♦️فایل صوتی سخنرانی صادق زیباکلام در نشستِ دیدار و گفتگو با محمدعلی همایون کاتوزیان

♦️فقط دولت ؟!
📝صادق زیباکلام | روزنامه ایران | ۲۲ اسفند ۱۳۹۵

🔹 نامه اسحاق جهانگیری به رئیس مجلس خبرگان رهبری حاوی نکاتی قابل‌تأمل درباره واقعیت‌های اقتصاد ایران است. امروز در مواجهه با معضلات اقتصادی، همه انگشت اتهام را به سمت دولت به معنای قوه مجریه نشانه می‌گیرند. اگر رکود است، تنها از دولت انتظار معجزه دارند؛ اگر بیکاری بالاست؛ از دولت به معنای قوه مجریه انتظار معجزه دارند؛ اگر کسادی گریبانگیر اقتصاد ماست، از دولت به معنای قوه مجریه انتظار توقف رکود دارند وقس‌علی‌هذا. متأسفانه روالی باب شده و بسیاری از اقشار تحصیل‌کرده هم ناخودآگاه به آن تأسی می‌کنند و آن روال اینکه صرفاً و فقط دولت به معنای قوه مجریه را موظف و مکلف به پاسخگویی درباره مسائل اقتصادی، یا درست‌تر گفته باشیم، کمبودهای اقتصادی می‌دانند. در اینکه طبق قانون اساسی، قوه مجریه باید پاسخگوی اقتصاد باشد، هیچ ابهامی وجود ندارد و در این هم تردیدی نیست که اولین نهادی که برای پاسخگویی پیرامون نابسامانی‌ها و ناملایمات اقتصادی می‌بایست به آن مراجعه کنیم، قوه مجریه است؛ اما (و این امای بزرگی است) این سؤال کمتر مطرح شده است که چه میزان از اقتصاد خرد و کلان ایران در دست دولت است؟ آیا تنها دولت است که برای اقتصاد برنامه می‌ریزد؟ آیا برنامه‌های سالانه به معنای بودجه و برنامه‌های 5 ساله توسعه فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی، تنها از سوی دولت و بدون مشارکت قوا و نهادهای دیگر، تنظیم و تصویب می‌شود؟


🔹رخداد تلخ آن است که ما در ایران، نهادها، بنیادها، سازمان‌ها و بخش‌های بزرگ و کوچکی داریم که با وجود نقش‌های بعضاً مهمی که در قبض و بسط‌ها و سیاست‌های کلان اقتصادی کشور دارند، متأسفانه نه‌تنها به دولت به معنای قوه مجریه پاسخگو نیستند و گاهی حتی مالیاتی هم به خزانه نمی‌پردازند، بلکه مهم‌تر از آن، به مجلس شورای اسلامی هم پاسخگو نیستند. ضمن اینکه نقش همه بخش‌های نظام در تدوین برنامه‌ها که از آن‌ها به‌عنوان ریل‌های اجرایی سخن گفته می‌شود هم به‌درستی تبیین نمی‌شود. هیچ‌کس به‌درستی نمی‌داند که اگر به فرض کل اقتصاد ایران را از صفر تا صد تقسیم‌بندی کنیم، از این صفر تا صد، چه بخشی از آن زیر نظر دولت به معنای قوه مجریه است یا دولت بر چه بخشی از آن کنترل و آگاهی دارد و می‌تواند سیاست‌های آن را تنظیم کند و چه بخشی از این صفر تا صد، خارج از کنترل دولت است.

🔹تا آنجا که من سراغ دارم، هیچ مطالعه دقیقی صورت نگرفته است؛ اما کم نیستند بنگاه‌های بزرگ اقتصادی که یا به اسم «خصولتی» یا غیر آن، اساساً دولت هیچ کنترلی روی آن‌ها ندارد. متأسفانه منتقدان دولت هرگز این مسئله را مطرح نمی‌کنند که چه میزان از اقتصاد کلان ایران زیر نظر دولت است و چه میزان خارج از کنترل آن؟ در ارزیابی عملکرد دولت- چه این دولت و چه هر دولت دیگری – هرگز نمی‌خواهند به نقش نهادهای اقتصادی که خارج از حوزه قوه مجریه است، اشاره کنند. حاجت به گفتن نیست که این وظیفه مجلس است که اجازه ندهد نهادها و سازمان‌های دیگری که به مجلس پاسخگو نیستند، آزادانه، بدون هیچ‌گونه نظارتی از جانب مجلس شورای اسلامی، چه رسد به قوه مجریه فعالیت اقتصادی داشته باشند.

🔹در این میان، آنچه می‌تواند همسنگ این پاسخگو نبودن به برنامه‌ها و ظرفیت‌های اقتصادی موجود کشور آسیب برساند، سیاسی کردن اقتصاد است. به بیانی دیگر، داشتن عینک سیاسی، هنگام ارزیابی عملکرد اقتصادی دولت، مانع ارزیابی منصفانه و کارشناسانه عملکرد دولت می‌شود. به‌عنوان‌مثال، امروز اقتصاد ایران نیازمند سرمایه‌های داخلی و خارجی است و حضور سرمایه‌گذاران، هم نیازمند آرامش سیاسی و امنیت اقتصادی است؛ اما بحث‌های سیاسی و داوری سیاسی عملکرد اقتصادی دولت، تصویری مخدوش از اقتصاد ایران به درون و بیرون مخابره می‌کند که تلاش دولت برای جذب سرمایه‌گذاران را ناکام می‌سازد، در چنین مواردی باید پرسید مقصر اصلی این‌گونه رخدادها، قوه مجریه است یا نهادهای خارج از حوزه دولت؟

https://www.instagram.com/p/BRiHC_eDqBh/

♦️ قسمت نهم فایل صوتی کتاب «دکتر محمد ملکی استادی برای همه فصول» انتشارات روزنه
با صدای نویسنده کتاب «صادق زیباکلام»
ضبط در استودیو «شنوتو»
http://shenoto.com/podcast/7105-!@

#دکتر_محمد_ملکی_استادی_برای_همه_فصول

♦️ قسمت 9️⃣ فایل صوتی کتاب «دکتر محمد ملکی استادی برای همه فصول» انتشارات روزنه
با صدای نویسنده کتاب «صادق زیباکلام»
ضبط در استودیو «شنوتو»
.
#دکتر_محمد_ملکی_استادی_برای_همه_فصول

سرور مکرم جناب آقای مهدی رحمانیان
مدیرمسئول روزنامه شرق
با سلام و عرض ادب،
دیروز یک گزارش خیلی جامعی از همکارتان سرکار خانم آمنه شیرافکن در شرق منتشر شده بود در خصوص جدول17 که فهرست پرداخت به مؤسسات فرهنگی است. در بودجه پیشنهادی دولت برای سال 96، رقم 230میلیارد تومان تقاضا شده که یقیناً مجلس به آن افزوده است. البته جدول17 شامل بنیادها، نهادها، سازمان‌ها، ستادها...سایر ارگان‌های مشابهی می‌شود که ردیف معین در بودجه ندارند. تعداد این‌گونه مؤسسات به قریب50 می‌رسد ازجمله «ستاد امربه‌معروف و نهی از منکر»؛ «موضوع شناسی احکام فقهی»؛ «بنیاد فرهنگی مهدی موعود»؛ «بسیج دانش‌آموزی»؛ «دانشگاه امام صادق (ع)»؛ «مسجد مقدس جمکران»؛ «رویداد مشهد پایتخت فرهنگی جهان اسلام در سال2017» و... بنده می‌خواستم از خانم شیرافکن یا سایر همکاران جسارتا تقاضا کنم به مصداق الاکرام بالاتمام، نهادها و مؤسسات فرهنگی دیگر را که ردیف بودجه معین دارند همچون «سازمان تبلیغات اسلامی»؛ «حوزه‌های علمیه» در تهران، قم، مشهد و...؛ «شورای عالی انقلاب فرهنگی»؛ «بسیج»، «صداوسیما»؛ «حوزه هنری» و... را هم احصا نموده و همانند تحقیقی که بنده برای سال93 انجام دادم حاصل‌جمع کل هزینه‌های فرهنگی را در مقابل بودجه محیط‌زیست برای سال 96 قرار دهند تا مشخص شود مسئولین ما چقدر به فکر آخرت و نجات مردم خوزستان در آن دنیا هستند و چقدر به فکر نجاتشان از مصیبت گردوغبار و بی‌آبی در این دنیا.
در سال 93 بودجه‌های فرهنگی کشور در حدود6000میلیارد تومان و محیط‌زیست 175میلیارد تومان بودند.
فرصت را هم مغتنم شمرده و پیشاپیش حلول سال جدید و عید نوروز را به جنابعالی، حضرت غلامی، حامد طبیبی و سایر اعضا هیئت تحریریه و همگی سروران و کارکنان روزنامه شرق تبریک گفته برای خودشان و عزیزانشان سالی سرشار از تندرستی و موفقیت از حضرت باری‌تعالی مسئلت می‌نمایم.
ایام به کام باد
صادق زیباکلام
بیستم اسفند یک هزار و سیصد و نودوپنج

https://www.instagram.com/p/BRlyAYnj0g7/

♦️چاپ ششم کتاب هاشمی بدون روتوش به همراه آخرین مصاحبه صادق زیباکلام با مرحوم آیت‌الله هاشمی رفسنجانی توسط #نشر_روزنه منتشر شد.
فایل صوتی مقدمه چاپ ششم کتاب #هاشمی_بدون_روتوش به زودی از طریق همین صفحه منتشر می‎شود.
https://www.instagram.com/p/BRsAjSWjZ1y/

🔹چاپ ششم کتاب «هاشمی بدون روتوش» که در بهمن‌ماه ۹۵ انتشاریافته شامل آخرین مصاحبه با مرحوم آیت‌الله #هاشمی_رفسنجانی است پیرامون این پرسش که «چرا و چه شد که مواضع مرحوم امام بعد از انقلاب نسبت به آمریکا آن‌چنان خصمانه شد و به‌تبع ایشان #آمریکاستیزی و #غرب_ستیزی به‌سرعت تبدیل به گفتمان اصلی انقلاب شد؟» این گفتگو چند ماه قبل از فوت ایشان صورت گرفته است.

🔻فایل صوتی مقدمه چاپ پنجم کتاب «هاشمی بدون روتوش» با صدای نویسنده کتاب، #صادق_زیباکلام
👉 https://t.me/sadeghZibakalam/1263
👉 http://shenoto.com/podcast/6700-!@
🔻متن مقدمه مقدمه چاپ پنجم را در آدرس ذیل بخوانید
👉 http://zibakalam.com/news/2314

🔹چاپ ششم کتاب «هاشمی بدون روتوش» که در بهمن‌ماه 95 توسط نشر روزنه انتشاریافته شامل آخرین مصاحبه با مرحوم آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی است پیرامون این پرسش که «چرا و چه شد که مواضع مرحوم امام بعد از انقلاب نسبت به آمریکا آن‌چنان خصمانه شد و به‌تبع ایشان آمریکاستیزی و غرب‌ستیزی به‌سرعت تبدیل به گفتمان اصلی انقلاب شد؟» این گفتگو چند ماه قبل از فوت ایشان صورت گرفته است.

🔻فایل صوتی مقدمه چاپ ششم کتاب «هاشمی بدون روتوش» با صدای نویسنده کتاب، #صادق_زیباکلام
👉 http://shenoto.com/podcast/7855-!@
👉 https://t.me/sadeghZibakalam/1458

♦️فایل صوتی مقدمه چاپ ششم کتاب «هاشمی بدون روتوش»

🔹چرا مواضع امام خمینی بعد از انقلاب نسبت به آمریکا آن‌چنان خصمانه شد که آمریکاستیزی به‌سرعت تبدیل به گفتمان اصلی انقلاب شد؟

♦️ قسمت دهم (قسمت پایانی) فایل صوتی کتاب «دکتر محمد ملکی استادی برای همه فصول» انتشارات روزنه
با صدای نویسنده کتاب «صادق زیباکلام»
ضبط در استودیو «شنوتو»
👉 http://shenoto.com/podcast/7106-!@
👉 https://t.me/sadeghZibakalam/1462

#دکتر_محمد_ملکی_استادی_برای_همه_فصول

♦️ قسمت دهم (فسمت پایانی) فایل صوتی کتاب «دکتر محمد ملکی استادی برای همه فصول» انتشارات روزنه
با صدای نویسنده کتاب «صادق زیباکلام»
ضبط در استودیو «شنوتو»
.
#دکتر_محمد_ملکی_استادی_برای_همه_فصول

♦️یا مقلب القلوب و الابصار
🔻 «ایران» در سالی که گذشت

🔹حلول سال جدید و عیدنوروز را به همه هم‌وطنان عزیز تبریک گفته و آرزوی سالی پر از خیروبرکت از خداوند مسئلت می‌نمایم. سالی که گذشت مثل همه سال‌های دیگر با خاطرات تلخ و شیرین همراه بود.بدون تردید فوت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی یکی از غم‌انگیزترین رخدادهای سال۹۵ بود. درگذشت عباس کیارستمی، علی معلم، افشین یداللهی، داوود رشیدی، مصطفی پورحیدری، مرضیه دباغ (حدیدچی)، آیت‌الله عبدالکریم موسوی اردبیلی، فرشته بازرگان و ... ازجمله رویدادهای غم‌انگیز سالی که گذشت بودند.ایضا می‌بایستی یادی از ساختمان پلاسکو و قربانیان آن بالأخص مأموران فداکار آتش‌نشانی بنماییم. در عرصه داخلی تغییر و تحولات جدیدی صورت نگرفت.

🔹بی‌توجهی به محیط‌زیست و بی‌توجهی بیشتر به مشکلات و مسائل بلندمدت کم‌آبی کشور همچنان ادامه یافت.از بین رفتن محیط‌زیست همان‌قدر در ایران عادی شده که شنیدن اینکه مدت‌هاست در خصوص آب از وضعیت بحرانی عبور کرده و وارد وضعیت قرمز شده‌ایم. فساد اقتصادی نه‌تنها کاهش پیدا نکرد بلکه گسترده‌تر هم شد. درحالی‌که اصحاب قدرت سعی می‌کردند با کوبیدن چماق «حقوق‌های نجومی» بر سر دولت، «املاک نجومی» را پنهان نمایند، هیچ‌یک از اصحاب قدرت حاضر نشدند این پرسش ساده را مطرح نمایند که: با توجه به این واقعیت که احراز مقامات مدیریتی در ایران اسلامی با کلی بررسی‌های «گزینشی» همراه است و با توجه به این واقعیت که این‌همه دستگاه‌های نظارتی، بازرسی، تعزیراتی، حراستی، حفاظتی و ... در نظام تعبیه شده، چرا در مقایسه با جوامع دیگر این‌همه فساد در جامعه ما جاری است؟ ضمن آنکه هیچ‌کدام از مسئولین و مدیران کشورهای دیگر یک‌هزارم ادعاهای شریعتمداری مدیران و مسئولین ما را ندارند. البته باز جای شکرش باقی است که مفاسد اقتصادی را مسئولینمان بر گردن آمریکا، صهیونیسم بین‌الملل و جریان نفوذی هنوز نریخته‌اند.

🔹بیکاری و رکود همچنان ادامه پیدا کرد و جناب رئیس‌جمهور آخرش هم حاضر نشدند به مردم بگویند که اساساً چند درصد از اقتصاد کل کشوردر دست دولت به معنای قوه مجریه است و چند درصدش در دست نهادها، بنیادهاو سازمان‌های دیگری است که نه‌تنها به دولت بلکه به مجلس و هیچ نهاد دیگری هم پاسخگو نبوده و بسیاری‌شان یک ریال هم مالیات نمی‌پردازند.

🔹سال ۹۵ را در حالی به پایان رساندیم که آشفتگی در اردوگاه اصولگرایان در ارتباط با انتخابات ریاست جمهوری موج می‌زند. اصولگرایان همچنان «کاسه چه کنم؟» به دست گرفته‌اند و درحالی‌که دو ماه بیشتر به انتخابات نمانده سرانجام موفق شدند بعداز ماه‌ها رایزنی با تهیه یک لیست ۱۵نفره رکورد جدید از بلاتکلیفی سیاسی از خود بر جای بگذارند.

https://www.instagram.com/p/BR1O3vgj2qR/

♦️یا مقلب القلوب و الابصار
🔻 «جهان» در سالی که گذشت

🔹در عرصه بین‌المللی انتخاب ترامپ جدای از آنکه باعث شد چراغ به دستمان بگیریم و به دنبال اوباما و جان کری بگردیم، درعین‌حال برای ما ایرانیان که خودمان نه سال پیش «ترامپ‌»ی به نام محمود احمدی‌نژاد را با 17 میلیون رأی انتخاب کرده بودیم، انتخاب ترامپ خیلی اسباب شگفتی نبود.

🔹درعین‌حال انتخاب ترامپ این حسن را برای دولت آقای روحانی داشت که باعث شد تا تندروها دست از کوبیدن شبانه‌روزی برجام بردارند. چراکه با شرمندگی متوجه شدند چقدر رئیس‌جمهور جدید آمریکا در تخطئه برجام از آن‌ها مصمم‌تر و جلوتر است.

🔹انتخابات هلند در آخرین روزهای سال ۹۵ برخی از نگرانی‌هایی را که درنتیجه قدرت پیدا کردن جریانات نژادپرست و دست راستی در اروپا و آمریکا به وجود آمده را تا حدودی التیام بخشید.

🔹در خاورمیانه مصیبت‌های فلسطینی‌ها همچنان ادامه یافت و قدرت گیری بیشتر تندروها در اسرائیل آرزوی تأسیس کشور فلسطینی را بازهم دورتر نمود. داعش مجبور شد تن به عقب‌نشینی‌ها نظامی هم در سوریه و هم در عراق بدهد اگرچه مقاومتشان هم در حلب و هم در موصل شگفت‌انگیز بود و حکایت از عزم و اراده جدی آن‌ها در ایستادگی بر روی اعتقاداتشان می‌نماید.

🔹پیروزی نظامی بر داعش اما به‌هیچ‌روی به معنای پایان یافتن آن نیست. اگرچه در ایران به دلیل رواج فرهنگ گفتمان «تئوری توطئه» داعش را محصول آمریکا می‌دانند اما واقعیت آن است که داعش بیش از آنکه محصول سازمان‌های جاسوسی غربی باشد مولود فقدان توسعه سیاسی و حاکمیت استبداد و دیکتاتوری در کشورهای سوریه، عربستان و عراق تا قبل از سقوط صدام می‌باشد.

🔹شکست واقعی داعش نه در میدان‌های جنگ بلکه از طریق صندوق‌های رأی در انتخابات آزاد در سوریه، عربستان و سایر دیکتاتوری‌های عرب رقم خواهد خورد.

https://www.instagram.com/p/BR2XflCj8TU/

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت اول
در سایت «شنوتو» بشنوید
👉 http://shenoto.com/podcast/2910-!@
یا از کانال تلگرام دانلود کنید
👉 https://telegram.me/sadeghZibakalam/596

🔹برخي از پرسش‌ها به‌گونه‌ای هستند كه به نظر مي‌رسد مطرح نشوند بهتر است تا اينكه كسي مَتّه به خشخاش بگذارد و درصدد يافتن پاسخ آن‌ها برآيد. «اسلامي بودن نوروز» هم به نظر مي‌رسد ازاین‌دست پرسش‌ها باشد. بيشتر توجه ما به سمت قالب و پوشش ظاهري آن رفته و ترجيح مي‌دهيم خيلي به عمقِ نسبت آن با اسلام وارد نشويم.

🔹امروزه پاسخ بسياري از ايرانيان به اين پرسش روشن است: نوروز خيلي ربطي به اسلام ندارد. اين گروه از ايرانيان سعي مي‌كنند با بزرگداشت هرچه بيشتر نوروز و اهميت دادن به آن، شكاف يا درست‌تر گفته باشيم، دوگانگي اسلام و نوروز را به نمايش بگذارند. اين دسته از ايرانيان نوعاً هم خيلي انس و الفتي با اسلام ندارند و با تأکید گذاشتن بر روي نوروز، بزرگ كردن هرچه بيشتر آن و افزودن عناصر و خصيصه‌هاي غيرديني به آن، مي‌خواهند مخالفت خود با اسلام را نشان دهند. در سال‌هاي نخست انقلاب این‌گونه نبود؛ اما هرقدر كه اصرار و تأکید مسئولان بر روي اسلاميت افزايش يافت، شماري از ايرانيان متقابلاً به سمت ايرانيت و فرهنگ و تمدن ايران قبل از اسلام رفتند. ازجمله بزرگ شدن نوروز و اهميت دادن به آن در حقيقت واكنش سياسي و اجتماعي ايرانياني شد كه تأکید پررنگ و سنگين بر روي اسلام را به‌نوعی مغاير با ايرانيت مي‌ديدند.

🔹براي بسياري از ايرانيان، رفتن به سمت نوروز و فرهنگ و تمدن ايران قبل از اسلام در حقيقت با انگيزه‌هاي سياسي بود و به‌نوعی مي‌خواستند مخالفت خود را با موضع‌گيري‌ها و رفتارهاي سياسي حاكميت بعد از انقلاب نشان دهند. هيچ مقام حكومتي نمي‌توانست توجه به فرهنگ و تمدن ايران باستان (ايران قبل از اسلام)، عيد نوروز، چهارشنبه‌سوري و سيزده‌بدر را به‌عنوان ضديت با نظام بگيرد. بنابراين بسياري از مخالفان با تمسك به آن تمدن و جلوه‌هاي عملي آن ازجمله مهم‌ترين آن‌که نوروز باشد، در حقيقت مخالفت سياسي خود را بروز مي‌دادند، بدون آنكه نگراني و ترسي از واكنش حكومت داشته باشند. البته برخي از مسئولان هم با بي‌توجهي و احياناً موضع‌گيري‌هاي نه‌چندان دوستانه نسبت به ايران قبل از اسلام و نوروز، آب به آسياب مخالفان مي‌ريختند و باعث مي‌شدند كه آنان با تعصب و تأکید خيلي بيشتري به سمت نوروز و بزرگداشت آن بروند. البته اين وضعيت، يا درست‌تر گفته باشيم رويارويي، بيشتر در دهه نخست انقلاب كه عنصر ايدئولوژيكِ اسلام‌خواهي طبعاً پررنگ‌تر بود، وجود داشت.

🔹به‌تدریج مسئولان متوجه شدند كه نه اصراري داشته باشند تا ايران قبل از اسلام را در برابر اسلام قرار دهند و نه اصراري داشته باشند كه نوروز را جشن و مناسبتي مربوط به ايران قبل از اسلام بدانند. کم‌وبیش از اوايل دهه دوم انقلاب وضعيت نوروز و ايران قبل از اسلام در برابر اسلام كنار گذاشته شد اما اين كنارگذاري بيشتر از ناحيه حاكميت بود. آن دسته از ايرانيان كه نوروز و ايران قبل از اسلام برايشان ابزاري شده بود براي نشان دادن مخالفت و نارضايتي‌شان از رفتارهاي سياسي مسئولان، همچنان به نوروز و ايران قبل از اسلام چسبيدند. بعضاً به‌عنوان واکنشی در برابر این دسته از ایرانیان و بعضاً از سر اعتقاد، برخی از مسئولین از آن‌طرف پشت‌بام افتادند و با اصرار و تلاش خستگی‌ناپذیری، ظرف سال‌های اخیر سعی کرده‌اند که برعکس سال‌های اوایل انقلاب نوروز را بچسبانند به اسلام. اگر از كالبدشكافي «نوروز و اسلام» و قبض و بسط‌هاي سياسي اين دو، بعد از انقلاب صرف‌نظر نماييم از بعد يا منظر تاريخي در خصوص «اسلام و نوروز» چه مي‌توان گفت؟

🔹آنچه خيلي كلي مي‌توان گفت اين است كه تا بوده نوروز، نوروز بوده و اسلام هم اسلام. نه اين دو را ايرانيان رقيب يكديگر مي‌پنداشتند، نه ارجحيت و تعصبي نسبت به يكي در مقابل ديگري داشتند و نه اصراري داشتند (همچنان كه مسئولان امروزي دارند) كه نوروز را با هزار مصيبت به اسلام بچسبانند. (همچنان كه مسئولان امروزي مي‌كنند).

♦️ پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت اول
🔹متن پادکست
www.zibakalam.com/news/2200

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت دوم
در سایت «شنوتو» بشنوید
👉 shenoto.com/podcast/2912-!@
یا از کانال تلگرام دانلود کنید
👉 telegram.me/sadeghZibakalam/598

🔹يكي از سياست‌هاي فرهنگي رضاشاه احياي فرهنگ و تمدن ايران قبل از اسلام يا باستان‌گرايي بود. توجه به ايران قبل از اسلام براي رضاشاه و بسياري از دولتمردانش بيش از آنكه از باب رويارويي و رقابت با اسلام باشد، براي فراهم آوردن یک‌جور ايدئولوژي ايران باستان براي سلطنت مي‌بود؛ ايجاد یک‌جور «هويت ملي» براي نظام سياسي تازه تأسیس‌شده (سلسله پهلوي) بود.

🔹قطعاً اين سياست در جهت رويارويي با اسلام نبود چراکه دست‌كم در آن مقطع اسلام هيچ خطر، تهديد و تعارضي با حاكميت جديد نداشت. رضاشاه در تهران حكومت مي‌كرد و علما در قم و نجف به دنبال امور حوزوي خودشان بودند. مابینشان انس و الفت چنداني نبود اما درعین‌حال دشمني و درگيري و تعارضي هم نبود. البته ممكن است در ميان برخي از مسئولان و صاحب‌نظران دوره احيا يا توجه به ايران قبل از اسلام، يك رگه‌هايي از ضديت با اسلام و اعراب بوده باشد. به‌هرحال آنچه مهم بود ابعاد عملي و اجرايي «باستان‌گرايي» بود. زدودن لغات عربي از فارسي و جايگزين كردن آن‌ها با تركيبات و الفاظ فارسي (كاري كه امروزه فرهنگستان جمهوري اسلامي هم انجام مي‌دهد)، توجه به مراسم، سنت‌ها، آداب‌ورسوم ايران قبل از اسلام، بزرگداشت شاهنامه و فردوسي، نوروز، آداب‌ورسوم جمشيد و... رضاشاه و مردانش بيش از آنكه هدفشان در احياي گذشته رويارويي با اسلام باشد در حقيقت به دنبال ايجاد اين فضا بودند كه ايران درمانده، تحقيرشده و عقب‌مانده عصر قاجار به سر آمده و هوايي تازه و فرهنگي تازه و عصری نوین در ايران به وجود آمده.

🔹ازآنجاکه حكومت نه تلويزيون داشت، نه ماهواره‌اي بود و راديو هم مختص خواص بود و شايد در تهران پنج يا ۱۰درصد مردم بيشتر راديو نداشتند (چه برسد به شهرستان‌ها)، احياي فرهنگ و تمدن قبل از اسلام فقط در حد شمار معدودي از اعيان و اشراف بالأخص آنان كه مرتبط با حكومت بودند و يا در زمره بوروكراسي، قواي مسلحه و رجال بودند، رسوخ كرد. مردم عادي نه خيلي مجذوب و مفتون فرهنگ و تمدن ايران قبل از اسلام شدند، نه مفاتيح، زيارت شب جمعه، مراسم شب احيا و شام غريبان، تاسوعا و عاشورا را كنار گذاشتند و نه شاهنامه‌خوان شدند و نه اسامي فاطمه‌، زهرا، محمد، علي، حسن، حسين، جواد و حسينعلي را كنار گذاشتند و به‌جای آن طهمورث، جمشيد، كيكاووس، فريدون، منيژه، بيتا، شيوا يا پوراندخت را بر روي بچه‌هايشان گذاشتند.

🔹اما اين همه داستان نبود. قشر يا گروه اجتماعي كه علي‌القاعده مشتری و یا خریدار فرهنگ پارسی مي‌شد، يعني تحصیل‌کرده‌ها و دانشگاهيان، اكسير حقيقت و شراب رهباني را در جاي ديگري يافتند. دكتر تقي ارانی و ساير روشنفكران و نخبگان سياسي عصر رضاشاه كه ازنظر رژيم علي‌القاعده مشتريان بالقوه پارسي‌گرايي بايد مي‌شدند، بيش از آنكه مفتون اوستا، شيفته تخت جمشيد و عيد نوروز شوند دل درگرو عشق با كارل ماركس و انديشه‌هاي فوئر باخ باختند؛ روال و روندي كه بعد از سقوط رضاشاه در شهريور۱۳۲۰ و فروپاشي ديكتاتوري خفقان‌آور حاكم بر ايران و ظهور فضاي باز سياسي در كشور شتاب‌ بيشتري به خود گرفت. اقبال پرشور و گسترده روشنفكران، دانشجويان، نويسندگان، نخبگان سياسي، هنرمندان، فعالان سياسي و آزاديخواهان به ادبيات چپ و ماركسيسم نه جايي براي فرهنگ و تمدن ايران قبل از اسلام باقي گذاشت و نه پارسي‌گرايي و باستان‌گرايي سكه‌اي داشت. بنابراين نوروز همچنان همان نوروز بود، نه چيزي به آن افزوده شده بود و نه ارج‌وقرب آن كاهش يافته بود. سالروز اول ماه مه (روز كارگر- ۱۱ارديبهشت)، سالروز انقلاب اكتبر (در روسيه)، سالروز «شهادت» دكتر تقي اراني، سالروز تولد کارل مارکس و لنین و... اگر براي نسل آرمان‌خواه و ایدئالیست چپ عصر بعد از رضاشاه از سالروز اول فروردين ارجمندتر نبود، يقيناً ارزش و اعتبار كمتري هم نداشتند. طرفه آنکه متفكران چپ تنها نكته ارزنده‌اي كه در ايران قبل از اسلام مي‌ديدند اسطوره قيام كاوه آهنگر در برابر ضحاك بود. كاوه سمبل پرولتاريا بود و ضحاك هم علي‌القاعده مصداق بورژوازي و سرمايه‌داري منحط.

#زیباکلام_پادکست_نوروزی

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت دوم
🔹متن پادکست
www.zibakalam.com/news/2201

#زیباکلام_پادکست_نوروزی

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت سوم
در سایت «شنوتو» بشنوید
👉 shenoto.com/podcast/2913-!@
یا از کانال تلگرام دانلود کنید
👉 https://telegram.me/sadeghZibakalam/600

🔹از اواخر دهه۱۳۲۰ رقيب نيرومندي براي چپ و حزب توده سر برون آورد؛ قيام دكتر محمد مصدق و نهضت ملي شدن نفت؛ اما نه مصدق و نه نهضت ملي شدن نفت ايدئولوژي و جهان‌بيني كه بتواند ماركسيسم- لنينيسم را به چالش بكشند با خود به همراه نياوردند. مصدق سمبل دموكراسي و آزادي‌خواهي و ايستادگي در برابر امپراتوري بريتانيا شد و در جامعه‌اي كه قدرت همواره معطوف به زير پا گذاشتن قانون و قرار گرفتن در وراي قانون بوده، به قدرت رسيدن رهبري كه حاضر نبود مخالفانش را قلع‌وقمع كند، حكايتي بود. مشكل چپ با مصدق به‌واسطه جهان‌بيني او نبود كه پيرمرد، مبلغ هيچ مكتب و مرامي نبود، الا احترام به قانون و آزادي.

🔹مشكل چپ با مصدق به كاريزماي او بازمي‌گشت. جالب است كه مصدق هم همچون چپ به دنبال آدرس ايران قبل از اسلام نرفت. نه سعي كرد داريوش را بزرگ كند، نه كوروش را بر روي سرش گذاشت و نه حتي براي بازديد به تخت جمشيد رفت و نه در دو سالي كه نخست‌وزير بود سعي كرد نوروز و آئين جمشيد و كيقباد را ارج بنهد. ماركسيسم حزب توده و كاريزماي ملی مصدق عملاً جايي و چيزي از باستان‌گرايي باقي نگذاشتند.

🔹اما اگر هنوز كورسويي از باستان‌گرايي عصر رضاشاه باقی‌مانده بود، اين بار به دست پيرمرد ديگري به‌کل و به جزء و به اصل و به فرع، حداقل در ميان بسياري از تحصیل‌کرده‌ها از بين رفت. اين هم از بخت و اقبال طرفداران كوروش، داريوش، شاهنامه و نوروز بود كه جايگزين مصدق پير، لیبرال میان‌سال ديگري شد به نام مهندس مهدي بازرگان. او برخلاف مصدق داراي مكتب و جهان‌بيني بود؛ مكتب و جهان‌بيني به نام اسلام.

🔹بازرگان توانست يك‌تنه پا جاي پاي حزب توده بگذارد. اگر در دهه۱۳۲۰ حزب توده توانسته بود دانشجويان و تحصیل‌کرده‌های كشور را كه به مسائل سياسي و اجتماعي علاقه‌مند بودند به سمت ماركسيسم جلب كند، بازرگان موفق شد اسلام را برای بسیاری از آنان جایگزین چپ نموده و اسلام را برای نخستین بار به دانشگاه ببرد. اسلامِ بازرگان، اسلامي معتدل، ميانه‌رو و همسو با دموكراسي بود. درعین‌حال ضمن آنكه بغض و كينه‌اي نسبت به ايران قبل از اسلام نداشت، همانند حزب توده و مصدق خيلي هم اصراري بر زدن سنگ آن بر سينه نداشت. پهلوي دوم در دهه۱۳۴۰ و نيمه دوم دهه۱۳۵۰ كه درآمدهاي نفتي‌اش چندين برابر قبل شده بود تلاشي در جهت توجه به ايران قبل از اسلام يا باستان‌گرايي نمود؛ اما تلالو اسلام كه حالا افزون بر بازرگان، مرحوم امام خميني، مرحوم دكتر علي شريعتي و مجاهدين هم آن را بدل به يك نيروي عظيم اجتماعي ساخته بودند، عملاً جايي نه براي اسطوره و فرهنگ و تمدن قبل از اسلام گذاشت، نه جايي براي پارسي‌گرايي و توجه به آئين نوروز و جشن‌هاي ايران باستان. تا رسيديم به انقلاب. در سال‌هاي نخست انقلاب همان‌طور كه اشاره كرديم، تلالو اسلام و فرهنگ و روحيه انقلابي آن‌قدر خروشان بود كه نه كسي به فرهنگ و تمدن قبل از اسلام خيلي توجهي داشت و نه كسي به نوروز به‌عنوان بزرگداشت آداب و سنن پارسي يا ايراني مي‌نگريست.

#زیباکلام_پادکست_نوروزی

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت سوم
🔹متن پادکست
www.zibakalam.com/news/2202

#زیباکلام_پادکست_نوروزی

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت چهارم (پایان)
در سایت «شنوتو» بشنوید
👉 shenoto.com/podcast/2914-!@
یا از کانال تلگرام دانلود کنید
👉 https://telegram.me/sadeghZibakalam/604
🔹دو عامل به‌تدریج نوروز را احيا كرد؛ همان دو عاملي كه باعث نضج گرفتن و احياي شديد پارسي‌گرايي و توجه به ايران قبل از اسلام شدند. نخست رويكرد منفي و تا حدودی از سر كبر و غرور برخي از چهره‌ها و شخصيت‌ها نسبت به ايران قبل از اسلام بود؛ امري كه نه ضرورتي داشت و نه به صلاح بود. عامل دوم برخي سرخوردگي‌هاي سياسي و اجتماعي بود. رفتن به سمت پارسي‌گرايي و تمدن قبل از اسلام به‌تدریج بدل ‌شد به يك نوع مكانيسم دفاعي در برابر بسياري از نيروهاي سياسي كانون‌هاي قدرت.

🔹هرقدر كه سرخوردگي سياسي و اجتماعي در سطح جامعه بيشتر مي‌شد، به همان ميزان هم گرايش به پارسي‌گرايي و تمدن قبل از اسلام هم افزايش پيدا كرد. براي بسياري از ايرانيان پارسي‌گرايي در حقيقت بيش از آنكه معلول اعتقادات عميق فلسفي-تاريخي با فرهنگ و تمدن قبل از اسلام باشد، در حقيقت یک‌جور تقابل با ايدئولوژي دولتي حاكم در ايران بود. اين قاعده كلي شامل نوروز هم مي‌شد. براي بسياري از اقشار و لايه‌هاي سنتي‌تر و مذهبي‌تر جامعه كه لزوماً يا مشكل سياسي ندارند يا كمتر آن را احساس مي‌كنند، نگاهشان به نوروز همان نگاهي است كه 50سال پيش يا قبل از انقلاب بود؛ اما براي بسياري ديگر، نوروز، چهارشنبه‌سوري، سيزده‌بدر و هر نماد و سمبل ديگر ايران قبل از اسلام، همچون علامتي براي نشان دادن مخالفتشان با بسياري از سياست‌هاي حاكم است.

🔹دولتمردان نيز متوجه اين مسئله شده‌اند. يك واكنش آنان اين بوده كه مثل گذشته‌ها سعي نكنند در برابر تمدن ايران قبل از اسلام جبهه‌گيري نمايند. برخي در حقيقت تا آنجا پيش رفته‌اند كه بيرق ايران، ايران‌گرايي و پارسي‌گرايي را خود به دست گرفته‌اند. يك واكنش عمومي‌تر اين بود كه بسياري از مسئولان به اين تفكر رسيده‌اند كه چرا ما در برابر ايران قبل از اسلام و نمادهاي آن همچون نوروز موضع‌گيري مي‌كرديم؟ حالا كه نمي‌شود نوروز را محدود كرد، سيزده‌بدر را منسوخ كرد، چهارشنبه‌سوري را جمع كرد و... سعي كنيم آن‌ها را مصادره و به‌اصطلاح «اسلامی» كنيم. سيزده‌بدر شد روز طبيعت، نوروز هم شد يك جشن ملي- اسلامي و ... مسئولان براي اينكه از زهر به كار گرفته شدن نوروز، چهارشنبه‌سوري يا سيزده‌بدر به‌عنوان يك حربه سياسي عليه‌شان بكاهند، خودشان هم افتاده‌اند به تلاش در جهت بزرگداشت اين آئين‌ها. بعضاً در «اسلاميزه» كردن نوروز و... آن‌چنان متوسل به حجيت‌ها و انگاره‌هاي ديني مي‌شوند كه بعيد نيست چند سال ديگر نوروز بدل شود به يك پديده اسلامي.

🔹نوروز هيچ ارتباطي به اسلام ندارد. تنها اعيادي كه رسول اكرم(ص) بزرگ مي‌داشتند، در درجه اول عيد فطر و در مرتبه بعدي عيد قربان بوده. برخلاف ايران در تمامي كشورهاي اسلامي ديگر، عيد فطر يك مناسبت بسيار بزرگ و مفصل است. ما تنها كشور اسلامي هستيم كه به عيد بزرگ فطر اهميت زيادي نمي‌دهيم. تنها مسئله مهم برایمان در عیدی که در سنت رسول‌الله(ص) و صحابه صدیقشان مهم‌ترین عید بوده آن است که آیا هلال ماه رویت شده یا نه. بدون اينكه آن رفتار و بزرگداشت را كه مسلمين در كشورهاي ديگر براي اعیاد فطر و قربان قائل‌اند را انجام بدهيم.

🔹گفتن اين سخن كه عيد نوروز هيچ ربطي به اسلام ندارد و آن‌قدر تلاش نكنيم كه آن را به شريعت بچسبانيم، به‌هیچ‌روی به معناي آن نيست كه از آن‌طرف پشت‌بام بيفتيم. در برابر آن جبهه‌گيري كنيم و خواسته باشيم آن را خوار كنيم (همچنان كه برخي تلاش كردند بعد از انقلاب اين‌گونه كنند). خيلي سنت‌ها و آداب‌ورسوم ديگر هم، چه در عربستان و چه در جوامع ديگر بوده‌اند كه ربطي به اسلام نداشتند اما درعین‌حال آداب‌ورسوم خوبي بودند و منافاتي هم با اسلام نداشتند و نه رسول‌الله (ص)، نه صحابه صديق و نه خلفاي راشدين خواهان جمع شدن اين آداب‌ورسوم نشدند. به‌بیان‌دیگر، نه نيازي هست كه ما آن‌گونه كه در سال‌هاي نخست انقلاب، بعضاً عده‌اي انجام دادند، موضعي عليه نوروز بگيريم و نه ايضاً نيازي هست كه این‌گونه كه ظرف سال‌هاي اخير مد شده، نوروز را روي سرمان بگذاريم و اصرار نماييم آن را به اسلام بچسبانيم.

🔹كلام آخر اينكه، به‌جای آنكه براي عقب نيفتادن از ديگران، نوروز را روي سرمان بگذاريم و حلوا حلوا كنيم، شايد بهتر باشد كه ببينيم چرا چه شد که در مقطعي (سال‌های نخست انقلاب) نوروز، نوروز بود اما امروزه بسياري از مردم اين همه به آن توجه نشان می‌دهند و آن را بزرگ نموده‌اند؟

#زیباکلام_پادکست_نوروزی

♦️پادکست نوروزیِ صادق زیباکلام قسمت چهارم (پایان)
🔹متن پادکست
www.zibakalam.com/news/2203

#زیباکلام_پادکست_نوروزی