كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
1.14K subscribers
4.64K photos
343 videos
1.83K files
523 links
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
Download Telegram
زمین شناسی ایران 👇👇👇👇🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷
31 خرداد سالگرد زلزله رودبار و منجیل
يادداشت در روزنامه اعتماد-٣١-٣-٩٥👇👇👇
آيا منجيل و رودبار از زلزله 31 خرداد 69 درس گرفته است؟

دكتر مهدي زارع استاد پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله

بيست و شش سال از زلزله فاجعه بار 31 خرداد 69 منجيل با بزرگاي ٧.٣مي‌گذرد و مي‌توانيم اين سوال را مطرح كنيم كه آيا در توسعه و بازسازي منطقه مزبور به درس‌هاي زلزله 1369 منجيل توجه شده است؟
زلزله 31 خرداد 69 موجب آسيب‌هاي جاني و مالي گسترده‌اي شد. نخستين زلزله به معني واقعي شهري ايران بود. سه شهر ايران در اين زلزله تقريبا به طور كامل يا با درجه بسيار زياد تخريب شدند: منجيل، رودبار و لوشان. نخستين زلزله ايران بود كه در آن آسيب‌هاي جدي به سد (سد سفيد رود)، سيلو (لوشان و رشت)، بيمارستان (رودبار)، نيروگاه (لوشان) و ده‌ها دهنه پل و كيلومترها جاده، و مخازن آب متعدد و كانال‌هاي انتقال آب وارد شد و البته بيش از 15 هزار كشته و 40 هزار مجروح برجاي ماند. حدود 500 نفر از اين كشته‌ها فقط زيرِ زمين لغزش‌هاي ناشي از رخداد زمين لرزه مدفون شدند. نگارنده به ياد دارد كه در سال‌هاي نخستين بعد از رخداد زلزله و به ويژه در سال‌هاي 1369 و 1370 كه بازسازي تدريجي ساختمان‌هاي مسكوني در حال انجام بود، مردم منجيل و رودبار و با اثر‌پذيري رواني از اين رخداد69 تلاش مي‌كردند تا در ساخت و ساز رويكردي محافظه‌كارانه داشته باشند. ولي همين رويكرد محافظه‌كارانه به نظر مي‌رسد كه به تدريج فراموش شده و به ويژه آنكه در حدود 15 سال اخير عملا روند توسعه بدون پلان و برنامه براي ارزيابي ريسك پيگيري شده است. اكنون در منطقه منجيل و رودبار ساختمان‌هاي متعدد و جديدي در حال احداث است و نمونه اين رويكرد بدون توجه به خطر زمينلرزه، ساخت مجتمع‌هاي مسكن مهر در محدوده‌اي با ريسك بالا در شهر رودبار است و همچنين احداث آپارتمان‌ها در حاشيه رودبار در محدوده‌اي بسيار ناپايدار و با خطرهاي گوناگون زمين شناختي، مثال مهمي از فراموشي زمينلرزه 1369 در همان پهنه است. از سوي ديگر توجه شود كه در منطقه منجيل و رودبار و لوشان علاوه بر رشد طبيعي جمعيت، امكان و تاسيسات جديدي افزوده شده است. البته جمعيت علاوه بر تلفات در هنگام زلزله، به دليل مهاجرت در سال‌هاي بعد از زلزله كاهش يافته است. برآوردي كه در مورد جمعيت شهرستان رودبار براي سال 1369 وجود دارد، حدود 140 هزار نفر است كه با رخداد زمين‌لرزه در سال 1375 به حدود 100 هزار نفر مي‌رسد. و در آخرين سرشماري 1385 اين جمعيت حدود 126 هزار نفر بوده است. اگر همين روند ادامه يافته باشد، احتمالا در سرشماري سال 95 جمعيت كل شهرستان رودبار بايد حدود 150 هزار نفر برآورد شود. ارزيابي ساختمان‌ها و تاسيسات جديدالاحداث از فراموشي تدريجي خاطره زلزله منجيل خبر مي‌دهد. علاوه بر مسكن مهر، منطقه مزبور به كارگاه بزرگ ساختماني براي احداث و تكميل آزادراه قزوين-رشت و همچنين ساخت راه آهن در همين مسير تبديل شده است. به ويژه در قطعه منجيل به رودبار در هر دو مسير ياد شده، نواحي بسيار حساس از ديد رخداد زمين لغزش‌هاي مهم در هر رخداد زمينلرزه بعدي وجود دارد، كه به نظر مي‌رسد در حين راه‌سازي و در هنگام انتخاب مسير يا حفر ترانشه به اين موضوع با حساسيت لازم برخورد نشده و محل‌هاي متعددي با پتانسيل بالاي رخداد زمين لغزش‌هاي مهم در مسير آزادراه و راه‌آهن در حد فاصل جنوب لوشان تا شمال رستم آباد ايجاد شده است. رخداد زمين‌لرزه‌اي مانند زلزله منجيل بدان معني است كه اين اتفاق مي‌تواند تكرار هم بشود. براي ايمني نسل‌هاي بعدي مردم ساكن در اين منطقه و مسافراني كه از جاده‌هاي آن عبور مي‌كنند احساس مسووليت بيشتر و با حساسيت جدي و در نظر داشتن دايمي سناريويي مانند زلزله 31 خرداد 69 منجيل لازم است.



http://etemadnewspaper.ir/?News_Id=46830
با سلام ؛ اين بخش از يادداشتي كه به روزنامه اعتماد داده بودم به دليل كمبود فضا در صفحه جامعه روزنامه اعتماد، حذف و يادداست كوتاه شده، كه جهت اطلاع در زير مي آورم:
"...نگارنده به یاد دارد که در سالهای نخستین بعد از رخداد زلزله و به ویژه در سالهای 1369 و 1370 که بازسازی تدریجی ساختمانهای مسکونی در حال انجام بود، مردم منجیل و رودبار و با اثر پذیری روانی از این رخداد69 تلاش می کردند تا در ساخت و ساز رویکردی محافظه کارانه داشته باشند. به نحوی که به یاد دارم که در بازدیدی از پهنه زلزله زده در شهریور 1370 (حدود 15 ماه بعد از رخداد زمینلرزه) به همراه استاد مهندس علی اکبر معین فر (اولین مهندس زلزله ایران، که نحوه نگاه و بررسی منطقه زلزله زده را تا حد زیادی از ایشان آموخته ام) با دیدن میزان تیرآهن و مهاربند هایی که در حین ساختمانهای جدید به کار می رفت، ابراز کردند که این نوع ساخت و ساز (با کاربرد زیادتر از حد لزوم تیرآهن) نیز اسراف است. ولی همین رویکرد محافظه کارانه به نظر می رسد که به تدریج فراموش شده و ..."
با سپاس از دكتر مهدي زارع 👆🏻👆🏻👆🏻👆🏻👆🏻👆🏻👆🏻🇮🇷🇮🇷🇮🇷🇮🇷
به بهانه سالروز زلزله رودبار و منجیل
نگاهی به بازتاب جهانی و داخلی زلزله رودبار و منجیل
| كيانا صمدی| كارشناس موسسه مقاوم‌سازی و بهسازی لرزه‌ای ايران|


بامداد روز پنجشنبه 31 خرداد ‌سال 69، در استان گیلان زلزله‌ای دهشتناک رخ داد که کانون آن در عرض جغرافیایی 36 درجه و 49 دقیقه و در طول جغرافیایی 49 درجه و 24 دقیقه و51 ثانیه برآورد شده است. برابر ارقام اعلام شده اولیه، بزرگی آن بین 7.3 تا 7.7 در مقیاس ریشتر تخمین‌زده شده که بر اثر آن، نزدیک به 35‌هزار نفر کشته، 60‌هزار نفر مجروح و 60‌هزار نفر بی‌خانمان شدند. در این رخداد طبیعی حدود 200هزار واحد مسکونی تخریب شد که تعداد 60‌هزار واحد آن به کلی ویران شده و خسارات اولیه ناشی از این زلزله بیش از 800‌میلیارد ریال تخمین زده شد. چند ساعت پس از وقوع زمین‌لرزه اصلی، چندین پس‌لرزه در مواردی با بزرگی بیش از 5 اتفاق افتاد؛ به‌طوری که تا 9 روز پس از وقوع زلزله 17 پس‌لرزه بیش از 4 و 35 مورد تا 4 ماه پس از آن با بزرگی بیش از 4 ثبت و گزارش شده است و همچنین طبق آمار این زلزله خسارات اقتصادی معادل 2/5‌درصد تولید ناخالص ملی به کشور وارد کرد.
جايگاه زمين‌شناختي منطقه رودبار
این منطقه از توان لرزه‌خیزی بالایی برخوردار است و مطابق نقشه خطر زمین‌لرزه ایران (مانوئل بربریان 1977) در معرض تخریب متوسط تا زیاد قرار دارد و در هزار‌سال اخیر 16 زلزله با بزرگی بیش از 6 در این منطقه گزارش شده است. گسل زمين‌لرزه رودبار و منجيل در پهنه بلند كوه‌های البرز روی داد كه در راستای آن نشانه بارزی از جنبش زمين ساختی هولوسن (عصرحاضر) ديده نشده است. علاوه برآن ديواره و مسير گسل زلزله رودبار با هيچ يك ازگسل‌های موجود روی نقشه زمين‌شناسی در پهنه زلزله همخوانی ندارد.
پيش ‌لرزه‌خيزي منطقه رودبار
زمين‌لرزه 31 خردادماه 69 رودبار و منجيل در پهنه‌ای از كشورمان به وقوع پیوست كه دارای لرزه‌خيزی ناپيوسته با نبودهای لرزه‌ای و پرشدن اين نبودها با زمين‌لرزه‌هايی با بزرگی بالاست. لرزه‌خيزی كوه‌های البرز، نشانگر ادامه جنبش‌های كوه‌زايی در اين گستره است. بر پايه داده‌های موجود،‌ ظاهرا يك نبود لرزه‌ای ناحيه‌ای، هزاره نخست پيش از ميلاد مسيح تا‌ سال 1990 (وقوع زمين‌لرزه رودبار) در اين منطقه وجود داشته و زلزله رودبار و منجيل سبب گسيختگی در يك نبود لرزه‌ای در شمال‌غرب ايران شده است. كاوش‌های باستان‌شناسی در گورستان مارليك نشانگر به‌هم‌خوردگی طبيعی اين گورستان است و شواهدی موجود است كه سال‌های خيلی دور در اين منطقه زلزله سهمگينی رخ داده است. با طولانی شدن دوره بازگشت زلزله‌ها انرژی انباشته‌شده بيشتری آزاد شده و زلزله‌ای با بزرگی بالاتری روی می‌دهد، همخوانی دارد.
نظریه‌های مختلف بر علت زلزله‌ سال ۱۳۶۹
منجیل و رودبار
آمریکایی‌ها معتقدند که چون سد سفیدرود پس از لایروبى، سریع‌تر از حد معمول پر شده است، میلیون‌ها تن آب باعث شده که ناگهان فشار مایعات درون درزهاى سنگ‌ها افزایش یابد و چنین حادثه‌اى پدید آید. چینی‌ها در مورد تأثیر سد روى زلزله تحقیقات زیادى کرده و اظهار داشته‌اند که در خیلى موارد نیز رابطه‌اى بین سد و زلزله دیده نشده است؛ لذا با وجودى که عامل فوق مى‌تواند در وقوع زمین‌لرزه موثر باشد، اما عامل اصلى نیست. کارشناسان دیگر زلزله‌شناسى مى‌گویند نیرویى که در طى زمان طولانى از طریق صفحه عربستان به پوسته ایران انتقال یافته، در محل حاشیه این پوسته با صفحه آسیا-اروپا، ذخیره شده و سرانجام در گسل‌هاى منطقه آزاد شده است و چون گسل یا شکستگى براى سنگ، یک نقطه ضعف محسوب مى‌شود، در نتیجه این زلزله رخ داده است. به‌هرحال تعیین دقیق عامل زلزله نیاز به مطالعات فراوان دارد که مربوط به متخصصان این امر است.
دلیل شمار کشته‌های زیاد در زلزله رودبار و منجیل
علت بالا بودن خسارات جانی در زلزله منجیل درحقیقت، خطا در اعلام کانون زلزله بود، چراکه در آن زمان به‌دلیل محدود بودن ایستگاه‌های لرزه‌نگاری، کانون زلزله منطقه دیلمان در استان گیلان اعلام شد و از این‌رو زمان طلایی برای امدادرسانی به مناطقی که خسارات جدی به آنها وارد شده بود، از دست رفت؛ چراکه این زمان طلایی برای نجات آسیب‌دیدگان در زلزله ۲۴ تا ۷۲ ساعت است. به علت ضعف در اطلاع‌رسانی يا غفلت رسانه‌ای تا چند روز پس از این رخداد، هیچ‌کس از آن خبر نداشت و کسی نمی‌دانست دقیقا چه اتفاقی افتاده است. در این رابطه دکتر زارع به بیان دیدگاهی پرداخت و گفت: «از زلزله منجیل به بعد، خیلی امکان رشد داشتیم و توقع رشدمان بیشتر از چیزی که الان هستیم، بوده است. ما در آن موقع که زلزله منجیل به وقوع پیوست، شبکه شتاب‌نگاری آنالوگ داشتیم. حدود ۲۰۰ ایستگاه آنالوگ در ایران وجود داشت. بعد از زلزله منجیل، وام بانک جهانی آمد و شبکه شتاب‌نگاری از‌ سال ۷۳ در کشور توسعه پیدا کرد و بیش از هزار ایستگاه فعال شد، از آن زمان تاکنون همان
تعداد ایستگاه، فعال است. در ۲۰‌سال گذشته؛ تغییری در این زمینه به‌وجود نیامده است، ضمن این‌که با همان تکنولوژی قدیمی کار می‌کنیم، در زمان زلزله منجیل اطلاع‌رسانی خیلی ضعیف بود، در لحظه اول گفتند دیلمان مرکز زمین‌لرزه بوده است، تا مشخص شود که کانون زلزله، منجیل و رودبار بوده است، یک روز طول کشید. اما تاکنون موفق شده‌ایم ۲۶ ایستگاه دیجیتال بگذاریم، اما با یک شیب خیلی کندی پیش می‌رویم.
بررسی سازه‌ای
طی 50‌سال اخير، 14 زلزله بزرگ، ايران را لرزانده است و با هر لرزش زمين، به‌طور ميانگين، بيش از 10‌هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند، بنابراین بررسی این زلزله‌ها امری بسیار مهم است. در تحقیقات انجام شده، پیشنهاد شده است که اگر روستاییان خانه‌هایی با خشت و گل می‌سازند، منفذی در سقف گذاشته و به مدت 48 ساعت در درون آن، آتش روشن می‌کردند تا موجب پخت گل و تبدیل آن به جعبه گلی شوند، به این طریق آنها را در برابر زلزله مقاوم‌تر می‌ساخت. مطالعات نشان می‌دهد، این قبیل خانه‌ها در زمان وقوع زلزله به صورت قطعه‌هایی فرو می‌ریزد که خسارات آن در مقایسه با آوار خانه‌های روستایی خشت و گلی بدون پخت بسیار کمتر است. شجیعی از کارشناسان بحران نیز با اشاره به این‌که اغلب کشته‌شدگان در منازل روستایی بر اثر زلزله دچار خفگی و مرگ می‌شوند، بیان کرده است: «این پژوهش روشن می‌سازد اگر در زمان وقوع زلزله، خانه‌هایی که گل آنها پخته‌شده فرو بریزند، ریزش قطعات، کشته‌شدگان کمتری خواهد داشت، چراکه در آن صورت قطعات خشتی با قرار گرفتن روی یکدیگر فضای خالی برای تنفس و زنده ماندن را ایجاد می‌کنند. او اظهار کرد: «بررسی‌ها و شواهد موجود از زلزله‌های قاینات، رودبار و منجیل مشخص کرده که محل تنورها به خوبی در برابر زلزله مقاومت نشان داده و محل این دیوارها بر اثر تماس با آتش و گرما پخته شده و به صورت آجر یکپارچه و جعبه گلی درآمده‌اند.»
نتیجه‌گیری
در نتیجه ازجمله نتايجی كه از بررسی زلزله رودبار و منجيل گرفته می‌شود؛ اين است كه ساختمان‌هايی كه در مناطق زلزله‌خيز ساخته می‌شوند بايد از مصالح مستحكم باشند (آنچنان كه در اين مناطق ساختمان‌ها و مساكن، از خشت و گل و به‌طور كلی مصالح بی‌دوام بودند، دچار تخريب‌های اساسی شدند). همچنين حتی‌المقدور از ساخت‌وساز در مناطق گسلی و زلزله‌خيز خودداری شود و در اين مناطق برنامه‌هايی از قبل تعيين شده برای كم كردن خسارت‌هايی از اين قبيل صورت گيرد. همچنين دولت بايد ارگان‌های منسجم و منظمی برای كمك‌رسانی فوری به مردم مناطقی كه دچار بلايا و آسيب‌های طبيعی می‌شوند، ايجاد كند تا اثرات و خسارات را به حداقل ممكن برساند. با مطالعه پيشينه اين منطقه مشخص می‌شود كه يكی از زلزله‌خيزترين مناطق كشور است و زلزله‌های مختلف كه در سال‌های گذشته اتفاق افتاده است، دليل بر اين مدعاست. پس انجام اقدامات اساسی در مقابله با زلزله و ديگر حوادث ناشی از آن بايد از اولويت‌های مهم در برنامه‌های شهرسازی و تهيه مسكن قرار گيرد و دست‌اندركاران در اين زمينه تنها به فكر سودطلبی و منافع خود نباشند، بلكه سعی كنند امنيت جان و مال اين ملت محروم و ستمديده را تامين كنند. طبق تحقیقات هم‌اکنون در کشورهاى پیشرفته عمر مفید ساختمان‌ها بالاى ۱۰۰‌سال گزارش مى‌شود که قابلیت استفاده براى چند نسل را دارند. همچنین کارشناسان اعلام کردند، در ایران کیفیت پایین مصالح، روش‌هاى سنتى و غیرعلمى در ساخت‌و‌ساز، بکارگیرى نیروى غیرماهر و ضعف مدیریت کنترل و نظارت بر ساخت‌وساز منجر به کاهش عمر مفید ساختمان‌ها شده است.
  ‌ 🔸وزیر بهداشت در واکنش به آمار وخیم مقاومت ساختمان‌ها در برابر زلزله درگفت‌وگو با«صما» مطرح کرد:

🔹درحوزه نوسازی و مقاوم سازی بیمارستان‌ها فرصت سوزی کرده‌ایم

🔹کمبود اعتبار، مانع اصلی نوسازی تاسیسات بیمارستان‌هاست

به دنبال اظهارنظر رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران اعلام کرد نتایج مطالعات شهرداری تهران درباره وضعیت بیمارستان‌های پایتخت نشان می‌دهد، درصورت وقوع زلزله احتمالی درتهران 42 درصد بیمارستان‌های تهران غیرقابل استفاده هستند وزیر بهداشت با اشاره به اینکه طبق قانون اساسی ،دولت موظف به نوسازی بیمارستان‌ها و تجهزات آن است گفت: دراین بخش فرصت سوزی زیای داشته‌ایم و در شرایط فعلی نیز کمبود اعتبار باعث شده که امکان نوسازی تاسیسات بیمارستانی مهیا نشود. samair.ir/fa/news/39650 @retrofitting
🔴فوری

🔹مدیرکل بحران آذربایجان غربی: مردم خوی امشب را در فضاهای باز بخوابند
🔹امیر عباس جعفری، مدیرکل بحران استان آذربایجان غربی از مردم شهرستان‌های خوی و سلماس خواست حتی الامکان به علت زمین لرزه‌های مکرر، ضمن حفظ آرامش خود و خانواده، امشب زير سقف نخوابند و در فضاهای باز حضور داشته باشند تا مشکل خاصی پیش نیاید.
✅ دکتر توحید ملک زاده دیلمقانی دکترای مهندسی ژئوفیزیک، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی:

🔴 در پی وقوع زلزله های متوالی که احتمالا پیش لرزه می توانند باشند ذکر نکات زیر را لازم می دانم.

💢 زلزله پدیده ای زمینی است که از آزاد شدن انرژی ناشی از شکست صفحات سنگی زمین رخ می دهد. بنابر یک اصل زلزله شناسی در هر منطقه ای یک بار زلزله رخ دهد در سالیان آتی نیز دوباره زلزله رخ خواهد داد. هر چقدر زلزله بزرگتر باشد پریود رخ دادن دوباره بیشتر خواهد بود.یعنی زمان بیشتری لازم است تا زلزله بزرگی در آن منطقه رخ دهد.

💢 شمال استان آذربایجان غربی از نظر اکتیویته لرزه زمین ساختی در سطح ریسک بالایی بوده و وجود گسلهای فعال شمال و جنوب سلماس، وار خوی، شمال میشو و دهها گسل کوچک دیگر تایید کننده این موضوع می باشد.

💢 با توجه به وقوع زلزله بزرگ 1930 / 1309 سلماس به نظر می رسد انرژی تنش زمین در سلماس نسبتا تخلیه شده و وقوع زلزله بزرگ محتمل نمی باشد. ولی وقوع زلزله 1900 در منطقه جنوب خوی که آخرین زلزله نسبتا بزرگ منطقه می باشد وقوع زلزله بزرگ در خوی محتمل می باشد. در منطقه ماکو وقوع زلزله 1355 شمسی نیز منطقه را از نظر ریسک زلزله در درجه پایین نشان می دهد.

💢 علی ایحال به نظر من بارشهای شدید باران در منطقه سبب شده اصطکاک گسلها کم شده و انرژی های جمع شده در منطقه پشت سر هم آزاد گردد و امیدوارم که زلزله بزرگ و مخرب در منطقه رخ ندهد.
♨️ "دکتر مهدی زارع" استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله اظهار داشت:

🔸خوشه لرزه ای ۲-۴-۹۵ در خوی:

🔹زلزله مهم اول ساعت ١٥:١٧ و ساعت ٢١:٢٧ (هر دو با بزرگاي ٤.٣)، تعداد زلزله ها با بزرگاي بين ٢ تا ٤.٣ بين ساعت ١٥:١٧ تا ساعت ٢٢:٥٠ چهارشنبه ٢-٤-٩٥ شانزده رخداد بوده است.
🔻اين منطقه با رخداد زلزله هاي سلماس در ١٦ و ١٧ ارديبهشت ١٣٠٩ شناخته مي شود. بدين نحو كه در ساعت ٧:٠٣ صبح ١٦ ارديبهشت ١٣٠٩زلزله اي با بزرگاي ٥ در سلماس رخ دادو مسئولان محلي دستور تخليه و خوابيدن مردم در بيرون از منازل را صادر كردند. اتفاقا در زلزله بعد (اصلي) كه در ١:٣٤ بامداد ١٧ ارديبهشت با بزرگاي ٧.١ روي داد بيشتر مردم بيرون از منازل باشند و براي چنين زلزله مهمي كه به ويراني كامل سلماس و روستاهاي اطراف انجاميد فقط ٢٠٠٠ كشته در منطقه گزارش شد.
🔺البته اين بدان معني نيست كه چنين توالي همواره و الزاما در همان منطقه رخ دهد، ولي نسان مي دهد كه مي توان با ديدي پيشگيرانه نسبت به توالي هاي لرزه اي و خوشه هاي زلزله كه رخ مي دهد برخورد كرد.
🔹منطقه خوي نزديك تلاقي پهنه گسلهاي اروميه با راستاي شمالي جنوبي، گسلهاي تسوج و سلماس با راستاي شرقي-غربي و گسل شمال تبريز با راستاي شمال غرب-جنوب شرق است.
🔸اين ناحيه با سايقه لرزه خيزي (مانند زلزله سلماس١٣٠٩) و همچنين سابقه خوشه هاي لرزه اي مانند خوشه هاي لرزه اي فروردين ١٣٩٢ و تير ماه ١٣٩٥ درهمين ناحيه، منطقه اي به لحاظ لرزه اي فعال است.
‎آيا وقوع زلزله هاي كوچك خوب است يا نگران كننده؟

دكتر مهدي زارع
حدود ١٠ درصد از تغییر شکل در پوسته زمین در فلات ايران که فرایندی دائمی است به شکل لرزه‌ای خود را نشان می‌دهد.

این 10درصد همیشه با یک ریتم و با توزیع یکسان رخ نمی‌دهد. اینطور نیست که بگوییم الزاما بایستی ماهانه تعداد مشخصی زلزله در نقاط معین رخ دهد. ولي به طور متوسط مي توان براوردي از تعداد رخداد زلزله هاي با بزرگاهاي مختلف در كل فلات ايران و در هر ناحيه داست. ساختار‌های زمین‌، در برخی نقاط که گسل‌های فعال وجود دارد، با عدم‌حرکت و یا سکون زمقطعي يا طولاني مدت مواجهند. سکون این ورقه‌ها بر اثر فشارهای مداوم درونی، به پایان می‌رسد در نتیجه زلزله رخ می‌دهد؛ به‌طور مثال گسل شمال از ١٧٨٠ م سکون داشته و حرکت مهمی انجام نداده است این به‌معنای این نیست که آنجا دیگر لرزه خیز نیست. نه سکون گسل‌ها به‌معنای اتمام زمین‌لرزه است و نه پرزلزله بودن الزاما به‌معنای شروع فوري فعالیت گسل براي رخداد يك زلزله شديد است. بنابراین هر آنچه در روزهای اخیر از نظر زلزله هاي كوچك رخ می‌دهد اتفاقی طبیعی است.

با توجه به سابقه زلزله‌های بزرگ در ایران، به طور متوسط در هر دهه، حدود دو زلزله با بزرگاي بالای هفت در فلات ایران ممكن است رخ می‌دهد و اين موضوع بحثي آماری است.. وقوع زلزله‌های بالای هفت ریشتر نه خوب است و نه بد، صرفا پدیده طبیعی است. فقط امیدوار باید باشیم که مرکزیت زلزله در منطقه شهری رخ ندهد. ما نمی‌توانیم با آرزوهای خوش خودمان را سرگرم کنیم. این زلزله‌های كوچك دست كم می‌توانند هشدار‌دهنده باشند. .

اصولا زلزله‌ای که نزدیک شهر رخ می‌دهد بیشتر مردم را وحشتزده می‌کند.
حال آيا زلزله‌های با بزرگاي چهار و پنج از وقوع زلزله‌هایی با توان بالا جلوگیری می‌کند، در پاسخ بايد گفت لزوما چنین نیست، شاید این زلزله‌ها مانند کبریت دم در انبار باروت باشد و محرک رخداد‌های بزرگ‌تر باشد. چنین اظهارنظری را نمی‌توان تفسیر علمی کرد و نتیجه غلط ارائه داد. با اطلاعات کمی که ما در مورد لایه‌های زیر زمین داریم نمی‌توان در مورد جلوگيري از رخداد زلزله مهم بعدي گرفت.
كار منطقي آن است كه اين زلزله هاي كوچك را نشانه فعال بودن همان منطقه در نظر بگيريم و بر اساس درك فعال بودن هر منطقه در مورد افزايش سطح آمادگي در آن ناحيه براي سناريو زلزله شديد احتمالي بعدي تلاش كنيم.
♨️ پاسخ "دکتر مهدی زارع" استاد تمام پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در مورد شایعاتی مبنی بر وقوع زلزله شدید و پروژه هارپ در خوی:

🔸 منطقه خوي لرزه خيز است و پتانسيل لرزه خيزي براي زلزله شديد در آن وجود دارد.
🔹وجود گسلها و سابقه لرزه خيزي منطقه نمايانگر آن است. ولي اينكه كسي زلزله با بزرگاي ٦.٥ را براي زمان دقيقي پيش بيني كند و يا از كاربرد پروژه هارپ در مورد شهر خوي سخن گويد، هيچ جايگاه علمي و واقعي ندارد و چنين ادعاهايي نه قابل آزمون و نه قابل اثبات علمي است چرا كه اساسا علمي نيست.
🔸در عين حال مردم آذربايجان غربي با توجه به سابقه لرزه خيزي آذربايجان غربي بايد بالاترين آمادگي را براي تاب آوري در برابر خطر زلزله كسب كنند.