8- طراحی شهرها و شهرکهای جدید با در نظر گرفتن لزوم سرعت و سهولت امداد رسانی در مواقع بحرانی :
یکی از مهمترین مسائل در طراحی شهرها و شهرکها طراحی در مقیاس بلوکهای شهری (بلوک به معنای قطعاتی است که بین چهار خیابان اصلی محصور است) میباشد. این روش طراحی، دقت و سرعت نجات و امدادرسانی را افزایش میدهد.
یکی از مهمترین مسائل در طراحی شهرها و شهرکها طراحی در مقیاس بلوکهای شهری (بلوک به معنای قطعاتی است که بین چهار خیابان اصلی محصور است) میباشد. این روش طراحی، دقت و سرعت نجات و امدادرسانی را افزایش میدهد.
9- خارج سازی ساختمانها از تملک شخصی افراد:
بدین معنی که خود مالک حق هیچ گونه تغیيری در سازه را نداشته باشد. کاری که از سالهای دور در کشورهای پیشرفته رایج است، سازهها باید جزء اموال دولتی محسوب گشته و هرگونه تغییر کوچک در هر جزء آنها حتی یک سیم کشی ساده باید تحت نظر مراکز ذیصلاح باشد، زیرا صدمات احتمالی ناشی از عدم آگاهی افراد علاوه بر مالک متوجه دولت و کشور نیز خواهد بود . در این میان نقش شرکتهای بیمهگر حایز اهمیت است. باید مکانیسمی طراحی شود که تمام سازهها بیمه شوند و شرکت بیمهگر فقط سازههایی را بیمه کنند که کارشناسان فنی شرکتها، عدم تغییر در سازهها توسط افراد غیر مسئول را تأئید کنند.
بدین معنی که خود مالک حق هیچ گونه تغیيری در سازه را نداشته باشد. کاری که از سالهای دور در کشورهای پیشرفته رایج است، سازهها باید جزء اموال دولتی محسوب گشته و هرگونه تغییر کوچک در هر جزء آنها حتی یک سیم کشی ساده باید تحت نظر مراکز ذیصلاح باشد، زیرا صدمات احتمالی ناشی از عدم آگاهی افراد علاوه بر مالک متوجه دولت و کشور نیز خواهد بود . در این میان نقش شرکتهای بیمهگر حایز اهمیت است. باید مکانیسمی طراحی شود که تمام سازهها بیمه شوند و شرکت بیمهگر فقط سازههایی را بیمه کنند که کارشناسان فنی شرکتها، عدم تغییر در سازهها توسط افراد غیر مسئول را تأئید کنند.
10- توجه بیشتر به بازسازی، بهسازی و مقاوم سازی مجموعههای نفیس، گرانقیمت و موزهها :
در طول تاریخ کشور ما زلزلههای زیادی به وقوع پیوسته و خساراتی را به بار آورده است مثال بارز آن شهر تبریز است که چندین بار در طول تاریخ به علّت وقوع این سانحه با خاک یکسان شده است. این شهر در دورههای مختلف مرکزیتی مثل پایتخت داشته و یقیناً آثار و ابنیه زیادی داشتهایم که از بین رفتهاند . در ابر شهرهایی همچون تبریز و تهران مجموعههای نفیس و گرانقیمت و موزههای زیادی از اشیاء با ارزش وجود دارد که احتمال آسیب دیدگی آنها وجود دارد. شاید به علت کم رنگ بودن صنعت توریسم در کشورمان به چنین مکانهایی که نمادی از فرهنگ والای ایرانی است کم توجه هستیم، باید توجه داشت که با سیر رو به جلوی کشور در آینده نزدیک برای کسب درآمد بیشتر از مقوله توریسم به این چنین اماکنی نیاز خواهیم داشت.
در طول تاریخ کشور ما زلزلههای زیادی به وقوع پیوسته و خساراتی را به بار آورده است مثال بارز آن شهر تبریز است که چندین بار در طول تاریخ به علّت وقوع این سانحه با خاک یکسان شده است. این شهر در دورههای مختلف مرکزیتی مثل پایتخت داشته و یقیناً آثار و ابنیه زیادی داشتهایم که از بین رفتهاند . در ابر شهرهایی همچون تبریز و تهران مجموعههای نفیس و گرانقیمت و موزههای زیادی از اشیاء با ارزش وجود دارد که احتمال آسیب دیدگی آنها وجود دارد. شاید به علت کم رنگ بودن صنعت توریسم در کشورمان به چنین مکانهایی که نمادی از فرهنگ والای ایرانی است کم توجه هستیم، باید توجه داشت که با سیر رو به جلوی کشور در آینده نزدیک برای کسب درآمد بیشتر از مقوله توریسم به این چنین اماکنی نیاز خواهیم داشت.
11- برانگیختن روحیه حرفهای در جامعه مهندسی کشور :
تمام مهندسین و متولیان ساخت و ساز کشور باید به اهمیت حرفه خود آگاهی تمام داشته و سازمانهای مرتبط باید در بیدار سازی وجدان حرفهای، ملّی میهنی و انسانی بکوشند. متأسفانه آمار حاکی از درصد بالای ساخت و ساز توسط افراد غیر متخصص و غیر متعهد است .
تمام مهندسین و متولیان ساخت و ساز کشور باید به اهمیت حرفه خود آگاهی تمام داشته و سازمانهای مرتبط باید در بیدار سازی وجدان حرفهای، ملّی میهنی و انسانی بکوشند. متأسفانه آمار حاکی از درصد بالای ساخت و ساز توسط افراد غیر متخصص و غیر متعهد است .
12- بهسازی و بازسازی مجاری مدفون:
زمین لرزه ممکن است باعث ایجاد صدمات شدیدی به مجاری مدفون در زير زمین شود.
عملکرد شریانهای حیاتی و مجاری مدفون در مواقع زلزله بسیار حائز اهمیت است برای مثال قطع جریان در شاه لولههای آب به واسطه شکستگیها میتواند
جان بازماندگان را به خطر بیندازد، شکست و انفجار در لولههای گاز طبیعی میتواند باعث آتشسوزیهای وسیع گردد، یا در صورت آسیب دیدن لولههای شبکههای جمعآوری فاضلاب بوی تعفن منطقه آسیب دیده را فرا گرفته و احتمال شیوع بیماریهای عفونی پس از زلزله وجود دارد (تصوير12) حوادث زلزلههای سانفرانسیسکوی آمریکا،1985 مکزیکوسيتي،1995کوبه دلیل صدق این مدعاست.
زمین لرزه ممکن است باعث ایجاد صدمات شدیدی به مجاری مدفون در زير زمین شود.
عملکرد شریانهای حیاتی و مجاری مدفون در مواقع زلزله بسیار حائز اهمیت است برای مثال قطع جریان در شاه لولههای آب به واسطه شکستگیها میتواند
جان بازماندگان را به خطر بیندازد، شکست و انفجار در لولههای گاز طبیعی میتواند باعث آتشسوزیهای وسیع گردد، یا در صورت آسیب دیدن لولههای شبکههای جمعآوری فاضلاب بوی تعفن منطقه آسیب دیده را فرا گرفته و احتمال شیوع بیماریهای عفونی پس از زلزله وجود دارد (تصوير12) حوادث زلزلههای سانفرانسیسکوی آمریکا،1985 مکزیکوسيتي،1995کوبه دلیل صدق این مدعاست.
رفتار صحیح سیستمهای لولهکشی به هنگام زلزله بستگی به سلامت و کیفیت عوامل زیر دارد :
الف- مواد و مصالح مصرفی، طراحی مکانیکی خط لوله، ضخامت جداره، چیدمان و نگهدارندهها.
ب- ساخت شامل جوشکاری، لحیم کاری، قید و بستها و اتصالات، آزمایشهای غیر مخرب، تعمیر و نگهداری.
ج- پایش و مقابله با خوردگی، بازرسی منظم و دورهای حین بهرهبرداری.
د- ساختمانها و سازهها و شرایط خاک زیر و اطراف سازهها.
الف- مواد و مصالح مصرفی، طراحی مکانیکی خط لوله، ضخامت جداره، چیدمان و نگهدارندهها.
ب- ساخت شامل جوشکاری، لحیم کاری، قید و بستها و اتصالات، آزمایشهای غیر مخرب، تعمیر و نگهداری.
ج- پایش و مقابله با خوردگی، بازرسی منظم و دورهای حین بهرهبرداری.
د- ساختمانها و سازهها و شرایط خاک زیر و اطراف سازهها.
13- ایجاد تمهیدات لازم برای مواجهه با اثرات ثانویه زلزله:
اثرات ثانویه زلزله عبارتند از آتش سوزی، شیوع بیماریهای مختلف، بیماریهای روحی به واسطه از دست دادن عزیزان، مشکلات ترافیکی زیاد به واسطه خرابی خیابانها، معابر و پلها،مشکلات امنیتی، مشکل کمبود آب، تاریکی و مواردی از این قبیل.
1- آتش سوزی:
وجود هرگونه جرقه یا حرارت زیاد مستمر درکنار مواد سوختنی در نهایت منجر به آتشسوزی خواهد شد (تصوير13)
توجه به نکات زیر در کاهش صدمات ناشی از آتشسوزی بعد از زلزله مؤثر است :
1-1 - استفاده از مواد مقاوم در برابر آتش در سازهها.
1-2 – وجود آب، شیرهای آتشنشانی و اکيپهای كافي برای مهار آتش.
1-3 - بهسازی و بازدید منظم مجاری انتقال گاز طبیعی.
1-4 - استفاده از تاسیسات گرمایش، سرمایشی و آشپزی تمام برقی در ساختمانهای بالاتر از 8 طبقه و ممانعت در مقابل بهرهبرداری از تأسیسات گازی در این ساختمانها.
2- وضع بهداشتی منطقه:
ارگانهای مرتبط با بحث بهداشت نیز باید آمادگی کافی جهت انجام انواع عملیات پزشکی بعد از زلزله اعم از جراحی، قرنطینه، درمانهای سرپایی و ... را داشته باشند.
3- وضعیت روحی- روانی آسیب دیدگان :
توصیه میشود جهت حفظ روحیه بازماندگان و کاستن از بار غم آنها، اکیپهاي مخصوص طراحی و آموزش ببینند تا در مواقع بحران به حفظ آرامش منطقه کمک کنند. از یاد نبریم آرامش منطقه آسیبدیده پس از زمین لرزه حرف اول را خواهد زد.
4- مشکلات ترافیکی: مشكلاتي كه در اثر اخلال در راههاي ارتباطي حاصل ميشود (تصوير 14)
مناسبترین روش بخصوص در شهرهای بزرگ استفاده از امداد هوایی است، هم به لحاظ سرعت و هم از لحاظ سهولت.
5- مسائل امنیتی:
امنیت منطقه باید بعد از بروز بحران حفظ شود. تا مردم با آرامش خاطر منطقه را ترک کرده و به طرف محلهای اسکان بروند.
6- مشکل کمبود آب:
پیشنهاد میشود مخازنی به حجم تقريبي 2 مترمكعب جهت تأمین آب شرب مورد نیاز طراحي گردد بطوریکه آب منازل از داخل این مخازن مقاوم در برابر زلزله همیشه عبور کند تا آب مخازن همیشه قابل شرب باشد و در هنگام زمین لرزه این آب بطور هوشمند در داخل این مخازن به دام بیفتد تا بتواند حداقل 3 روز اول که اوج بحران است جوابگوی نیاز شهر باشد.
7- مشکلات ناشی از قطع برق و عدم روشنایی کافی:
در این مورد پیشبینی ژنراتورهای کمکی برای تأمین برق اضطراری در مواقع بحران ضروری به نظر میرسد.
اثرات ثانویه زلزله عبارتند از آتش سوزی، شیوع بیماریهای مختلف، بیماریهای روحی به واسطه از دست دادن عزیزان، مشکلات ترافیکی زیاد به واسطه خرابی خیابانها، معابر و پلها،مشکلات امنیتی، مشکل کمبود آب، تاریکی و مواردی از این قبیل.
1- آتش سوزی:
وجود هرگونه جرقه یا حرارت زیاد مستمر درکنار مواد سوختنی در نهایت منجر به آتشسوزی خواهد شد (تصوير13)
توجه به نکات زیر در کاهش صدمات ناشی از آتشسوزی بعد از زلزله مؤثر است :
1-1 - استفاده از مواد مقاوم در برابر آتش در سازهها.
1-2 – وجود آب، شیرهای آتشنشانی و اکيپهای كافي برای مهار آتش.
1-3 - بهسازی و بازدید منظم مجاری انتقال گاز طبیعی.
1-4 - استفاده از تاسیسات گرمایش، سرمایشی و آشپزی تمام برقی در ساختمانهای بالاتر از 8 طبقه و ممانعت در مقابل بهرهبرداری از تأسیسات گازی در این ساختمانها.
2- وضع بهداشتی منطقه:
ارگانهای مرتبط با بحث بهداشت نیز باید آمادگی کافی جهت انجام انواع عملیات پزشکی بعد از زلزله اعم از جراحی، قرنطینه، درمانهای سرپایی و ... را داشته باشند.
3- وضعیت روحی- روانی آسیب دیدگان :
توصیه میشود جهت حفظ روحیه بازماندگان و کاستن از بار غم آنها، اکیپهاي مخصوص طراحی و آموزش ببینند تا در مواقع بحران به حفظ آرامش منطقه کمک کنند. از یاد نبریم آرامش منطقه آسیبدیده پس از زمین لرزه حرف اول را خواهد زد.
4- مشکلات ترافیکی: مشكلاتي كه در اثر اخلال در راههاي ارتباطي حاصل ميشود (تصوير 14)
مناسبترین روش بخصوص در شهرهای بزرگ استفاده از امداد هوایی است، هم به لحاظ سرعت و هم از لحاظ سهولت.
5- مسائل امنیتی:
امنیت منطقه باید بعد از بروز بحران حفظ شود. تا مردم با آرامش خاطر منطقه را ترک کرده و به طرف محلهای اسکان بروند.
6- مشکل کمبود آب:
پیشنهاد میشود مخازنی به حجم تقريبي 2 مترمكعب جهت تأمین آب شرب مورد نیاز طراحي گردد بطوریکه آب منازل از داخل این مخازن مقاوم در برابر زلزله همیشه عبور کند تا آب مخازن همیشه قابل شرب باشد و در هنگام زمین لرزه این آب بطور هوشمند در داخل این مخازن به دام بیفتد تا بتواند حداقل 3 روز اول که اوج بحران است جوابگوی نیاز شهر باشد.
7- مشکلات ناشی از قطع برق و عدم روشنایی کافی:
در این مورد پیشبینی ژنراتورهای کمکی برای تأمین برق اضطراری در مواقع بحران ضروری به نظر میرسد.
نتیجه گیری : باید پذیرفت که با وجود حل مشکل آسیبپذیری در مقابل زلزله هنوز این بحث در کشور ما بطور کامل حل نشده و مشکلات زیادی در این زمینه وجود دارد که باید با هم اندیشی و هم فکری، اقدامات فعلی را قوت بخشیده، باقی مشکلات را نیز مرتفع کنیم.
تهیه کنندگان :مهندس حسين بدلي ، علیرضا حاتمی منابع :👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿👆🏿
1- عبادا... قنبري ، مباني زمين شناسي مهندسي و مكانيسم زلزله.
2- موتوهيكو هاكانو، نعمت حسني و محمدرضا اسلامي ، زلزله در آلبوم تجربي.
3- (( دو ماهنامه علمي-تخصصي – پژوهشي پيام مهندس)) – ديماه 1385.
4- (( فصلنامه علمي پژوهشي و اطلاع رساني عمران و مقاوم سازي )) – شماره اول ، بهار 1386.
1- عبادا... قنبري ، مباني زمين شناسي مهندسي و مكانيسم زلزله.
2- موتوهيكو هاكانو، نعمت حسني و محمدرضا اسلامي ، زلزله در آلبوم تجربي.
3- (( دو ماهنامه علمي-تخصصي – پژوهشي پيام مهندس)) – ديماه 1385.
4- (( فصلنامه علمي پژوهشي و اطلاع رساني عمران و مقاوم سازي )) – شماره اول ، بهار 1386.
به اميد روزي كه بر سرزمين لرزانمان استوارتر از هميشه بايستيم ...🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷
اطلاعیه: بر اساس برنامه ریزی مصوب هیئت مدیره موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران به مناسبت دهمین سال تشکیل موسسه مقاوم سازی و ورود به یازدهمین سال فعالیت (20 اردیبهشت95) ، همایشی تحت عنوان ده سال مقاوم سازی و تقدیر از چهره شاخص 94 و برترین های HSE سال 95 برگزار خواهد شد که متاسفانه به دلیل جابجایی مکانی موسسه به میدان تجریش ، این برنامه به ابتدای خرداد ماه تغییر زمان یافت. همچنین اولین سمینار تخصصی سال 95 با عنوان سمینار تخصصی ساختمان استاندارد بزودی برگزار خواهد شد. با سپاس فراوان/ روابط عمومی موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران
با سلام و درود. پوزش از اينكه نتوانستيم چند روزي خدمت گذار جامعه علمي و علاقمند به مقاوم سازي باشيم. اميدوارم در روزهاي اينده به ارايه ي مطالب بپردازيم. با ما همراه باشيد و دوستان خود را به كانال مقاوم سازي دعوت كنيد. باسپاس
انتقاد از بیتوجهی به بافت فرسوده در برنامه ششم
معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور از بیتوجهی به معضل بافت فرسوده در قانون برنامه ششم توسعه انتقاد کرد.
مهندس محمد فرید لطیفی درباره توجه به بافتهای فرسوده، گفت: بافت فرسوده از جمله مواردی است که در هنگام ورود حوادث طبیعی همچون سیل و زمینلرزه خسارات ناشی از حادثه را چند برابر میکند. از این رو لازم است به آن توجه جدی شود.
وی با بیان اینکه در برنامه پنجم توسعه برای از بین بردن بافت فرسوده برنامهریزیهایی انجام شده بود، افزود: متاسفانه در پنج سال گذشته توجه چندانی به بافت فرسوده نشده و این قانون به طور کامل اجرا نشد.
معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور با اشاره به بررسی قانون برنامه ششم توسعه در مجلس یادآور شد: متاسفانه آنچه که ما در این برنامه دیدیم این است که در برنامه ششم هیچ توجهی به معضل بافت فرسوده نشده و گویا این مساله از برنامه خارج شده است که لازم است مجلس نسبت به این موضوع حساسیت لازم را داشته باشد./ ایسنا
معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور از بیتوجهی به معضل بافت فرسوده در قانون برنامه ششم توسعه انتقاد کرد.
مهندس محمد فرید لطیفی درباره توجه به بافتهای فرسوده، گفت: بافت فرسوده از جمله مواردی است که در هنگام ورود حوادث طبیعی همچون سیل و زمینلرزه خسارات ناشی از حادثه را چند برابر میکند. از این رو لازم است به آن توجه جدی شود.
وی با بیان اینکه در برنامه پنجم توسعه برای از بین بردن بافت فرسوده برنامهریزیهایی انجام شده بود، افزود: متاسفانه در پنج سال گذشته توجه چندانی به بافت فرسوده نشده و این قانون به طور کامل اجرا نشد.
معاون بازسازی و بازتوانی سازمان مدیریت بحران کشور با اشاره به بررسی قانون برنامه ششم توسعه در مجلس یادآور شد: متاسفانه آنچه که ما در این برنامه دیدیم این است که در برنامه ششم هیچ توجهی به معضل بافت فرسوده نشده و گویا این مساله از برنامه خارج شده است که لازم است مجلس نسبت به این موضوع حساسیت لازم را داشته باشد./ ایسنا