#زلزله تهران پلاسکویی به وسعت یک شهر
🔘 در این مقاله به بررسی مقایسه نحوه مدیریت بحران در حادثه حریق ساختمان پلاسکوی و شبیه سازی زلزله ای با بزرگای ۷ در شهر تهران پرداخته می شود :
🔸 حادثه در ریسک عمودی و ریسک افقی:
حادثه پلاسکو در یک مکان جغرافیایی محدود با ۲۲۰۰۰ متر مربع در هفده طبقه (عمودی) رخ داد و با وجود همکاری ارگانهای مختلف خدمات رسانی به کندی و مشکلاتی همراه بود.
این در حالی است که خسارت ناشی از زلزله تهران در مساحت ۷۳۰ کیلومتر مربع با سه گسل مشاء،ری و شمال گستردگی جغرافیایی خیلی بزرگ تری (افقی )خواهد داشت وطول گسل مشاء به تنهایی ۲۰۰ کیلومتر می باشد. یک میلیون چهارصد هزار دستگاه ساختمان تهران وجود دارد که نیمی از آنها نیمه اسکلتی هستند که در برابر زلزله مقاومت لازم را ندارند.در صورت وقوع زلزله ۶۰ درصد این ساختمانها (حدود ۴۲۰ هزار دستگاه ) تخریب میشود که معادل نزدیک به ۱.۵ میلیون واحد مسکونی و تجاری خواهد بود. لذا میتوان ماشین های آتش نشانی را آژیر کشان متصور شد که از جلوی پلاسکو هایی آتش گرفته در سطح تهران عبور خواهند کرد!
🔸 زمان وقوع حادثه و تدریجی بودن حادثه در مقابل حادثه غیر قابل پیش بینی وکوتاه مدت:
در حریق هایی مانند پلاسکو و پتروشیمی بوعلی زمان شروع حادثه حریق کوچک و با شتاب مثبت پس ازچند ساعت به نقطه فاجعه آمیز میرسد.
در حالی که در زلزله غیر قابل پیش بینی و کوتاه مدت است به طور مثال در زمین لرزه بم کل فاجعه کمتر از یک دقیقه رخ داد و درصورت وقوع در شبانگاه و حضور افراد در منزل صدمات جانی را به مراتب بیشتر می کند.
.
🔶راه های دسترسی و محافظ از اموال مردم :
در حریق پلاسکو کلیه خطوط خط ویژه و خیابان ها برای خودروهای کمک رسان باز شد و با حضور نیروی انتظامی از اموال مالکین در برابر دزدی و غارت محافظ شد.
با شبیه سازی یک زلزله برای پایتخت آوار ناشی از تخریب ساختمانها دستری و نفوذ پذیری به مناطق پر تراکم از جمله ۷،۱۰،۱۲،۱۴و ۱۷ و عرض معبر های کم را قطع خواهد کرد .
جنس خاک و سر چشمه های خشک شده از یک سوی و فرو ریختن کانالهای فاضلاب ،مترو و تونل ها از سوی دیگر شریانی اصلی حمل و نقل را با مشکل مواجه می کند.
برخورد با غارت و دزدی از بانکها و فروشگاه ها و حتی تسویه حساب ها با هجوم افراد سوء استفاده کنتد حتی از شهر های اطراف با توجه به وسعت فاجعه بی پاسخ و کنترل نا پذیر خواهد بود.
🔶 حادثه اولیه و ایجاد و وقوع خطرات جدید :
در پلاسکو حادثه با حریق شروع و منجر به فرو ریختن پیکره یک ساختمان شد.
پس از زلزله تهران باید منتظر انفجارهای پی در پی لوله های گاز و خطوط انتقال سوخت بود ،آتشسوزی پست برق ومخابرات و آسیب نیروگاه ها ، شکست سدهای آب اطراف شهر ، جابه جایی سنگ های دهانه آتش فشان دماوند و احتمال فعال شدن ،حمله حیوانات موذی از جمله موش ها به سطح زمین از تبعات آن خواهیم بود.
💢 پیش بینی میشود با توجه به جمعیت ۸ میلیونی تهران در صورت وقوع زلزله ای با بزرگای ۷ ،بیش از یک میلیون نفر مستقر در سازه ناپایدار بر اثر زلزله در دقایق اول کشته و مجروح شوند و نزدیک به یک میلیون نفر بر اثر آتشسوزی و انفجار در ساعت های اول به این آمار اضافه خواهد شد. افرادی که زیر آوار مانده اند پس از روز اول و شیوع بیماری ناشی از جنازه ها و حمله حیوانات موذی در هفته اول گستردگی حادثه را به دامان ۳ میلیون نفر خواهد کشاند.
در این مدت به علت قطع اینترنت ،تلفن و سایر وسایل ارتباط جمعی خوشبختانه نه سلفی بگیران همیشه در صحنه امکان مانور دارند و نه امکان انتشار خبر های گوش آشنا دستور پیگیری ویژه ،تشکیل کمیته ستاد بحران و تصویر حضور نمایشی مسولین کت و شلواری بر سر صحنه حادثه !
اما سوالی که باید به آن همین امروز فکر کرد این است که آیا زیرساخت ها و اصول شهرسازی فعلی و همچنین تجهیزات و امکانات موجود برای مدیریت بحران زلزله تهران کفایت میکند ؟
آیا وقت آن نرسیده است که آموزش های جامع و مستمری در خصوص مدیریت بحران به مردم شهری داد که ساعت شنی زمان بازگشت زلزله شهرشان چند وقتی است که تمام شده است!
وهاب جوادی-کارشناس بازار بیمه
🔘 در این مقاله به بررسی مقایسه نحوه مدیریت بحران در حادثه حریق ساختمان پلاسکوی و شبیه سازی زلزله ای با بزرگای ۷ در شهر تهران پرداخته می شود :
🔸 حادثه در ریسک عمودی و ریسک افقی:
حادثه پلاسکو در یک مکان جغرافیایی محدود با ۲۲۰۰۰ متر مربع در هفده طبقه (عمودی) رخ داد و با وجود همکاری ارگانهای مختلف خدمات رسانی به کندی و مشکلاتی همراه بود.
این در حالی است که خسارت ناشی از زلزله تهران در مساحت ۷۳۰ کیلومتر مربع با سه گسل مشاء،ری و شمال گستردگی جغرافیایی خیلی بزرگ تری (افقی )خواهد داشت وطول گسل مشاء به تنهایی ۲۰۰ کیلومتر می باشد. یک میلیون چهارصد هزار دستگاه ساختمان تهران وجود دارد که نیمی از آنها نیمه اسکلتی هستند که در برابر زلزله مقاومت لازم را ندارند.در صورت وقوع زلزله ۶۰ درصد این ساختمانها (حدود ۴۲۰ هزار دستگاه ) تخریب میشود که معادل نزدیک به ۱.۵ میلیون واحد مسکونی و تجاری خواهد بود. لذا میتوان ماشین های آتش نشانی را آژیر کشان متصور شد که از جلوی پلاسکو هایی آتش گرفته در سطح تهران عبور خواهند کرد!
🔸 زمان وقوع حادثه و تدریجی بودن حادثه در مقابل حادثه غیر قابل پیش بینی وکوتاه مدت:
در حریق هایی مانند پلاسکو و پتروشیمی بوعلی زمان شروع حادثه حریق کوچک و با شتاب مثبت پس ازچند ساعت به نقطه فاجعه آمیز میرسد.
در حالی که در زلزله غیر قابل پیش بینی و کوتاه مدت است به طور مثال در زمین لرزه بم کل فاجعه کمتر از یک دقیقه رخ داد و درصورت وقوع در شبانگاه و حضور افراد در منزل صدمات جانی را به مراتب بیشتر می کند.
.
🔶راه های دسترسی و محافظ از اموال مردم :
در حریق پلاسکو کلیه خطوط خط ویژه و خیابان ها برای خودروهای کمک رسان باز شد و با حضور نیروی انتظامی از اموال مالکین در برابر دزدی و غارت محافظ شد.
با شبیه سازی یک زلزله برای پایتخت آوار ناشی از تخریب ساختمانها دستری و نفوذ پذیری به مناطق پر تراکم از جمله ۷،۱۰،۱۲،۱۴و ۱۷ و عرض معبر های کم را قطع خواهد کرد .
جنس خاک و سر چشمه های خشک شده از یک سوی و فرو ریختن کانالهای فاضلاب ،مترو و تونل ها از سوی دیگر شریانی اصلی حمل و نقل را با مشکل مواجه می کند.
برخورد با غارت و دزدی از بانکها و فروشگاه ها و حتی تسویه حساب ها با هجوم افراد سوء استفاده کنتد حتی از شهر های اطراف با توجه به وسعت فاجعه بی پاسخ و کنترل نا پذیر خواهد بود.
🔶 حادثه اولیه و ایجاد و وقوع خطرات جدید :
در پلاسکو حادثه با حریق شروع و منجر به فرو ریختن پیکره یک ساختمان شد.
پس از زلزله تهران باید منتظر انفجارهای پی در پی لوله های گاز و خطوط انتقال سوخت بود ،آتشسوزی پست برق ومخابرات و آسیب نیروگاه ها ، شکست سدهای آب اطراف شهر ، جابه جایی سنگ های دهانه آتش فشان دماوند و احتمال فعال شدن ،حمله حیوانات موذی از جمله موش ها به سطح زمین از تبعات آن خواهیم بود.
💢 پیش بینی میشود با توجه به جمعیت ۸ میلیونی تهران در صورت وقوع زلزله ای با بزرگای ۷ ،بیش از یک میلیون نفر مستقر در سازه ناپایدار بر اثر زلزله در دقایق اول کشته و مجروح شوند و نزدیک به یک میلیون نفر بر اثر آتشسوزی و انفجار در ساعت های اول به این آمار اضافه خواهد شد. افرادی که زیر آوار مانده اند پس از روز اول و شیوع بیماری ناشی از جنازه ها و حمله حیوانات موذی در هفته اول گستردگی حادثه را به دامان ۳ میلیون نفر خواهد کشاند.
در این مدت به علت قطع اینترنت ،تلفن و سایر وسایل ارتباط جمعی خوشبختانه نه سلفی بگیران همیشه در صحنه امکان مانور دارند و نه امکان انتشار خبر های گوش آشنا دستور پیگیری ویژه ،تشکیل کمیته ستاد بحران و تصویر حضور نمایشی مسولین کت و شلواری بر سر صحنه حادثه !
اما سوالی که باید به آن همین امروز فکر کرد این است که آیا زیرساخت ها و اصول شهرسازی فعلی و همچنین تجهیزات و امکانات موجود برای مدیریت بحران زلزله تهران کفایت میکند ؟
آیا وقت آن نرسیده است که آموزش های جامع و مستمری در خصوص مدیریت بحران به مردم شهری داد که ساعت شنی زمان بازگشت زلزله شهرشان چند وقتی است که تمام شده است!
وهاب جوادی-کارشناس بازار بیمه
روز ۳۰ ام سرد ریزان ۹۵ فاجعه ای دردناک در تهران بزرگ اتفاق افتاد و بر اثر ریزش ساختمان پلاسکو ، آتشنشان های فداکار دار فانی را وداع گفتند. متاسفانه فارغ از بحث های حاشیه ای این موضوع ، نگاه به آینده و بروز زلزله احتمالی با توجه به گذر از دوره بازگشت زلزله، که بسیار محتمل هست،نگرانی هایی را به ذهن متبادر می سازد که فراتر از یک نگرانی ساده هست . بی تفاوتی شهرداری و شهردار در ساخت اصولی و مهندسی ساز و همچنین عدم نظارت وزارت مسکن و شهرسازی بر شهرداری غیرقابل انکار هست . طبق ماده ۳۵ قانون نظام مهندسی و کنترل ساختمان جز وظایف اصلی وزارتخاته می باشد که به دلیل اهمال این امر خطیر ، شهرداری خودسرانه و وقیحانه هر کار غیر اصولی را انجام می دهد و به خاطر بدست آوردن منافع شهرداری، علاوه بر تخلفات متعدد، مهندسین را با وقاحت کامل از چرخه ساخت و ساز حذف نموده و وزارتخانه نیز هیچ کنترلی بر آن ندارد. متاسفانه شاهد آن نیز هستیم وزارتخانه قصد دارد، کنترل ساختمان را نیز به این شهرداری وقیح بسپارد . بیاییم به جای اینکه به همه ثابت کنیم شهرداری کم کاری کرده و طبق بند۱۴ ماده ۵۵ به وظایف قانونی خود ، عمل ننموده است به همه بفهمانیم که وزارت مسکن و شهرسازی به عملکرد نظارتی و کنترلی خود درست عمل ننموده که منجر به اتفاقی اینچنینی شده است . به عبارتی شهرداری هیچ نگرانی ای از عدم انجام وظایف ذاتی خود ندارد ، چرا که ارگان کنترل کننده (وزارت مسکن) ، شهرداری را به حال خود رها کرده تا هر کاری دلش می خواهد بکند ولو به از بین رفتن جان انسان های بیگناه!
نوشته:مهندس نوید شمس نصرتی
نوشته:مهندس نوید شمس نصرتی
اتفاقی که برای پلاسکو افتاد را در علم سازه با اين عنوان progressive collapse
و در فارسي تخريب پيش رونده نام گذاري كرده اند. 👇👇👇👇
و در فارسي تخريب پيش رونده نام گذاري كرده اند. 👇👇👇👇
تخریب پیش رونده زمانی اتفاق میفتد که شکست یکی از اعضای سازه ای در یک ساختمان منجر به شکست سایر اجزای سازه ای متصل شود. ابن یک فرآیندپیچیده ی دینامیکی غیر خطی است که توسط رفتار غیر الاستیک و تغییر شکل های عمده در سازه قابل تعریف است.
تخریب کلی زمانی اتفاق میفتد که سیستم آسیب دیده قادر نیست تا به تعادل جدید استاتیکی دست پیدا کند. در حالتی که تعادل جدید استاتیک به دست بیاید تخریب پیش رونده متوقف می شود.
مطابق بسیاری از استانداردهای بین المللی از قبیل استاندارد ASTME-119 دمای بحرانی ستون ها 538 و تیرها 598 درجه سانتیگراد تعریف می گردند.
این بدین معناست که در این دما تیرها و ستون های فلزی حدود نیمی از مقاومت خود را از دست می دهند،
لذا فلزات به کار رفته در ساختمانها در مقابل حریق بسیار آسیب پذیر است که عمدتا نیازمند به مقاوم سازی در مقابل حریق می باشد.
طبق استاندارد BS476 در حریق های سلولزی (آتش سوزی های شهری و ساختمان ها) ظرف مدت 5 دقیقه درجه حرارت ناشی از آتش سوزی به حدود 576 درجه سانتیگراد خواهد رسید. (نمودار به پیوست)👇👇👇
این بدین معناست که در این دما تیرها و ستون های فلزی حدود نیمی از مقاومت خود را از دست می دهند،
لذا فلزات به کار رفته در ساختمانها در مقابل حریق بسیار آسیب پذیر است که عمدتا نیازمند به مقاوم سازی در مقابل حریق می باشد.
طبق استاندارد BS476 در حریق های سلولزی (آتش سوزی های شهری و ساختمان ها) ظرف مدت 5 دقیقه درجه حرارت ناشی از آتش سوزی به حدود 576 درجه سانتیگراد خواهد رسید. (نمودار به پیوست)👇👇👇
با سلام و روز بخير خدمت دوستان
مراسم همدردي با آتش نشانان فداكارفاجعه تاسف بار ساختمان پلاسكو
امروز ساعت ١٦ مقابل آتش نشاني مهرآباد جنوبي واقع در ميدان فتح با حضور سازمان هاي مردم نهاد و فعالين اجتماعي منطقه برگزار ميگردد .
دبيرخانه سازمان هاي مردم نهاد منطقه ٩ شهر تهران
مراسم همدردي با آتش نشانان فداكارفاجعه تاسف بار ساختمان پلاسكو
امروز ساعت ١٦ مقابل آتش نشاني مهرآباد جنوبي واقع در ميدان فتح با حضور سازمان هاي مردم نهاد و فعالين اجتماعي منطقه برگزار ميگردد .
دبيرخانه سازمان هاي مردم نهاد منطقه ٩ شهر تهران
لعنت به تو ای حادثه ی ناگوار
آتش نشانان ما
لباس هایشان "ضد حریق" بود
نه "ضد آوار"....
شهادت اتشنشانان فداكار حادثه پلاسكو را تسليت عرض مي نمايم. باشد كه ديگر شاهد اينگونه حوادث غم انگيز نباشيم.
روحشان شاد و يادشان گرامي
حامد حقي
موسسه مقاوم سازي و بهسازي لرزه اي ايران
https://t.me/retrofitting
آتش نشانان ما
لباس هایشان "ضد حریق" بود
نه "ضد آوار"....
شهادت اتشنشانان فداكار حادثه پلاسكو را تسليت عرض مي نمايم. باشد كه ديگر شاهد اينگونه حوادث غم انگيز نباشيم.
روحشان شاد و يادشان گرامي
حامد حقي
موسسه مقاوم سازي و بهسازي لرزه اي ايران
https://t.me/retrofitting
Telegram
كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
#معايب آب در خاموش كردن آتش :
*سنگين وزن است و حمل و نقل آن در اطفاء متحرك مشكل است .
*هادي الكتريسيته است ، يعني خطر برق گرفتگي دارد .
*خطر تخريب دارد . يعني هنگام اطفاء آتش اگر آب با فشار پاشيده شود ، تخريبي كه بوسيله آن انجام مي شود ، گاهي كمتر از خسارت خود حريق نيست .
*باعث از بين رفتن و غير قابل استفاده شدن وسائل و اشياء سالم باقي مانده از آتش سوزي مي گردد .
*باعث از بين رفتن يا خسارت كلي به بنا يا ساختمان آتش گرفته مي شود ، زيرا هنگام آتش سوزي ساختمان يا بنا به شدت گرم شده و با پاشيدن آب در اثر انقباض و انبساط شديد ديوارها يا سقف ساختمان تخريب يا آسيب زيادي مي بيند .
*در خاموش كردن بعضي از مواد شيميايي ، باعث شعله ورشدن حريق مي گردد .
*در خاموش كردن مايعات قابل اشتعال ، مثل : بنزين ، نفت و غيره ، باعث پرتاب مايعات و گسترش حريق مي شود .
نكاتي كه لازم است در اطفاء حريق با آب رعايت شود ، عبارتند از :
** دقت شود كه محل آتش سوزي به برق متصل نباشد ، كه در اينصورت ابتدا بايد برق محل قطع شود .
** از وجود برق در خازن هاي دستگاه هاي برقي ، مانند : كولر و غيره غفلت نشود .
** حتي الامكان از آب كمتري استفاده شود ، زيرا آب باعث خسارت به ساختمان و اشياء سالم مي شود .
** آب را به صورت مه پاش ( باراني ) به روي آتش ريخته شود .
** براي اطفاء آتش هاي كوچك ، آب به صورت جاروبي استفاده شود .
** براي خاموش كردن آتش هاي بزرگ و بلند ، روي شعله ، آب ، گرفته شود .
** در فواصل دور ، از آب به صورت جت استفاده شود .
** براي نزديك شدن به آتش ، از پاشنده هاي باراني استفاده شود .
*سنگين وزن است و حمل و نقل آن در اطفاء متحرك مشكل است .
*هادي الكتريسيته است ، يعني خطر برق گرفتگي دارد .
*خطر تخريب دارد . يعني هنگام اطفاء آتش اگر آب با فشار پاشيده شود ، تخريبي كه بوسيله آن انجام مي شود ، گاهي كمتر از خسارت خود حريق نيست .
*باعث از بين رفتن و غير قابل استفاده شدن وسائل و اشياء سالم باقي مانده از آتش سوزي مي گردد .
*باعث از بين رفتن يا خسارت كلي به بنا يا ساختمان آتش گرفته مي شود ، زيرا هنگام آتش سوزي ساختمان يا بنا به شدت گرم شده و با پاشيدن آب در اثر انقباض و انبساط شديد ديوارها يا سقف ساختمان تخريب يا آسيب زيادي مي بيند .
*در خاموش كردن بعضي از مواد شيميايي ، باعث شعله ورشدن حريق مي گردد .
*در خاموش كردن مايعات قابل اشتعال ، مثل : بنزين ، نفت و غيره ، باعث پرتاب مايعات و گسترش حريق مي شود .
نكاتي كه لازم است در اطفاء حريق با آب رعايت شود ، عبارتند از :
** دقت شود كه محل آتش سوزي به برق متصل نباشد ، كه در اينصورت ابتدا بايد برق محل قطع شود .
** از وجود برق در خازن هاي دستگاه هاي برقي ، مانند : كولر و غيره غفلت نشود .
** حتي الامكان از آب كمتري استفاده شود ، زيرا آب باعث خسارت به ساختمان و اشياء سالم مي شود .
** آب را به صورت مه پاش ( باراني ) به روي آتش ريخته شود .
** براي اطفاء آتش هاي كوچك ، آب به صورت جاروبي استفاده شود .
** براي خاموش كردن آتش هاي بزرگ و بلند ، روي شعله ، آب ، گرفته شود .
** در فواصل دور ، از آب به صورت جت استفاده شود .
** براي نزديك شدن به آتش ، از پاشنده هاي باراني استفاده شود .
سازنده نمای پلاسکو تشریح کرد
پلاسکو چگونه فروریخت؟
مدیرعامل شرکت سازنده نمای فلزی پلاسکو:
🔹وقتی نحوهی قبل از فروریختن را مشاهده میکنیم در میانه ساختمان غبار زیادی را می بینیم که از بالا به پایین شروع میشود. این نشاندهنده فشار و از هم پاشی کفهای بتنی است که پایههای فلزی نتوانسته وزن آنها را تحمل کند.
🔹وزن سه چهار طبقه کف بتنی وقتی به پایین و وسط ساختمان هدایت شده با ضرب زیاد، طبقات دیگر را هم از بین برده است و سازه نتوانسته وزن ناگهانی را تحمل کند و بقیه طبقات هم فرو ریختهاند.
🔹ساختمان پلاسکو حالت U شکل دارد، وسط U فضای خالی است. تمام سقف سنگین بتنی و پایههای نرم شده به داخل هدایت شدند که به همین دلیل، فروریزش به سمت درون اتفاق افتاده که ساختمانهای اطراف صدمه ندیدند و شاید اگر چنین طراحی وجود نداشت ساختمان های اطراف هم دچار سانحه میشدند.
پلاسکو چگونه فروریخت؟
مدیرعامل شرکت سازنده نمای فلزی پلاسکو:
🔹وقتی نحوهی قبل از فروریختن را مشاهده میکنیم در میانه ساختمان غبار زیادی را می بینیم که از بالا به پایین شروع میشود. این نشاندهنده فشار و از هم پاشی کفهای بتنی است که پایههای فلزی نتوانسته وزن آنها را تحمل کند.
🔹وزن سه چهار طبقه کف بتنی وقتی به پایین و وسط ساختمان هدایت شده با ضرب زیاد، طبقات دیگر را هم از بین برده است و سازه نتوانسته وزن ناگهانی را تحمل کند و بقیه طبقات هم فرو ریختهاند.
🔹ساختمان پلاسکو حالت U شکل دارد، وسط U فضای خالی است. تمام سقف سنگین بتنی و پایههای نرم شده به داخل هدایت شدند که به همین دلیل، فروریزش به سمت درون اتفاق افتاده که ساختمانهای اطراف صدمه ندیدند و شاید اگر چنین طراحی وجود نداشت ساختمان های اطراف هم دچار سانحه میشدند.
بسم رب الشهدا و الصدیقین
زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست
هرکسی نغمه خود خواند و از صحنه رود
صحنه پیوسته بجاست
خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد
درود بر شرف فرزندان این مرزوبوم که همواره آماده جانفشانی هستند. دیروز در کسوت رزمندگانی غیور با دشمن تا دندانمسلح مواجه شدند و امروز در کسوت آتشنشانانی جانبرکف به مقابله با شعلههای ویرانگر آتش پرداختند. سلام بر مادرانی که شیر بچههای این دیار در آغوش آنها تربیت شدهاند.
زمانی که در سال 1384 به دنبال موضوعی جدید برای پایاننامه کارشناسی ارشد خود در لابهلای صفحات اینترنت در خصوص آتشسوزی و اثرات آن بر سازهها جستجو میکردم حتی به ذهنم هم خطور نمیکرد که این مسئله عواقبی چنین گسترده داشته باشد. بنده و اندک دوستانی که در داخل کشور در خصوص مسئله مهندسی ایمنی آتش سازهای تحقیق میکنیم، سالهاست در تلاش هستیم تا اهمیت این مسئله و نحوه صحیح مواجهه با آن را در اذهان متخصصان امر در وهله اول و عموم مردم در وهله دوم روشن سازیم. در ادامه توضیحاتی هر چند اندک در این باب اشاره شده است:
در دنیای امروز با افزایش قیمت زمین از یکسو و افزایش تراکم جمعیت از سوی دیگر تمایل برای ساخت سازههایی با ارتفاع متوسط و بلند به شدت افزایش یافته است. واقعیت تردیدناپذیر این است که در چنین سازههایی که دارای ارتفاع زیاد و سطح کاربری بالا در هر طبقه هستند عملاً در حین بروز آتشسوزی برد مؤثر و کارایی آتشنشانها و اکیپهای امدادی بسیار بسیار پایین است. بدان معنا که امدادگرها حداکثر 10-20 درصد توان مقابله با آتشسوزی در چنین سازههایی را دارند.
در این سازهها تمرکز اصلی بر روی تدابیر پیش از وقوع حادثه انجام میشود. این تدابیر به دو دسته تدابیر فعال و انفعالی تقسیم میشوند. تدابیر فعال شامل انواع سامانههای آبپاش، آشکارساز دود، آشکارساز حرارت و زنگ خطرها میباشند. البته سامانههای اطفای حریق داخلی نظیر آبپاشهای موجود در واحدها فقط تا حداکثر 25 دقیقه بعد از بروز اولین هشدار حرارتی قادر به فعالیت هستند. چراکه اولاً منبع آب آنها ظرفیت محدودی دارد و ثانیاً بعد از این مدت زمان معمولاً سیستمهای تأسیساتی سازه در حدی آسیب میبیند که عملاً امکان ادامه فعالیت سیستمهای اینچنینی موجود نمیباشد. برد فعالیت تدابیر فعال نیز 30 تا 40 درصد میباشد.
دسته دوم تدابیر موجود تدابیر غیرفعال میباشند، که امروزه تحت عنوان مهندسی ایمنی آتش سازهای شناخته میشود. اهمیت این مسئله تا حدی است که امروز در بسیاری از دانشگاههای معتبر دنیا در دانشکدههای عمران همانگونه که گرایشهای سازه، زلزله، ژئوتکنیک و ... وجود دارد گرایش مهندسی ایمنی آتش سازهای نیز موجود است.
در این بخش هدف اصلی آن است که خود سازه راسا تا حد مشخصی و تا زمان قابل قبولی توانایی مقاومت در برابر آتش را داشته باشد. متأسفانه بسیاری از دستاندرکاران این حوزه در کشور تنها تصورشان این است که در این بخش صرفاً استفاده از پوششهای ضد حریق و اندودها امکانپذیر میباشد. درحالیکه این تصور، تصوری ناقص و غیر کارشناسانه است.
در حوزه مهندسی ایمنی آتش سازهای بحث اصلی آن است که آتشسوزی پدیده ایست که هر سازه در طول عمر خود ممکن است از آن متأثر شود لذا لازم است همانطور که یک سازه در برابر بارگذاری ناشی از زلزله، باد و ... تحلیل و سپس طراحی میشود، در برابر آتشسوزی و اثرات آن نیز تحلیل و طراحی شود. این جمله بدان معناست که همانگونه که زلزله در تغییر مقاطع تیر و ستون مؤثر است و اثر آن در ظرفیت این اعضا لحاظ میشود، اثر حرارتهای بالا و کاهش مقاومت و سختی اعضا در برابر آتش لحاظ شده و اعضای سازهای بر آن اساس طراحی شوند.
به طور خلاصه همانطور که در گذشته ساختمانها بنایی ساخته میشد و صرفاً تحمل بارهای ثقلی وارد بر ساختمان اهمیت داشت و با گذشت زمان و تجربه زمینلرزههای رخ داده نگرش تغییر نمود و این تصمیم جمعی حاصل شد که ساختمانها بایستی برای تحمل زلزله نیز طراحی شوند و سیستم باربر جانبی مناسب در آنها لحاظ شود تا در برابر زلزله از استحکام لازم برخوردار باشند در خصوص آتش نیز بایستی در آینده نزدیک دستورالعملهای لازم تدوین شود و مهندسان طراح ملزم شوند که سازهها را در برابر اثرات آتشسوزی طراحی نمایند.
برد فعالیت تدابیر غیر فعال حدود 50 درصد میباشد و نتیجتاً تأثیر آن در یک حادثه آتشسوزی هم بیش از تدابیر فعال و هم بیش از نقش اکیپهای امدادی میباشد.
زندگی صحنه یکتای هنرمندی ماست
هرکسی نغمه خود خواند و از صحنه رود
صحنه پیوسته بجاست
خرم آن نغمه که مردم بسپارند به یاد
درود بر شرف فرزندان این مرزوبوم که همواره آماده جانفشانی هستند. دیروز در کسوت رزمندگانی غیور با دشمن تا دندانمسلح مواجه شدند و امروز در کسوت آتشنشانانی جانبرکف به مقابله با شعلههای ویرانگر آتش پرداختند. سلام بر مادرانی که شیر بچههای این دیار در آغوش آنها تربیت شدهاند.
زمانی که در سال 1384 به دنبال موضوعی جدید برای پایاننامه کارشناسی ارشد خود در لابهلای صفحات اینترنت در خصوص آتشسوزی و اثرات آن بر سازهها جستجو میکردم حتی به ذهنم هم خطور نمیکرد که این مسئله عواقبی چنین گسترده داشته باشد. بنده و اندک دوستانی که در داخل کشور در خصوص مسئله مهندسی ایمنی آتش سازهای تحقیق میکنیم، سالهاست در تلاش هستیم تا اهمیت این مسئله و نحوه صحیح مواجهه با آن را در اذهان متخصصان امر در وهله اول و عموم مردم در وهله دوم روشن سازیم. در ادامه توضیحاتی هر چند اندک در این باب اشاره شده است:
در دنیای امروز با افزایش قیمت زمین از یکسو و افزایش تراکم جمعیت از سوی دیگر تمایل برای ساخت سازههایی با ارتفاع متوسط و بلند به شدت افزایش یافته است. واقعیت تردیدناپذیر این است که در چنین سازههایی که دارای ارتفاع زیاد و سطح کاربری بالا در هر طبقه هستند عملاً در حین بروز آتشسوزی برد مؤثر و کارایی آتشنشانها و اکیپهای امدادی بسیار بسیار پایین است. بدان معنا که امدادگرها حداکثر 10-20 درصد توان مقابله با آتشسوزی در چنین سازههایی را دارند.
در این سازهها تمرکز اصلی بر روی تدابیر پیش از وقوع حادثه انجام میشود. این تدابیر به دو دسته تدابیر فعال و انفعالی تقسیم میشوند. تدابیر فعال شامل انواع سامانههای آبپاش، آشکارساز دود، آشکارساز حرارت و زنگ خطرها میباشند. البته سامانههای اطفای حریق داخلی نظیر آبپاشهای موجود در واحدها فقط تا حداکثر 25 دقیقه بعد از بروز اولین هشدار حرارتی قادر به فعالیت هستند. چراکه اولاً منبع آب آنها ظرفیت محدودی دارد و ثانیاً بعد از این مدت زمان معمولاً سیستمهای تأسیساتی سازه در حدی آسیب میبیند که عملاً امکان ادامه فعالیت سیستمهای اینچنینی موجود نمیباشد. برد فعالیت تدابیر فعال نیز 30 تا 40 درصد میباشد.
دسته دوم تدابیر موجود تدابیر غیرفعال میباشند، که امروزه تحت عنوان مهندسی ایمنی آتش سازهای شناخته میشود. اهمیت این مسئله تا حدی است که امروز در بسیاری از دانشگاههای معتبر دنیا در دانشکدههای عمران همانگونه که گرایشهای سازه، زلزله، ژئوتکنیک و ... وجود دارد گرایش مهندسی ایمنی آتش سازهای نیز موجود است.
در این بخش هدف اصلی آن است که خود سازه راسا تا حد مشخصی و تا زمان قابل قبولی توانایی مقاومت در برابر آتش را داشته باشد. متأسفانه بسیاری از دستاندرکاران این حوزه در کشور تنها تصورشان این است که در این بخش صرفاً استفاده از پوششهای ضد حریق و اندودها امکانپذیر میباشد. درحالیکه این تصور، تصوری ناقص و غیر کارشناسانه است.
در حوزه مهندسی ایمنی آتش سازهای بحث اصلی آن است که آتشسوزی پدیده ایست که هر سازه در طول عمر خود ممکن است از آن متأثر شود لذا لازم است همانطور که یک سازه در برابر بارگذاری ناشی از زلزله، باد و ... تحلیل و سپس طراحی میشود، در برابر آتشسوزی و اثرات آن نیز تحلیل و طراحی شود. این جمله بدان معناست که همانگونه که زلزله در تغییر مقاطع تیر و ستون مؤثر است و اثر آن در ظرفیت این اعضا لحاظ میشود، اثر حرارتهای بالا و کاهش مقاومت و سختی اعضا در برابر آتش لحاظ شده و اعضای سازهای بر آن اساس طراحی شوند.
به طور خلاصه همانطور که در گذشته ساختمانها بنایی ساخته میشد و صرفاً تحمل بارهای ثقلی وارد بر ساختمان اهمیت داشت و با گذشت زمان و تجربه زمینلرزههای رخ داده نگرش تغییر نمود و این تصمیم جمعی حاصل شد که ساختمانها بایستی برای تحمل زلزله نیز طراحی شوند و سیستم باربر جانبی مناسب در آنها لحاظ شود تا در برابر زلزله از استحکام لازم برخوردار باشند در خصوص آتش نیز بایستی در آینده نزدیک دستورالعملهای لازم تدوین شود و مهندسان طراح ملزم شوند که سازهها را در برابر اثرات آتشسوزی طراحی نمایند.
برد فعالیت تدابیر غیر فعال حدود 50 درصد میباشد و نتیجتاً تأثیر آن در یک حادثه آتشسوزی هم بیش از تدابیر فعال و هم بیش از نقش اکیپهای امدادی میباشد.
برای حفظ امنیت هممیهنانمان بایستی هر سه بخش فوقالذکر در حد قابل قبولی باشند. متأسفانه در حادثه اخیر ساختمان پلاسکو اگرچه آتشنشانها بسیار بیشتر از ظرفیت و توان خود ظاهر شدند و موفق تر از استاندارد های جهانی عمل نمودند ولیکن به دلیل نبود هیچ سیستم فعالی در داخل ساختمان (آب فشان، آشکارساز و ...) و همچنین به دلیل طراحی قدیمی ساختمان که هیچ یک از اثرات ناشی از حرارت در طراحی اعضا مد نظر قرار نگرفته بود عملاً فروریزش ساختمان حتمی و غیرقابلاجتناب بوده است.
در ادامه به طور خلاصه علل فروریزش بیان میشود:
پیش از ذکر علل حادثه لازم به توضیح است اولاً:
در یک آتشسوزی که منبع سوختنی از جنس هیدروکربن و به مقدار کافی باشد (دقیقاً مشابه مورد پلاسکو) بعد از 5 دقیقه حرارت به C° 683 و بعد از 10 دقیقه حرارت به C° 716 و بعد از 25 دقیقه حرارت به C° 799 درجه در سطح اندودهای گچوخاک موجود در رویه اعضای فولادی میرسد. بعد از گذشت حدود 2 تا 3 ساعت (وابسته به ضخامت و شرایط اندودها) اندودهای موجود در سطح اعضای فولادی کارایی خود را از دست می دهند و این حرارت حداکثری به سطح رویی اعضای فولادی سرایت میکند. با توجه به ضریب انتقال حرارت فولاد، بعد از گذشت 10 دقیقه حرارت از رویه اعضای فولادی به کل فولاد به کار رفته در آن اعضا نفوذ کرده و کل اعضای فولادی که در بخش های آتش گرفته قرار دارند به چنین دمای بالایی می رسند.
ثانیاً: هر مادهای دارای دو ویژگی اساسی است اول مقاومت آن و دوم سختی ماده. فولاد در حرارت 100 درجه حدود 100 درصد مقاومت و سختی اولیه خود را دارد، در حرارت 250 درجه حدود 100 درصد مقاومت و 85 درصد سختی اولیه خود را دارد، در حرارت 500 حدود 78 درصد مقاومت و 60 درصد سختی اولیه خود را دارد، در حرارت 700 درجه حدود 23 درصد مقاومت و 13 درصد سختی اولیه خود را دارد و نهایتاً در 900 درجه عملاً مقاومت و سختی آن به صفر میرسد.
با عنایت به دو مورد ذکر شده مشخص است که بعد از گذشت حدود 3 ساعت از بروز آتشسوزی در طبقه هشتم و نهم درجه حرارت تیر و ستونها در این طبقات به حد نهایی خود رسیده و نتیجتاً توانایی باربری این اعضا در برابر بارهای ثقلی موجود در طبقات و وزن طبقات بالایی به صفر رسیده است. بروز این مسئله موجب شده که عملاً طبقات هشتم و نهم از بین رفته و طبقات دهم و بالاتر ناگهان از ارتفاع دو طبقه (هشتم و نهم) بر روی طبقات پایینتر سقوط نمایند. انرژی پتانسیل قابلتوجه طبقات بالایی در اثر سقوط به انرژی جنبشی تبدیل شده و به طبقات زیرین وارد میشود. با توجه به سقوط ناگهانی این طبقات و وزن قابلملاحظه این حجم از ساختمان و ازآنجاییکه طبقات پایینتر به هیچ عنوان برای تحمل ضربه ناشی از چنین وزنی و انرژی بالای ناشی از ضربه طراحی نشده بودند، این طبقات پایین تحت باری بسیار بیشتر از حد نهایی خود قرار گرفته و طبقه به طبقه ساختمان سقوط می نماید. این نوع خرابی، خرابی پیشرونده ناشی از حرارت نامیده میشود. چرا که اولاً مسبب اصلی بروز خرابی اولیه حرارت میباشد و ثانیاً خرابی از طبقهای به طبقه دیگر پیش روی میکند.
در انتها لازم به ذکر است توضیحات اشاره شده در بالا در رابطه با دلایل خرابی ساختمان بر اساس تصاویر و فیلم های موجود و در دسترس تا این لحظه برداشت شده است و تدقیق مساله نیازمند تحقیقات میدانی و فرصت بیشتر است.
امیر ساعدی داریان
دکتری مهندسی سازه
عضو هیئتعلمی دانشکده عمران دانشگاه شهید بهشتی تهران
https://t.me/retrofitting
در ادامه به طور خلاصه علل فروریزش بیان میشود:
پیش از ذکر علل حادثه لازم به توضیح است اولاً:
در یک آتشسوزی که منبع سوختنی از جنس هیدروکربن و به مقدار کافی باشد (دقیقاً مشابه مورد پلاسکو) بعد از 5 دقیقه حرارت به C° 683 و بعد از 10 دقیقه حرارت به C° 716 و بعد از 25 دقیقه حرارت به C° 799 درجه در سطح اندودهای گچوخاک موجود در رویه اعضای فولادی میرسد. بعد از گذشت حدود 2 تا 3 ساعت (وابسته به ضخامت و شرایط اندودها) اندودهای موجود در سطح اعضای فولادی کارایی خود را از دست می دهند و این حرارت حداکثری به سطح رویی اعضای فولادی سرایت میکند. با توجه به ضریب انتقال حرارت فولاد، بعد از گذشت 10 دقیقه حرارت از رویه اعضای فولادی به کل فولاد به کار رفته در آن اعضا نفوذ کرده و کل اعضای فولادی که در بخش های آتش گرفته قرار دارند به چنین دمای بالایی می رسند.
ثانیاً: هر مادهای دارای دو ویژگی اساسی است اول مقاومت آن و دوم سختی ماده. فولاد در حرارت 100 درجه حدود 100 درصد مقاومت و سختی اولیه خود را دارد، در حرارت 250 درجه حدود 100 درصد مقاومت و 85 درصد سختی اولیه خود را دارد، در حرارت 500 حدود 78 درصد مقاومت و 60 درصد سختی اولیه خود را دارد، در حرارت 700 درجه حدود 23 درصد مقاومت و 13 درصد سختی اولیه خود را دارد و نهایتاً در 900 درجه عملاً مقاومت و سختی آن به صفر میرسد.
با عنایت به دو مورد ذکر شده مشخص است که بعد از گذشت حدود 3 ساعت از بروز آتشسوزی در طبقه هشتم و نهم درجه حرارت تیر و ستونها در این طبقات به حد نهایی خود رسیده و نتیجتاً توانایی باربری این اعضا در برابر بارهای ثقلی موجود در طبقات و وزن طبقات بالایی به صفر رسیده است. بروز این مسئله موجب شده که عملاً طبقات هشتم و نهم از بین رفته و طبقات دهم و بالاتر ناگهان از ارتفاع دو طبقه (هشتم و نهم) بر روی طبقات پایینتر سقوط نمایند. انرژی پتانسیل قابلتوجه طبقات بالایی در اثر سقوط به انرژی جنبشی تبدیل شده و به طبقات زیرین وارد میشود. با توجه به سقوط ناگهانی این طبقات و وزن قابلملاحظه این حجم از ساختمان و ازآنجاییکه طبقات پایینتر به هیچ عنوان برای تحمل ضربه ناشی از چنین وزنی و انرژی بالای ناشی از ضربه طراحی نشده بودند، این طبقات پایین تحت باری بسیار بیشتر از حد نهایی خود قرار گرفته و طبقه به طبقه ساختمان سقوط می نماید. این نوع خرابی، خرابی پیشرونده ناشی از حرارت نامیده میشود. چرا که اولاً مسبب اصلی بروز خرابی اولیه حرارت میباشد و ثانیاً خرابی از طبقهای به طبقه دیگر پیش روی میکند.
در انتها لازم به ذکر است توضیحات اشاره شده در بالا در رابطه با دلایل خرابی ساختمان بر اساس تصاویر و فیلم های موجود و در دسترس تا این لحظه برداشت شده است و تدقیق مساله نیازمند تحقیقات میدانی و فرصت بیشتر است.
امیر ساعدی داریان
دکتری مهندسی سازه
عضو هیئتعلمی دانشکده عمران دانشگاه شهید بهشتی تهران
https://t.me/retrofitting
Telegram
كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
مشارکت سازمانی برای مردم و جامعه
در پی رخداد ناگوار #ساختمان_پلاسکو و شهادت جمعی از آتشنشانان عزیز کشورمان ، هماکنون جلسه مشترک #کارگروه_تشکلهای_مردم_نهاد_مدیریت_بحران_استانداری_تهران با حضور مدیرکل دفتر اجتماعی و فرهنگی استانداری تهران آقای دکتر سیاوش شهریور و مشارکت نماینده اداره کل ورزش و جوانان استان تهران آقای علیاکبر ترابی و مدیران سازمانهای مردمنهاد تخصصی ایمنی و مدیریت بحران #موسسه_مقاوم_سازی_و_بهسازی_لرزه_ای_ایران آقای مهندس حامد حقی، #خانه_نجات_ایران آقای احمد بختیاری، #موسسه_اندیشمندان__رایا_سلامت_محور آقای مصطفی فهیمیراد، #جمعیت_کاهش_خطرات_زلزله_ایران آقای مهندس علیرضا سعیدی، #انجمن_جامعه_ایمن_ایران آقای دکتر جواد نوفرستی، #انجمن_امداد_ایرانیان آقای حسام الدین نراقی و نماینده #طرح_محب از #سازمان_بهزیستی_کشور خانم مرضیه مصلحی برگزار گردید.
در پایان برنامه اقدام و فعالیت مشترک بین بخش غیردولتی و دولتی تهیه و مقرر شد فعالیتهای آتی در قالب یک کمپین اجتماعی و مردمی برنامهریزی و اجرایی آغاز گردید.
منتظر اخبار بعدی باشید
@iranrelief
@ircngo_emdadonejat
@retrofitting
@mojepishro
@rayasalamat
@safecommunityassociation
در پی رخداد ناگوار #ساختمان_پلاسکو و شهادت جمعی از آتشنشانان عزیز کشورمان ، هماکنون جلسه مشترک #کارگروه_تشکلهای_مردم_نهاد_مدیریت_بحران_استانداری_تهران با حضور مدیرکل دفتر اجتماعی و فرهنگی استانداری تهران آقای دکتر سیاوش شهریور و مشارکت نماینده اداره کل ورزش و جوانان استان تهران آقای علیاکبر ترابی و مدیران سازمانهای مردمنهاد تخصصی ایمنی و مدیریت بحران #موسسه_مقاوم_سازی_و_بهسازی_لرزه_ای_ایران آقای مهندس حامد حقی، #خانه_نجات_ایران آقای احمد بختیاری، #موسسه_اندیشمندان__رایا_سلامت_محور آقای مصطفی فهیمیراد، #جمعیت_کاهش_خطرات_زلزله_ایران آقای مهندس علیرضا سعیدی، #انجمن_جامعه_ایمن_ایران آقای دکتر جواد نوفرستی، #انجمن_امداد_ایرانیان آقای حسام الدین نراقی و نماینده #طرح_محب از #سازمان_بهزیستی_کشور خانم مرضیه مصلحی برگزار گردید.
در پایان برنامه اقدام و فعالیت مشترک بین بخش غیردولتی و دولتی تهیه و مقرر شد فعالیتهای آتی در قالب یک کمپین اجتماعی و مردمی برنامهریزی و اجرایی آغاز گردید.
منتظر اخبار بعدی باشید
@iranrelief
@ircngo_emdadonejat
@retrofitting
@mojepishro
@rayasalamat
@safecommunityassociation
جلسه مشارکت های سازمانی در مدیریت بحران- استانداری تهران/ 5 بهمن 1395 #پلاسکو👇👇👇👇👇