كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
1.14K subscribers
4.64K photos
343 videos
1.83K files
523 links
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
Download Telegram
نحوة خرابي ديوارهاي آجري
ديوارهاي آجري در صفحه خود بسيار سخت مي‌باشند و لذا نيرويي كه از زلزله به آنها انتقال مي‌يابد بسيار زياد مي‌باشد. خرابي ديوارها معمولاً‌با ايجاد ترك آغاز شده و با گسترش و عريض‌تر شدن ترك‌ها، نابودي كامل ديوار كه ناشي از خرابي‌ ديوار در صفحه خود مي‌باشد، صورت خواهد پذيرفت. تركها عموماً در نزديكي بازشوها متمركز بوده و اغلب از محل ملات‌ها ريشه مي‌گيرند. اگر ديواري آجري تحت اثر نيروهاي جانبي قرار بگيرد به علت تغيير مكان ديوار و رفتار شكننده آن، در پاي ديوار ترك ايجاد شده و مقاومت ديوار به مقدار زيادي كاهش پيدا مي‌كند و در نهايت در مقداري مشخص از تغيير مكان، مقاومت ديوار تقريباً صفر مي‌گردد. حال اگر نيروي جانبي اعمال شده در اين لحظه امكان انتقال به اعضاي سازه‌اي ديگر را نداشته باشد گسيختگي ديوار بطور ناگهاني رخ خواهد داد. براساس مطالعات تحليلي و نتايج حاصل از آزمايشهاي گوناگون ، گسيختگي در ديوارهاي آجري بشدت وابسته به انرژي جذب شده توسط آن در زمان اعمال نيرو بوده و همچنين براساس ملاحظات جذب انرژي، نشان داده شده است كه نيروي لازم براي خرابي يك ديوار بدليل ناپايداري در صفحه ديوار بسيار زياد مي‌باشد و لذا خرابي‌ ديوارها بجاي ناپايداري آنها، اغلب بدليل برش مي‌باشد. اگر نيروهايي كه بر ديوار اعمال مي‌شود در راستاي سطح ديوار و در امتداد طول آن باشند، به علت اينرسي زياد ديوار در امتداد نيرو، ديوار مقاومت قابل توجهي از خود نشان مي‌دهد. در چنين حالاتي اگر ديوار دچار گسيختگي گردد، علت آن مي‌تواند به يكي از دلايل زير و يا تركيبي از آنها باشد:
1)تشكيل تركهاي قطري مورب كه از محل درزهاي ملات گسترش مي‌يابند. اين تركها به دليل وجود تنش‌هاي كششي در صفحه ديوار و در امتدادهاي مايل مي‌باشند.
2)تشكيل تركهاي افقي در طول ملات به علت لغزش يا گسيختگي برسي افقي در صفحه ديوار.
3)گسيختگي ناشي از تنش‌هاي كششي كه در اثر خمش در ديوار بوجود آمده‌اند.
حال اگر نيروها عمود بر سطح ديوار اعمال شوند، ديوار تحت خمش قرار مي‌گيرد و در آن ترك تشكيل مي‌گردد. شكل و نحوه تشكيل تركها در اين حالت وابسته به نسبت ارتفاع ديوار به طول آن مي‌باشد. اگر اين نسبت كمتر از يك باشد تركها حالتي افقي دارند و با افزايش اين نسبت، شكل‌ها تركها ابتدا مورب شده و سپس بصورت قائم در ديوار ظاهر خواهند شد.
@retrofitting
طراحي و نحوه اجراي ساختمان‌هاي آجري غير مسلح
استفاده از ديوارهاي آجري غيرمسلح فقط در كشورهايي كه لرزه خيزي پائيني دارند به رسميت شناخته شده است. محاسبه نيروي نهايي كه اين ديوارها مي‌توانند تحمل كنند با استفاده از روشهاي انرژي معمولاً صورت مي‌پذير. استفاده از ساختمانهاي اجراي غير مسلح در مناطق زلزله خيز توصيه نمي‌گردد. در صورت ساخت اين چنين ساختمانها در مناطق زلزله خير رعايت نكات ذيل به صورت اكيد توصيه مي‌گردد (3):
1)ملات مورد استفاده و آجرها با يكديگر سازگاري داشته باشند، بطورمثال ديواري كه از خشت‌هاي خام و ملات گل ساخته مي‌شود از ديوار ساخته شده با سنگ و ملات گل قويتر مي‌باشد. ملات مناسب براي ديوارهاي آجري، ملات ساخته شده با يك حجم سيمان، يك حجم آهك و شش حجم ماسه است.
2)ضخامت حداقل ديوارهاي ساخته شده با خشت خام و آجر بترتيب 40 و 30 سانتيمتر و حداكثر نسبت ارتفاع آنها يا طول بدون اتكايشان به ضخامت بترتيب 10و20 مي‌باشد.
3)عرض كل بازشوها درديوارهاي خارجي از يك سوم طول كل ديوار بيشتر نباشد و مجموع سطح بازشوها در هر ديوار خارجي نبايد از يك سوم سطح نماي ديوار بيشتر گردد.
4)فاصله بين بازشوها بيش از 75 سانتيمتر بوده و فاصله بين يك بازشو در يك ديوار با ديوار عمود بر آن و يا از گوشه ساختمان نبايد از 75 سانتيمتر كمتر باشد.
5)فاصله بين بازشو در يك ديوار داخلي و ديوار مجاور آن بايد از سه برابر ضخامت ديوار داخلي بيشتر باشد.
6)از نقطه نظر فرم و شكل هندسي، مناسب است كه ساختمانها مخروطي شكل يا استوانه‌اي، و باسقف‌هاي گنبدي باشند.
7)ديوارهاي خشتي و گلي با استفاده از حائل‌هاي ذوزنقه‌اي بايد تقويت شوند. حداقل عرض اين حائلها در پايين 50 سانتيمتر و در بالا 20 سانتيمتر و طول آنها در پاي ديوار حداقل برابر با نصف ارتفاع ديوار باشد.
@retrofitting
روشهاي جلوگيري از گسيختگي ديوارهاي آجري
با مسلح كردن ديوارهاي آجري با ميلگرد مي‌توان از حالتهاي اصلي شكست آنها كه بصورت خمشي يا برشي مي باشد جلوگيري كرد. براي ممانعت از شكست خمشي ديوارهاي برشي از ميلگردهاي قائم استفاده مي‌شود. اين ميلگردها در كلاف زيرين ديوار مهار شده و در داخل شكافي در ديوار قرار گرفته و سپس اين شكاف با ملات پر مي‌شود. براساس ضوابط آيين نامه 2800 زلزله ايران حداقل بعد شكاف در ديوار بايد مساوي با، يا بزرگتر از 6 برابر قطر ميلگرد مورد استفاده باشد. به منظور مهار شكست برشي از ميلكردهاي افقي استفاده گردد. در اين نوع شكست بخشي از ديوار بصورت افقي روي بخش ديگر ديوار حركتي افقي خواهد داشت (4). با استفاده از ميلگردهاي افقي، از اين نوع حركت ممانعت به عمل مي‌آيد و ميلگردها در معرض نيروي كششي قرار مي‌گيرند. روشي ديگر به منظور جلوگيري از شكست برشي استفاده از كلافهاي افقي است كه در ميانه ديوار قرار داده مي‌شوند. اين كلافها تحت اثر ممان‌هاي خمشي واقع شده و به منظور جلوگيري از شكست ديوار در برابر ممان‌هاي خمشي، بايستي مقاومت كافي داشته باشند. قطر معمول ميلگردهاي افقي 10 يا 12 ميليمتر است.
@retrofitting
مقاوم سازي ديوارهاي آجري موجود
مقاوم سازي در كل، موضوعي پيچيده مي‌باشد و در بعضي از حالات بسيار مشكل است حتي هزينه آن بيشتر از هزينه تخريب و دوباره سازي ساختمان باشد. ولي به اين نكته مهم بايد توجه داشت كه تقويت ساختمانهاي آجري مي‌تواند سبب گردد كه بجاي گسيختگي كلي، ساختمان حداكثر دچار خرابي موضعي شده و لذا از ميزان تلفات جاني به شدت كاسته گردد. از نكات مهم در مقاوم سازي آن است كه فقط ديوارهاي باربر محيطي را نبايد در نظر گرفت و تقويت نمود، بلكه ساختمان به گونه‌اي بايد مقاوم‌سازي شود كه در زمان بروز زلزله، هيچ بخشي از آن تخريب نگردد. به بيان ديگر تقويت يك ساختمان بنايي بايد بصورت همه جانبه در نظر گرفته شود.
نوع روشي كه براي مقاوم سازي مورد استفاده قرار مي‌گيرد وابسته به فاكتورهاي مختلف بوده و اجراي آن نيز مي‌بايستي توجيه اقتصادي داشته باشد. از جمله اين فاكتورها سن ساختمان مورد نظر بوده و اينكه آيا پس از گذشت زمان، مشخصات مهندسي مصالح تغيير (كاهش) يافته است يا خير؟ آيا در نحوه كاربري ساختمان تغييراتي صورت پذيرفته است؟ آيا پس از ساخت ساختمان، اندازه بازشوها تغيير يافته يا بازشوهاي جديدي ايجاد شده‌اند؟ و در نهايت آنكه تسلط و تجربه نقشي كليدي در انتخاب نوع روش تقويت دارد. در كليه روشهاي مقاوم سازي ساختمانها، افزايش مقاومت ديوارهاي جانبي هدف اوليه مي‌باشد زيرا اين ديوارها عموماً در برابر بارهاي ثقلي از خود مقاومت نشان مي‌دهند و در برابر بارهاي جانبي به علت عدم داشتن خاصيت شكل پذيري مناسب، مقاومت چنداني ندارند.

انواع روشهاي مقاوم‌سازي
از جمله روشهاي مقاوم سازي مي‌توان بصورت اجمال به موارد ذيل اشاره كرد (5):
1)روكش بتن مسلح بصورت يك طرفه يا دو طرفه، در اين روش شبكه‌هايي از آرماتور در يك طرف يا دو طرف ديوار آجري قرار داده مي‌شود. و روي آنها يك لايه بتني به ضخامت حدود 4 سانتيمتر پاشيده مي‌گردد.
2)روكش بتني همراه با تعبيه ستونهاي باريك بتني در داخل ديوار، در اين روش جهت ايجاد ستون در داخل ديوار. شيارهاي قائمي به ابعاد تقريبي 10 سانتيمتر و به فواصل حدود 5/2 متر ايجاد مي‌گردد كه درون آنها ميلگردهايي به قطر حدود 10 ميليمتر قرار داده مي‌شود.
3)هسته مركزي. در اين روش در مركز ديوارها حفره‌هايي به قطر حدود 10 سانتيمتر و به فواصل حدود 100 الي 150 سانتيمتر ايجاد مي‌گردد، درون اين حفره‌ها آرماتور قرار داده شده و سپس حفره‌ها با نوعي دوغاب بتني كه داراي خاصيت انقباضي كم باشد پر مي‌گردند.
4)مهار بندي با استفاده از بادبندي قطري. در اين روش با استفاده از پروفيل‌ها يا ميلگردهاي فولادي در ديوارها بادبندهاي قطري نصب مي‌گردد.
5)مهار بندي فولادي با استفاده از نوارهاي فولادي. در اين روش در دو طرف شيارهايي قطري ايجاد كرده و درون آنها نوارهاي فولادي قرار داده مي‌شود. اين نوارها در دو طرف ديوار توسط پيچ‌هايي به يكديگر متصل مي‌گردند.
6)مهاربندي ديوار با استفاده از الياف پليمري. در اين روش در داخل ديوار بصورت افقي يا قائم الياف پليمري قرار داده مي‌شود.
بايد توجه داشت كه در كليه روشهاي فوق به منظور جلوگيري از پديده لغزش يا واژگوني ديوار، اتصال ديوار به پي نيز بايد تقويت گردد. در صورت تسليح و تقويت ديوارهاي آجري ساختمانهاي ساخته شده با مصالح بنايي با هر يك از روشهاي فوق، مقاومت ديوار در مقابله با نيروهاي جانبي حدود 3 الي 5برابر افزايش مي‌يابد.


مراجع
[1]National Workshop ,”Earthquake Resistant Masonry
Construction’U.S.Department of Commerce ,1997.
[2] Applied Technology Council(ATC),’Evaluating the Seismis Resistance of Existing Buildings’,ATC14,1994.
[3]Hendry ,A.W.,Sinha,B.P.,Davis,S.R.,’Load Bearing Brickwork Design’,P-H,1995.
[4]David,K.,’Earthquake Design Practice for Building ‘,Thomas Telford Limited , 1998.
[5]Priestley ,M.J.N.,’Seismic Design of Masonry Structures to the New Zealand Standard NZS 4230p,Bull.N.Z.Soc.Earthquake Engng,No.2,pp.191-205,1995.
@retrofitting
مقاله 👇👇👇👇👇👇👇👇مقاوم سازی ساختمانهای خشتی متداول موجود

نویسنده: امیر اسدی/ ارتباط با نویسنده: Amirasadi1989@yahoo.com
چکیده:

با توجه به بررسی ساختمان های خشتی و خرابی های آنها در زلزله های اخیر تخریب ها به صورت ترکهای خمشی و واژگونی خارج از صفحه،ترکهای افقی در تراز وسط ارتفاع دیوار و خرابی خارج از صفحه،ترکهای قطری یا ضربدری و خرابی در صفحه،ترکهای قائم و خرابی در گوشه،ترکهای قطری و خرابی در گوشه،ترکها در اطراف بازشوها، لغزش سقف بر روی سطح فوقانی دیوارها،ترکهای قائم و خرابی در سقف های قوسی،ناپایداری دیوار تحت اثر خرابی های ناشی از رطوبت و از جله عوامل ها میتوان به شرایط نامناسب زمین (ساختمان تحت شرایط روانگرایی،، نشست و یا لغزش باشد.)،کاربرد مصالح سنگین در سقف، عدم وجود چسبندگی کافی میان خشت و ملات، اریب قرار گرفتن شناژها و یا قوس های سقف و در نتیجه، اعمال رانش افقی بر دیوارهاو... اشاره کرد از این رو نمونه آزمایشگاهی را با شبیه سازی مصالح و نقشه های سازه های خشتی موجود را بر روی میزلرزان دانشگاه صنعتی شریف قرار داده و رکورد های ایستگاه چترود از زلزله زرند انتخاب شد و سپس سطح تحریک را به 25% . 70% و100% و 125%زلزله ی مبنا افزایش داده و سازه را مورد بررسی قرار دادیم که در100% زلزله ی مبنا آسیب های جدی به آن وارد شد و در 125% زلزله مبنا به صورت کامل تخریب گردید. بطور خلاصه علت اصلی خرابی در نمونه اول را می توان باز شدن دیوارهای متعامد از یکدیگر و از دست رفتن عملکرد جعبه گونه سازه دانست. که برای رفع این موضوع و مقاوم سازی آن دوختن دیوارهای متقابل با استفاده از میله های افقی برای مقاوم سازی در برابر جدایی دیوارها از یکدیگر و استفاده از مش بر روی دیوارها برای مقاوم سازی در برابر بازشدگی ترک های درون صفحه دیوارها پیشنهاد مشود.و مدل مقاوم سازی شده با سطح تحریک 25% و 100% و 125%،150% . 175% زلزله ی مبنا تست شد که تا 125% نیز سازه هیچگونه ضعف جدی از خود بروز نداد. و در 150%در این سطح تنها ترک های ایجاد شده در سطح 125% اندکی بازتر و گسترده تر شدند، ولی سازه هنوز انسجام خود را بطور کامل حفظ نمود. و در 175% با اینکه چشمه های سقف بطور قابل ملاحظه ای باز و بسته شدند، هیچگونه خرابی ای در سقف ایجاد نشد. در این سطح، خرابی های اصلی ناشی از ترک های پیچشی در دیوار شرقی و بازشوی در و نیز پای دیوارها بود. سطح 175% آخرین سطح بارگذاری لرزه ای بود که نمونه مورد نظر در این سطح نیز عملکرد بسیار مناسبی داشت.



(واژگان کلیدی: مقاوم سازی سازه های خشتی- مقاوم سازی- بهبود سازه خشتی)

@retrofitting
مکانیزم های خرابی در ساختمانهای خشتی

- ترکهای خمشی و واژگونی خارج از صفحه

ترکهای خمشی در دیوارهای عرضی (راستای دیوار، عمود بر امتداد حرکت زمین) بصورت ترکهای قائم آغاز شده و بطور قائم یا مورب به سمت پائین (تراز پایه دیوار) گسترش می یابند و در دیوارهای متعامد کناری بطور افقی امتداد می یابند.

پس از گسترش ترکهای خمشی، پایداری خارج از صفحه دیوار به عواملی از قبیل زیر بستگی دارد :

· ضریب لاغری

· اتصال دیوار به کل سازه

· سربارهای قائم

· وضعیت دیوار در تراز پایه

2- ترکهای افقی در تراز وسط ارتفاع دیوار و خرابی خارج از صفحه

در دیوارهای لاغر طویل یا مرتفع ، بیشتر مشاهده می شود.

3- ترکهای قطری یا ضربدری و خرابی در صفحه

به شکل قطری یا ضربدری، در اثر نیروهای برشی دیوار در امتداد صفحه بروز می کنند.

4- ترکهای قائم و خرابی در گوشه

در یکی از دیوارها و یا هر دو دیوار متعامد رخ داده و به خرابی گوشه منجر شود و در اثر نیروهای خمشی خارج از صفحه بوجود می آید.

5- ترکهای قطری و خرابی در گوشه

● این ترکهای قطری از پائین به سمت بالای دیوار به شکل مورب در گوشه ها گسترش می یابند.

● این ترکها ممکن است تحت تاثیر نیروهای برشی در صفحه و نیروهای خمشی خارج از صفحه بروز کنند

6- ترکها در اطراف بازشوها

ایجاد ترکها در اطراف بازشوها ممکن است تحت تاثیر حرکت در صفحه و یا حرکت خارج از صفحه دیوار باشد.

7- لغزش سقف بر روی سطح فوقانی دیوارها

این مکانیزم خرابی، درخانه های خشتی با سقف مسطح چوبی و یا سقف شیبدار مشاهده می شود. علت بروز این مکانیزم، اتصال نامناسب سقف به دیوارها می باشد و می تواند به ناپایداری و فرو ریزش سقف منجر شود.

8- ترکهای قائم و خرابی در سقف های قوسی

در این مکانیزم خرابی، ترکها از قاعده سقف قوسی (سطح فوقانی دیوارها) آغاز شده و با امتداد در راستای قائم، به سمت رأس سقف قوسی (بالاترین نقطه سقف) گسترش می یابند.

9- ناپایداری دیوار تحت اثر خرابی های ناشی از رطوبت

مرطوب و خشک شدن متوالی دیوار می تواند به ضعیف شدن مصالح خشتی در تراز پایه دیوار و پیدایش یک صفحه لغزش در این امتداد شود.

● دیوار در راستای این صفحه لغزش ضعیف شده، لغزیده و دچار فرو ریزش شود.

● دیوار در راستای خارج از صفحه دچار واژگونی می شود.

عوامل تشدید کننده آسیب پذیری لرزه ای خانه های خشتی

● شرایط نامناسب زمین (ساختمان تحت شرایط روانگرایی،، نشست و یا لغزش باشد.)

● کاربرد مصالح سنگین در سقف

● عدم وجود چسبندگی کافی میان خشت و ملات

● اریب قرار گرفتن شناژها و یا قوس های سقف و در نتیجه، اعمال رانش افقی بر دیوارها

● لاغری بیش از حد دیوارها

● وجود تعداد زیاد بازشو در دیوار و یا وجود بازشوی با ابعاد بیش از حد بزرگ

● عدم وجود شناژ پیوسته در تراز فوقانی دیوارها

● طویل بودن بیش از حد دیوارهای پیرامونی و عدم اتصال به دیوارهای داخلی متعامد

● عمل نکردن سقف بصورت دیافراگم

● پیوستگی نامناسب سقف

● عدم تقارن در دیوارها و یا بازشوهای دیوارها

● وجود خرابی ها و یا خوردگی های تعمیر نشده

● فونداسیون نامناسب (به عنوان مثال، با عمق ناکافی)

● کیفیت نامناسب مصالح در ساخت خشت ها

● پلان نامناسب

● اتصال نامناسب دیوارهای طولی و عرضی

ارزیابی رفتار لرزه ای نمونه مقاوم سازی نشده ساختمان خشتی با سقف گنبدی

(با استفاده از نتایج آزمایش میز لرزان)

خصوصیات مکانیکی مصالح خشتی مورد استفاده در نمونه آزمایشگاهی

مقاومت فشاری خشت

مقدار میانگین مقاومت فشاری نمونه های آزمایش شده برابر 28 کیلوگرم بر سانتی متر مربع به دست آمده است.

مقاومت فشاری ملات گل

مقدار میانگین مقاومت فشاری نمونه های ملات آزمایش شده برابر 31 کیلوگرم بر سانتی متر مربع به دست آمده است.

(به علت استفاده از ماسه در ساخت ملات گل با نسبت خاک رس به ماسه برابر 5 به 1 مقاومت فشاری ملات گل، مقدار بیشتری به دست آمده است.)

مقاومت برشی اولیه مصالح خشتی

پارامترهای اصطکاکی مصالح خشتی (چسبندگی C و ضریب اصطکاک داخلی tanf) در سطح تماس میان خشت و ملات گل می باشد.



کیلو پاسکال C=5.88

tanf =3.3

مقاومت چسبندگی خشت و ملات

با توجه به چسبندگی ناچیز میان خشت و ملات گل، نمونه ها در حین قرار گیری بر روی هدهای فلزی دچار شکست پیش از هنگام تحت اثر وزن خشت پائینی قرار گرفته و در کلیه نمونه ها شکست و جدایش از محل فصل مشترک خشت و ملات گل مشاهده شد.

ویژگیهای میز لرزان دانشگاه شریف

دارای 3 درجه آزادی (دو درجه انتقالی و یک درجه چرخشی)

مساحت عرشه آن 4×4 متر مربع

ظرفیت اسمی بار قائم وارد بر میز، 25 تن

از این رو، نمونه آزمایشگاهی باید با مقیاس کوچکتر از ابعاد واقعی ساخته شود .

به این ترتیب، مقیاس مدلسازی 2:3 در نظر گرفته شد.

ابعاد هندسی مدل آزمایشگاهی

ارتفاع دیوار : 190 سانتیمتر

ارتفاع کل تا راس گنبد: 305 سانتیمتر
ضخامت دیوار: 52 سانتیمتر

ابعاد خشت: 4/5x 20 x20 سانتیمتر

ضخامت سقف : 15 سانتیمتر

پوشش کاهگل : 2 سانتیمتر

بدیهی است که ابعاد سازه واقعی (پروتوتیپ) در هر راستا، 1/5 برابر ابعاد مدل آزمایشگاهی می باشد.
@retrofitting
آنالیز ابعادی و تشابه سازی

روش مورد استفاده برای تشابه سازی بر اساس تساوی تنش های ناشی از نیروهای اینرسی در مدل و سازه اصلی (پروتوتیپ) استوار است.
برای اینکه اثر زلزله وارد شده توسط میز لرزان به نمونه آزمایشگاهی مشابه اثر زلزله واقعی به نمونه واقعی باشد :

باید رکورد (شتابنگاشت) زلزله ورودی در تحریک مدل در راستای قائم (محور شتاب) S-1 برابر رکورد واقعی ودر راستای افقی (محور زمان) S برابر رکورد واقعی گردد.

معیارهای انتخاب رکورد زلزله واقعی

محدودیت های میز لرزان

نزدیک بودن انرژی های ورودی و بیشینه شتاب زمین در دو جهت به یکدیگر

ضربه ای نبودن رکورد

حوزه نزدیک بودن ایستگاه برداشت رکورد

تطابق شرایط خاک ایستگاه با شرایط خاک نواحی ای که مدل آزمایشگاهی بیانگر رفتار نمونه های واقع در آن منطقه می باشد

عدم اهمیت ویژه مولفه قائم رکورد

انتخاب رکورد زلزله

بر این اساس، رکورد ایستگاه چترود از زلزله زرند انتخاب شد به این ترتیب که :

● ابتدا شتابنگاشت زلزله واقعی به شتاب مبنای طرح g0/35 مقیاس گردید.

● سپس به منظور در نظر گرفتن قوانین تشابه سازی ، شتابنگاشت زلزله واقعی در راستای طولی (محور زمان) S برابر و در راستای عرضی (محور شتاب) S-1 برابر گردید.

● رکورد زلزله حاصل ، زلزله ورودی مبنا به میز لرزان می باشد.

● این شتاب نگاشت ، طی چند مرحله و بصورت افزایشی به مدل آزمایشگاهی وارد گردید.

سطح تحریک %25 شدت زلزله مبنا

در سطح تحریک %25 شدت زلزله مبنا که معرف محدوده رفتار الاستیک سازه می باشد، هیچ گونه ترک و خرابی مشاهده نشد و جابجایی کل سازه، تقریباً برابر جابجایی میزلرزان بود.

در این مرحله نمونه حرکت صلب گونه دارد.

سطح تحریک %70 شدت زلزله مبنا

در سطح تحریک %70 شدت زلزله مبنا نیز آسیب و خرابی جدی به سازه وارد نشد .

تنها تغییر شکل هایی در محدوده فوقانی دیوارها عمدتاً در راستای خارج از صفحه در حین اعمال تحریک، ایجاد شده و ترک هایی در امتداد قالب های گچی سقف مشاهده شد که البته با پایان تحریک مجدداً این ترک ها بسته شد.

پس از اعمال این مرحله از تحریک، هیچ گونه تغییر شکل پسماندی در سازه مشاهده نشد.

سطح تحریک %100 شدت زلزله مبنا

در سطح تحریک %100 شدت زلزله مبنا، آسیب های جدی به سازه وارد شد که البته به گسیختگی کامل آن نینجامید.
•
ترک های قائم در دیوارها و خرابی در گوشه

•
ترک ها در اطراف بازشوها و تیرهای نعل درگاه طاق ضربی


خشت ها در تیرهای نعل درگاه طاق ضربی، تحت اثرات رفت و برگشتی زلزله، جابجا شده و در بازشوی پنجره کوچک، تعدادی از آنها فرو ریخته اند.
•
ترک های قائم در سقف قوسی


ترک های قائم در چشمه ها/ترک های قائم در فصل مشترک چشمه و قالب گچی/ترک قالب های گچی
•
ترک ها در ضخامت دیوار و سطح پیرامونی بازشوها


در سطح پیرامونی بازشوی در ونیز در سطح پیرامونی بازشوی پنجره کوچک ، ترک قطری، مشاهده شد که این ترک عمدتاً ناشی از اثرات پیچش سازه (برش ناشی از پیچش) می باشد.

سطح تحریک %125 شدت زلزله مبنا

در سطح تحریک %125 شدت زلزله مبنا، به طور کلی خرابی های به جا مانده از سطح تحریک پیشین، تشدید شده و نهایتاً باعث گسیختگی کلی مدل گردید.
•
ترک های قائم در دیوارها و خرابی در گوشه


این مکانیزم خرابی که در سطح تحریک %100 آغاز شده بود، در سطح تحریک %125 تشدید شده و عرض ترک های آن افزایش یافت. به طوری که عرض ترک، به حدود 10 سانتی متر رسیده است.
•
لغزش و تغییر شکل دیوارها در راستای خارج از صفحه:


از دست رفتن یکپارچگی سیستم دیوارهای باربر سازه و جدا شدن دیوارها از یکدیگر در امتداد گوشه ها، سبب شد که تغییر شکل دیوارها در راستای خارج از صفحه افزایش یابد. این تغییر شکل ها عمدتاً به صورت شکم دادگی و لغزش خارج از صفحه، در تراز میانی دیوارها مشاهده گردید. البته تغییر شکل های خارج از صفحه به واژگونی دیوارها منجر نشد و علت اصلی آن لاغری نسبتاً کم (نسبت ضخامت به ارتفاع کوچک) دیوارها می باشد.
•
فرو ریزش کلی سقف


مکانیزم های خرابی قبل ، منجر به از دست رفتن یکپارچگی سیستم دیوارهای باربر سازه و باز شدن دیوارها و دور شدن آنها از هم در راستای خارج پلان شد. این پدیده باعث از میان رفتن پایداری سقف قوسی و در نتیجه فرو ریزش کلی آن گردید.
•
خرابی در اطراف بازشوها و تیرهای نعل درگاه طاق ضربی


این مکانیزم خرابی که در سطح تحریک %100 نیز مشاهده شده بود، در سطح تحریک %125 تشدید شده و با افزایش عرض ترک ها، خرابی ها در اطراف بازشوها گسترش یافت. به طوری که برخی از خشت های تیرهای نعل درگاه طاق ضربی، فرو ریخته و سطح فوقانی تیرهای نعل درگاه طاق ضربی از دیوار مجاور آن جدا شد.
•
ترک ها در ضخامت دیوار و سطح پیرامونی بازشوها


مکانیزم خرابی اخیر در سطح تحریک %100 نیز مشاهده شده بود که در سطح تحریک %125 این ترک ها گسترش یافتند. این ترک ها را در سطح پیرامونی بازشوی در، به صورت ترک های قطری و قائم می باشد و عمدتاً ناشی از اثرات پیچش سازه (برش ناشی از پیچش) می باشد.



روش مقاوم سازی نمونه آزمایشگاهی دوم
بطور خلاصه علت اصلی خرابی در نمونه اول را می توان باز شدن دیوارهای متعامد از یکدیگر و از دست رفتن عملکرد جعبه گونه سازه دانست. بدین ترتیب عملا از ظرفیت برشی عظیم دیوارهای خشتی ساختمان استفاده ای نشده است. بنا بر این جهت گیری اصلی سیستم مقاوم سازی باید تامین یکپارچگی دیوارها باشد.

لازم است المانی به سازه اضافه گردد که دیوارهای متعامد را در کنار هم نگاه داشته و از جدایی دیوارها در نواحی فصل مشترک آنها جلوگیری نماید.

گزینه های مقاوم سازی مورد نیاز

1- مقاوم سازی در برابر جدایی دیوارها از یکدیگر(دوختن دیوارهای متقابل با استفاده از میله های افقی)

2- مقاوم سازی در برابر بازشدگی ترک های درون صفحه دیوارها (استفاده از مش بر روی دیوارها)

دوختن دیوارهای مقابل با استفاده از میله های افقی

این روش یکی از موثرترین روشها برای ایجاد یکپارچگی در ساختمان ها می باشد.

از آنجا که میله ها در حین زلزله بطور محوری کار می کنند، بخوبی در جلوگیری از باز شدن دیوارهای موازی از یکدیگر موثر خواهند بود.

سیستم پیشنهادی شامل 8 عدد میلگرد با قطر 22 میلیمتر (4 عدد در هر دیوار) می باشد که نیمی از آن ها در ارتفاع پایین تری هر دیوار را به دیوار مقابل متصل می نماید و نیمی دیگر که در ارتفاع بالاتر متمایل به وسط دیوار می باشند

استفاده از مش بر روی دیوارها

در نمونه اول مشاهده گردید هیچگونه ترک درون صفحه جدی در دیوارها روی نداد. این امر بدان جهت است که جدایی دیوارها بسیار زودتر از تکمیل ظرفیت برشی روی داده و اساسا اجازه استفاده از این ظرفیت را به دیوارها نمی دهد. حال با اجرای سیستم مقاوم سازی که بطور مناسب از بازشدن دیوارها جلوگیری نماید، فرصت استفاده از این ظرفیت به دیوارها داده می شود.

این بدان معنی است که در صورت شدید بودن تحریک ورودی احتمال ایجاد و بازشدگی ترک های درون صفحه، در نقاطی از دیوارها قوت خواهد گرفت.

- مش فولادی جوشی با چشمه های مربعی انتخاب می گردد. ابعاد چشمه های 5 سانتی متر و قطر میلگردها 5 میلیمتر می باشد.

با اینکه در قسمت تحتانی دیوار، نیروهای برشی بصورت تجمعی در آمده و مقادیر بسیار بزرگی می شوند، ولی از طرفی مقاومت بسیار زیاد دیوار در این نواحی نیز با این نیروها مقابله می نماید.

قسمت فوقانی دیوار تا بالای بازشوهای پنجره ، در معرض شتاب های تقویت شده و نیروی متمرکز ناشی از سقف قرار دارند و به دلیل وجود نیروهای اصطکاکی کمتر (بار مرده قسمت فوقانی دیوار کمتر از بار مرده قسمت تحتانی می باشد.) نسبت به قسمت تحتانی بسیار آسیب پذیرتر می باشد.بنابراین فقط قسمت فوقانی دیوار ها تا بالای بازشوهای پنجره ، با استفاده از مش فلزی در سمت بیرونی دیوار تقویت می شود. در ناحیه دیوار جنوبی بین بازشوهای در و پنجره ، مش فلزی بر روی قسمت داخلی دیوار نیز قرار داده می شود و اندکی تا قسمت زیرین پنجره پایین می آید.

هدف نهایی از استفاده از مش بر روی دیوار، انتقال ترک های درون صفحه به نواحی تحتانی دیوار بوده و روی حداکثر ظرفیت برشی دیوار در این ناحیه حساب باز می شود.
@retrofitting
ارزیابی رفتار لرزه ای نمونه مقاوم سازی شده ساختمان خشتی با سقف گنبدی

(با استفاده از نتایج آزمایش میز لرزان)

سطح تحریک 25% زلزله مبنا

این سطح تحریک به منظور بررسی خواص رفتاری نمونه در محدوده الاستیک اعمال گردید.

در این سطح رفتار سازه کاملا الاستیک و یکپارچه بوده و هیچگونه خسارتی در آن مشاهده نگردید.

در این مرحله نمونه حرکت صلب گونه دارد.

بررسی پاسخ سازه در سطح 100% و خرابی های حاصله

سازه دوم حتی در سطح 100% نیز هیچگونه خرابی قابل ملاحظه ای از خود بروز نداد .این امر با در نظر گیری پاسخ سازه اول و خرابی های ایجاد شده در آن، بهبود قابل توجهی را در رفتار سازه که ناشی از عملکرد مناسب سیستم مقاوم سازی می باشد، نشان می دهد. سیستم مقاوم سازی بخوبی از بازشدن دیوارهای متعامد از هم جلوگیری کرده و به این ترتیب چشمه های سقف نیز از یکدیگر جدا نشدند. مش اجرا شده بر روی دیوارها بخوبی ظرفیت برشی آن ها را افزایش داده و ترک برشی و یا کششی در بالای دیوارها مشاهده نگردید.

* در نمونه اندکی پیچش روی داده است.

بررسی پاسخ سازه در سطح 125% و خرابی های حاصله

در این سطح بارگذاری نیز سازه هیچگونه ضعف جدی از خود بروز نداد.ترک هایی در درزهای چشمه های سقف ایجاد شد که نشانگر بازشدن بسیار اندک دیوارهای متعامد از یکدیگر می باشد. در پای تمام دیوارها کاهگل طبله کرد که این امر نشانگر بوجود آمدن پیچش در سازه می باشد. این مود خرابی پیچشی که در نمونه اول به هیچ عنوان مشاهده نگردید، مود مطلوبی می باشد. این امر به این دلیل است که مود خرابی پیچشی همه دیوارها را درگیر کرده و از تمامی ظرفیت برشی آن ها استفاده می نماید.وقوع مود خرابی پیچشی نشانگر عملکرد جعبه گونه سازه در حین زلزله می باشد که تامین آن بر عهده میله های افقی است.

از طرفی ترک های ایجاد شده در سطوح پایینی دیوارها بوجود آمدند که این امر بیانگر موثر بودن مش ها در بستن ترک های قسمت بالای دیوارها می باشد.به این ترتیب سیستم مقاوم سازی سبب ایجاد یک کمربند پیوسته در بالای دیوارها شده است که خرابی را تنها در سطوح پایینی دیوارها که نواحی ای با مقاومت بسیار بالا می باشند مجاز می نماید.

بررسی پاسخ سازه در سطح 150% و خرابی های حاصله

در این سطح تنها ترک های ایجاد شده در سطح 125% اندکی بازتر و گسترده تر شدند، ولی سازه هنوز انسجام خود را بطور کامل حفظ نمود. ترک پیچشی در بالای گوشه شمال شرقی سازه ایجاد گردید که تا پایین گوشه جنوب شرقی بطور پلکانی امتداد پیدا کرد. سطوح پایینی دیوارها بطور واضح تری دچار پیچش شده و بیرون زدگی پیدا کردند. قسمت قوسی بازشوها اندکی دچار خرابی ای شدند .

بررسی پاسخ سازه در سطح 175% و خرابی های حاصله

در این سطح با اینکه چشمه های سقف بطور قابل ملاحظه ای باز و بسته شدند، هیچگونه خرابی ای در سقف ایجاد نشد.

در این سطح، خرابی های اصلی ناشی از ترک های پیچشی در دیوار شرقی و بازشوی در و نیز پای دیوارها بود.

ترک پیچشی سرتاسری در دیوار شرقی عریض تر و طویل تر گردید.

همچنین خرد شدگی های موضعی در اطراف پنجره بزرگ و طاقچه روی داد.

دیوار قسمت بالای پنجره بزرگ به دلیل خرابی موضعی در طاق پنجره، اندکی شکم داد.

جدایی طاق پنجره بزرگ از دیوار بالای آن تشدید شد.

قالب های گچی و چشمه های سقف نیز در برخی نقاط دچار ترک خوردگی های بسیار جزئی شدند.

دیوار بین بازشوهای در و پنجره در نمای جنوبی بصورت خارج صفحه دچار سر خوردگی شد.

ترک های پیچشی درون در و پای دیوارها تشدید شده و بیرون زدگی آنها مشهودتر گردید.

در میلگردهای طولی، حداکثر نسبت قدر مطلق کرنش های ایجاد شده به کرنش تسلیم در این مرحله خاص حدوداً برابر 15% می باشد که عدد ناچیزی است. میله های موجود در قسمت های وسطی دیوار نسبت به میله های کناری، مشارکت کمتری در باربری داشته اند این امر می تواند سبب تغییر در طرح موجود و حذف این میله ها به دلیل تاثیر نامطلوب آنها در فضای داخل خانه داشته باشد. همچنین میله هایی که دیوارهای شمالی و جنوبی را به یکدیگر متصل می کنند، نسبت به میله های مشابه که دیوارهای شرقی و غربی را به هم متصل می کنند، نیروی بیشتری تحمل کرده اند.

این امر می تواند به دلیل تفاوت سختی و اختلاف فاز حرکتی این دو دیوار بوده باشد. به عبارت دیگر دیوار شمالی بدون بازشو بوده و به دلیل وزن زیاد، نیروهای اینرسی زیادی را در جهت خارج صفحه ایجاد می نماید.
•
این مرحله (سطح 175% ) با توجه به ظرفیت میز لرزان، آخرین سطح بارگذاری لرزه ای بود که نمونه مورد نظر در این سطح نیز عملکرد بسیار مناسبی داشت.
@retrofitting
نتیجه گیری

-آسیب پذیری اصلی سازه متداول، عمدتاً شامل ترک های قائم در دیوارها و خرابی در گوشه ها همراه با فاصله گرفتن دیوارها از یکدیگر بود. این مکانیزم خرابی به از دست رفتن یکپارچگی سیستم دیوارهای باربر و در نتیجه ناپایداری و فرو ریزش کلی سقف منجر شد.

-دوره تناوب اصلی سازه در راستای شمالی- جنوبی کوچکتر از راستای شرقی- غربی بوده که به علت سختی بیشتر سازه در راستای شمالی- جنوبی است.

- ساختمان های خشتی در اغلب موارد دارای دیوارهای بسیار ضخیم و با ارتفاع کم هستند. از آنجا که مود اصلی خرابی آن ها در زلزله های مختلف جدایی دیوارهای متعامد در گوشه های ساختمان و فرو ریزش سقف می باشد، از ظرفیت عظیم دیوارها در باربری و مقاومت ساختمان استفاده نمی شود.بنا به دلیل فوق، هدف اصلی سیستم مقاوم سازی جلوگیری از باز شدن دیوارها و به تبع آن، فرو ریزش سقف می باشد.

- استفاده از میله های افقی فولادی که باعث دوخته شدن دیوارهای موازی به یکدیگر شد در جلوگیری از باز شدن دیوارها بسیار موفق بود.

- با تامین یکپارچگی سازه توسط سیستم مقاوم سازی فوق الذکر انتظار می رفت ایجاد و گسترش ترک های درون صفحه در دیوارها بروز کند. برای مقاوم کردن دیوارها در برابر این مود خرابی، پس از بررسی روش های موجود، استفاده از مش های فلزی جوشی انتخاب گردید. این مش در نواری به ارتفاع 1 متر در بالای دیوارها استفاده گردید.سیستم مش فلزی در جلوگیری از بازشدن ترک های درون صفحه در قسمت فوقانی دیوارها موثر بوده و ترک های درون صفحه دیوارها را به سطوح پایین تر دیوار هدایت کرد. لذا خرابی درون صفحه را از زیر گنبد که محلی حساس می باشد به سطوح امن تری در قسمت تحتانی دیوارها (به دلیل وجود نیروی اصطکاکی بیشتر) هدایت نمود.

به عبارت دیگر هدف از استفاده از مش ، هدایت ترک ها ی درون صفحه به رج های پایینی خشت ها می باشد که در آن صورت مود خرابی به سمت لغزش رج های افقی پیش می رود. این مود از مودهای خرابی مطلوب می باشد.

- سیستم ترکیبی اشاره شده نمونه مورد آزمایش را قادر ساخت تا رکوردی با شدت 175% زلزله مبنا را بدون آسیب دیدگی شدید تحمل نماید. شایان ذکر است سقف نمونه مقاوم سازی نشده در سطح 125% به دلیل بازشدن دیوارها از یکدیگر فرو ریخت.

- پیچش در نمونه آزمایشگاهی مقاوم سازی شده از مهمترین علل بروز ترک در دیوارها بود. وقوع چنین مود خرابی که وابسته به طول دیوارها و ابعاد و محل های قرار گیری بازشوها می باشد. با روش هایی مانند پر کردن برخی بازشوها و یا ضخیم تر کردن دیوارها به منظور ایجاد سختی بیشتر در آن ها، می توان از شدت مود خرابی پیچشی کاست.

- ادعا می شود سیستم مقاوم سازی بکار برده شده توانایی تامین پایداری سازه در زلزله های واقعی با شتاب های قائم بالا را نیز دارد. زیرا در صورت فرو نریختن چهار دیوار تکیه گاهی، خرابی سقف قوسی تقریبا محال است.

- سیستم مقاوم سازی توصیه شده توانایی خود را در جلوگیری از گسستن دیوارها از یکدیگر و نیز باز شدن ترک های دیوار به اثبات رساند و بنا بر این بنظر می رسد در زلزله های واقعی نیز عملکرد قابل قبول را نشان دهد.
@retrofitting
با سپاس از دفتر مطالعات و تحقیقات مسکن روستایی 👆👆👆👆👆