागातील पदांच्या भरतीला मंजूरी देण्यात आली आहे. दिनांक ४ मे २०२१ आणि दिनांक २४ जून २०२१ च्या शासननिर्णयानुसार राज्यातील इतर विभागातील रिक्त पदांच्या भरती प्रक्रियेला निर्बंध लावण्यात आले होते. मात्र विशेष बाब म्हणून महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत भरण्यात येणाऱ्या राज्य शासनातील विविध विभागांतील रिक्त असणाऱ्या पदांपैकी उपसमितीने परवानगी दिलेल्या रिक्त पदासह उच्चस्तरीय सचिव समितीने मंजूर केलेल्या आकृतिबंधातील पदे भरण्यासाठी विशेष बाब म्हणून दिनांक ४ मे २०२१ आणि दिनांक २४ जून २०२१ च्या शासन निर्णयातून सूट देण्याचे निर्देश उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिले. ही पदे भरताना न्यायालयाच्या सर्व निकालांचा विचार करुन राज्यातील कोणत्याही घटकांवर अन्याय होणार नाही याची काळजी घेण्याच्या सूचना त्यांनी दिल्या.ही रिक्त पदे भरण्यासाठी दिनांक १५ ऑगस्टपर्यंत संबंधित विभागांनी ‘एमपीएससी’कडे रिक्तपदांचा प्रस्ताव पाठविण्याचे निर्देश उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिले. त्यामुळे ‘एमपीएससी’ ची रिक्त पदे भरण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
*‘एमपीएसएसी’च्या भरती प्रक्रियेचा मार्ग मोकळा;विशेष बाब म्हणून ४ मे आणि २४ जून २०२१ च्या शासन निर्णयातून पद भरतीसाठी सूट*
*उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखालील बैठकीत निर्णय*
मुंबई, दि. २८ जुलै - महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत भरण्यात येणाऱ्या राज्य शासनाच्या विविध विभागांतील रिक्त पदांपैकी उपसमितीने परवानगी दिलेल्या रिक्त पदांसह, उच्चस्तरीय सचिव समितीने मंजूर केलेल्या आकृतिबंधातील पदे भरण्यासाठी विशेष बाब म्हणून दिनांक ४ मे २०२१ आणि दिनांक २४ जून २०२१ च्या शासन निर्णयातून सूट देण्यात यावी. ही पदे भरताना न्यायालयाच्या सर्व निकालांचा विचार करुन कोणत्याही घटकांवर अन्याय होणार नाही याची काळजी घ्यावी. ही रिक्त पदे भरण्यासाठी दिनांक १५ ऑगस्टपर्यंत ‘एमपीएससी’कडे संबंधित विभागांनी प्रस्ताव पाठविण्याचे निर्देश उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी आज दिले.
मंत्रालयातील उपमुख्यमंत्री कार्यालयातील समिती सभागृहात राज्य शासनातील एमपीएससीकडील पदांच्या भरतीचा आढावा घेण्यासाठी उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अध्यक्षतेखालील बैठकीचे आयोजन करण्यात आले होते.
बैठकीला सामान्य प्रशासन विभागाचे राज्यमंत्री दत्तात्रय भरणे, सामान्य प्रशासन विभागाच्या अप्पर मुख्य सचिव सुजाता सौनिक, लेखा व कोषागार विभागाचे प्रधान सचिव नितीन गद्रे, विधी व न्याय विभागाचे प्रधान सचिव नीरज धोटे, महाराष्ट्र लोकसेवा आयोग मुंबईच्या सचिव स्वाती म्हसे-पाटील आदी उपस्थित होते.
‘कोरोना’च्या संकटामुळे केवळ सार्वजनिक आरोग्य आणि वैद्यकीय शिक्षण विभागातील पदांच्या भरतीला मंजूरी देण्यात आली आहे. दिनांक ४ मे २०२१ आणि दिनांक २४ जून २०२१ च्या शासननिर्णयानुसार राज्यातील इतर विभागातील रिक्त पदांच्या भरती प्रक्रियेला निर्बंध लावण्यात आले होते. मात्र विशेष बाब म्हणून महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगामार्फत भरण्यात येणाऱ्या राज्य शासनातील विविध विभागांतील रिक्त असणाऱ्या पदांपैकी उपसमितीने परवानगी दिलेल्या रिक्त पदासह उच्चस्तरीय सचिव समितीने मंजूर केलेल्या आकृतिबंधातील पदे भरण्यासाठी विशेष बाब म्हणून दिनांक ४ मे २०२१ आणि दिनांक २४ जून २०२१ च्या शासन निर्णयातून सूट देण्याचे निर्देश उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिले. ही पदे भरताना न्यायालयाच्या सर्व निकालांचा विचार करुन राज्यातील कोणत्याही घटकांवर अन्याय होणार नाही याची काळजी घेण्याच्या सूचना त्यांनी दिल्या.ही रिक्त पदे भरण्यासाठी दिनांक १५ ऑगस्टपर्यंत संबंधित विभागांनी ‘एमपीएससी’कडे रिक्तपदांचा प्रस्ताव पाठविण्याचे निर्देश उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांनी दिले. त्यामुळे ‘एमपीएससी’ ची रिक्त पदे भरण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे.
हा फोटो बघितला आणि क्षणभर थबकलो.
ना कोणता हार, ना कोणता बँडबाजा, ना शॅम्पेन च्या बॉटल, ना फटाक्यांची आतषबाजी, ना ढोल ताशे, ना घराला रंगरंगोटी आणि ना काही सजावट...
दर चार वर्षांनी होणाऱ्या जगातील सगळ्यात मोठ्या ऑलम्पिक स्पर्धेत देशाला पहिलं पदक जिंकून देणारी मिराबाई चानू आज किती साधेपणाने आपल्या घरच्यांसोबत आपलं यश साजरं करत आहे.
आपल्याच घरच्यांसोबत घरी बनवलेलं साधं अन्न खाताना कोणताही गर्वाचा किंवा देशासाठी इतकी मोठी कामगिरी केल्याचा लवलेश नाही. भारतीय सेनेत सैनिक असणाऱ्या आपल्या भावासोबत केलेलं जमिनीवर पाटावर बसून केलेलं जेवण आणि घरातील साधेपणा परिस्थितीची संपूर्ण कल्पना आपल्याला देऊन जातो.
अश्या प्रतिकूल परिस्थितीतून भारतासाठी पदक जिंकणाऱ्या मिराबाई चानू ला माझा सॅल्यूट.
जय हिंद!!!
फोटो स्रोत :- गुगल
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=10158733550034794&id=786749793
ना कोणता हार, ना कोणता बँडबाजा, ना शॅम्पेन च्या बॉटल, ना फटाक्यांची आतषबाजी, ना ढोल ताशे, ना घराला रंगरंगोटी आणि ना काही सजावट...
दर चार वर्षांनी होणाऱ्या जगातील सगळ्यात मोठ्या ऑलम्पिक स्पर्धेत देशाला पहिलं पदक जिंकून देणारी मिराबाई चानू आज किती साधेपणाने आपल्या घरच्यांसोबत आपलं यश साजरं करत आहे.
आपल्याच घरच्यांसोबत घरी बनवलेलं साधं अन्न खाताना कोणताही गर्वाचा किंवा देशासाठी इतकी मोठी कामगिरी केल्याचा लवलेश नाही. भारतीय सेनेत सैनिक असणाऱ्या आपल्या भावासोबत केलेलं जमिनीवर पाटावर बसून केलेलं जेवण आणि घरातील साधेपणा परिस्थितीची संपूर्ण कल्पना आपल्याला देऊन जातो.
अश्या प्रतिकूल परिस्थितीतून भारतासाठी पदक जिंकणाऱ्या मिराबाई चानू ला माझा सॅल्यूट.
जय हिंद!!!
फोटो स्रोत :- गुगल
https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=10158733550034794&id=786749793
Facebook
Log in or sign up to view
See posts, photos and more on Facebook.
Forwarded from K'Sagar Publications
*महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा २०२१ चे आयोजन १० ऑक्टोबर २०२१ रोजी होणार ; अर्ज करण्याची अंतिम मुदत २५ ऑगस्ट २०२१*
पुणे : महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेने महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा २०२१ जाहीर केली आहे. यंदा MAHATET 2021 परीक्षा १० ऑक्टोबर २०२१ रोजी होणार असून त्यासाठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत २५ ऑगस्ट २०२१ आहे. त्याचप्रमाणे राज्यात रिक्त असणाऱ्या शिक्षकांच्या ४० हजार पदांसाठी TAIT परीक्षासुद्धा घेतली जाण्याची मागणी विद्यार्थ्यांकडून शासनाकडे वारंवार केली जात आहे. इयत्ता १ ली ते ८ वी पर्यंत शिक्षक होण्यासाठी सर्व शाळांमध्ये टीईटी परीक्षा उत्तीर्ण होणे अनिवार्य आहे.
MAHATET 2021 परीक्षेशी संबंधित सर्व माहिती, ऑनलाईन अर्ज करण्याबाबतच्या सूचना महाराष्ट राज्य परीक्षा परिषदेच्या https://mahatet.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. टीईटी परीक्षा पेपर १ व २ साठीचे वेळापत्रक, परीक्षा फीस, अभ्यासक्रम, प्रश्नपत्रिका आराखडा व संदर्भ पुस्तके यांची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे.
*MAHA TET 2021 वेळापत्रक*
१.ऑनलाईन अर्ज व शुल्क भरण्याचा कालावधी – ३ ऑगस्ट २०२१ ते २५ ऑगस्ट २०२१
२. प्रवेशपत्र ऑनलाईन प्रिंट काढणे – २५ सप्टेंबर २०२१ ते १० ऑक्टोबर २०२१
३. टीईटी पेपर १ दिनांक व वेळ - १० ऑक्टोबर २०२१ वेळ सकाळी १०.३० ते १.००
४. टीईटी पेपर २ दिनांक व वेळ - १० ऑक्टोबर २०२१ वेळ दुपारी २.०० ते ४.३०
*परीक्षा शुल्क*
१. सर्वसाधारण, इ.मा.व., वि.मा.प्र. व वि.जा. / भ.ज. - ५०० रुपये (फक्त पेपर १ / २ ) / ८०० रुपये (दोन्ही पेपर)
२. अनु.जाती, अनु.जमाती व दिव्यांग - २५० रुपये (फक्त पेपर १ / २ ) / ४०० रुपये (दोन्ही पेपर )
*MAHA TET परीक्षा 2021 प्रश्नपत्रिका आराखडा,अभ्यासक्रम व तयारी*
*(1)TET पेपर 1 अभ्यासक्रम, तयारीची दिशा व उपयुक्त संदर्भ पुस्तक*
*१.बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र(30 गुण)*
यामध्ये बालकांच्या मानसशास्त्रावर आधारित 6 ते 11 वर्षे वयोगटाशी संबंधित प्रश्न विचारले जातात. यात अध्ययन, अध्यापन, विशेष बालकांच्या गरजा, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये व शैक्षणिक मूल्यमापन यावर आधारित प्रश्नांचा समावेश होतो.
*महत्वाचे संदर्भ पुस्तक*
१.संपूर्ण बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र- डॉ.शशिकांत अन्नदाते(सहावी आवृत्ती),के सागर पब्लिकेशन्स, पुणे
*2.मराठी भाषा(30 गुण)*
यामध्ये मराठी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के'सागर/बाळासाहेब शिंदे/डॉ.आशालता गुट्टे/विनायक घायाळ
*3.इंग्रजी व्याकरण(30 गुण)*
यामध्ये इंग्रजी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के सागर/बाळासाहेब शिंदे
*4.गणित (30 गुण)*
यामध्ये विविध गणितीय घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
नितीन महाले/शांताराम अहिरे/ सतीश वसे
*5.परिसर अभ्यास (30 गुण)*
यामध्ये परिसर अभ्यास,विज्ञान,भूगोल, इतिहास,नागरिकशास्त्र पाठ्यपुस्तकांवर आधारित बेसिक प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
१.पाचवी ते दहावीची संबंधित विषयाची पाठ्यपुस्तके/प्रा.अनिल कोलते/विनायक घायाळ
*घटकांच्या एकत्रित तयारीसाठी अत्यंत उपयुक्त संदर्भ*
TET पेपर पहिला व दुसरा संपूर्ण मार्गदर्शक - के'सागर (चौथी आवृत्ती)
*परीक्षभिमुख दृष्टीकोनासाठी मागील प्रश्नपत्रिका व प्रश्नपत्रिका सराव अत्यंत आवश्यक*
TET पेपर एकच्या अभ्यासक्रमाची व्याप्ती व अभ्यासाचा परीक्षाभिमुख दृष्टीकोन विकसित होण्यासाठी मागील प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण करणे, प्रश्नपत्रिका निर्धारित वेळेत सोडविण्याचा सराव करणे अत्यंत महत्वाचे आहे. 2013 ते 2019 पर्यंत TET परीक्षा 6 वेळा आयोजित करण्यात आली होती, या परीक्षेच्या 6 प्रश्नपत्रिका समजून घेऊन अभ्यासास सुरवात केल्यास परीक्षभिमुख अभ्यास होईल, तसेच परीक्षेसाठी कोणते घटक महत्वाचे आहे, ते लक्षात येईल.
*प्रश्नपत्रिका महत्वाचे संदर्भ पुस्तक*
TET पेपर पहिला सराव प्रश्नपत्रिका व TET परीक्षेच्या 2013 ते 2019 च्या मागील 6 प्रश्नपत्रिका संग्रह उत्तरांसह - डॉ.शशिकांत अन्नदाते,के'सागर पब्लिकेशन्स,पुणे
पुणे : महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेने महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा २०२१ जाहीर केली आहे. यंदा MAHATET 2021 परीक्षा १० ऑक्टोबर २०२१ रोजी होणार असून त्यासाठी अर्ज करण्याची अंतिम मुदत २५ ऑगस्ट २०२१ आहे. त्याचप्रमाणे राज्यात रिक्त असणाऱ्या शिक्षकांच्या ४० हजार पदांसाठी TAIT परीक्षासुद्धा घेतली जाण्याची मागणी विद्यार्थ्यांकडून शासनाकडे वारंवार केली जात आहे. इयत्ता १ ली ते ८ वी पर्यंत शिक्षक होण्यासाठी सर्व शाळांमध्ये टीईटी परीक्षा उत्तीर्ण होणे अनिवार्य आहे.
MAHATET 2021 परीक्षेशी संबंधित सर्व माहिती, ऑनलाईन अर्ज करण्याबाबतच्या सूचना महाराष्ट राज्य परीक्षा परिषदेच्या https://mahatet.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे. टीईटी परीक्षा पेपर १ व २ साठीचे वेळापत्रक, परीक्षा फीस, अभ्यासक्रम, प्रश्नपत्रिका आराखडा व संदर्भ पुस्तके यांची माहिती पुढीलप्रमाणे आहे.
*MAHA TET 2021 वेळापत्रक*
१.ऑनलाईन अर्ज व शुल्क भरण्याचा कालावधी – ३ ऑगस्ट २०२१ ते २५ ऑगस्ट २०२१
२. प्रवेशपत्र ऑनलाईन प्रिंट काढणे – २५ सप्टेंबर २०२१ ते १० ऑक्टोबर २०२१
३. टीईटी पेपर १ दिनांक व वेळ - १० ऑक्टोबर २०२१ वेळ सकाळी १०.३० ते १.००
४. टीईटी पेपर २ दिनांक व वेळ - १० ऑक्टोबर २०२१ वेळ दुपारी २.०० ते ४.३०
*परीक्षा शुल्क*
१. सर्वसाधारण, इ.मा.व., वि.मा.प्र. व वि.जा. / भ.ज. - ५०० रुपये (फक्त पेपर १ / २ ) / ८०० रुपये (दोन्ही पेपर)
२. अनु.जाती, अनु.जमाती व दिव्यांग - २५० रुपये (फक्त पेपर १ / २ ) / ४०० रुपये (दोन्ही पेपर )
*MAHA TET परीक्षा 2021 प्रश्नपत्रिका आराखडा,अभ्यासक्रम व तयारी*
*(1)TET पेपर 1 अभ्यासक्रम, तयारीची दिशा व उपयुक्त संदर्भ पुस्तक*
*१.बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र(30 गुण)*
यामध्ये बालकांच्या मानसशास्त्रावर आधारित 6 ते 11 वर्षे वयोगटाशी संबंधित प्रश्न विचारले जातात. यात अध्ययन, अध्यापन, विशेष बालकांच्या गरजा, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये व शैक्षणिक मूल्यमापन यावर आधारित प्रश्नांचा समावेश होतो.
*महत्वाचे संदर्भ पुस्तक*
१.संपूर्ण बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र- डॉ.शशिकांत अन्नदाते(सहावी आवृत्ती),के सागर पब्लिकेशन्स, पुणे
*2.मराठी भाषा(30 गुण)*
यामध्ये मराठी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के'सागर/बाळासाहेब शिंदे/डॉ.आशालता गुट्टे/विनायक घायाळ
*3.इंग्रजी व्याकरण(30 गुण)*
यामध्ये इंग्रजी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के सागर/बाळासाहेब शिंदे
*4.गणित (30 गुण)*
यामध्ये विविध गणितीय घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
नितीन महाले/शांताराम अहिरे/ सतीश वसे
*5.परिसर अभ्यास (30 गुण)*
यामध्ये परिसर अभ्यास,विज्ञान,भूगोल, इतिहास,नागरिकशास्त्र पाठ्यपुस्तकांवर आधारित बेसिक प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
१.पाचवी ते दहावीची संबंधित विषयाची पाठ्यपुस्तके/प्रा.अनिल कोलते/विनायक घायाळ
*घटकांच्या एकत्रित तयारीसाठी अत्यंत उपयुक्त संदर्भ*
TET पेपर पहिला व दुसरा संपूर्ण मार्गदर्शक - के'सागर (चौथी आवृत्ती)
*परीक्षभिमुख दृष्टीकोनासाठी मागील प्रश्नपत्रिका व प्रश्नपत्रिका सराव अत्यंत आवश्यक*
TET पेपर एकच्या अभ्यासक्रमाची व्याप्ती व अभ्यासाचा परीक्षाभिमुख दृष्टीकोन विकसित होण्यासाठी मागील प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण करणे, प्रश्नपत्रिका निर्धारित वेळेत सोडविण्याचा सराव करणे अत्यंत महत्वाचे आहे. 2013 ते 2019 पर्यंत TET परीक्षा 6 वेळा आयोजित करण्यात आली होती, या परीक्षेच्या 6 प्रश्नपत्रिका समजून घेऊन अभ्यासास सुरवात केल्यास परीक्षभिमुख अभ्यास होईल, तसेच परीक्षेसाठी कोणते घटक महत्वाचे आहे, ते लक्षात येईल.
*प्रश्नपत्रिका महत्वाचे संदर्भ पुस्तक*
TET पेपर पहिला सराव प्रश्नपत्रिका व TET परीक्षेच्या 2013 ते 2019 च्या मागील 6 प्रश्नपत्रिका संग्रह उत्तरांसह - डॉ.शशिकांत अन्नदाते,के'सागर पब्लिकेशन्स,पुणे
Forwarded from K'Sagar Publications
*(2)TET पेपर 2 अभ्यासक्रम,तयारीची दिशा व उपयुक्त संदर्भ पुस्तक*
*१.बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र(30 गुण)*
यामध्ये बालकांच्या मानसशास्त्रावर आधारित 11 ते 14 वर्षे वयोगटाशी संबंधित प्रश्न विचारले जातात. यात अध्ययन, अध्यापन,विशेष बालकांच्या गरजा, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये व शैक्षणिक मूल्यमापन यावर आधारित प्रश्नांचा समावेश होतो.
*महत्वाचे संदर्भ पुस्तक*
१.संपूर्ण बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र- डॉ.शशिकांत अन्नदाते(सहावी आवृत्ती),के' सागर पब्लिकेशन्स, पुणे
*2.मराठी भाषा(30 गुण)*
यामध्ये मराठी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के सागर/बाळासाहेब शिंदे/ डॉ.आशालता गुट्टे/विनायक घायाळ
*3.इंग्रजी व्याकरण(30 गुण)*
यामध्ये इंग्रजी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के सागर/बाळासाहेब शिंदे
*4.गणित व विज्ञान (60 गुण)*
यामध्ये गणितासाठी 30 व विज्ञान साठी 30 गुण आहेत.
4.1- गणित (30 गुण)
यामध्ये विविध गणितीय घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*संदर्भ पुस्तके*
नितीन महाले/शांताराम अहिरे/सतीश वसे
4.2- विज्ञान (30 गुण) विज्ञान विषयात भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र व आरोग्यशास्त्र यावरील मूलभूत संकल्पनांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
प्रा.अनिल कोलते/कविता भालेराव/विनायक घायाळ
*5.सामाजिकशास्त्र इतिहास व भूगोल (60 गुण)*
5.1- इतिहास (30 गुण)
इतिहासात प्राचीन, मध्ययुगीन व आधुनिक भारत यावर आधारित मूलभूत प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
१.पाचवी ते बारावी शालेय इतिहास पाठ्यपुस्तके
5.2 - भूगोल.(30 गुण)
भूगोल विषयात महाराष्ट्राचा भूगोल, भारताचा भूगोल , जगाचा भूगोलचे बेसिक प्रश्न विचारले जातात.
*संदर्भ पुस्तके*
१.इयत्ता पाचवी ते बारावी भूगोल विषयाची पाठ्यपुस्तके
*TET पेपर दोन साठी सराव प्रश्नपत्रिका महत्त्वाचा संदर्भ*
१.TET सराव प्रश्नपत्रिका पेपर दुसरा (मागील प्रश्नपत्रिकांसह)- विनायक घायाळ व विद्या देशपांडे, के सागर पब्लिकेशन्स,पुणे
*टीईटी परीक्षा तयारी महत्वाच्या बाबी*
★ बेसिक संदर्भ पुस्तके वाचण्यावर भर द्यावा.
★मागील टीईटी पेपर एक व पेपर दोनच्या मागील प्रश्नपत्रिका बघून अभ्यासाची स्ट्रॅटेजी तयार करा.
★टीईटी परीक्षेत 90 प्लस गुण मिळवण्याच्या हेतूने प्रामाणिकपणे अभ्यास करा.
★वेळेचा अपव्यय करणाऱ्या सर्व बाबींपासून दूर रहावे.
★बालमानसशास्त्र विषय चांगला समजून घेतल्यास व वस्तुनिष्ठ प्रश्न सोडवण्याचा सराव केल्यास दोन्ही पेपरमध्ये अधिक गुण मिळवता येतील.
★परीक्षेसाठी घटकनिहाय संदर्भ पुस्तके वाचावीत.
★इतिहास, भूगोल, विज्ञान व गणित विषयांची पाचवी ते दहावी पर्यंतची पाठ्यपुस्तके वाचावीत.
★शक्य असल्यास नोट्स काढा/पाठ्यपुस्तकातीळ महत्वाच्या मुद्यांना अंडरलाइन करा.
★प्रश्नपत्रिका निर्धारित वेळेत सोडविण्याचा सराव करावा.
★टीईटी परीक्षा होईपर्यंत फेसबुक, व्हाट्सप पासून दूर राहिल्यास बराच अभ्यासक्रम कव्हर होईल.
★परीक्षेला सकारात्मकतेने "टीईटी पास होणारच" या आत्मविश्वासाने सामोरे जा.
*Best of luck*
*#आपल्या एका share करण्याने गरजू विद्यार्थ्यांना योग्य माहिती व मार्गदर्शन मिळेल#*
*१.बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र(30 गुण)*
यामध्ये बालकांच्या मानसशास्त्रावर आधारित 11 ते 14 वर्षे वयोगटाशी संबंधित प्रश्न विचारले जातात. यात अध्ययन, अध्यापन,विशेष बालकांच्या गरजा, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये व शैक्षणिक मूल्यमापन यावर आधारित प्रश्नांचा समावेश होतो.
*महत्वाचे संदर्भ पुस्तक*
१.संपूर्ण बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र- डॉ.शशिकांत अन्नदाते(सहावी आवृत्ती),के' सागर पब्लिकेशन्स, पुणे
*2.मराठी भाषा(30 गुण)*
यामध्ये मराठी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के सागर/बाळासाहेब शिंदे/ डॉ.आशालता गुट्टे/विनायक घायाळ
*3.इंग्रजी व्याकरण(30 गुण)*
यामध्ये इंग्रजी व्याकरण/उतारे/कविता/लेखक अशा विविध घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
के सागर/बाळासाहेब शिंदे
*4.गणित व विज्ञान (60 गुण)*
यामध्ये गणितासाठी 30 व विज्ञान साठी 30 गुण आहेत.
4.1- गणित (30 गुण)
यामध्ये विविध गणितीय घटकांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*संदर्भ पुस्तके*
नितीन महाले/शांताराम अहिरे/सतीश वसे
4.2- विज्ञान (30 गुण) विज्ञान विषयात भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र, जीवशास्त्र व आरोग्यशास्त्र यावरील मूलभूत संकल्पनांवर आधारित प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
प्रा.अनिल कोलते/कविता भालेराव/विनायक घायाळ
*5.सामाजिकशास्त्र इतिहास व भूगोल (60 गुण)*
5.1- इतिहास (30 गुण)
इतिहासात प्राचीन, मध्ययुगीन व आधुनिक भारत यावर आधारित मूलभूत प्रश्न विचारले जातात.
*महत्वाची संदर्भ पुस्तके*
१.पाचवी ते बारावी शालेय इतिहास पाठ्यपुस्तके
5.2 - भूगोल.(30 गुण)
भूगोल विषयात महाराष्ट्राचा भूगोल, भारताचा भूगोल , जगाचा भूगोलचे बेसिक प्रश्न विचारले जातात.
*संदर्भ पुस्तके*
१.इयत्ता पाचवी ते बारावी भूगोल विषयाची पाठ्यपुस्तके
*TET पेपर दोन साठी सराव प्रश्नपत्रिका महत्त्वाचा संदर्भ*
१.TET सराव प्रश्नपत्रिका पेपर दुसरा (मागील प्रश्नपत्रिकांसह)- विनायक घायाळ व विद्या देशपांडे, के सागर पब्लिकेशन्स,पुणे
*टीईटी परीक्षा तयारी महत्वाच्या बाबी*
★ बेसिक संदर्भ पुस्तके वाचण्यावर भर द्यावा.
★मागील टीईटी पेपर एक व पेपर दोनच्या मागील प्रश्नपत्रिका बघून अभ्यासाची स्ट्रॅटेजी तयार करा.
★टीईटी परीक्षेत 90 प्लस गुण मिळवण्याच्या हेतूने प्रामाणिकपणे अभ्यास करा.
★वेळेचा अपव्यय करणाऱ्या सर्व बाबींपासून दूर रहावे.
★बालमानसशास्त्र विषय चांगला समजून घेतल्यास व वस्तुनिष्ठ प्रश्न सोडवण्याचा सराव केल्यास दोन्ही पेपरमध्ये अधिक गुण मिळवता येतील.
★परीक्षेसाठी घटकनिहाय संदर्भ पुस्तके वाचावीत.
★इतिहास, भूगोल, विज्ञान व गणित विषयांची पाचवी ते दहावी पर्यंतची पाठ्यपुस्तके वाचावीत.
★शक्य असल्यास नोट्स काढा/पाठ्यपुस्तकातीळ महत्वाच्या मुद्यांना अंडरलाइन करा.
★प्रश्नपत्रिका निर्धारित वेळेत सोडविण्याचा सराव करावा.
★टीईटी परीक्षा होईपर्यंत फेसबुक, व्हाट्सप पासून दूर राहिल्यास बराच अभ्यासक्रम कव्हर होईल.
★परीक्षेला सकारात्मकतेने "टीईटी पास होणारच" या आत्मविश्वासाने सामोरे जा.
*Best of luck*
*#आपल्या एका share करण्याने गरजू विद्यार्थ्यांना योग्य माहिती व मार्गदर्शन मिळेल#*
Forwarded from TAIT / TET/ CTET - 2026
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
या व्हिडीओमध्ये Maha TET (महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा) परीक्षा दिनांक, अभ्यासक्रम, पुस्तके, पात्रतेसाठीचे गुण याबाबत चर्चा केली आहे
https://youtu.be/28A_H3ypyrY
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
या व्हिडीओमध्ये Maha TET (महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा) परीक्षा दिनांक, अभ्यासक्रम, पुस्तके, पात्रतेसाठीचे गुण याबाबत चर्चा केली आहे
https://youtu.be/28A_H3ypyrY
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
*महाराष्ट्र टीईटी परीक्षा २०२१ बालमानसशास्त्र विषयाची चांगली तयारी करून ३० पैकी ३० गुण कसे मिळवाल?*
विद्यार्थी मित्रांनो, महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा १० ऑक्टोबर २०२१ रोजी होणार आहे. या परीक्षेतील पेपर १ व २ मध्ये “बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र” या विषयावर प्रयेकी ३० गुणांसाठी ३० प्रश्न विचारले जातात. सदर विषय डी.एड व बी.एड पदवीमध्ये अभ्यासाला असल्याने काही विद्यार्थी त्याच्या विशेष अभ्यास करण्याकडे दुर्लक्ष करतात, तर काही विद्यार्थ्यांना सदर विषयातील संकल्पना लक्षात न आल्याने त्यांची परीक्षेतील उत्तरे चुकून १५ ते २० दरम्यान गुण मिळतात. परंतु जर आपण बालमानसशास्त्र विषयाचा अभ्यासक्रम व मागील झालेल्या प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण करून सदर विषयाची चांगली तयारी केली तर या विषयात २७ ते ३० दरम्यानही गुण मिळू शकतात, ज्यामुळे एकत्रित गुण वाढून टीईटी परीक्षा उत्तीर्ण होण्यास महत्वपूर्ण मदत होते.
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाचा अभ्यासक्रम काय आहे?*
या विषयाच्या अनुषंगाने विचारण्यात येणारे प्रश्न हे शैक्षणिक मानसशास्त्र यासंबंधी आणि ६ ते ११ वर्षे (टीईटी पेपर एक) व ११ ते १४ वर्षे (टीईटी पेपर दोन) वयोगटाच्या विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन-अध्यापन प्रक्रियेशी संबंधीत असतील. याचबरोबर विशेष गरजा असणारी बालके, त्यांची गुणवैशिष्ट्ये, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये यांच्यावर आधारीत प्रश्नांचाही समावेश असेल. तसेच विविध विषयांच्या अध्यापन पध्दती, मूल्यमापन पध्दती यावर आधारीत प्रश्नांचा समावेश राहील.सदर अभ्यासक्रम हा डी.एड पदविका व बी.एड पदवीशी निगडीत आहे. यावर आधारित टीईटी पेपर १ व २ मध्ये प्रत्येकी ३० प्रश्न विचारले जातात.
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र मागील प्रश्नपत्रिकेत विचारलेल्या प्रश्नांचे स्वरूप*
आतापर्यंत टीईटी परीक्षेच्या ६ परीक्षा झाल्या आहेत, यामध्ये बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाच्या पुढील घटकांवर प्रश्न विचारले आहेत.
बालमानसशास्त्र अर्थ व व्याख्या, बालमानसशास्त्र सिद्धांत, बालकेंद्रित शिक्षण, बालविकास संकल्पना, विकासाची तत्वे, विकासाच्या उपपत्ती, परिपक्वतेची विकासातील भूमिका, मानसशास्त्र अर्थ व व्याख्या, मानसशास्त्र संप्रदाय, बालकाचा शैशवावस्था, बाल्यावस्था, कुमार अवस्था यामधील शारीरिक, बौद्धिक, सामाजिक व नैतिक विकास, अध्ययन व्याख्या, अध्ययन उपपत्ती, अध्ययन विषयक नियम, अध्ययन संक्रमण, व्यक्तिभेद, व्यक्तिमत्व विकासावर अनुवंश व परिवेशाचा परिणाम, बुद्धिमत्ता अर्थ, व्याख्या, प्रकार, बुद्धिमत्ता सिद्धांत, बुद्धिमापन चाचण्या व मानसशास्त्रज्ञांचे योगदान, व्यक्तिमत्व व्याख्या व व्यक्तिमत्व प्रकार, संरक्षण यंत्रणा, संवेदना, संबोध, अवबोध, जीन पियाजे, कल्पना, प्रेरणा व प्रेरणेचे प्रकार, प्रतिमा अर्थ व व्याख्या, स्मरण अर्थ, व्याख्या व प्रकार, मानसिक संघर्ष, भावनिक बुद्धिमत्ता, अध्यापन उपपत्ती, बालगुन्हेगारी, सर्जनशीलता, विशेष बालकांच्या गरजा, समावेशित शिक्षण, वाचन अक्षमता, डिस्लेक्सीया, अध्यापन पद्धती सूत्रे, अध्यापन व्याख्या, अध्यापनाच्या विविध पद्धती, अध्यापनाची सूत्रे, अध्यापनावर परिणाम करणारे घटक, प्रभावी अध्यापन वैशिष्ट्य, अध्यापनाची प्रतिमाने, मूल्यमापन संकल्पना, मूल्यमापन प्रकार, अध्ययन अनुभव, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये इत्यादी घटकांवर आधारित प्रश्न विचारण्यात आले आहेत.
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयासाठी कोणती पुस्तके वाचावीत?*
बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाच्या तयारीसाठी तात्विक, परीक्षेच्या दृष्टीने महत्वपूर्ण संकल्पनात्मक व परीक्षाभिमुख माहिती देणारी पुढील पुस्तके अत्यंत उपयुक्त ठरतात.
१.संपूर्ण बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र (विश्लेषण व वस्तुनिष्ठ सराव प्रश्न) – डॉ. शशिकांत अन्नदाते, के’ सागर पब्लिकेशन्स (सहावी आवृत्ती)
२.शैक्षणिक व प्रायोगिक मानसशास्त्र -डॉ. ह. ना. जगताप , नित्यनूतन प्रकाशन, पुणे
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाची तयारी कशी करायची ?*
सर्वप्रथम विद्यार्थी मित्रांनो, आपणास या विषयाची तयारी करत असतांना मानसशास्त्रीय संकल्पना समजावून घेणे आवश्यक आहे. बालमानसशास्त्र बालकाच्या वर्तनाचा विचार करत असल्याने आपणास अभ्यासक्रमातील संकल्पना वाचत असतांना त्याचा बालकाच्या जीवनाशी संबध जोडावयास शिकले पाहिजे. यामधील बुद्धिमत्ता उपपत्ती, अध्ययन उपपत्ती, व्यक्तीमत्व उपपत्ती याच्याशी संबधित मानसशास्त्रज्ञ पाठ करायला हवेत, तसेच या उपपत्तीत अंतर्भूत नियम, सूत्र व संकल्पना समजावून घेतली पाहिजे, कारण यावर आधारित प्रश्न परीक्षेस हमखास विचारले जातात.तसेच मागील परीक्षेतील प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केले असता मानसशास्त्रातील संकल्पनांच्या व्याख्येवर आधारित देखील प्रश्न निश्चितपणे
विद्यार्थी मित्रांनो, महाराष्ट्र शिक्षक पात्रता परीक्षा १० ऑक्टोबर २०२१ रोजी होणार आहे. या परीक्षेतील पेपर १ व २ मध्ये “बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र” या विषयावर प्रयेकी ३० गुणांसाठी ३० प्रश्न विचारले जातात. सदर विषय डी.एड व बी.एड पदवीमध्ये अभ्यासाला असल्याने काही विद्यार्थी त्याच्या विशेष अभ्यास करण्याकडे दुर्लक्ष करतात, तर काही विद्यार्थ्यांना सदर विषयातील संकल्पना लक्षात न आल्याने त्यांची परीक्षेतील उत्तरे चुकून १५ ते २० दरम्यान गुण मिळतात. परंतु जर आपण बालमानसशास्त्र विषयाचा अभ्यासक्रम व मागील झालेल्या प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण करून सदर विषयाची चांगली तयारी केली तर या विषयात २७ ते ३० दरम्यानही गुण मिळू शकतात, ज्यामुळे एकत्रित गुण वाढून टीईटी परीक्षा उत्तीर्ण होण्यास महत्वपूर्ण मदत होते.
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाचा अभ्यासक्रम काय आहे?*
या विषयाच्या अनुषंगाने विचारण्यात येणारे प्रश्न हे शैक्षणिक मानसशास्त्र यासंबंधी आणि ६ ते ११ वर्षे (टीईटी पेपर एक) व ११ ते १४ वर्षे (टीईटी पेपर दोन) वयोगटाच्या विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन-अध्यापन प्रक्रियेशी संबंधीत असतील. याचबरोबर विशेष गरजा असणारी बालके, त्यांची गुणवैशिष्ट्ये, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये यांच्यावर आधारीत प्रश्नांचाही समावेश असेल. तसेच विविध विषयांच्या अध्यापन पध्दती, मूल्यमापन पध्दती यावर आधारीत प्रश्नांचा समावेश राहील.सदर अभ्यासक्रम हा डी.एड पदविका व बी.एड पदवीशी निगडीत आहे. यावर आधारित टीईटी पेपर १ व २ मध्ये प्रत्येकी ३० प्रश्न विचारले जातात.
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र मागील प्रश्नपत्रिकेत विचारलेल्या प्रश्नांचे स्वरूप*
आतापर्यंत टीईटी परीक्षेच्या ६ परीक्षा झाल्या आहेत, यामध्ये बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाच्या पुढील घटकांवर प्रश्न विचारले आहेत.
बालमानसशास्त्र अर्थ व व्याख्या, बालमानसशास्त्र सिद्धांत, बालकेंद्रित शिक्षण, बालविकास संकल्पना, विकासाची तत्वे, विकासाच्या उपपत्ती, परिपक्वतेची विकासातील भूमिका, मानसशास्त्र अर्थ व व्याख्या, मानसशास्त्र संप्रदाय, बालकाचा शैशवावस्था, बाल्यावस्था, कुमार अवस्था यामधील शारीरिक, बौद्धिक, सामाजिक व नैतिक विकास, अध्ययन व्याख्या, अध्ययन उपपत्ती, अध्ययन विषयक नियम, अध्ययन संक्रमण, व्यक्तिभेद, व्यक्तिमत्व विकासावर अनुवंश व परिवेशाचा परिणाम, बुद्धिमत्ता अर्थ, व्याख्या, प्रकार, बुद्धिमत्ता सिद्धांत, बुद्धिमापन चाचण्या व मानसशास्त्रज्ञांचे योगदान, व्यक्तिमत्व व्याख्या व व्यक्तिमत्व प्रकार, संरक्षण यंत्रणा, संवेदना, संबोध, अवबोध, जीन पियाजे, कल्पना, प्रेरणा व प्रेरणेचे प्रकार, प्रतिमा अर्थ व व्याख्या, स्मरण अर्थ, व्याख्या व प्रकार, मानसिक संघर्ष, भावनिक बुद्धिमत्ता, अध्यापन उपपत्ती, बालगुन्हेगारी, सर्जनशीलता, विशेष बालकांच्या गरजा, समावेशित शिक्षण, वाचन अक्षमता, डिस्लेक्सीया, अध्यापन पद्धती सूत्रे, अध्यापन व्याख्या, अध्यापनाच्या विविध पद्धती, अध्यापनाची सूत्रे, अध्यापनावर परिणाम करणारे घटक, प्रभावी अध्यापन वैशिष्ट्य, अध्यापनाची प्रतिमाने, मूल्यमापन संकल्पना, मूल्यमापन प्रकार, अध्ययन अनुभव, शालेय आंतरक्रिया, उत्तम शिक्षकाची गुणवैशिष्ट्ये इत्यादी घटकांवर आधारित प्रश्न विचारण्यात आले आहेत.
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयासाठी कोणती पुस्तके वाचावीत?*
बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाच्या तयारीसाठी तात्विक, परीक्षेच्या दृष्टीने महत्वपूर्ण संकल्पनात्मक व परीक्षाभिमुख माहिती देणारी पुढील पुस्तके अत्यंत उपयुक्त ठरतात.
१.संपूर्ण बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र (विश्लेषण व वस्तुनिष्ठ सराव प्रश्न) – डॉ. शशिकांत अन्नदाते, के’ सागर पब्लिकेशन्स (सहावी आवृत्ती)
२.शैक्षणिक व प्रायोगिक मानसशास्त्र -डॉ. ह. ना. जगताप , नित्यनूतन प्रकाशन, पुणे
*बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाची तयारी कशी करायची ?*
सर्वप्रथम विद्यार्थी मित्रांनो, आपणास या विषयाची तयारी करत असतांना मानसशास्त्रीय संकल्पना समजावून घेणे आवश्यक आहे. बालमानसशास्त्र बालकाच्या वर्तनाचा विचार करत असल्याने आपणास अभ्यासक्रमातील संकल्पना वाचत असतांना त्याचा बालकाच्या जीवनाशी संबध जोडावयास शिकले पाहिजे. यामधील बुद्धिमत्ता उपपत्ती, अध्ययन उपपत्ती, व्यक्तीमत्व उपपत्ती याच्याशी संबधित मानसशास्त्रज्ञ पाठ करायला हवेत, तसेच या उपपत्तीत अंतर्भूत नियम, सूत्र व संकल्पना समजावून घेतली पाहिजे, कारण यावर आधारित प्रश्न परीक्षेस हमखास विचारले जातात.तसेच मागील परीक्षेतील प्रश्नपत्रिकांचे विश्लेषण केले असता मानसशास्त्रातील संकल्पनांच्या व्याख्येवर आधारित देखील प्रश्न निश्चितपणे
विचारले गेले असल्याचे दिसते. त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी महत्वपूर्ण मानसशास्त्रीय व्याख्या व ती व्याख्या कोणी मांडली, त्या व्याख्येत नेमकेपणाने कोणत्या बाबी समाविष्ट आहेत, हे समजावून घेणे गरजेचे आहे. या पेपरचा अभ्यास करतांना वाचलेल्या माहितीवर चिंतन व मनन आवश्यक असून त्यावर आधारित भरपूर वस्तुनिष्ठ प्रश्न सोडविणे आवश्यक आहे. त्यातून प्रश्नांची उत्तरे देण्यात अधिकाधिक अचूकता व वस्तुनिष्ठ प्रश्न सोडविण्याचा तार्किक दृष्टीकोन विकसित होऊ शकेल.
विद्यार्थी मित्रांनो तुम्ही बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाचा अभ्यास मनापासून केलात तर या विषयात पडणारे गुण आपणास टीईटी परीक्षेत उत्तीर्ण होण्यासाठी निश्चितच उपयुक्त ठरणार आहे, परीक्षेच्या यशोदायी तयारीसाठी आपणास मन:पूर्वक शुभेच्छा !!
विद्यार्थी मित्रांनो तुम्ही बालमानसशास्त्र व अध्यापनशास्त्र विषयाचा अभ्यास मनापासून केलात तर या विषयात पडणारे गुण आपणास टीईटी परीक्षेत उत्तीर्ण होण्यासाठी निश्चितच उपयुक्त ठरणार आहे, परीक्षेच्या यशोदायी तयारीसाठी आपणास मन:पूर्वक शुभेच्छा !!
मित्र हो ! गेल्याच आठवड्यात मी पीएच. डी. संशोधन प्रबंध कसा लिहावा यासंबंधीचे व्याख्यान माझ्या SET / NE T Guidance - by Dr H.N. Jagtap या यूट्यूब चॅनेलवरून प्रसारित केले होते. त्यानंतर मला काही विद्यार्थ्यांनी संशोधनातील काही महत्वपूर्ण संज्ञासंबंधी अधिक विवेचन करणारे व्याख्यान आयोजित करावे असे सुचविले होते. त्यानुसार गृहीतक, चले व त्यांचे प्रकार, परिकल्पना व त्यांचे प्रकार, . न्यादर्श व न्यादर्श किंवा नमुना निवडण्याच्या पद्धती, कार्यात्मक व्याख्या , संभाव्यता इ. संकल्पनाचे सोदाहरण स्पष्टीकरण करणारे व्याख्यान उपरोक्त यूट्यूब चॅनेलवर आयोजित केलेले आहे. ते आपणास खालील लिंकवर देखील पहावयास मिळेल. सेट परीक्षेला बसलेल्या उमेदवारांनी तसेच संशोधनप्रेमींनी अवश्य लाभ घ्यावा.
https://youtu.be/lVAY2GjymQc
https://youtu.be/lVAY2GjymQc
YouTube
संशोधनातील प्रमुख संज्ञा ( Important Terms in Research ) डॉ. ह.ना. जगताप
अध्यापन व संशोधनअभियोग्यता या ग्रंथावर आधारित संशोधनातील प्रमुख संज्ञा जसे की, गृहीतके, परिकल्पना, कार्यात्मक व्याख्या, संभाव्यता, न्यादर्श इ. चे स्पष्टीकरण दिलेले आहे