مقابله با پدیده خوردگی در ساختمانها👇👇👇👇👇👇👇👇
🔴امروزه فلزات نقش غیر قابل انکاری در صنعت ساخت و ساز دارند. غیر از طراحی های و اجرای نامناسب سازه و ضعف اتصالات، عوامل طبیعی نیز روی مصالح به کار رفته در سازه اثر نامطلوب می گذارند.خوردگی ها یا به عبارتی عوامل فاسد کننده فلز، از جمله عوامل طبیعی هستند که با ثاثیر گذاری برروی کل سازه و بخصوص اتصالات فلزی ( به خاطر آسیب پذی آنها)باعث ضعف ساختمان شده و پایداری آن را به مخاطره می اندازد ودر خطرات ناشی از وقوع زلزله نقش به سزایی از خود به جا میگذارند. در این مقاله سعی شده روش هایی ابتکاری در عرصه عمران ارائه شود تا با به نقد کشیدن راه حل های سنتی از خوردگی مصالح فلزی جلوگیری بعمل آید.
🔵بی شک یکی از دغدغه دهای بشر حفظ حیات است، که از هرنظر مورد توجه وی می باشد. عواملی که جان انسان را مورد تهدید قرار می دهند به دو گروه طبیعی و مصنوعی تقسیم میشوند.دسته اول طبیعی است که آن نعمتی است از جانب خدا ومصنوعی آن ساخته دست بشر است. زلزله را می توان هم در تقسیم بندی طبیعی قرار داد به جنبه این که معلو ل بشر نیست و هم در زمره مصنوعی، که انسان در برابر تهدیدات آن ایستادگی نشان میدهد.مقاومت انسان دربرابر زلزله همان مقاومت سازه هاست
🔴خوردگی عبارت است ازفرآیندی که درآن فلز تحت ثاثیر یون ها یا باکتری ها اکسید و در نتیجه مقاومت آن کم می شود وهمین کاهش مقاومت است که به موجب آن در علم عمران مورد توجه قرار می گیرد.
فلزات قسمت اعظم مصالح به کار رفته در ساختمان را تشکیل می دهند. آسیب دیدن آن ها موجب کاهش مقاومت سازه در برا بر نیرو های زلزله می شود. خوردگی اکثرا در ساختمان ها به صورت زنگ زدن ظاهر می شود.
اگر فلز در قسمت مدفون خاک خورده شود ویا به عبارتی اکسید شود فلز به عنوان یک قطب و خاک نمناک وزمین به صورت الکترولیت و قطب دیگروارد واکنش می شوند واگر در قسمت هوای آزاد خورده شود فلز به عنوان یک قطب و هوا ورطوبت یک قطب ویک الکترولیت را تشکیل می دهند.و واکنش های اکسایش وکاهش در آنها صورت میگیرد ودر آن فلز الکترون از دست میدهد و یونها الکترون را دریافت می کنند و اشباع می شوند و فلز موجود زنگ میزند.
فلزات خارجی که در نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند اغلب در معرض آلودگی هایی نظیر دی اکسید گوگردو کلرید ها و ... می باشندوخورده می شوند و فلزات سازه ای که در ساختمان قرار دارند هنگامی خورده می شوند که طراحی آنها داخل بتن به شکل نامناسب باشد یا در سازه مصالح نامناسب روی فولاد قرار گیرد،مانند نمکهای سولفات وگچ که موجب تسریع خوردگی می گردند.
اصولافلزات در سازه ها هنگامی خورده می شوند که در مجاورت آب قرار گیرند یا آب به داخل مصالح مجاور آن ها نفوذ یابد وهمراه یون ها موجود در همان مصالح موجب فساد آن شود.
فلزات قسمت اعظم مصالح به کار رفته در ساختمان را تشکیل می دهند. آسیب دیدن آن ها موجب کاهش مقاومت سازه در برا بر نیرو های زلزله می شود. خوردگی اکثرا در ساختمان ها به صورت زنگ زدن ظاهر می شود.
اگر فلز در قسمت مدفون خاک خورده شود ویا به عبارتی اکسید شود فلز به عنوان یک قطب و خاک نمناک وزمین به صورت الکترولیت و قطب دیگروارد واکنش می شوند واگر در قسمت هوای آزاد خورده شود فلز به عنوان یک قطب و هوا ورطوبت یک قطب ویک الکترولیت را تشکیل می دهند.و واکنش های اکسایش وکاهش در آنها صورت میگیرد ودر آن فلز الکترون از دست میدهد و یونها الکترون را دریافت می کنند و اشباع می شوند و فلز موجود زنگ میزند.
فلزات خارجی که در نمای ساختمان مورد استفاده قرار می گیرند اغلب در معرض آلودگی هایی نظیر دی اکسید گوگردو کلرید ها و ... می باشندوخورده می شوند و فلزات سازه ای که در ساختمان قرار دارند هنگامی خورده می شوند که طراحی آنها داخل بتن به شکل نامناسب باشد یا در سازه مصالح نامناسب روی فولاد قرار گیرد،مانند نمکهای سولفات وگچ که موجب تسریع خوردگی می گردند.
اصولافلزات در سازه ها هنگامی خورده می شوند که در مجاورت آب قرار گیرند یا آب به داخل مصالح مجاور آن ها نفوذ یابد وهمراه یون ها موجود در همان مصالح موجب فساد آن شود.
🔵روش های گوناگونی جهت جلوگیری یا کاهش خوردگی فولاد ساختمان ارائه شده ان که به بررسی آنها می پردازیم:
الف)پوشش رنگ:از ساده ترین ومعمول ترین راه محافظت فلز در برابر خوردگی می باشد که بعلت راحتی اجرا و ارزان بودن مورد استفاده قرار می گیرد .البته رنگ های گرانقیمت تری نیز وجود دارند (اپوکسی ها)که در همه جا کاربرد ندارند.عیب این روش آنست که اگر به درستی اجرا نشود یعنی قشر هایی از رنگ که روی هم قرار میگیرند کم یا کیفیت مناسب را نداشته باشد باعث ایجاد خوردگی می شوند.
ب)استفاده از پوشش های فلزی :پوشش های فلزی که برفلزی غیر هم جنس قرار می گیرند باعث می شوند که فلز پوشش داده شده هنگام هجوم یون ها باقی بماند و فلز پوششی از بین برودفلز هایی که بعنوان فلز های پوششی مورد توجه قرار گرفته عبارتند از :
1)قلع:
این فلز ذوب پایینی دارد وبه راحتی الکترون از دست می دهد واکسید می شودو بیشتر در صنعت کنسرو ساز ی مورد استفاده قرار می گیرد.
2)روی:
این فلز بیشتر در مخازن آب گرم مورد استفاده قرار میگیرد وبه صورت ورق های گالوانیزه در بازار موجود میباشد گالوانیزه کردن بدین صورت است که فولاد را در حمامی از روی مذاب قرار می دهند وبیرون می آورند، روی به صورت یک قشر نازک برروی فلز پدیدار می شود که در این سیستم روی آند وفولاد کاتد میباشد روی الکترون از دست می دهد وفلز پایدار باقی می ماند تا روی تماما اکسید شود .
3)کروم ونیکل:
استفاده از این نوع فولاد در صنایع تاسیسات آب مورد استفاده قرار میگیرد.دراین تکنولوژی کروم ونیکل را با فولاد مخلوط میکنند وآلیاژی بدست میآورند که زنگ نمی زند.البته این روش که درآن فولاد زنگ نزن بدست می آید، گران و پرهزینه می باشد.
ج)پوشش های اکسید فلزات:
اکسید برخی از فلزات بر روی خود فلز باعث جلوگیری از خوردگی فلز می شود. این کار بیشتر در صنعت خودروی سازی کاربرددارد ودر آن برای مقاوم کردن پچ های فولادی مورد استفاده قرار می گیرد.
د)پوشش های فسفاتی وکروماتی:
پوشش هایی هستند که از خود فلز تشکیل می شوند این گونه پوشش ها بدین صورت تشکیل می شوند که محلولی از کرومات و اسید سولفوریک با نمک فسفات مخلوط میشود و به روی فلز پاشیده می شوند واز فلز محافظت می نمایند .یکی از عیب های روش فوق این است این محافظ فقط درمحیط های خنثی خوب عمل می کند و در محیط های غیر خنثی نتیجه مطلوبی ندارد.
همانطور که ملاحظه می شوداکثر روش های ذکر شده یا گرانقیمت هستند وصرفه اقتصادی ندارند (به غیر از پوشش های رنگی)یا به علت اجرای نادرست برای سازه ایجاد مشکلاتی می کنند.
الف)پوشش رنگ:از ساده ترین ومعمول ترین راه محافظت فلز در برابر خوردگی می باشد که بعلت راحتی اجرا و ارزان بودن مورد استفاده قرار می گیرد .البته رنگ های گرانقیمت تری نیز وجود دارند (اپوکسی ها)که در همه جا کاربرد ندارند.عیب این روش آنست که اگر به درستی اجرا نشود یعنی قشر هایی از رنگ که روی هم قرار میگیرند کم یا کیفیت مناسب را نداشته باشد باعث ایجاد خوردگی می شوند.
ب)استفاده از پوشش های فلزی :پوشش های فلزی که برفلزی غیر هم جنس قرار می گیرند باعث می شوند که فلز پوشش داده شده هنگام هجوم یون ها باقی بماند و فلز پوششی از بین برودفلز هایی که بعنوان فلز های پوششی مورد توجه قرار گرفته عبارتند از :
1)قلع:
این فلز ذوب پایینی دارد وبه راحتی الکترون از دست می دهد واکسید می شودو بیشتر در صنعت کنسرو ساز ی مورد استفاده قرار می گیرد.
2)روی:
این فلز بیشتر در مخازن آب گرم مورد استفاده قرار میگیرد وبه صورت ورق های گالوانیزه در بازار موجود میباشد گالوانیزه کردن بدین صورت است که فولاد را در حمامی از روی مذاب قرار می دهند وبیرون می آورند، روی به صورت یک قشر نازک برروی فلز پدیدار می شود که در این سیستم روی آند وفولاد کاتد میباشد روی الکترون از دست می دهد وفلز پایدار باقی می ماند تا روی تماما اکسید شود .
3)کروم ونیکل:
استفاده از این نوع فولاد در صنایع تاسیسات آب مورد استفاده قرار میگیرد.دراین تکنولوژی کروم ونیکل را با فولاد مخلوط میکنند وآلیاژی بدست میآورند که زنگ نمی زند.البته این روش که درآن فولاد زنگ نزن بدست می آید، گران و پرهزینه می باشد.
ج)پوشش های اکسید فلزات:
اکسید برخی از فلزات بر روی خود فلز باعث جلوگیری از خوردگی فلز می شود. این کار بیشتر در صنعت خودروی سازی کاربرددارد ودر آن برای مقاوم کردن پچ های فولادی مورد استفاده قرار می گیرد.
د)پوشش های فسفاتی وکروماتی:
پوشش هایی هستند که از خود فلز تشکیل می شوند این گونه پوشش ها بدین صورت تشکیل می شوند که محلولی از کرومات و اسید سولفوریک با نمک فسفات مخلوط میشود و به روی فلز پاشیده می شوند واز فلز محافظت می نمایند .یکی از عیب های روش فوق این است این محافظ فقط درمحیط های خنثی خوب عمل می کند و در محیط های غیر خنثی نتیجه مطلوبی ندارد.
همانطور که ملاحظه می شوداکثر روش های ذکر شده یا گرانقیمت هستند وصرفه اقتصادی ندارند (به غیر از پوشش های رنگی)یا به علت اجرای نادرست برای سازه ایجاد مشکلاتی می کنند.
🔴 حال به ارائه دو روش دیگر می پردازیم:
1)اگر در عرصه شیمیایی وارد شویم میبینیم که خوردگی همان تبادل الکترون می باشددر فرآیند خوردگی یک قطب به صورت آند ظاهر می شودکه همان فلز است و الکترون از دست می دهد ویک قطب به صورت کاتد ظاهر می شود والکترون را می گیرد.فلز به همین خاطر زنگ می زند همچنین اگر هنگام اجرای ساختمان خصوصیات خاک و همچنین ساخنتمان آن را (از نظر شیمیایی )مورد بررسی قرار دهیم وآزمایشی مبنی بر این که چه میزان از یون های موجود در خاک در زمان معین با فلز مورد نظر وارد واکنش می شوندو میزان الکترون در خواستی یون ها را اندازه گیری کنیم می توانیم آهن را به پتانسیلی ببریم که دیگر زنگ نزند والکترون های لازم برای واکنش اکسایش وکاهش را خود از طریق جریان الکتریکی وارد سازه فلزی نموده و فولاد را از زنگ زدن محافظت کنیم در این عملیات یک جریان الکتریکی دائمی کنترل شده ای را وارد زمین یا هوا میکنیم این جریان باید همیشه برقرار باشد مخصوصا هنگامی که رطوبت زیاد باشد چون باعث انتقال بیشتر الکنرون از فلز به یون می شود البته به علت پایین بودن میزان شار الکتریکی ومخفی بودن فولاد ساختمان هیچ گونه خطر احتمالی را در بر ندارد.
2)علاوه بر روش فوق می توانیم برای محافظت فلز در سازه های فولادی هنگام اجرای فونداسیون و دفن فلز تکه های کوچک روی را به فولاد نصب کرده ودرون بتن قرار دهیم .هنگامی که فولاد تحت تاثیر یون ها قرار میگیرد و واکنش اکسایش وکاهش در آن محیط رخ می دهدفولاد می تواند کمبود الکترون را از روی جبران نماید، الکترون از روی گرفته شده وفولاد نقش واسطه را بازی می کند و سالم باقی می ماند که میزان روی مصرفی داخل سازه هم با توجه به خصوصیات خاک ومیزان رطوبت منطقه محاسبه می گردد.
1)اگر در عرصه شیمیایی وارد شویم میبینیم که خوردگی همان تبادل الکترون می باشددر فرآیند خوردگی یک قطب به صورت آند ظاهر می شودکه همان فلز است و الکترون از دست می دهد ویک قطب به صورت کاتد ظاهر می شود والکترون را می گیرد.فلز به همین خاطر زنگ می زند همچنین اگر هنگام اجرای ساختمان خصوصیات خاک و همچنین ساخنتمان آن را (از نظر شیمیایی )مورد بررسی قرار دهیم وآزمایشی مبنی بر این که چه میزان از یون های موجود در خاک در زمان معین با فلز مورد نظر وارد واکنش می شوندو میزان الکترون در خواستی یون ها را اندازه گیری کنیم می توانیم آهن را به پتانسیلی ببریم که دیگر زنگ نزند والکترون های لازم برای واکنش اکسایش وکاهش را خود از طریق جریان الکتریکی وارد سازه فلزی نموده و فولاد را از زنگ زدن محافظت کنیم در این عملیات یک جریان الکتریکی دائمی کنترل شده ای را وارد زمین یا هوا میکنیم این جریان باید همیشه برقرار باشد مخصوصا هنگامی که رطوبت زیاد باشد چون باعث انتقال بیشتر الکنرون از فلز به یون می شود البته به علت پایین بودن میزان شار الکتریکی ومخفی بودن فولاد ساختمان هیچ گونه خطر احتمالی را در بر ندارد.
2)علاوه بر روش فوق می توانیم برای محافظت فلز در سازه های فولادی هنگام اجرای فونداسیون و دفن فلز تکه های کوچک روی را به فولاد نصب کرده ودرون بتن قرار دهیم .هنگامی که فولاد تحت تاثیر یون ها قرار میگیرد و واکنش اکسایش وکاهش در آن محیط رخ می دهدفولاد می تواند کمبود الکترون را از روی جبران نماید، الکترون از روی گرفته شده وفولاد نقش واسطه را بازی می کند و سالم باقی می ماند که میزان روی مصرفی داخل سازه هم با توجه به خصوصیات خاک ومیزان رطوبت منطقه محاسبه می گردد.
🔴🔵نتیجه گیری
استفاده از روشهای محافظت فلز در کوتاه مدت ممکن است نتیجه ملموسی را نداشته باشند اما در دراز مدت تاثیرات خوب ومثبتی را بر سازه دارند و اگر در ست اجرا شوند باعث حفظ مقاومت فلز واتصالات آن در برابر نیروهای جانبی و بخصوص زلزله را دارند.دوروش فوق به این علت پیشنهاد می شود که در روش های سنتی میزان نظارت کمتر می تواند موثر باشد اما در این روشها چون محسوس ترند نظارت به صورت کامل صورت می گیرد.
https://t.me/retrofitting
استفاده از روشهای محافظت فلز در کوتاه مدت ممکن است نتیجه ملموسی را نداشته باشند اما در دراز مدت تاثیرات خوب ومثبتی را بر سازه دارند و اگر در ست اجرا شوند باعث حفظ مقاومت فلز واتصالات آن در برابر نیروهای جانبی و بخصوص زلزله را دارند.دوروش فوق به این علت پیشنهاد می شود که در روش های سنتی میزان نظارت کمتر می تواند موثر باشد اما در این روشها چون محسوس ترند نظارت به صورت کامل صورت می گیرد.
https://t.me/retrofitting
Telegram
كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
Forwarded from كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
⚫️ با درود و ارج نهادن به تلاش مردم گرامی ایران به ویژه متخصصین صنعت ساختمان و مدیریت بحران و شادباش به 🇮🇷رئیس جمهور برگزیده مردم 🇮🇷و با آرزوی پیروزی و سربلندی برای ایشان و با سپاسگذاری از حضور و بردباری مردم گرامی 🇮🇷ایران بزرگ🇮🇷 در همه پرسی اردیبهشت 1396
🖌از همراهان تارنمای مجازی تلگرام دعوت می نماید تا با عضویت در کانال های 📗علمی ،📘 آموزشی و 📕پژوهشی موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران ، با ما در عمران و آبادانی و پیشگیری از کاهش ریسک سوانح طبیعی همراه شوید:
🔵 کانال مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ⏪⏪⏪ @retrofitting
🔴 کانال پیشگیری و کاهش ریسک سوانح ⏪⏪⏪ @riskmanagement
☎️ 0️⃣2️⃣1️⃣⏹7️⃣7️⃣5️⃣3️⃣8️⃣3️⃣6️⃣3️⃣
🇮🇷🇮🇷🇮🇷 منتظر حضورتان هستیم 🇮🇷🇮🇷🇮🇷
🖌از همراهان تارنمای مجازی تلگرام دعوت می نماید تا با عضویت در کانال های 📗علمی ،📘 آموزشی و 📕پژوهشی موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران ، با ما در عمران و آبادانی و پیشگیری از کاهش ریسک سوانح طبیعی همراه شوید:
🔵 کانال مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ⏪⏪⏪ @retrofitting
🔴 کانال پیشگیری و کاهش ریسک سوانح ⏪⏪⏪ @riskmanagement
☎️ 0️⃣2️⃣1️⃣⏹7️⃣7️⃣5️⃣3️⃣8️⃣3️⃣6️⃣3️⃣
🇮🇷🇮🇷🇮🇷 منتظر حضورتان هستیم 🇮🇷🇮🇷🇮🇷
🔴سرکار خانم دکتر بهاره آروین
🔵جناب آقای دکتر مجید فراهانی
با سلام و درود. انتخاب شایسته شما به عنوان عضو شورای اسلامی شهر تهران ،برگ برنده ی دیگری است برای توسعه ی پایدار شهری که این موسسه در زمان تبلیغات انتخابات همه پرسی شورای شهر 96 ، افتخار همراهی و معرفی شما عزیزان را به جامعه ی تخصصی خود داشت. از انتخاب شما توسط مردم شریف تهران خرسندیم و امیدواریم حرکتی عظیم در تهران را برای آبادانی بیشتر پایتخت ایران عزیز شاهد باشیم.
توفیق خدمت به خلق و کسب رضای خالق را برای شما آرزومندیم.
موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران
https://t.me/retrofitting
🔵جناب آقای دکتر مجید فراهانی
با سلام و درود. انتخاب شایسته شما به عنوان عضو شورای اسلامی شهر تهران ،برگ برنده ی دیگری است برای توسعه ی پایدار شهری که این موسسه در زمان تبلیغات انتخابات همه پرسی شورای شهر 96 ، افتخار همراهی و معرفی شما عزیزان را به جامعه ی تخصصی خود داشت. از انتخاب شما توسط مردم شریف تهران خرسندیم و امیدواریم حرکتی عظیم در تهران را برای آبادانی بیشتر پایتخت ایران عزیز شاهد باشیم.
توفیق خدمت به خلق و کسب رضای خالق را برای شما آرزومندیم.
موسسه مقاوم سازی و بهسازی لرزه ای ایران
https://t.me/retrofitting
Telegram
كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
مدیریت بحران در حوزه خطرات آتشسوزی ساختمان
امير ساعدي داريان *عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي
آتشسوزی پدیدهای است که هر ساختمانی در طول عمر خود احتمال مواجه شدن با آن را دارد. این خطر در حدی است که در بسیاری مواقع احتمال رخداد آتشسوزی برای یک ساختمان بالاتر از احتمال بروز زلزله برای آن سازه تخمین زده میشود. علاوه بر علل معمولی که احتمال بروز و وقوع آتشسوزی را رقم میزنند، در کشورهایی مانند ایران که شبکه گاز ملی دارد آتشسوزی بعد از زلزله امری قطعی است. لذا با توجه این موارد مدیریت بحران در حوزه آتشسوزی مسالهای حیاتی است. وقوع حادثه پلاسکو به خوبی نشان داد که متاسفانه شهرداری تهران و ارگانهای ذیربط در این حوزه به هیچ عنوان شناخت درستی از این پدیده ندارند و لذا عدم شناخت کافی موجب میشوند که حتی در صورت داشتن همت کافی برای مدیریت بحران توانایی و دانش لازم را نداشته باشند. در حوزه آتشسوزی و اثرات آن بر ساختمانها،مثلثی تحت عنوان مثلث حیات تعریف میشود . هر یک از اظلاع این مثلث یکی از اصول اساسی مواجهه با پدیده آتشسوزی میباشد.
یک ضلع این مثلث بحث تیمهای امدادی و دامنه فعالیت آنها میباشد. امروزه با افزایش ساخت و ساز و گسترش ابعاد ساختمانها بالاخص ساختمانهای تجاری و اداری و همچنین افزایش ارتفاع آنها عملا حوزه تاثیر اکیپهای امدادی به چیزی حدود 10 تا 20 درصد کاهش یافته است.
ضلع دوم مثلث حیات، تدابیر فعال میباشد. این تدابیر مجموعه عملکردهایی هستند که در داخل ساختمان تعبیه میشوند و همزمان با بروز آتش فعال میشوند . مانند آشکار سازههای دود، آبفشانها و ... . این عملگرها مهم بوده و وجود آنها در یک ساختمان ضروری است ولیکن آنها نیز محدودیتهای متعددی دارند به عنوان مثال معمولا با بروز آتش و ادامه یافتن آن در زمانی حدود 20 تا 25 دقیقه منبع آب آبفشانها به اتمام میرسد و علاوه بر آن این سیستمها با گسترش آتش به دلیل از بین رفتن زیرساختهایشان در بدنه سازه از چرخه خارج میشوند. لذا تدابیر فعال نیز امروزه دامنه تاثیری حدود 20 تا 30 در صد دارند. ضلع سوم و مهمترین ضلع مثلث حیات تدابیر غیرفعال میباشند. این تدابیر به ماهیت خود ساختمان در طول دوران ساخت و طراحی و اجرای سازه مرتبط میباشند. متاسفانه این بخش از مدیریت بحران آتشسوزی عملا در این کشور مورد توجه قرار نمیگیرد. امروزه در سطح دنیا مطرح میشود که آتشسوزی نیز همانند زلزله و باد یک تیر است و سازه باید جهت تحمل آن طراحی شود. در این روش همانگونه که ابعاد تیرها و ستونها و اتصالات جهت تحمل بارهای ثقلی و لرزهای طراحی میشوند و اثرات آنها در طراح لحاظ میشود ، بار گذاری آتش نیز در فرآیند طراحی دخیل شده و اثر آن لحاظ میشود. لذا در نهایت ساختمانی طراحی و اجرا میشود که قادر به مقاومت تا حد قابل قبولی در برابر آتش میباشد. البته در این بخش انواع پوششهای ضدحریق نیز قابل استفاده هستند. این بخش حوزه اثری حدود 40 تا 50 در صد دارد. بررسی و توجه به موارد ذکر شده نشان میدهد در کنار تجهیز روز افزون نیروهای امدادی و به کارگیری تجهیزات فعال (آب فشانها و آشکار سازههای دود) در داخل ساختمانها بایستی اصل مساله که همان مد نظر قرار دادن آییننامهها و مقررات روز دنیا در حوزه طراحی ساختمانها در برابر آتشسوزی (مهندسی ایمنی آتش سازهای) میباشد برای کلیه طراحان، مشاوران و مجریان این حوزه اجباری شود. با اجباری شدن این روش طراحی ساختمانها در شهر قطعا تحت شرایط آتشسوزی تخریب کلی نخواهند شد و در بدترین سناریو ممکن آتشسوزی فقط امکان بهرهبرداری خود را از دست خواهند داد. انجام این مهم نیازمند همکاری و همراهی دستگاههای متعدد و در صدر آنها شهرداری تهران میباشد.
امير ساعدي داريان *عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي
آتشسوزی پدیدهای است که هر ساختمانی در طول عمر خود احتمال مواجه شدن با آن را دارد. این خطر در حدی است که در بسیاری مواقع احتمال رخداد آتشسوزی برای یک ساختمان بالاتر از احتمال بروز زلزله برای آن سازه تخمین زده میشود. علاوه بر علل معمولی که احتمال بروز و وقوع آتشسوزی را رقم میزنند، در کشورهایی مانند ایران که شبکه گاز ملی دارد آتشسوزی بعد از زلزله امری قطعی است. لذا با توجه این موارد مدیریت بحران در حوزه آتشسوزی مسالهای حیاتی است. وقوع حادثه پلاسکو به خوبی نشان داد که متاسفانه شهرداری تهران و ارگانهای ذیربط در این حوزه به هیچ عنوان شناخت درستی از این پدیده ندارند و لذا عدم شناخت کافی موجب میشوند که حتی در صورت داشتن همت کافی برای مدیریت بحران توانایی و دانش لازم را نداشته باشند. در حوزه آتشسوزی و اثرات آن بر ساختمانها،مثلثی تحت عنوان مثلث حیات تعریف میشود . هر یک از اظلاع این مثلث یکی از اصول اساسی مواجهه با پدیده آتشسوزی میباشد.
یک ضلع این مثلث بحث تیمهای امدادی و دامنه فعالیت آنها میباشد. امروزه با افزایش ساخت و ساز و گسترش ابعاد ساختمانها بالاخص ساختمانهای تجاری و اداری و همچنین افزایش ارتفاع آنها عملا حوزه تاثیر اکیپهای امدادی به چیزی حدود 10 تا 20 درصد کاهش یافته است.
ضلع دوم مثلث حیات، تدابیر فعال میباشد. این تدابیر مجموعه عملکردهایی هستند که در داخل ساختمان تعبیه میشوند و همزمان با بروز آتش فعال میشوند . مانند آشکار سازههای دود، آبفشانها و ... . این عملگرها مهم بوده و وجود آنها در یک ساختمان ضروری است ولیکن آنها نیز محدودیتهای متعددی دارند به عنوان مثال معمولا با بروز آتش و ادامه یافتن آن در زمانی حدود 20 تا 25 دقیقه منبع آب آبفشانها به اتمام میرسد و علاوه بر آن این سیستمها با گسترش آتش به دلیل از بین رفتن زیرساختهایشان در بدنه سازه از چرخه خارج میشوند. لذا تدابیر فعال نیز امروزه دامنه تاثیری حدود 20 تا 30 در صد دارند. ضلع سوم و مهمترین ضلع مثلث حیات تدابیر غیرفعال میباشند. این تدابیر به ماهیت خود ساختمان در طول دوران ساخت و طراحی و اجرای سازه مرتبط میباشند. متاسفانه این بخش از مدیریت بحران آتشسوزی عملا در این کشور مورد توجه قرار نمیگیرد. امروزه در سطح دنیا مطرح میشود که آتشسوزی نیز همانند زلزله و باد یک تیر است و سازه باید جهت تحمل آن طراحی شود. در این روش همانگونه که ابعاد تیرها و ستونها و اتصالات جهت تحمل بارهای ثقلی و لرزهای طراحی میشوند و اثرات آنها در طراح لحاظ میشود ، بار گذاری آتش نیز در فرآیند طراحی دخیل شده و اثر آن لحاظ میشود. لذا در نهایت ساختمانی طراحی و اجرا میشود که قادر به مقاومت تا حد قابل قبولی در برابر آتش میباشد. البته در این بخش انواع پوششهای ضدحریق نیز قابل استفاده هستند. این بخش حوزه اثری حدود 40 تا 50 در صد دارد. بررسی و توجه به موارد ذکر شده نشان میدهد در کنار تجهیز روز افزون نیروهای امدادی و به کارگیری تجهیزات فعال (آب فشانها و آشکار سازههای دود) در داخل ساختمانها بایستی اصل مساله که همان مد نظر قرار دادن آییننامهها و مقررات روز دنیا در حوزه طراحی ساختمانها در برابر آتشسوزی (مهندسی ایمنی آتش سازهای) میباشد برای کلیه طراحان، مشاوران و مجریان این حوزه اجباری شود. با اجباری شدن این روش طراحی ساختمانها در شهر قطعا تحت شرایط آتشسوزی تخریب کلی نخواهند شد و در بدترین سناریو ممکن آتشسوزی فقط امکان بهرهبرداری خود را از دست خواهند داد. انجام این مهم نیازمند همکاری و همراهی دستگاههای متعدد و در صدر آنها شهرداری تهران میباشد.