Bugun janozada bir otaxon oftobda turib qoldilar. Issiq rosa xunob qildi. Keyin bir yigit kelib mo‘ysafidni daraxt ostidagi kursiga o‘tkazdi. Chehralari shunday yorishdiki, dunyoda ulardan baxtli odam yo‘q edi go‘yo.

Buni ko‘rib o‘zimcha o‘yladim:

Qiziq, qarisang tashvishing ko‘chada soya joy, uyda achchiq choy bo‘lib qolarmikan?!

Shahvat o‘lgan, o‘lmagan bo‘lsa-da kuch qolmagan...

Yurishing, turishing, yotishing, yeb-ichishing o‘zgargan...

Tana sust bo‘lsa, aql undan-da sust…

Hamma har xil qariydi, deyishadi. Lekin baribir qariydi-ku?!

Biz ortidan chopadigan kelajak shumi?!

Ali Tantoviy rohimahulloh aytgandilar: «Talabalik paytim men uchun kelajak diplom olish edi. Diplom olgach ish topish bo‘ldi. Ishli ham bo‘ldim. Endi oila qurish, uy solish, zurriyot qoldirish men uchun kelajakka aylandi. Bularga ham erishgach kelajagimni yuqori maqomlarda, shon-shuhratda ko‘ra boshladim. Allohning fazli bilan bularning bariga erishdim. Shunda mening oxirat uchun amal qilishdan boshqa o‘ylaydigan birorta kelajagim qolmadi. Oldin men g‘aflatda ekanman!»

Otaxon haligi yigitni duo qildilar. Men yana o‘yga cho‘mdim: «Qiziq, vaqt o‘tib haligi otaxonni kursiga o‘tkazgan yigitni ham kimdir ehtirom bilan shunday kursiga o‘tkazib qo‘yarmikan!?»

@Shamsuddin_Sadruddin

Ikkala suratdagi ayol bitta odam - Meri Ann Vebster.

1874-yil Britaniyada tavallud topgan. Ko‘p yillar shifoxonalardan birida hamshira bo‘lib ishlagan. To‘rt farzand onasi.

Taqdiriga bitilgan kasallik (akromegaliya) tufayli tana tuzilishi sezilarli o‘zgarib ketadi. Eri to‘satdan vafot etadi. Bemorlarni qo‘rqitib yuboryapti, degan bahona bilan shifoxanadan haydaladi. Umr bo‘yi ko‘z nurining pastligi hamda tanadagi qattiq og‘riqlardan aziyat chekadi.

Odamlarning haqoratlari-yu yosh bolalarning kalaka qilishlari uni ko‘chaga chiqishiga yo‘l qo‘ymaydi.

Ammo farzandlar baridan ustun ekan. Pul topish maqsadida «Dunyodagi eng badbashara odam» musobaqasida qatnashishga qaror qiladi va... «g‘olib» bo‘ladi. Boryo‘g‘i 50 dollar mukofot puli yutib oladi.

Keyin bir necha yil sirkda ishlaydi. Britaniyaning deyarli barcha shaharlariga borib g‘ayrioddiy qiyofasi bilan sirk tomoshabinlarini ko‘paytiradi.

Bolalarini o‘qitish uchun «qo‘rqinchli maxluq» deyishlariga ham rozi bo‘lgan Meri 1933-yil sirk sahnasida namoyish chog‘i bexush holda yerga yiqiladi. Odamlar uni rol ijro etyapti deb o‘ylab qarsak chaladilar. Aslida uning joni uzilgan edi...

Merini kasallik emas, odamlar o‘ldirgandi. Asl xunuk narsa odamlarning qalblari edi.

Uning bir kuni bolalariga yig‘lab aytgan gapini hali ham eslashadi: «Men yaxshi onamanmi yoki yaxshi ona go‘zal bo‘lishi kerakmi?!»

@Shamsuddin_Sadruddin

O'zRda kutubxonalar soni:

2000y- 6027
2001y- 5936
2002y- 5943
2003y- 6158
2004y- 5953
2005y- 5892
2006y- 1200
2007y- 1521
2008y- 1650
2009y- 2722
2010y- 2809
2011y- 2809
2012y- 2831
2013y- 2834
2014y- 2877
2015- 2914
2016- 2908
2017- 2898
2018- 2902
2019- 398
2020- 400
2021- 402

Manba

Library @centerasia_library

Kanalga ulanish
@centerasiastudy

O‘zbekistondagi kutubxonalar soni yillar kesimida taqqoslangan ekan!

Allohga hamd, Rasuliga salovatdan so‘ng:

Ulamolar aytadilarki, aqlning ikki qanoti bor: his-tuyg‘ular va fikr.

Aqlning his-tuyg‘ular qanoti qalbdan, fikr qanoti esa miyadan joy olgan. Qalbdagi aql qancha ko‘p bo‘lsa qalb shuncha yumshaydi. Miyadagi aql qancha ko‘p bo‘lsa zakovat shuncha ortadi.

Bularning ikkovi birdek haddan oshib ketsa inson halok bo‘ladi. Chunki, Allohning fazli bo‘lmasa, yumshoq qalb va dohiy aql bilan uzoq umr ko‘rish juda qiyin...

Bir kuni faylasuf Kindiy shoir Abu Tammomning zukkoligini ko‘rib aytadi: «Bu odam uzoq yashamaydi!» Haqiqatda bir necha oydan so‘ng shoir 43 yoshida vafot etadi. Kindiydan buning sababi so‘ralganda: «Aqli uni yeb bitarayotgan edi», deb javob beradi.

Aytishlaricha, buyuk imom Sibavayh ham bir munozarada imom Kisoiyga yutqazganiga dosh berolmay 35 yoshida vafot etgan. Aslida esa u munozarada yutgan edi.

Umri uzun bo‘lgur birodarlarga Qurbon hayiti muborak bo‘lsin!

@Shamsuddin_Sadruddin

Assalomu alaykum! Pdf shaklidagi kitobchalarni haqiqiy kitob ko‘rinishida chiqaradiganlar bormi? Bilgichlar aytib yuboringlar.

#Diqqat #Offline_kurs ⚡️
#Fonetika

Ko‘pchilikning talabiga binoan ayol-qizlar uchun butunlay «0» dan (harflardan boshlab) offline arab tili kursi tashkil qilinmoqda!

📃 Reja:

1️⃣-bosqichda 2 oy arab tilida o‘qish va yozish o‘rgatiladi (Fonetika);
2️⃣-bosqichda 2 oy so‘zlashuv, ayrim grammatik qoidalar tushuntiriladi;
3️⃣-bosqichda sarf, nahv, balog‘at ilmlari chuqurlashtirilgan tarzda o‘rgatiladi.

📋 Darslar haftada 2 marta: seshanba va juma kunlari, soat (⏰) 17:00 dan 18:20 gacha bo‘lib o‘tadi

Oʻqituvchi (👨🏻‍💻): Shamsuddin Sadruddin - oliy ma’lumotli, CEFR C1 sertifikatiga ega.

Roʻyxatdan oʻtish uchun: 👉 @Bayanul_lisan_admin 👈 akkauntiga murojaat qilishingiz soʻraladi.

@Bayanul_lisan

#Qiziq

Bir kuni shayx Nasruddin afandi Oqshahardagi masjidlardan birining minbariga oʻtirdi va dedi:
“Ey moʻminlar, sizlarga nimani aytib bermoqchiligimni bilasizlarmi?”. Tinglovchilar javob qildilar: “Yoʻq, bilmaymiz”. Afandi: “Bilmaydigan boʻlsangiz, gapirishdan nima foyda”, dedi-da, minbardan tushdi.

Boshqa bir kuni keldi-da, oʻtirganlarga yana shu savolni berdi. Bu safar ular: “Ha, bilamiz!”, deb javob berdilar. Afandi: “Modomiki nima aytmoqchiligimni bilar ekansiz, gapirishimdan nima foyda?”, dedi.

Kelganlar nima qilishni bilmay qolishdi va kelasi safar afandi kelganda bir qism “ha”, bir qism “yoʻq”, deb javob berishga kelishib olishdi. Afandi uchinchi marta kelganda oʻsha birinchi savolini berdi. Shu payt “ha” va “yoʻq” degan turli xil ovozlar yangradi. Afandi dedi: “Juda yaxshi. Unaqada bilganlar bilmaganlarga oʻrgatib qoʻysin”.

@Bayanul_lisan

Alhamdulillah, Alloh o‘g‘il farzand bilan siyladi! G'oyibona duo qilib qo'yarsizlar, Alloh solihlardan qilsin!

#Tanituv

Bismillah...

Arab tili ixlosmandlari uchun tuhfa. 📚

Talabalardan kelgan nahviy savollarga javob beruvchi «Tafhimut tolibiyn» kitobining 1-qismi qarshingizda!

«Bu tilni Payg‘ambardan boshqasi to‘liq o‘zlashtira olmaydi», deganda Imom Shofe’iy naqadar rost so‘zlaganlar!

Kitobdan foyda olsangiz uni Allohdan, xato ko‘rsangiz yozgan bandasidan deb biling.
________________________________

📗 Kitob nomi: «Tafhimut tolibiyn», 1-qism.

✍️ Muallif: Shamsuddin Sadruddin

📄 Kitob hajmi: 40 sahifa

📝 Mavzusi: Nahv (savol-javob)

@Bayanul_lisan

Erondagi teleko‘rsatuvlardan biriga Ruqayya Rustam Jabriy va uning onasi taklif qilindi. Ruqayya ko‘zlari ojiz holda dunyoga kelgan. Onasining sa’y-harakatlari bilan bakalavrni tamomlab, hozirda magistraturada «ruhshunoslik» (psixologiya) yo‘nalishida tahsil olmoqda. Qur’onni to‘liq yod olgan.

Onasi unga barmoqlari yordamida hisob-kitob qilib taxminiy rasm chizishni o‘rgatgan. Ruqayya umrida ranglarni ko‘rmagan. Shunga qaramay ona qiziga ranglarni tushuntirgan: «Men qo‘limdan kelgancha qizimga ranglarni tushuntirganman. Osmon ko‘k, dengiz ko‘k. Ko‘k rang bizga xotirjamlik hissini beradi, der edim».

Bakalavrda o‘qish asnosida to‘rt yil ona qizini o‘zi o‘qishga olib borgan. Hozirda ham magistraturaga birga borishadi. O‘qishda bo‘ladigan imtihonlarni avval o‘zi o‘qib so‘ngra qiziga tushuntirar, zarur bo‘lsa u uchun narsalar yasar, qo‘l bilan ushlab anglash mumkin qadar bo‘rtma shaklda darsliklardagi rasmlarni qayta chizib berar edi.

Ruqayya kundalik tutib u yerga qalbidagi duolarini va kechinmalarini yozib borgan ekan. Onasi shu kundalik so‘nggidagi qizining gaplarini o‘qib beradi: «Bir kuni onamdan so‘radim: «Ona, barcha payg‘ambar va imomlarning maqbaralari gumbazi oltindan bo‘ladimi?». Onam xotirjam javob berdilar: «Yo‘q! Hazrati Rasululloh sollallohu alayhi vasallam masjidlarining gumbazi yashil rangda». Ey Muhammad (sollallohu alayhi vasallam), qalbim sizning yashil gumbazingizga oshiq bo‘ldi!»

Ko‘rsatuvga taklif qilingan mehmonlar fikr bildiradilar:

«Aslida qahramon Ruqayya emas, uning onasi».
«U o‘zining ko‘zlarini ham, umrini ham qizi Ruqayyaga beribdi».
«Bunday ishni onadan boshqa yana kim qiladi?!»

Ko‘rsatuv so‘nggida boshlovchi onaga savol bilan murojaat qiladi: «Siz qizingizdan biror nima umid qilasizmi?» Onaning javobi bunday bo‘ldi: «Alloh uni salomat qilsin! Faqat qalbidagi barcha orzulariga yetishini istayman».

Ona - qilgan mehnati uchun evaz talab qilmaydigan yagona inson.

Ko‘rsatuvni ko‘rish uchun: https://youtu.be/xK_ZHM70oiE?si=9cg0v7fRzDJqOCu3

@Shamsuddin_Sadruddin

#Taqdim
#Tanituv

Bismillah...

Ko‘pchilik o‘quvchilar nahv fanidan «harfi jarlar»ning ma’nolari va ularga oid qoidalar haqida takror-takror savol berishar edi. Shu savollarning bariga umumiy javob bo‘lsin deya qo‘llanma tuza boshlagan edim. Allohning fazli bilan bugun o‘sha qo‘llanma risola shaklida o‘z nihoyasiga yetdi! Ma’lumotlar qusur bilan ifoda etilmasligi uchun risolani ona tilimizda emas, balki arab tilida yozdim. Ushbu kichik kitobcha nahv ummonidagi Jurjoniy «Avomil»i, Ibn Hishom «Mug‘niy»si yoxud Mustafoning «Jome’»si bilan fazl talashmaydi, albatta. Biroq ular umid qilgan narsadan men ham umidvorman!
_________________________________

📗 Risola nomi: «Harfi jarlar haqida risola»
(رسالة في حروف الجر)

✍️ Muallif: Shamsuddin Sadruddin

📄 Risola hajmi: 16 sahifa

📝 Mavzusi: nahv

O‘quvchidan iltimos - risolada uchratganingiz har qanday xato-kamchilik haqida bizga xabar qiling: @Bayanul_lisan_bot

@Bayanul_lisan

#Shoirlar_kursisi
#Ibn_Vardiy
#Nasihatlar

(1) Mashhur tarixchi, faqih, shoir va adib Abu Hafs Umar ibn Muzaffar ibn Vardiy rohimahulloh o‘g‘liga nasihat qilib bunday deydi:

اعْتَزِلْ ذِكْــرَ الْغَوَانِي وَالْـغَـزَلْ
وَقُلِ الفَصْلَ وَجَانِبْ مَنْ هَزَلْ

«Uzoq tur ishq kuyidan, ham dilrabo zikridan,
Rost so'zla, nari bo‘lkim hazli ustun fikridan».

📜 O‘zlashma: O‘g‘lim, ma’siyatlar qalb dog‘laridir. Ma’siyat - vabo. Ma’siyat - zulmat. Ma’siyat - oniy lazzat bilan boshlanadigan bitmas azob. Ma’siyat - mag‘lubiyat. Ma’siyat zaiflikdir. Unga eng katta turtki esa shahvoniy ishqdir. Men ishq xarob qilgan uylarni ko‘rdim. Men ishq barbod qilgan umrni ko‘rdim.

O‘g‘lim, menga diqqat bilan quloq sol! Sen zulmdan ayro zamonda ham, makrdan xoli makonda ham emassan. Atrof to‘la fitna. Tannoz-u dilrabolar, «pardoz-andoz qilishga hojati yo‘q go‘zal qizlar» (الْغَوَانِي), «ishqiy she’r» (الْغَزَل) bituvchilar-u ularni kuylaguvchilar - bari atrofingda parvona. Men senga ulardan uzoqlash, deb jo‘n gapirmayman, balki ularni «eslamoqdan chetlan» (اعْتَزِلْ ذِكْرَ) deb ta’kid va hikmat bilan nasihat qilaman.

O‘g‘lim, qalbing nafs talabgor bo‘lgan ishqni deb urmasin! Tiling uning madhida namlanmasin! Qalbga sakinat, tilga adolat yarashadi. Shunday ekan haq bilan botil orasini «ajratuvchi gaplarni ayt» (وَقُلِ الْفَصْلَ), to‘g‘riso‘z bo‘l!

Bilki, erkaklikka yarashmas ishlarning jussadori behuda hazldir. Ko‘p hazl fikr nuri uchun ko‘lankadir. Sen bunday hazldan ham, «hazl qiluvchi kimsa» (مَنْ هَزَل) ning o‘zidan ham «nari bo‘l» (جَانِبْ). Alloh yordamching bo‘lsin!

@Bayanul_lisan

#Shoirlar_kursisi

«Nohiylar yurti qaydasan Kufa!?»

(Nahvni madh etib...)

Umarning qalbiga botdimi og‘ir
A’robiy tilidan yangragan xato?!
Yo ajab shaklidan chiqqanda oxir
Savol asirasi bo‘ldimi samo?!

Yo ilm darvozasin daholigidan
Muhabbat indimi ajam diliga!?
Yo forslik g‘ulomning «anho»ligidan
Qo‘rg‘onmi qurdilar arab tiliga!?

Aqlimni band etdi zohid Xalilim,
Quduqqa tushirgan ne edi uni!?
«Xasois»ga sig‘dimi shuncha ko‘p bilim,
Javob ber, Usmonning oromsiz tuni!?

Misrdan «bir tomchi shudring» axtarib,
Sahar yo‘lga chiqqan irmoqlar qancha?!
«Oltin bo‘laklari»n toqqa ag‘darib,
Bosibla o‘tilgan so‘qmoqlar qancha?!

Qaydalar Mu’tiy va Molik avlodi?
Ming baytdan ming qadar savollarim bor.
Axfashlar Basrasi, Zajjoj Bag‘dodi,
Zamaxsharda qolgan xayollarim bor.

Shotibiy sabab orzum - Andalus,
Suhayliy ko‘zida bir rang ham turfa.
Kisoiy nutqida bilmas tanaffus,
Nohiylar yurti qaydasan Kufa?

© Shamsuddin Sadruddin (14.01.2024)
________________________

Izoh:
«Ilm darvozasi» - Aliy ibn Abu Tolib roziyallohu anhu.
«Forslik g‘ulom» - Imom Sibavayh rohimahulloh.
«Anho» - nahvni eng yaxshi biluvchi.
«Xalilim» - Xalil ibn Ahmad Farohidiy rohimahulloh.
«Usmon» - «Xasois» kitobi muallifi Ibn Jinniy.
«Bir tomchi shudring» - «Qotrun nada» kitobiga ishora.
«Oltin bo‘laklari» - «Shuzuruz zahab» kitobiga ishora.
«Nohiy» - nahvchi olim.

@Bayanul_lisan

«Qabrini menga ko‘rsatinglar».

Nabiy sollallohu alayhi vasallam zamonlarida qora tanli ayol masjidni tozalab yurar edi. U vafot etdi. Sahobalar holatga odatiy qarab uni dafn qildilar. Bu haqida Rasululloh sollallohu alayhi vasallamga xabar bermadilar. Bir kuni u zot ayolni topolmay, u haqida so‘radilar. Sahobalar: «Vafot etdi, ey Allohning Rasuli!» deyishdi. Shunda Nabiy sollallohu alayhi vasallam: «Menga xabar qilsangiz bo‘lmasmidi?! Qabrini menga ko‘rsatinglar» dedilar. Sahobalar qabrni ko‘rsatib yuborishdi. U zot ayolga janoza o‘qidilar...

Odamlarning kamchiliklaridan biri - o‘limni ham muomala marosimiga aylantirib yuborishgani. Mansabdor kishining yaqini vafot etsa, janozasiga hamma keladi. Miskin vafot etsa, juda kamchilik dafn marosimida qatnashadi.

Ibn Javziy «Uyunul axbor»da rivoyat qilishicha, bosh qozining xizmatchi ayoli vafot etibdi. Unga ta’ziya bildirish uchun savdogarlar, a’yonlar, shaharning ko‘zga ko‘ringan kishilari tashrif buyuribdilar. Qozining o‘zi vafot etganida janozasiga hech kim kelmabdi. Chunki hamma mansabi bilan qutlash uchun yangi bosh qozining huzuriga ketgan ekan.

(Adham Sharqoviy, «Nabiydan maktublar»)

@Shamsuddin_Sadruddin

Hali ham tinmagan yomg‘ir tufayli Toshkent havosi ancha yaxshilanibdi. Endi yomg‘irni sevishimizga ikkita sabab bor.

@Shamsuddin_Sadruddin

Abu Nuvos mayni maqtab ko‘p she’rlar yozar, uni «may shoiri» deb atashar edi. Hatto bir kuni bunday deydi:

«Masjidni qulga qoldir, uni bayt-u bob tutsin,
Bizla mayxonaga yur, soqiy bir sharob tutsin.

Sarxushlar halok bo‘lsin, demadi axir Robbing,
Vayl bo‘lsin «namozxon»ga, soxtasin azob tutsin».

Bu she’ri uchun Horun Rashid Abu Nuvosni kaltakladi. Shunda shoir: «Ey mo‘minlar amiri, shoirlar o‘zlari qilmaydigan ishlarni gapiraverdilar», deb uzr aytdi.

Vafot etganida Imom Shofe’iy janozasini o‘qishni istamadilar. Cho‘ntagidan bir xat topishdi. Xatda uning she’ri yozilgan ekan:

«Gunohlarim ko‘p, biroq avfing cheksiz, bepoyon,
Solih umidi Senga, mujrimga qayda omon?

Buyurganingdek tunlar zorlanib o‘tinaman,
Gar qo‘limni qaytarsang, Sendan o‘zga kim qalqon?

Rosti Senga uchdan ko‘p vasilam hech qolmadi:
Umidim, avfing, yana dilimdagi chin iymon».

Imom Shofe’iy bu she’rni o‘qib qattiq yig‘ladilar va unga janoza namozi o‘qidilar.

@Shamsuddin_Sadruddin

«Tog‘ uchiga to‘g‘ri yo‘ldan chiqib bo‘lmaydi».

@Shamsuddin_Sadruddin

بسم الله والحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله، أما بعد:

فهذه صفحة لطالب في بلاد ما وراء النهر بلادٍ ترعرع في حضنها أقوى أُمَم، وتولد ثلة من العلماء ذاع صيتهم بين العرب والعَجَم، يكتب عليها ما تعلَّمه من الشيوخ وتفهَّم، وما اطّلع عليه من الكتب من قواعد وحِكَم، برأس عاجز القَلَم، في أسطر خلت من ملل وسَأَم، رجاءً من الله الذي لا يتصور في شأنه أنه ظَلَم، أن يجعلها له ولغيره من الطلاب متينَ السُّلَّم، وصوابَ الطريق إلى الفردوس والنِّعَم، إنه صاحب الجود والسخاء والكَرَم.

@Asturuttolib