Понятие о временах глагола ехать/ приехать
Yurmoq, kelmoq fe’llarning zamonlari haqida tushuncha.
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Yurmoq, kelmoq fe’llarning zamonlari haqida tushuncha.
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Понятие о временах глагола ехать/ приехать
Yurmoq, kelmoq fe’llarning zamonlari haqida tushuncha.
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Yurmoq, kelmoq fe’llarning zamonlari haqida tushuncha.
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Где? (Қаерда)
Здесь - бу ерда
Там у - ерда
Наверху - тепада
Внизу - пастда
Куда (Қаерга)
Сюда - бу ерга
Туда - у ерга
Наверх - тепага
Вниз - пастга
Қаердан (Откуда)
Отсюда - бу ердан
Откуда - у ердан
Сверху - тепадан
Снизу - пастдан
#YodOling
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Здесь - бу ерда
Там у - ерда
Наверху - тепада
Внизу - пастда
Куда (Қаерга)
Сюда - бу ерга
Туда - у ерга
Наверх - тепага
Вниз - пастга
Қаердан (Откуда)
Отсюда - бу ердан
Откуда - у ердан
Сверху - тепадан
Снизу - пастдан
#YodOling
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Для образования глагола женского рода после суффикса -Л добавляется окончание -А
Jenskiy rodi hosil qilish uchun -Л siffiksdan keyin -А tugallanmasi ko’shiladi
стирал (stiral) – стирала (stirala)
kir yuvdi – kir yuvdi
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Jenskiy rodi hosil qilish uchun -Л siffiksdan keyin -А tugallanmasi ko’shiladi
стирал (stiral) – стирала (stirala)
kir yuvdi – kir yuvdi
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Для образования глагола среднего рода после суффикса -Л добавляется окончание -О
Sredniy rodi hosil qilish uchun -Л siffiksdan keyin -O tugallanmasi ko’shiladi
стирал (stiral) – стирало (stiralo)
kir yuvdi – kir yuvdi
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Sredniy rodi hosil qilish uchun -Л siffiksdan keyin -O tugallanmasi ko’shiladi
стирал (stiral) – стирало (stiralo)
kir yuvdi – kir yuvdi
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Для образования глагола во множественном числе после суффикса –Л добавляется окончание -И
Ko’plik son hosil qilish uchun -Л siffiksdan keyin - И tugallanmasi ko’shiladi
стирал – стирали
kir yuvdi – kir yuvdilar
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Ko’plik son hosil qilish uchun -Л siffiksdan keyin - И tugallanmasi ko’shiladi
стирал – стирали
kir yuvdi – kir yuvdilar
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Глаголы совершенного вида
Когда мы хотим сказать о том, сколько времени продолжалось действие, мы всегда используем глаголы несовершенного вида и специальные слова, которые указывают нам на продолжительность действия: долго, недолго, пять минут, целый год и т.д.
Harakat qancha davom etganini aytmoqchi bo'lsak, biz har doim tugallanmagan turi fe'llarni va harakatning davomiyligini ko'rsatadigan maxsus so'zlardan foydalanamiz: uzoq, qisqa, besh daqiqa, bir yil va hokazo.
Словосочетания, указывающие время всегда должны стоять в винительном падеже (Vaqtni ko'rsatadigan iboralar doimo винительный keleshikda bo'lishi kerak):
Вчера я работал весь день. - Kecha men kun bo’yi ishladim.
Ты говоришь по телефону уже два часа! - Siz ikki soatdan beri telefonda gaplashyapsiz!
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
Когда мы хотим сказать о том, сколько времени продолжалось действие, мы всегда используем глаголы несовершенного вида и специальные слова, которые указывают нам на продолжительность действия: долго, недолго, пять минут, целый год и т.д.
Harakat qancha davom etganini aytmoqchi bo'lsak, biz har doim tugallanmagan turi fe'llarni va harakatning davomiyligini ko'rsatadigan maxsus so'zlardan foydalanamiz: uzoq, qisqa, besh daqiqa, bir yil va hokazo.
Словосочетания, указывающие время всегда должны стоять в винительном падеже (Vaqtni ko'rsatadigan iboralar doimo винительный keleshikda bo'lishi kerak):
Вчера я работал весь день. - Kecha men kun bo’yi ishladim.
Ты говоришь по телефону уже два часа! - Siz ikki soatdan beri telefonda gaplashyapsiz!
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
- Марта читала русскую литературу?
- Marta rus adabiyotini o'qidimi?
- Да, Марта читала романы Льва Толстого (ответ положительный, действие было).
- Ha, Marta Lev Tolstoyning romanlarini o'qidi (javob ijobiy, harakat bo'ldi).
- Нет, Марта не читала русскую литературу. (ответ отрицательный, действия не было).
- Yo'q, Marta rus adabiyotini o'qimagan. (javob salbiy, hech qanday harakat bo'lmadi).
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
- Marta rus adabiyotini o'qidimi?
- Да, Марта читала романы Льва Толстого (ответ положительный, действие было).
- Ha, Marta Lev Tolstoyning romanlarini o'qidi (javob ijobiy, harakat bo'ldi).
- Нет, Марта не читала русскую литературу. (ответ отрицательный, действия не было).
- Yo'q, Marta rus adabiyotini o'qimagan. (javob salbiy, hech qanday harakat bo'lmadi).
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Глаголы совершенного и несовершенного вида.
Ограничения в сочетаемости видов.
Fe’llarning tugallangan va tugallanmagan turlari.
Turlarning birga bog’lana olishda cheklovlar.
1. С некоторыми глаголами (вспомогательными) можно употреблять только глаголы несовершенного вида (ba'zi fe'llar (yordamchi fe'llar) bilan faqat tugallanmagan turi fe'llardan foydalanishingiz mumkin):
начать/начинать – boshlamoq/boshlab bermoq
стать (в значении «начать») – boshlamoq
продолжить/продолжать – uzaytirmoq/davom ettirmoq
кончить/кончать – tugatmoq/tamom qilmoq
бросить/бросать (в значении «прекратить») – tashlamoq/tashlab ketmoq
закончить/заканчивать – tugatmoq/tamom qilmoq
окончить/оканчивать – tamomlamoq/bitirmoq
перестать/переставать – to’xtamoq/bas qilmoq
прекратить/прекращать - to’xtamoq/chek qo’ymoq
Например:
Он продолжил читать роман (U romanni o'qishni davom ettirdi),
но неправильно:
Он продолжил прочитать роман (U romanni o'qib bermoq davom ettirdi).
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
Ограничения в сочетаемости видов.
Fe’llarning tugallangan va tugallanmagan turlari.
Turlarning birga bog’lana olishda cheklovlar.
1. С некоторыми глаголами (вспомогательными) можно употреблять только глаголы несовершенного вида (ba'zi fe'llar (yordamchi fe'llar) bilan faqat tugallanmagan turi fe'llardan foydalanishingiz mumkin):
начать/начинать – boshlamoq/boshlab bermoq
стать (в значении «начать») – boshlamoq
продолжить/продолжать – uzaytirmoq/davom ettirmoq
кончить/кончать – tugatmoq/tamom qilmoq
бросить/бросать (в значении «прекратить») – tashlamoq/tashlab ketmoq
закончить/заканчивать – tugatmoq/tamom qilmoq
окончить/оканчивать – tamomlamoq/bitirmoq
перестать/переставать – to’xtamoq/bas qilmoq
прекратить/прекращать - to’xtamoq/chek qo’ymoq
Например:
Он продолжил читать роман (U romanni o'qishni davom ettirdi),
но неправильно:
Он продолжил прочитать роман (U romanni o'qib bermoq davom ettirdi).
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
2. С безличными словами, выражающими отрицательное отношение к какому-либо действию (Har qanday xatti-harakatlarga salbiy munosabat bildiruvchi shaxsiz so’zlar bilan):
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
не надо – kerak emas
не нужно – zarur emas
не стоит – arzimaydi,
не следует – kerak emas
не подобает – yarashmaydi
не рекомендуется – tavsiya qilinmaydi
запрещено – taqiqlangan
противопоказано – qarshi dalil qilingan
не к лицу – yarashmagan
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
не нужно – zarur emas
не стоит – arzimaydi,
не следует – kerak emas
не подобает – yarashmaydi
не рекомендуется – tavsiya qilinmaydi
запрещено – taqiqlangan
противопоказано – qarshi dalil qilingan
не к лицу – yarashmagan
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
а также с некоторыми глаголами в личной форме с отрицательной частицей не, выражающими аналогичное значение (shuningdek, xuddi shunday ma'noni ifodalaydigan manfiy yuklamaga ega bo'lgan shaxsiy shakldagi ba'zi fe'llar bilan):
не советую/не советуем – maslahat bermayman/bermaymiz
не рекомендую/не рекомендуем – tavsiya bermayman/bermaymiz
сочетаются только инфинитивы несовершенного вида (faqat infinitivlar birga bog’lana oladi).
Например: Не надо опаздывать! (Kech qolmang!),
но невозможно:
Не надо опоздать! (Kech qolish kerak emas!)
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
не советую/не советуем – maslahat bermayman/bermaymiz
не рекомендую/не рекомендуем – tavsiya bermayman/bermaymiz
сочетаются только инфинитивы несовершенного вида (faqat infinitivlar birga bog’lana oladi).
Например: Не надо опаздывать! (Kech qolmang!),
но невозможно:
Не надо опоздать! (Kech qolish kerak emas!)
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Инфинитив совершенного вида не сочетается также со словом зачем?, которое, будучи употреблено с инфинитивом выражает обычно отрицательное отношение к действительности.
(Tugallangan shaklning infiniti nimaga? (nega? nima uchun?) so'z bilan birga qo’shilishmaydi. Infinitiv bilan ishlatilganda haqiqatga nisbatan salbiy munosabatni ifodalaydi.)
Например: Зачем спорить? (Nima uchun tortishmoq?),
но невозможно:
Зачем поспорить? (Nima uchun tortishib bo’lmoq?).
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
(Tugallangan shaklning infiniti nimaga? (nega? nima uchun?) so'z bilan birga qo’shilishmaydi. Infinitiv bilan ishlatilganda haqiqatga nisbatan salbiy munosabatni ifodalaydi.)
Например: Зачем спорить? (Nima uchun tortishmoq?),
но невозможно:
Зачем поспорить? (Nima uchun tortishib bo’lmoq?).
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
С выражением не надо и не нужно употребляются только глаголы несовершенного вида (Kerak emas va zarur emas ifodanlari bilan faqat tugallanmagan turi fe'llar ishlatiladi).
Однако с выражениями надо не и нужно не обычно употребляются инфинитивы совершенного вида для того, чтобы еще раз напомнить о каком-то предстоящем событии, подчеркнуть его особую важность.
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Однако с выражениями надо не и нужно не обычно употребляются инфинитивы совершенного вида для того, чтобы еще раз напомнить о каком-то предстоящем событии, подчеркнуть его особую важность.
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
(Biroq, надо не va нужно не ifodalar bilan odatda tugallangan turi infinitivlar ishlatiladi. Bular qandaydir yaqinlashib kelayotgan tadbir haqida yana bir bor eslatib turish, uning alohida ahamiyatini ta'kidlash uchun ishlatiladi.)
Например:
Скоро экзамен по русскому языку: надо не забыть повторить правила.
Tez orada rus tilidan imtihon bo’ladi: qoidalarni takrorlashni unutmasligim kerak.
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Например:
Скоро экзамен по русскому языку: надо не забыть повторить правила.
Tez orada rus tilidan imtihon bo’ladi: qoidalarni takrorlashni unutmasligim kerak.
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
СПРЯЖЕНИЕ ГЛАГОЛА
Спряжением называется изменение глаголов по лицам и числам.
ЗАПОМНИТЕ:
1) спрягаются глаголы только в изъявительном наклонении в настоящем и будущем времени (fe’llar faqat hozirgi va kelasi zamon aniqlik maylida tuslanadi);
2) в прошедшем времени глаголы изменяются по родам и числам (o’tgan zamonda fe'llar rodga va songa o'zgaradi). В русском языке принято выделять два спряжения.
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
Спряжением называется изменение глаголов по лицам и числам.
ЗАПОМНИТЕ:
1) спрягаются глаголы только в изъявительном наклонении в настоящем и будущем времени (fe’llar faqat hozirgi va kelasi zamon aniqlik maylida tuslanadi);
2) в прошедшем времени глаголы изменяются по родам и числам (o’tgan zamonda fe'llar rodga va songa o'zgaradi). В русском языке принято выделять два спряжения.
#Грамматика
🇷🇺 @RUSTILI ✅
К I спряжению (birinchi turdagi tuslanish) относятся глаголы, которые имеют в окончании гласную «Е»:
читать — читаЕшь, читаЕт, читаЕм, читаЕте.
o’qimoq – o’qiyapsan, o’qiyapti, o’qiyapmiz, o’qiyapsiz
Ко II спряжению (ikkinchi turdagi tuslanish) относятся глаголы, которые имеют в окончании гласную «И»:
варить — варИшь, варИт, варИм, варИте.
qaynatmoq – qaynatyapsan, qaynatyapti, qaynatyapmiz, qaynatyapsiz.
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
читать — читаЕшь, читаЕт, читаЕм, читаЕте.
o’qimoq – o’qiyapsan, o’qiyapti, o’qiyapmiz, o’qiyapsiz
Ко II спряжению (ikkinchi turdagi tuslanish) относятся глаголы, которые имеют в окончании гласную «И»:
варить — варИшь, варИт, варИм, варИте.
qaynatmoq – qaynatyapsan, qaynatyapti, qaynatyapmiz, qaynatyapsiz.
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Уметь определять спряжение глагола необходимо для того, чтобы правильно писать его личные окончания.
Спряжение глаголов определяется двумя способами:
По личному ударному окончанию (urg’uli shaxsiy tugallanma orqali). У глаголов с ударным окончанием в окончании пишется та гласная, которая слышится
спишь – uxlayapsan
гребёшь – eshkak eshyapsan
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Спряжение глаголов определяется двумя способами:
По личному ударному окончанию (urg’uli shaxsiy tugallanma orqali). У глаголов с ударным окончанием в окончании пишется та гласная, которая слышится
спишь – uxlayapsan
гребёшь – eshkak eshyapsan
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
Если ударение падает на основу, то, чтобы правильно написать гласную в окончании, необходимо обратиться к инфинитиву этого глагола и применить правило:
ко II спряжению с безударными личными окончаниями относятся (ikkinchi turdagi tuslanishga urg’usiz shaxsiy tugallanma bilan quyidagilar kiradi):
1) все глаголы на –ИТЬ
заправИТЬ – kirgizmoq
клеИТЬ – yopshtirmoq
беспокоИТЬ – bezovta qilmoq
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺
ко II спряжению с безударными личными окончаниями относятся (ikkinchi turdagi tuslanishga urg’usiz shaxsiy tugallanma bilan quyidagilar kiradi):
1) все глаголы на –ИТЬ
заправИТЬ – kirgizmoq
клеИТЬ – yopshtirmoq
беспокоИТЬ – bezovta qilmoq
#Грамматика
✅ @RUSTILI 🇷🇺