كانال مقاوم سازی / موسسه مقاوم سازي و بهسازی لرزه ای ايران
1.14K subscribers
4.64K photos
343 videos
1.83K files
523 links
ارتباط باما @Retrofitting1383
کد شامد وزارت ارشاد : 1-1-714466-61-4-1
استعلام شامد از @itdmcbot
آموزش و پژوهش / مقالات و پاورپوینت/ تجارب فنی و مهندسی
www.retrofitting.ir
تلفن : ۰۲۱۴۷۶۲۶۷۳۰
Download Telegram
به غیر از ترک‌ها و آسیب‌های جزیی در برخی از ساختمان‌های مسکونی در بخش‌های بافت فرسوده و چند مورد از خرابی‌های جزیی در بلندمرتبه‌ها و ساختمان‌های مسکونی موردی از تخریب و فروریختن هیچ واحد مسکونی و به تبع آن خسارات جانی گزارش نشده و تنها مواردی همچون پیچ‌خوردگی و شکستن دست و پا درحین فرار در زمان وقوع زلزله گزارش شده است. همچنین ساختمان‌های دولتی موجود در شهر نیز آسیب جدی ندیده و از همان روز نخست به جز موارد نادر که جلساتی در فضاهای باز تشکیل شده، همه ساختمان‌ها مورد بهره‌برداری مجدد قرار گرفته و به عنوان ستادهای مدیریت بحران شروع به فعالیت کرده‌اند.
عملکرد شهروندان کلانشهر تبریز دربحث پناهگیری و رفتارهای ساعات اولیه تأثیری بر روند مدیریت بحران داشته است؟
نتایج به‌ دست آمده در بررسی روی عملکرد شهروندان نشان می‌دهد که فرار ازخانه ٣٥,٨درصد، عدم حرکت و عکس‌العمل با ٢٨.١درصد، فرار به بخش‌های امن‌تر با ٢٥.٢درصد و پناهگیری صحیح با ١٠.٩ درصدگزینه‌های اصلی رفتار شهروندان در هنگام زلزله بوده است. بنابراین به نظر می‌رسد عملکرد شهروندان کلانشهر تبریز مطابق با آموزش‌های استاندارد در زمینه پناهگیری و پس از آن نبوده است. برابر پاسخ‌های دریافتی ٦٣درصد از عموم مردم بر اثر ترس و اضطراب یا هیچ حرکتی درجهت نجات جان خود نکرده‌اند یا به خارج از خانه فرار کرده‌اند و این درحالی است که ٧٢درصد مردم حداقل تا حدودی با شیوه صحیح پناهگیری آشنا بوده‌اند. علاوه براین بررسی‌ها نشان می‌دهد که خروج سریع از منازل و حضور درخیابان‌ها تا پایان شب موجب ایجاد بار ترافیکی سنگین در سطح شهر و ادامه ترافیک تا پایان هفته به علت اسکان شهروندان در پارک‌ها شد. در نتیجه مدیران بحران مجبور به تأمین خدمات جانبی و پشتیبانی جدید همچون تأمین آب و غذا و امنیت و... در پارک‌ها به مدت یک هفته شدند. همچنین به دلیل افزایش تقاضا برای برقراری تماس، شبکه مخابرات به جهت بار ترافیکی بسیار بالا از سرویس‌دهی خارج شد. مدیران بحران نیز به دلیل قطع ارتباط خود با نیروهای تحت امر و نیز نیروهای عملیاتی، جلسات اولیه در کلانشهر تهران را با تأخیر ١ تا ٤ساعته برگزار کردند. همچنین استقرار عموم مردم در پارک‌ها و فضاهای باز طی هفته نخست منجر به ایجاد بار ترافیکی و تأمین خدمات جانبی مانند: توزیع آب شرب با تانکرهای سیار آب، تأمین امنیت، جمع‌آوری پسماندها و زباله‌های پارک‌ها به مدت یک هفته شد.
تجربه زلزله اهر- ورزقان بر آمادگی كلانشهر تبريز برای زلزله‌های احتمالی بعدی تأثير داشته است؟
٥٣درصد از مسئولان شهر معتقدند تا حدودی آمادگی لازم وجود دارد، ١٣درصد اين آمادگی را درحد زياد، ٧درصد درحد بسيار زياد و ٢٧درصد آن را درحد كم ارزيابی كردند.
وقوع زلزله اهر- ورزقان تأثيری هم بر وضعيت اجتماعی، اقتصادی كلانشهر تبريز داشته است؟
در بررسی تأثيرات زلزله بر اين شهرها مي‌توان به افزايش فرصت‌های شغلی مرتبط با بحث اسكان اضطراری، بازسازی مناطق آسيب‌ديده، افزايش تورم در سطح منطقه و شهرهای نزديك، افزايش مهاجرت به شهر تبريز و افزايش حاشيه‌نشينی كه در بلندمدت و به‌طور غيرمستقيم كلانشهر تبريز را متأثر می‌کند، اشاره کرد.
وقوع زلزله اهر- ورزقان بر ارتقای سطح آمادگی مردم تبريز براي رويارویی با زلزله‌های احتمالی بعدی نیز تأثيری داشته است؟
با توجه به آمارها متوجه مي شويم تقريبا ٧١درصد از مردم از نحوه صحيح پناهگيری در زمان زلزله آگاه بوده‌اند، ولی تنها ٢٧درصد از اين تعداد توانسته‌اند در زمان وقوع زلزله پناه‌گيری كنند و بقيه به علت ترس و اضطراب حركتی نكرده‌اند. جالب اينكه تنها ٢٧درصد با جديت زياد به ‌دنبال فراگرفتن مهارت‌های لازم و عملكرد مناسب برای زمان زلزله بوده‌اند. همچنين ٧٥درصد از عموم مردم نسبت به موضوع زندگی ايمن و مقاوم‌سازی ساختمان‌ها پس از وقوع زلزله مطلع بوده‌اند، اما تنها ٣٠درصد از مردم به‌طور جدی و موثر برای ايمن‌سازی ساختمانی كه در آن زندگی می‌كنند، اقدام كرده‌اند. اكثرا نیز عدم اقدام خود را مشكل مالی يا عدم آگاهی از شيوه كار دانسته‌اند.
آيا وقوع این زلزله موجب ارتقای سطح واكنش اضطراری مديريت كلانشهر تبريز شده است؟
٣٣درصد از مسئولان شهری تبريز معتقدند فعاليت‌های سازماني درحوزه زلزله برای شهر تبريز تا حدودي جدی‌تر شده، ٢٧درصد اين فعاليت‌ها را درحد زياد و ٢٠درصد درحد بسيار زياد، ١٣درصد نیز درحد كم و ٧درصد درحد بسيار كم ارزيابی كرده‌اند. همچنين مديران معتقد به افزايش ميزان آموزش‌های نيروهای تحت امرشان پس از زلزله هستند.
با استفاده از تجربه زلزله اهر- ورزقان می‌توان الگويی براي پاسخ ساير كلانشهرهای كشور و به ويژه تهران برای وقوع زلزله‌های مشابه ترسيم کرد؟
با توجه به اينكه طی ٣٠سال گذشته زلزله‌ای با بزرگای زلزله اهر- ورزقان در نزديكی يك كلانشهر روی نداده، لذا امكان آنكه بتوانيم تنها با وجود يك مورد خاص كه متأسفانه مستندات و اسناد موجود درخصوص آن بسيار كم و محدود است، به يك جمع‌بندی كلی رسيده و آن را الگو برای ساير كلانشهرها قرار بدهيم، وجود ندارد، اما قطعا می‌تواند به‌عنوان نخستین گام برای رسيدن به يك الگوی ايده‌آل مورد استفاده قرار گيرد. بنابراین کماکان یکی از چالش‌های مدیریت بحران در ایران مستندسازی به هنگام و با رویکرد علمی و هدفمند است.
اگر زلزله اهر-ورزقان و تأثیر آن بر کلانشهر تبریز را به‌عنوان مرجع تهیه یک مدل و الگوی فرضی در نظر بگیریم، روند حوادث در کلانشهری چون تهران با شبیه‌سازی شرایط به صورت احتمالی چگونه خواهد بود؟
با شبیه‌سازی شرایط از لحظه نخست احساس زلزله در شهر تهران تا هفته نخست می‌توان به مواردی چند اشاره و آنها را پیش‌بینی کرد یا در فرض اولیه بررسی به آنها فکر کرد و در سناریوهای مطالعاتی مورد بررسی قرار داد. با رسیدن نخستين موج زلزله به شهر تهران، موجی از جمعیت با خارج شدن از خانه‌ها در سطح شهر ازدحام کرده و موجب گره‌های ترافیکی بسیار سنگینی خواهند شد. به احتمال بسیار زیاد این گره‌های ترافیکی با رها کردن برخی ماشین‌ها توسط مالکان برای رسیدن به مدارس کودکانشان ممکن است تا روزها پس از زلزله همچنان باقی بماند. احتمال دیگر این است که شبکه‌های مخابراتی، به‌خصوص شبکه‌های تلفن‌های همراه و شبکه خطوط ثابت در همان چند دقیقه اول بر اثر حجم بار ترافیکی بسیار بالا از سرویس‌دهی خارج ‌شوند. علاوه بر این با فرض تشابه میزان ایمنی شریان‌های حیاتی دو کلانشهر تبریز و تهران، در صورت وقوع زلزله احتمالی در تهران بخش‌هایی از شهر به علت آسیب رسیدن به شبکه توزیع، خصوصا در بحث ترانس‌های زمینی برق و پاره شدن کانال‌های انتقال تا چند روز پس از حادثه فاقد برق خواهند بود. طولانی شدن بازتوانی شبکه برق به‌طور مستقیم با ترافیک ایجاد شده و نحوه ذخیره مصالح و لوازم مورد نیاز تعمیرکاران مرتبط خواهد بود. از سوی دیگر احتمال قطع آب به جهت شکستن خطوط شبکه انتقال با توجه به مرکالی تعریف شده (٦ -٥) بسیار کم خواهد بود؛ اما به‌طور قطع با توجه به تأمین آب بخشی از شهر تهران توسط چاه‌های عمیق و به دلیل‌ فروریختن دیواره‌های چاه‌های عمیق بر اثر زلزله برخی از مناطق فاقد کیفیت برای آشامیدن خواهد بود. در نتیجه تأمین نیازهای ایجادشده نیازمند تأمین آب آشامیدنی توسط تانکرهای سیار خواهد بود. در این بررسی احتمالی می‌توان گفت که شبکه گاز نیز با توجه به‌شدت مرکالی تعریف شده (٦-٥) آسیب جدی نخواهد دید و احتمالا در برخی موارد نادر به علت فرو ریختن دیواره‌های بسیار سست، علمک‌ها در برخی مناطق دچار شکستگی خواهند شد. همچنین با فرا رسیدن نخستین شب و با توجه به عدم حضور اغلب شهروندان در خانه‌های خود، از ترس وقوع زلزله شدیدتر در تهران و حضور اغلب هموطنان در میادین اصلی و پارک‌های محلی و اصلی، بحث تأمین امنیت نیز به اولویت‌های نخست مدیران بحران اضافه خواهد شد.
آیا موارد احتمالی دیگری هم وجود دارد که بتوان در این بررسی به آنها اشاره کرد؟
بله؛ به‌عنوان مثال با توجه به حجم تراکم جمعیت در شب‌های نخست، اغلب پارک‌ها به دلیل تعداد ناکافی سرویس‌های بهداشتی دچار مشکل خواهند شد و از سوی دیگر تأمین آب آشامیدنی مورد نیاز ساکنان در پارک‌ها نیز به مشکلات شهری کلانشهر تهران در روزهای بعدی اضافه خواهند شد. همچنین با ورود نخستین موج مجروحان از سوی جاده‌های منتهی به منطقه زلزله‌زده به شهر تهران بار ترافیکی مضاعفی به خیابان‌های اصلی و اتوبان‌های منتهی به جاده‌های بین‌شهری اضافه می‌شود. این موضوع در کند‌کردن توان عملیاتی مدیران بحران و گروه‌های عملیاتی که از سوی تهران برای کمک به سوی منطقه رهسپار می‌شوند، تأثیر مستقیم می‌گذارد. در این وضع با توجه به حجم بالای ترافیک ایجاد شده، پیش‌بینی می‌شود که نخستين جلسه مدیران بحران با تأخیری قابل توجه روبه‌رو شود؛ حتی امکان دارد برخی از مدیران تا روز بعد هم به ادارات خود نرسند، مگر آن‌که مدیران بحران امکان دسترسی به وسایل نقلیه خاص همچون موتورسیکلت داشته باشند. با در نظر گرفتن سناریوهای موجود می‌توان به این فرض فکر کرد که با گذشت چند ساعت موجی از شایعات مختلف با موضوع احتمال وقوع زلزله بسیار بزرگ در ساعت‌های اولیه پیش رو آغاز می‌شود. در صورتی که مدیران بحران با تمام توان در برابر این موج نتوانند بایستند، این شایعه قادر است تبدیل به موجی از اضطراب شدید شده و بحران‌های ثانویه سختی را بر دوش مدیران بحران تحمیل کند. همچنین ایجاد مشکلاتی در ارایه خدمات به شهروندان برخی از مناطق که ارتباط مستقیم با جاده‌های منتهی به منطقه آسیب‌دیده دارند، همچون قسمت شرقی تهران در کنار درگیرشدن امکانات و تجهیزات مدیریت شهری کلانشهر تهران که به دلیل اعزام به منطقه زلزله‌زده دماوند درچند روز نخست امکان ارایه خدمات مستمر کافی به مناطق تهران را نخواهند داشت، بخش دیگری از مشکلات احتمالی خواهند بود. از سوی دیگر درگیرشدن سازمان‌های مرتبط با خدمات شهری همچون توزیع آب، برق و خدمات بهداشتی و درمانی با موضوع ارایه خدمات به مناطق آسیب‌دیده در ماه نخست پس از وقوع حادثه منجر به کاهش کارایی آنها خواهد شد. در این بررسی‌ها باید در نظر داشت که با ورود موج نخست مجروحان و مصدومان اعزامی از منطقه به بیمارستان‌های کلانشهر تهران، شاهد تراکم سنگینی در اغلب بیمارستان‌ها خواهیم بود و به‌طور یقین مجبور خواهیم شد تا از سوله‌های بحران، استادیوم‌ها و سالن‌های ورزشی در سطح شهر برای اسکان مجروحان استفاده کنیم.
پس با در نظر گرفتن همه این احتمالات می‌توان گفت که زندگی شهروندان طی هفته نخست وقوع حادثه دچار تغییراتی خواهد شد؛ این تغییرات چه تأثیری بر ارایه خدمات شهری خواهد گذاشت؟
بله؛ طی هفته نخست با توجه به تغییراتی که به دلیل اسکان شبانه‌روزی در پارک‌ها در شیوه زندگی شهروندان روی می‌دهد، با تغییراتی در زمینه ارایه خدمات شهری مواجه خواهیم شد. ازجمله این‌که حجم بالایی از زباله‌های خشک و‌ تر در سطح شهر که به جهت تغییر در تهیه غذا توسط عموم مردم روی داده، تولید خواهد شد. تغییر در آغاز ساعت‌های شروع بارهای ترافیکی به‌دلیل تغییر رفتار مردم، تأمین آب آشامیدنی مورد نیاز ساکنان پارک‌های محلی و اصلی شهر توسط تانکرهای سیار و جمع‌آوری فاضلاب تولیدی در کنار تعمیر و نگهداری سرویس‌های بهداشتی موجود و اضافه کردن سرویس‌های بهداشتی پرتابل نیز بخشی از نیازهای موجود خواهد بود. نکته پایانی نیز احتمال ایجاد هسته‌های خودجوش مردمی و فعال شدن تشکل‌های غیردولتی و هیأت‌های مذهبی برای تأمین نیازهای منطقه حادثه‌دیده است که باید به آن اشاره کرد که با توجه به پتانسیل بسیار بالای شهر تهران از همان روزهای نخست باید منتظر آن بود. درنهایت ذکر این نکته ضروری است که مدیریت هر سانحه و بحرانی در عین حال که می‌تواند با نقاط قوت و ضعف همراه باشد، زمینه درس‌آموزی و انتقال تجارب را به‌عنوان یک عرصه آموزش مستقیم، کاربردی و عملی فراهم می‌كند.
روزنامه شهروند- درس اموخته های زلزله ورزقان در کلام دکتر احمد صادقی رئیس ستاد بحران شهر تهران
درس‌آموخته‌های زلزله آذربایجان

ساختمان‌ها نباید آوار شوند

به نقل از روزنامه شهروند پنجشنبه مورخ 28 امرداد سرویس خبری بحران صفحه 12 - گزارشی از الهام علمشاهی از سمینار بررسی روند مدیریت بحران و بازسازی منطقه زلزله زده ورزقان اهر هریس


شهروند|‌ سال ١٣٩١ آمار جان‌باختگان زلزله آذربایجان به ٣٠٠نفر رسید و تعداد مصدومان هم از ٢٦٠٠نفر گذشت؛ کشور ما به سبب بحران‌خیز بودن نیازمند بررسی‌ها و انجام اقدامات ویژ‌ه‌تری در مرحله پیشگیری است که متاسفانه تمرکز مسئولان مربوطه بیش از مرحله پیشگیری در مرحله پاسخ قرار گرفته است. بهره‌گیری از درس‌آموخته‌های زلزله‌هایی نظیر آذربایجان ضرورت است و باید کارشناسان و مسئولان برای پیشگیری و عملکرد بهتر در مرحله پاسخ، تمامی نکات را مدنظر قرار دهند. به مناسبت سالگرد زلزله ارسباران سمینار علمی بررسی روند مدیریت بحران و بازسازی منطقه زلزله‌زده اهر، هریس و ورزقان در تهران با حضور کارشناسان این حوزه برگزار شد.
مردم باید درگیر مدیریت بحران شوند
دکتر احمد اسفندیاری رئیس سابق سازمان امداد و نجات و مدیر عامل بنیاد بین‌المللی امداد و نجات ایثار، در این سمینار با توجه به تأکید رهبری به غیراز مباحث زلزله، مدیریت بحران و زلزله و سانحه، اهمیت توجه به مسائل اقتصادی در این باب را لازم برشمرد و اظهار داشت: «ایران کشوری زلزله‌خیز است و در این زمینه بخش عمده‌ای از خسارات مالی و جانی را برای مردم دربردارد.» او اضافه کرد: «این مخاطره هر ١٠‌سال اتفاق نمی‌افتد و بازه زمانی آن متغیر است.» اسفندیاری تأکید کرد: «زلزله بدون اتفاق قبلی رخ می‌دهد و ممکن است هر لحظه اتفاق بیفتد؛ این درحالی است که ما برای مقابله با این مخاطره هیچ اقدامی نکرده‌ایم. از سوی دیگر برای احداث زیرساخت‌های مناسب و نیز دعوت مردم به مشارکت عمومی در این امر مهم، باید از طریق آگاهی و آموزش عمومی اقدام کرد.» رئیس سابق سازمان امداد و نجات با اشاره به این‌که مردم اطلاع دارند که ایران کشوری زلزله‌خیز است اما متاسفانه وقوع این پدیده را دور از ذهن می‌پندارند، گفت: «هنگامی که در مدیریت بحران بر مشارکت تأکید می‌شود مبتنی بر مردم، سازمان و... است و همه افراد، نهادها و مراکز باید درگیر شوند و نباید مختص به گروه خاصی باشد.» اسفندیاری اضافه کرد: «باید سازمان‌های مردم‌نهاد همچون بسیج، هلال‌احمر و گروه‌های دوام نقش پررنگ‌تری داشته باشند و زلزله در ایران به شکل باور دربیاید.» او با بیان این‌که این مباحث بارها گفته می‌شود اما تا زمانی که در مرحله عمل واقع نشود، اهمیت چندانی نخواهد داشت، گفت: «تأکید افراد به مسائل ظاهری ساختمان و بی‌توجهی به مسائل ساخت از موضوعات حایز اهمیت بوده و این مسائل، مدیریت بحران مبتنی‌بر مردم و جامعه است.» اسفندیاری تأکید کرد: «مسائل بازسازی از موضوعات مهم و قابل‌ذکر است. مشارکت‌های مردم در زمان وقوع سانحه و امدادونجات است بسیار زیاد است اما در زمان بازسازی موضوع فراموش می‌شود و در زمان نیاز به کمک‌های مادی مردم با عدم‌حمایت آنها مواجه می‌شود. او افزود: «در زمان حادثه ما نیازمند مدیریت کارآمد افراد هستیم و این مدیریت صحیح در گرو اتحاد همه نهادهای ذیربط با یکدیگر است.»
آیین‌نامه‌های ما بر روی جان انسان‌هاست
دکترمحمدرضا قائم‌مقامیان رئیس هسته هشدارسریع زلزله و استاد پژوهشگاه زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به پهنه‌بندی زلزله ورزقان و شهرهای بزرگ بیان کرد: «ایران در پهنه‌ای قرار گرفته است که خطر زلزله بالاست. زلزله‌های تاریخی ما در ایران مانند کسر ثانیه‌ای در شبانه‌روز است. در اغلب مناطق ایران گسل وجود دارد و این نشان‌دهنده وجود احتمال وقوع زلزله است.» او ادامه داد: «این زلزله‌ها همراه با دوره بازگشتی بسیار قوی هستند، بنابراین نیاز روزافزون به برنامه‌ریزی بلندمدت احساس می‌شود.» قائم‌مقامیان اضافه کرد: «متاسفانه به مسائل روزمره توجه بیشتری می‌شود، لرزش زمین باعث خسارت نیست؛ این آزادشدن انرژی است که باعث زلزله می‌شود و هرچه شدت بیشتر باشد، خسارت بیشتر است که در سه منطقه اهر، ورزقان و هریس گسل مسبب وجود داشته و این گسل باعث خسارت به این منطقه شده است.» او تأکید کرد: «بیشترین پهنه‌ها بین ورزقان و اهر هستند، گسل منطقه در ورزقان وجود داشته است؛ این مناطق با خطر بالا هستند اما با شدت بالا نیستند.» قائم‌مقامیان افزود: «ما از لحاظ آیین‌نامه شرایط مناسبی داریم اما به آنها عمل نمی‌کنیم. در ورزقان آمار جان‌باختگان زن بیشتر از مرد بوده و تعداد افراد بالای ٦٤‌سال زیاد است. قبل از زلزله در زمینه مدیریت بحران، شرایط و اطلاعات لازم را نداریم. ساختمان‌های خشتی و گلی آسیب‌پذیر‌ترین نوع سازه‌ها هستند. ساختمان‌هایی که روی شیب هستند، بیشترین میزان آسیب را دارند، چون صدمه بر روی فونداسیون می‌بینند و نیاز است توجهی ویژه به این ساختمان‌ها شود.» او با بیان این‌که آیین‌نامه‌های ما بر روی جان انسان‌هاست، اظهار داشت: «ساختمان‌ها حق خراب‌شدن دارند اما حق این‌که روی سر مردم آوار شوند را ندارند. مانند ساختمان حسینیه ورزقان که از دور چهره و ظاهر مناسبی داشت اما از نزدیک تمام تأسیسات آن آسیب دیده بود. قائم‌مقامیان تأکید کرد: «بیمارستان هریس باید خودش مکانی مناسب و امن باشد و نباید به‌راحتی خراب شود اما تمام ساختمان خراب شده است. بیمارستان باقرالعلوم هم وضعیتی مشابه دارد، اداره گاز خراب شده است. متاسفانه ساختمان‌های دولتی شرایط نامناسب‌تری دارند.» رئیس هسته هشدارسریع زلزله در ادامه با بیان این‌که همه این مسائل بازگو‌کننده این است که آیین‌نامه اجرا نمی‌شود، گفت: «برای مثال یک ساختمان ٦طبقه با عرض کم و با فاصله زیاد از کانون زلزله ٤٠سانتی‌متر به سمت جلو حرکت کرده و این به دلیل عدم توجه و بازرسی از ساخت‌وساز است. دولت باید برای ساخت‌وساز اصولی از لحاظ مالی مردم را حمایت و بانک‌ها را موظف به دادن وام بلندمدت و کم‌بهره به مردم کند، باید از لحاظ فکری مردم راهنمایی شوند و اجازه ساخت‌وساز با همان مصالح را به مردم ندهند.»
برای کم‌شدن این خسارت‌ها چه کاری باید انجام داد؟
رئیس هسته هشدارسریع زلزله ادامه داد: «ما زلزله‌های متفاوتی را تجربه کرده‌ایم. اکثر خانه‌های تخریب‌شده، خانه‌های خشت ،گلی و بنایی است.» او اضافه کرد: «ما باید مسائل مدیریت شهری را انجام بدهیم. این مسائل ٥ مرحله دارد که دو بند آن را شهرداری باید متولی شود: «باید برآورد هزینه و خطر داشته باشیم و برآورد مسائل زلزله کنیم. مسائل ژئوتکنیکی زلزله را تقویت می‌کند. یکی از دلایل خرابی ورزقان قرار گرفتن این منطقه روی تپه بوده است (در زمان زلزله بر مناطقی که تپه‌ای هستند، انرژی زلزله مانند آینه محدب در مقابل نور عمل می‌کند، تمرکز انرژی در یک منطقه صورت می‌گیرد و تخریب افزایش می‌یابد). خطر سنگ لغزش در منطقه یک تهران بسیار زیاد است. پایگاه اطلاعات ما باید یک‌بار برای همیشه انجام شود و از طریق آن آسیب‌های شهری را متوجه می‌شویم. راه‌های دسترسی به دلیل مدیریت بحران (بحران یعنی عدم‌تعادل بین عرضه و تقاضا مثل تصادف و ترافیک)، دولت خود باید مردم را آموزش بدهد و از مردم کمک بخواهد تا قبل از رسیدن ارگان‌های دولتی، مردم بتوانند خود را نجات بدهند و مسأله محله‌محور شود. اگر آموزش درست باشد جایگاه پیدا می‌کند. نوع ساختمان‌سازی، محلات امن، راه‌های اضطراری و شناخت فضای امن باید برنامه‌ریزی شود.» قائم‌مقامیان بیان کرد: «مدیریت بحران قبل و بعد از زلزله مطرح است؛ قبل از زلزله آموزش و شناخت قوت ضعف و بعد از زلزله امدادونجات.» او ادامه داد: «نمی‌توانیم به قطعیت بگوییم چه زمانی در تهران زلزله اتفاق می‌افتد و با توجه به مطالعات، زمان بازگشت طولانی‌تر از زمان پیش‌بینی شده است و ممکن است فعلا اتفاق نیفتد.» به گفته قائم‌مقامیان قبل از وقوع زلزله باید اطلاعات را جمع‌آوری کنیم. شهرداری‌ها خودشان باید همکاری کنند و اطلاعات را در اختیار سازمان‌های دیگر هم بگذارند، نباید آن‌قدر مسائل امنیتی باشد. باید خود سازمان‌ها با هم همکاری داشته باشند. در‌سال ٢٠١١ بزرگترین زلزله ژاپن به وقوع پیوست و در آن خسارت به علت مسائل سازه‌ای نبود، بلکه تمام خسارت به دلیل سونامی بود.» قائم‌مقامیان افزود: «جایکا» سازمان بین‌المللی همکاری‌های ژاپن برای تهران گسل شمال تهران- ری- مشاع را شناسایی کرده است. جنوب تهران خسارات بسیار بیشتری می‌بیند، ساختمان‌های جنوبی قدیمی‌تر هستند و به دلیل مشکل مالی اقدام به باسازی نمی‌کنند، این ساختمان‌ها سازه مناسبی ندارند.»
نیاز به پهنه‌بندی مناسب داریم
قائم‌مقامیان با اشاره به این‌که در زلزله از زیرساخت سنگین شمال شهر به سمت ساخت سبک شهر می‌رویم، گفت: «ما نیاز به پهنه‌بندی مناسب داریم. پریود سازه نباید با پریود خاکی یکی باشد. نباید روی دو نوع خاک متفاوت ما یک نوع سازه داشته باشیم. شهرداری به دلیل اطلاعات اشتباه باعث ناراحتی و بی‌اعتمادی مردم می‌شود. با توجه به پهنه‌های لرزه‌ای ٣ صفحه‌ای می‌گویند باید اطلاعات ژئوتکنیکی بشود، در صورتی که با کندن ٢٠متر نمی‌شود مطلع شد و این مسأله باعث گرفتن مبالغ زیادی از مردم می‌شود. اگر به مردم سخت بگیریم آنها مسائل اصلی را فراموش و به مسائل فرعی و ظاهری توجه می‌کنند.» او در پایان تأکید کرد: «مناطق مرکزی تهران در روز جمعیت بیشتری دارد و در شب خلوت است، باید به این مسائل توجه کرد و منحنی‌های زلزله در هر منطقه بومی‌سازی شوند. شناخت فضاهای امن مانند راه‌ها، آب‌ها و مسائل دیگر مورد توجه قرار گیرند. متاسفانه مدیریت یکپارچه نیست و برنامه مناسبی برای بحران وجود ندارد. باید به خود مردم آموزش داده شود که چگونه
رفتار کنند.»
مهندس محمد علیزمانی، رئیس گروه بازسازی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی با اشاره به بازسازی مخاطرات طبیعی و انسانی اظهار داشت: «هر سکونتگاه مسکونی به مثابه یک موجود زنده تلقی می‌شود. در روستاهای زلزله ورزقان حدود ٤٠٠واحد مسکونی پس از زلزله ساخته شد، این درحالی است که مردم همچنان در مناطق آسیب‌دیده زندگی می‌کنند.» او ادامه داد: «زمان وقوع زلزله در برنامه‌ریزی بازسازی بسیار متفاوت است اما مسئولان همواره با مسائل متفاوتی مانند نقش مردم چیست و نقش دولت در روند بازسازی پس از سانحه روبه‌رو می‌شوند.» علیزمانی افزود: «چالش‌های اسکان موقت ابعاد بسیار وسیعی دارد، یک استراتژی است که دو سر طیف را به هم وصل می‌کند. در مناطقی مانند لرستان از اسکان اضطراری به اسکان ثابت جابه‌جا شدند، درحالی‌که این مسأله در ورزقان به دلیل وعده‌های بی‌اساس دولت متفاوت بود. از دلایل اصلی عدم‌استفاده از اسکان موقت، کاهش‌نیافتن کمک‌ها، زمان کم و امکان تداخل با فصل سرما بود و در کنار اسکان موقت، ساختمان‌های مسکونی و محلی برای نگهداری دام‌ها ساختند.» او ادامه داد: «اسکان دایم یک علم بسیار وسیع و امید است این علم در ایران بسیار وسیع‌تر شود. برای بازسازی ورزقان دو نظریه مطرح بود، اول نظریه تجمع بود که یک شهرک ساخته شود، دوم در همان منطقه افراد اسکان داده شوند. تجمع روستاها بسیار کاری غلط و در جاسازی بهترین کار بود.» علیزمانی با بیان این‌که بازسازی یک کارگاه اجتماعی است، نه یک کارگاه کالبدی و باید این نگاه اصلاح شود، گفت: «لازم است با توجه به مسائل و ظرفیت‌های منطقه، جایگزینی انتخاب شده و از مصالح مناسب استفاده شود.» مهندس رضایی، با مقایسه توپوگرافی منطقه ورزقان با منطقه یک تهران اظهار داشت: «منطقه یک به دلیل واقع‌شدن در مسیر خط زلزله از ضریب خطر بالایی برخوردار است. ٤٥‌درصد محلات منطقه یک در منطقه کوهپایه‌ای قرار دارند و برای افزایش کارآمدی نیاز به بازدید‌های میدانی از مناطق است، همچنین برای این‌که به نتیجه مطلوبی برسیم باید از دانش و تجربه مناطق اطراف تهران استفاده کنیم.»
http://shahrvand-newspaper.ir/News:NoMobile/Main/72450/ساختمان‌ها-نباید-آوار-شوند
گزارش علمی سمینار زلزله ارسباران/ پاورپوینت های سمیناررا در این کانال دانلود کنید. @RISKMANAGEMENT