Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
👍3
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
«Vatan xoinlari» xotinlarining Oqmo‘la lageri (ruscha qisqartmasi — ALJIR: Akmolinskiy lager jyon izmennikov Rodini) — SSSRdagi eng yirik ayollar qamoqxonalaridan biri bo‘lib, u GULAG tizimidagi Qarag‘anda mehnat-tuzatish lagerining (Karlag) 17-maxsus ayollar bo‘linmasi hisoblangan. Lager 1938–1953-yillarda faoliyat yuritgan va Qozog‘istonning Akmola (hozirgi Qqmo‘la, sobiq Malinovka) qishlog‘ida joylashgan bo‘lgan.
Aksariyat hollarda lagerga tushib qolgan ayollar ichki ishlar bo‘limlariga turmush o‘rtog‘i yoki akasi haqida xabar bilish uchun kelishgan. Chiroyli kiyingan, yengil kiyimdagi ayollarning ko‘pchiligi homilador edi — va ularni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘sha yerdan Qozog‘iston dashtlariga surgun qilishgan. Ostonada bo‘lganlar bilishadiki, bu hududda izg‘irin sovuq shamol esib turishi mumkin, dashtda esa qahraton sovuq –40°C gacha yetadi. Bir vaqtning o‘zida ALJIRda 8 minggacha odam saqlangan. Lager hududi bor-yo‘g‘i 30 gektar edi (taxminan «Anhor Lokomotiv» bog‘i maydonidek). Atrofida tikanli simlar va pulemyotli minoralar, ichkarida esa kulrang somon-loy kulbalar (baraklar) bo‘lgan. Ayollar turar joylarini somon-loy g‘ishtdan o‘zlari qurishgan, qamish bilan esa isinishgan. Qamishni kesib olish uchun ular tizzagacha muzdak suvda turishlariga to‘g‘ri kelgan.
Lagerda tug‘ishgan, alohida tug‘ruqxona bo‘lmagan. Shifokor va doya rolini tibbiy ma’lumotga ega bo‘lgan yoki tegishli ko‘nikmalari bor mahbus ayollarning o‘zlari bajarishgan. Yegulik tanqisligi, og‘ir yashash sharoiti, dorilarning yo‘qligi sababli o‘lim darajasi yuqori bo‘lgan. Go‘daklar 2-3 yoshgacha onalari bilan bo‘lishgan, keyin ularni tortib olib, bolalar uylariga taqsimlashgan. Ko‘pchiligining ismi va familiyasini o‘zgartirib, nasl-nasabi haqidagi har qanday xotirani o‘chirib tashlashgan: onalar ozodlikka chiqqach, o‘z bolalarini yillab izlashgan.
GULAG hammani o‘z domiga tortardi: ALJIRda o‘zbek, qozoq, gruzin, ozarbayjon, polyak, ukrain, yahudiy, rus va o‘nlab boshqa millat vakillari bo‘lgan. Olimlar, xalq artistlari, yozuvchilar, tarbiyachilar... Bu yerda marshal Tuxachevskiyning opa-singillari va ayoli (Yelizaveta, Olga, Mariya, Nina), Bulat Okudjavaning onasi — Ashxen Nalbandyan, Mixail Kalininning ayoli — Yekaterina Kalinina, ilk qozoq shifokor ayollaridan biri — Magrifa Kazbekova saqlangan. Samarqandlik Rabiga Asfendiyarova Qozog‘iston xalq komissarining ayoli bo‘lgan. Maya Plisetskayaning onasini (Raxil Messereryer-Plisetskaya) chaqaloq o‘g‘li Azariy bilan birga lagerga etap qilishgan.
Muzey Ostonadan taxminan bir soatlik yo‘lda joylashgan. Hududi unchalik katta emas, ekspozitsiya ikkinchi qavatda joylashgan (birinchi qavat Qozog‘iston tarixiga bag‘ishlangan) va asosan mahbus ayollarning fotosuratlari hamda shaxsiy buyumlaridan iborat. Ekskursiyasiz yoki oldindan o‘rganmasdan turib, voqealar ruhini his qilish qiyin bo‘ladi. Afsuski, muzeyda individual ekskursiyalar yo‘q, faqat 5 kishidan iborat guruhlar uchun oldindan buyurtma beriladi. 5 kishi uchun pul to‘lab, gid bilan muzeyni aylanish taklifimga administratsiya rad javobini berdi. Xayriyatki, ekskursiyani maktab o‘quvchilari guruhi uchun o‘tkazishayotganda qisman tinglashga muvaffaq bo‘ldim, aks holda taassurot umuman boshqacha bo‘lardi.
Shuningdek, muzeyda qo‘shimcha to‘lov evaziga «ALJIRning qahraton sovug‘i» («Лютый холод АЛЖИРа») filmini tomosha qilishni maslahat beraman. U YouTube’da ham mavjud, ammo kinoteatrda va guruh bilan birga tomosha qilish taassuroti boshqacha bo‘ladi. Agar muzeyda bo‘lmagan bo‘lsangiz, filmni bu yerda ko‘rishingiz mumkin.
O‘ylaymanki, ayollar tarixi bilan qiziquvchi har bir faol ayol uchun bu yerga tashrif buyurish manfaatli bo‘ladi. Ostonada gender mavzusida ko‘plab tadbirlar o‘tkaziladi. Tashkilotchilar ushbu ekskursiyani ishtirokchilar dasturiga kiritishlarini xohlardim. Bu unutib bo‘lmaydigan tarixdir.
Irina Matviyenko
#SukutSaqlama
Aksariyat hollarda lagerga tushib qolgan ayollar ichki ishlar bo‘limlariga turmush o‘rtog‘i yoki akasi haqida xabar bilish uchun kelishgan. Chiroyli kiyingan, yengil kiyimdagi ayollarning ko‘pchiligi homilador edi — va ularni to‘g‘ridan-to‘g‘ri o‘sha yerdan Qozog‘iston dashtlariga surgun qilishgan. Ostonada bo‘lganlar bilishadiki, bu hududda izg‘irin sovuq shamol esib turishi mumkin, dashtda esa qahraton sovuq –40°C gacha yetadi. Bir vaqtning o‘zida ALJIRda 8 minggacha odam saqlangan. Lager hududi bor-yo‘g‘i 30 gektar edi (taxminan «Anhor Lokomotiv» bog‘i maydonidek). Atrofida tikanli simlar va pulemyotli minoralar, ichkarida esa kulrang somon-loy kulbalar (baraklar) bo‘lgan. Ayollar turar joylarini somon-loy g‘ishtdan o‘zlari qurishgan, qamish bilan esa isinishgan. Qamishni kesib olish uchun ular tizzagacha muzdak suvda turishlariga to‘g‘ri kelgan.
Lagerda tug‘ishgan, alohida tug‘ruqxona bo‘lmagan. Shifokor va doya rolini tibbiy ma’lumotga ega bo‘lgan yoki tegishli ko‘nikmalari bor mahbus ayollarning o‘zlari bajarishgan. Yegulik tanqisligi, og‘ir yashash sharoiti, dorilarning yo‘qligi sababli o‘lim darajasi yuqori bo‘lgan. Go‘daklar 2-3 yoshgacha onalari bilan bo‘lishgan, keyin ularni tortib olib, bolalar uylariga taqsimlashgan. Ko‘pchiligining ismi va familiyasini o‘zgartirib, nasl-nasabi haqidagi har qanday xotirani o‘chirib tashlashgan: onalar ozodlikka chiqqach, o‘z bolalarini yillab izlashgan.
GULAG hammani o‘z domiga tortardi: ALJIRda o‘zbek, qozoq, gruzin, ozarbayjon, polyak, ukrain, yahudiy, rus va o‘nlab boshqa millat vakillari bo‘lgan. Olimlar, xalq artistlari, yozuvchilar, tarbiyachilar... Bu yerda marshal Tuxachevskiyning opa-singillari va ayoli (Yelizaveta, Olga, Mariya, Nina), Bulat Okudjavaning onasi — Ashxen Nalbandyan, Mixail Kalininning ayoli — Yekaterina Kalinina, ilk qozoq shifokor ayollaridan biri — Magrifa Kazbekova saqlangan. Samarqandlik Rabiga Asfendiyarova Qozog‘iston xalq komissarining ayoli bo‘lgan. Maya Plisetskayaning onasini (Raxil Messereryer-Plisetskaya) chaqaloq o‘g‘li Azariy bilan birga lagerga etap qilishgan.
Muzey Ostonadan taxminan bir soatlik yo‘lda joylashgan. Hududi unchalik katta emas, ekspozitsiya ikkinchi qavatda joylashgan (birinchi qavat Qozog‘iston tarixiga bag‘ishlangan) va asosan mahbus ayollarning fotosuratlari hamda shaxsiy buyumlaridan iborat. Ekskursiyasiz yoki oldindan o‘rganmasdan turib, voqealar ruhini his qilish qiyin bo‘ladi. Afsuski, muzeyda individual ekskursiyalar yo‘q, faqat 5 kishidan iborat guruhlar uchun oldindan buyurtma beriladi. 5 kishi uchun pul to‘lab, gid bilan muzeyni aylanish taklifimga administratsiya rad javobini berdi. Xayriyatki, ekskursiyani maktab o‘quvchilari guruhi uchun o‘tkazishayotganda qisman tinglashga muvaffaq bo‘ldim, aks holda taassurot umuman boshqacha bo‘lardi.
Shuningdek, muzeyda qo‘shimcha to‘lov evaziga «ALJIRning qahraton sovug‘i» («Лютый холод АЛЖИРа») filmini tomosha qilishni maslahat beraman. U YouTube’da ham mavjud, ammo kinoteatrda va guruh bilan birga tomosha qilish taassuroti boshqacha bo‘ladi. Agar muzeyda bo‘lmagan bo‘lsangiz, filmni bu yerda ko‘rishingiz mumkin.
O‘ylaymanki, ayollar tarixi bilan qiziquvchi har bir faol ayol uchun bu yerga tashrif buyurish manfaatli bo‘ladi. Ostonada gender mavzusida ko‘plab tadbirlar o‘tkaziladi. Tashkilotchilar ushbu ekskursiyani ishtirokchilar dasturiga kiritishlarini xohlardim. Bu unutib bo‘lmaydigan tarixdir.
Irina Matviyenko
#SukutSaqlama
❤7👍1😱1😢1
NeUyat O‘zbekiston bo‘ylab sayohatini davom ettiradi — navbatdagi manzil Navoiy!
23-oktabr soat 18:30 da «Kimyogar» MFYda ko‘rgazmaning ochilishiga taklif etamiz.
Nukusdan so‘ng ko‘rgazma O‘zbekiston va Qoraqalpog‘istonlik ayol rassomlarning asarlari bilan Navoiyga yetib keladi. San’at orqali ular ayollar tajribasi, zo‘ravonlik va uning oqibatlari, zo‘ravonlikni boshdan kechirganlar duch keladigan uyat hissi hamda kuch-quvvat, qo‘llab-quvvatlov va tuzalish yo‘lini izlash haqida so‘z yuritadilar.
Festival beshinchi bor o‘tkazilmoqda va juda uzoq vaqt sukut saqlashga odatlangan mavzular haqida muloqot maydonini yaratmoqda. Biz ushbu muloqotlar jabrlanganlar qo‘llab-quvvatlanadigan, zo‘ravonlik esa oqlanmaydigan madaniyatni barpo etishga yordam berishini istaymiz.
Festival dasturi keyingi anonslarimizda.
📅 23-oktabr
⏰ 18:30 — ko‘rgazmaning ochilishi
📍 «Kimyogar» MFY, Alisher Navoiy ko‘chasi, 412, Navoiy
18+ | Kirish bepul
Sizni Navoiyda NeUyat’da kutib qolamiz!
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #SukutSaqlama #NeUyat
23-oktabr soat 18:30 da «Kimyogar» MFYda ko‘rgazmaning ochilishiga taklif etamiz.
Nukusdan so‘ng ko‘rgazma O‘zbekiston va Qoraqalpog‘istonlik ayol rassomlarning asarlari bilan Navoiyga yetib keladi. San’at orqali ular ayollar tajribasi, zo‘ravonlik va uning oqibatlari, zo‘ravonlikni boshdan kechirganlar duch keladigan uyat hissi hamda kuch-quvvat, qo‘llab-quvvatlov va tuzalish yo‘lini izlash haqida so‘z yuritadilar.
Festival beshinchi bor o‘tkazilmoqda va juda uzoq vaqt sukut saqlashga odatlangan mavzular haqida muloqot maydonini yaratmoqda. Biz ushbu muloqotlar jabrlanganlar qo‘llab-quvvatlanadigan, zo‘ravonlik esa oqlanmaydigan madaniyatni barpo etishga yordam berishini istaymiz.
Festival dasturi keyingi anonslarimizda.
📅 23-oktabr
⏰ 18:30 — ko‘rgazmaning ochilishi
📍 «Kimyogar» MFY, Alisher Navoiy ko‘chasi, 412, Navoiy
18+ | Kirish bepul
Sizni Navoiyda NeUyat’da kutib qolamiz!
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #SukutSaqlama #NeUyat
❤2
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥1
Sirdaryo viloyatining Oqoltin tumanida M-39 trassasi bo‘yida savdo qilayotgan ayolga nisbatan shahvoniy shilqimlik qilgan erkak besh sutka ma’muriy qamoq jazosiga tortildi. Bu haqda «Millar» dasturi xabar berdi.
Ma’lumotlarga ko‘ra, mast holatdagi erkak ayolning yoniga kelib, pul evaziga jinsiy aloqa qilishni taklif qilgan, so‘ngra unga shilqimlik qila boshlagan. Ayol ichki ishlar organlariga murojaat qilgan.
Sud majlisida erkak aybini tan olib, buni mast bo‘lgani bilan izohlagan va jazoni yengillatishni so‘ragan. Jabrlanuvchi esa, aksincha, qonun doirasida qat’iy choralar ko‘rilishini talab qilgan.
Sud erkakni O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 41-1-moddasi 1-qismi bo‘yicha aybdor deb topdi va unga besh sutka ma’muriy qamoq jazosini tayinladi. Shuningdek, ayolga moddiy va ma’naviy zararni qoplash talabi bilan fuqarolik ishlari bo‘yicha sudga murojaat qilish huquqi tushuntirildi.
Biz jabrlanuvchiga huquq-tartibot organlariga murojaat qilgani uchun minnatdorchilik bildiramiz. Unining ushbu harakati yana bir bor eslatadi: ayollar o‘z chegaralarini himoya qilish va shilqimlik uchun qonunda nazarda tutilgan javobgarlikni talab qilish huquqiga ega.
Mastlik holati shilqimlikni oqlamaydi. Ayol kishi kimningdir kayfiyatini buzmaslik, muammo tug‘dirmaslik yoki nizodan qochish uchun shilqimliklarga chidashga majbur emas. U qo‘rquvsiz ishlash va yashash huquqiga ega.
Rina Ergasheva
#SukutSaqlama
Ma’lumotlarga ko‘ra, mast holatdagi erkak ayolning yoniga kelib, pul evaziga jinsiy aloqa qilishni taklif qilgan, so‘ngra unga shilqimlik qila boshlagan. Ayol ichki ishlar organlariga murojaat qilgan.
Sud majlisida erkak aybini tan olib, buni mast bo‘lgani bilan izohlagan va jazoni yengillatishni so‘ragan. Jabrlanuvchi esa, aksincha, qonun doirasida qat’iy choralar ko‘rilishini talab qilgan.
Sud erkakni O‘zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksining 41-1-moddasi 1-qismi bo‘yicha aybdor deb topdi va unga besh sutka ma’muriy qamoq jazosini tayinladi. Shuningdek, ayolga moddiy va ma’naviy zararni qoplash talabi bilan fuqarolik ishlari bo‘yicha sudga murojaat qilish huquqi tushuntirildi.
Biz jabrlanuvchiga huquq-tartibot organlariga murojaat qilgani uchun minnatdorchilik bildiramiz. Unining ushbu harakati yana bir bor eslatadi: ayollar o‘z chegaralarini himoya qilish va shilqimlik uchun qonunda nazarda tutilgan javobgarlikni talab qilish huquqiga ega.
Mastlik holati shilqimlikni oqlamaydi. Ayol kishi kimningdir kayfiyatini buzmaslik, muammo tug‘dirmaslik yoki nizodan qochish uchun shilqimliklarga chidashga majbur emas. U qo‘rquvsiz ishlash va yashash huquqiga ega.
Rina Ergasheva
#SukutSaqlama
😢3👍1
Nukusda Gulnaz Jadigerovaning «Tana arxiv o‘laroq: ekologiya Qoraqalpog‘iston ayollari hayotida qanday iz qoldirmoqda» mavzusidagi ma’ruzasi bo‘lib o‘tdi.
16-oktabr kuni NeUyat festivali doirasida Gulnaz Jadigerova ekologik inqiroz Qoraqalpog‘iston ayollarining salomatligi, tanasi va kundalik hayotida qanday aks etayotgani haqida so‘zlab berdi.
NeUyat ko‘rgazmasining mavzularidan biri — ayol tanasi boshdan kechirilgan tajribalar, og‘riq va jarohatlar xotirasini tashuvchisi sifatidagi talqinidir. Ma’ruza ushbu mavzuga boshqa rakursdan qarash imkonini berdi: tanada nafaqat shaxsiy kechinmalar, balki ayol yashayotgan sharoitlar ham iz qoldiradi. Ekologik inqiroz salomatlik, kundalik hayot va turmush sifatiga ta’sir ko‘rsatgan holda, ushbu tajribaning bir qismiga aylanmoqda.
Gulnazga uchrashuv uchun, kelgan barcha ishtirokchilarga esa faollik va mavzuga bo‘lgan qiziqish uchun minnatdorchilik bildiramiz.
Nukusdagi ko‘rgazma 21-oktabrgacha davom etadi.
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #SukutSaqlama #NeUyat
16-oktabr kuni NeUyat festivali doirasida Gulnaz Jadigerova ekologik inqiroz Qoraqalpog‘iston ayollarining salomatligi, tanasi va kundalik hayotida qanday aks etayotgani haqida so‘zlab berdi.
NeUyat ko‘rgazmasining mavzularidan biri — ayol tanasi boshdan kechirilgan tajribalar, og‘riq va jarohatlar xotirasini tashuvchisi sifatidagi talqinidir. Ma’ruza ushbu mavzuga boshqa rakursdan qarash imkonini berdi: tanada nafaqat shaxsiy kechinmalar, balki ayol yashayotgan sharoitlar ham iz qoldiradi. Ekologik inqiroz salomatlik, kundalik hayot va turmush sifatiga ta’sir ko‘rsatgan holda, ushbu tajribaning bir qismiga aylanmoqda.
Gulnazga uchrashuv uchun, kelgan barcha ishtirokchilarga esa faollik va mavzuga bo‘lgan qiziqish uchun minnatdorchilik bildiramiz.
Nukusdagi ko‘rgazma 21-oktabrgacha davom etadi.
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #SukutSaqlama #NeUyat
🔥1
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤4👍2
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
MAHORAT DARSI | NeUyat
Metaforik assotsiativ kartalar: o‘zingiz bilan uchrashuv
Sizni psixolog Maftuna Omonullayeva bilan o‘tkaziladigan mahorat darsiga taklif etamiz! Unda metaforik assotsiativ kartalar yordamida o‘z tuyg‘ularingizni tadqiq qilishingiz, o‘zingizni chuqurroq tushunishingiz va ba’zan so‘z bilan ifodalash qiyin bo‘lgan kechinmalaringizga e’tibor qaratishingiz mumkin bo‘ladi.
Xavfsiz va qo‘llab-quvvatlovchi muhitda ishtirokchilar ichki qarashlar ustida ishlashlari, shaxsiy manbalarini topishlari hamda odatiy vaziyatlarga boshqacha nigoh bilan qarashlari mumkin.
📅 24-oktabr
⏰ 14:00
📍 Navoiy shahri, Alisher Navoiy ko‘chasi, 412-uy, «Kimyogar» MFY
Ishtirok etish bepul.
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #NeUyat #SukutSaqlama #NeUyatNavoiy
Metaforik assotsiativ kartalar: o‘zingiz bilan uchrashuv
Sizni psixolog Maftuna Omonullayeva bilan o‘tkaziladigan mahorat darsiga taklif etamiz! Unda metaforik assotsiativ kartalar yordamida o‘z tuyg‘ularingizni tadqiq qilishingiz, o‘zingizni chuqurroq tushunishingiz va ba’zan so‘z bilan ifodalash qiyin bo‘lgan kechinmalaringizga e’tibor qaratishingiz mumkin bo‘ladi.
Xavfsiz va qo‘llab-quvvatlovchi muhitda ishtirokchilar ichki qarashlar ustida ishlashlari, shaxsiy manbalarini topishlari hamda odatiy vaziyatlarga boshqacha nigoh bilan qarashlari mumkin.
📅 24-oktabr
⏰ 14:00
📍 Navoiy shahri, Alisher Navoiy ko‘chasi, 412-uy, «Kimyogar» MFY
Ishtirok etish bepul.
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #NeUyat #SukutSaqlama #NeUyatNavoiy
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
«Nega qochmading?», «Nega gapirmading?», «Nega qarshilik ko‘rsatmading?»
Ehtimol, zo‘ravonlikni boshidan kechirgan va hech bo‘lmaganda bir marotaba bo‘lsa ham ushbu savollarni eshitmagan ayolning o‘zi bo‘lmasa kerak. Ba’zan bu savollar yanada shafqatsizroq yangraydi: jabrlanuvchining o‘zi o‘sha soniyalarda nega «to‘g‘ri» tanlov qilmaganini tushunishga urinib, o‘z-o‘ziga shu savollarni beradi.
Inson zo‘ravonlik, shilqimlik yoki tahdidga duch kelganida, ko‘pincha undan muayyan bir reaksiya kutiladi: qochib ketish, baqirish, yordamga chaqirish yoki faol qarshilik ko‘rsatish kerakdek tuyuladi. Ammo xavf-hatar vaziyatida asab tizimi mutlaqo boshqacha munosabat bildirishi mumkin.
Xavfga nisbatan bir nechta avtomatik (ixtiyorsiz) reaksiyalar mavjud: ur, qoch, qotib qol va taslim bo‘l. Ular inson ojiz, aqli past yoki sodir bo‘layotgan hodisaga rozi bo‘lgani uchun paydo bo‘lmaydi. Bu — xavf-xatarga bardosh berishning ixtiyorsiz (instinktiv) usullaridir.
Qotib qol (Freeze) — badan harakatdan to‘xtaganda
Bu — jabrlanuvchini ayblash uchun juda tez-tez bahona qilinadigan reaksiyalardan biridir.
Masalan: Nodira kechqurun uyiga qaytayotgan edi. Qorong‘i tor ko‘chada unga noma’lum kishi yaqinlashadi, tahdid qila boshlaydi va unga qo‘l tegizadi. Nodira baqirmaydi ham, qochishga ham urinmaydi. U qotib qoladi va sodir bo‘layotgan hodisa tugashini kutadi.
Bunday reaksiya miya vaziyatni o‘ta xavfli deb qabul qilganida avtomatik ravishda yuzaga kelishi mumkin. Inson harakat qilishga, gapirishga yoki biror qaror qabul qilishga qodir emasligini his qilishi mumkin. Bu rozilikni anglatmaydi va bu ongli tanlov emas.
Shuning uchun «Nega u qarshilik ko‘rsatmadi?» degan savol ayol bilan nima sodir bo‘lganini ko‘rsatmaydi. U faqatgina jamiyat xavf-xatar paytida insondan nimalarni kutishini namoyon etadi, xolos.
Aytganiga ko‘n (Fawn) — xavfni kamaytirishga urinish
Bu reaksiya haqida kamroq gapiriladi. U inson tajovuzkorni tinchlantirishga, u bilan kelishishga yoki keyingi zo‘ravonlik xavfini kamaytirish uchun imkon qadar bosiq va muloyim tutishga urinayotganida namoyon bo‘ladi.
Bolaligidanoq ko‘plab qizlarga xushmuomala bo‘lish, nizoga bormaslik va qaltis vaziyatlarni yumshatish o‘rgatiladi. Ammo tahdid daqiqalarida bu odat avtomatik reaksiyaga aylanishi mumkin.
Masalan: Rahbari Diloromning tizzasiga qo‘lini qo‘yadi va ma’noli iltifot qiladi. Dilorom asabiy ravishda kulib yuboradi, xushmuomalalik bilan hazil aralash javob beradi va sekingina o‘zini chetga olishga urinadi.
Keyinchalik Dilorom o‘zini ayblashi mumkin: «Nega kuldim? Nega hech narsa demadim? O‘zim bahona beribman-ku».
Lekin asabiy kulgi, xushmuomalalik yoki vaziyatni hazilga burishga urinish rozilikni anglatmaydi. Ba’zan inson shu yo‘l bilan boshqa odamning tajovuzini pasaytirishga va o‘zi uchun minimal xavf bilan xatardan chiqib ketishga urinadi.
Shuning uchun tabassum, sukut yoki qarshilikning yo‘qligini avtomatik ravishda rozilik deb qabul qilish mumkin emas.
Inson zo‘ravonlikka «to‘g‘ri» munosabat bildirishga majbur emas. Uning asab tizimi o‘zi nazorat qila olmaydigan reaksiyani tanlashi mumkin.
Boshqa ikki reaksiya — «urish» va «qochish» haqida keyingi postda so‘z yuritamiz.
Rina Ergasheva
#SukutSaqlama
Ehtimol, zo‘ravonlikni boshidan kechirgan va hech bo‘lmaganda bir marotaba bo‘lsa ham ushbu savollarni eshitmagan ayolning o‘zi bo‘lmasa kerak. Ba’zan bu savollar yanada shafqatsizroq yangraydi: jabrlanuvchining o‘zi o‘sha soniyalarda nega «to‘g‘ri» tanlov qilmaganini tushunishga urinib, o‘z-o‘ziga shu savollarni beradi.
Inson zo‘ravonlik, shilqimlik yoki tahdidga duch kelganida, ko‘pincha undan muayyan bir reaksiya kutiladi: qochib ketish, baqirish, yordamga chaqirish yoki faol qarshilik ko‘rsatish kerakdek tuyuladi. Ammo xavf-hatar vaziyatida asab tizimi mutlaqo boshqacha munosabat bildirishi mumkin.
Xavfga nisbatan bir nechta avtomatik (ixtiyorsiz) reaksiyalar mavjud: ur, qoch, qotib qol va taslim bo‘l. Ular inson ojiz, aqli past yoki sodir bo‘layotgan hodisaga rozi bo‘lgani uchun paydo bo‘lmaydi. Bu — xavf-xatarga bardosh berishning ixtiyorsiz (instinktiv) usullaridir.
Qotib qol (Freeze) — badan harakatdan to‘xtaganda
Bu — jabrlanuvchini ayblash uchun juda tez-tez bahona qilinadigan reaksiyalardan biridir.
Masalan: Nodira kechqurun uyiga qaytayotgan edi. Qorong‘i tor ko‘chada unga noma’lum kishi yaqinlashadi, tahdid qila boshlaydi va unga qo‘l tegizadi. Nodira baqirmaydi ham, qochishga ham urinmaydi. U qotib qoladi va sodir bo‘layotgan hodisa tugashini kutadi.
Bunday reaksiya miya vaziyatni o‘ta xavfli deb qabul qilganida avtomatik ravishda yuzaga kelishi mumkin. Inson harakat qilishga, gapirishga yoki biror qaror qabul qilishga qodir emasligini his qilishi mumkin. Bu rozilikni anglatmaydi va bu ongli tanlov emas.
Shuning uchun «Nega u qarshilik ko‘rsatmadi?» degan savol ayol bilan nima sodir bo‘lganini ko‘rsatmaydi. U faqatgina jamiyat xavf-xatar paytida insondan nimalarni kutishini namoyon etadi, xolos.
Aytganiga ko‘n (Fawn) — xavfni kamaytirishga urinish
Bu reaksiya haqida kamroq gapiriladi. U inson tajovuzkorni tinchlantirishga, u bilan kelishishga yoki keyingi zo‘ravonlik xavfini kamaytirish uchun imkon qadar bosiq va muloyim tutishga urinayotganida namoyon bo‘ladi.
Bolaligidanoq ko‘plab qizlarga xushmuomala bo‘lish, nizoga bormaslik va qaltis vaziyatlarni yumshatish o‘rgatiladi. Ammo tahdid daqiqalarida bu odat avtomatik reaksiyaga aylanishi mumkin.
Masalan: Rahbari Diloromning tizzasiga qo‘lini qo‘yadi va ma’noli iltifot qiladi. Dilorom asabiy ravishda kulib yuboradi, xushmuomalalik bilan hazil aralash javob beradi va sekingina o‘zini chetga olishga urinadi.
Keyinchalik Dilorom o‘zini ayblashi mumkin: «Nega kuldim? Nega hech narsa demadim? O‘zim bahona beribman-ku».
Lekin asabiy kulgi, xushmuomalalik yoki vaziyatni hazilga burishga urinish rozilikni anglatmaydi. Ba’zan inson shu yo‘l bilan boshqa odamning tajovuzini pasaytirishga va o‘zi uchun minimal xavf bilan xatardan chiqib ketishga urinadi.
Shuning uchun tabassum, sukut yoki qarshilikning yo‘qligini avtomatik ravishda rozilik deb qabul qilish mumkin emas.
Inson zo‘ravonlikka «to‘g‘ri» munosabat bildirishga majbur emas. Uning asab tizimi o‘zi nazorat qila olmaydigan reaksiyani tanlashi mumkin.
Boshqa ikki reaksiya — «urish» va «qochish» haqida keyingi postda so‘z yuritamiz.
Rina Ergasheva
#SukutSaqlama
🔥2
Isajon Sultonning “Ma’suma” romani — özbek adabiyotidagi an’anaviy ayol obraziga butunlay yangiça, ayol erki va şaxsiyati prizmasidan qaraş imkonini beruvchi asardir.
Roman markazida turgan Ma’suma obrazi — şunçaki taqdir zarbalariga jimgina çidaydigan, patriarxal tizimning mute qurboni emas. U jamiyat tomonidan ayollar zimmasiga yuklangan asriy andişalar, qoliplar va ijtimoiy tazyiqlarga qaramay, özining içki pokligi, insoniy qadr-qimmati va ayollik munosabatini saqlab qoliş uçun kuraşgan ramzdir.
Asarni ayol huquqlari va ijtimoiy tenglik ruhida tahlil qilganda, quyidagi muhim jihatlar közga taşlanadi:
Sukunat isyoni: Ma’sumaning taşqi körinişdagi vazminligi va sabri — ojizlik emas. Bu uning öziga nisbatan qilinayotgan adolatsizliklarga, erkaklar hukmron bölgan dunyoning şafqatsiz qonunlariga qarşi içki, ma’naviy isyonidir.
Mustaqil şaxsiyat sifatida namoyon böliş: Muallif qahramonni atrofdagi erkaklar kutganidek "itoatkor yoki zaifa" qolipida emas, balki mustaqil fikrlovchi, öz og‘riqlarini anglajon va içki dunyosi erkaklar irodasidan ustun bölgan şaxs sifatida tasvirlaydi.
Körinmas mehnat va qadrsizlik: Romanda ayol kişining ruhiy keçinmalari, oila va jamiyat uçun qilgan körinmas fidoyiliklari hamda bu mehnatning tizim tomonidan kamsitilişi ijtimoiy muammo sifatida oçiq körsatib berilgan.
“Ma’suma” — ayol kişining öz huquqlari va şaxsiyati uçun kuraşida eng katta kuç uning özligi va ma’naviy qat’iyatida ekanini isbotlovchi, bugungi özbek jamiyatidagi gender tengligi muammolariga hamohang kuçli asardir.
#SukutSaqlama #KitobTavsiya
Roman markazida turgan Ma’suma obrazi — şunçaki taqdir zarbalariga jimgina çidaydigan, patriarxal tizimning mute qurboni emas. U jamiyat tomonidan ayollar zimmasiga yuklangan asriy andişalar, qoliplar va ijtimoiy tazyiqlarga qaramay, özining içki pokligi, insoniy qadr-qimmati va ayollik munosabatini saqlab qoliş uçun kuraşgan ramzdir.
Asarni ayol huquqlari va ijtimoiy tenglik ruhida tahlil qilganda, quyidagi muhim jihatlar közga taşlanadi:
Sukunat isyoni: Ma’sumaning taşqi körinişdagi vazminligi va sabri — ojizlik emas. Bu uning öziga nisbatan qilinayotgan adolatsizliklarga, erkaklar hukmron bölgan dunyoning şafqatsiz qonunlariga qarşi içki, ma’naviy isyonidir.
Mustaqil şaxsiyat sifatida namoyon böliş: Muallif qahramonni atrofdagi erkaklar kutganidek "itoatkor yoki zaifa" qolipida emas, balki mustaqil fikrlovchi, öz og‘riqlarini anglajon va içki dunyosi erkaklar irodasidan ustun bölgan şaxs sifatida tasvirlaydi.
Körinmas mehnat va qadrsizlik: Romanda ayol kişining ruhiy keçinmalari, oila va jamiyat uçun qilgan körinmas fidoyiliklari hamda bu mehnatning tizim tomonidan kamsitilişi ijtimoiy muammo sifatida oçiq körsatib berilgan.
“Ma’suma” — ayol kişining öz huquqlari va şaxsiyati uçun kuraşida eng katta kuç uning özligi va ma’naviy qat’iyatida ekanini isbotlovchi, bugungi özbek jamiyatidagi gender tengligi muammolariga hamohang kuçli asardir.
#SukutSaqlama #KitobTavsiya
🔥1
Sud binosi oldidagi tahdidlar va hujum: Navoiydagi bolaga nisbatan zo‘ravonlik bo‘yicha yangi tafsilotlar
Avvalroq Navoiy viloyatida 19 yoshli S.Yusupov 13 yoshli qizni aldov yo‘li bilan chaqirib olib, uni nomusiga tekani haqidagi shov-shuvli ish haqida yozgan edik. Birinchi instansiya sudi uni 15,5 yilga ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilgan edi. Biroq sudlanuvchi tomon apellyatsiya shikoyati berdi va sud jinoyat sodir etilganidan bir yil o‘tib, takroriy sud-tibbiylik ekspertizasini tayinladi.
Qizcha takroriy ekspertizadan o‘tishni rad etganiga qaramay, u baribir o‘tkazildi, lekin tibbiy ko‘riksiz — bola bilan suhbat shaklida bo‘ldi. Ekspertlar jabrlanuvchining ruhiy holati va ko‘rikdan o‘tishni xohlamaganini e’tiborga olishdi.
17-oktabr kuni apellyatsiya instansiyasi sudining yakuniy majlisi bo‘lib o‘tdi. Uning natijalariga ko‘ra, birinchi instansiya sudining hukmi o‘zgarishsiz qoldirildi. Biroq voqea bu bilan tugamadi. Sud binosidan chiqish joyining o‘zidayoq sudlanuvchining qarindoshlari jabrlangan qizning onasi va uning advokatiga hujum qilishdi.
«Bugun oxirgi sud bo‘ldi va hukm o‘zgarishsiz qoldi. Lekin advokat bilan sud binosidan chiqqanimizda, sudlanuvchining qarindoshlari bizga hujum qilishdi. Ular qizimni maktabdan haydatish bilan qo'ritib, uni haqoratlab, go‘yo u "buzuq" deb tuhmat qilishdi. Shuningdek, ular sud qarori uchun advokatimizni haqoratlab, urishdi. Ular butun shahar bo‘ylab, maktabda va ishda ma’lumotlarni tarqatishga ulgurishdi. Men barcha haqiqatni bilishini va ularning hayoliga ham bizga tahdid qilish fikri kelmasligini xohlayman», — deb so‘zlab berdi jabrlanuvchining onasi.
Jabrlanuvchilarga tahdid qilish, bolaga tazyiq o‘tkazish, obro‘sizlantiruvchi ma’lumotlarni tarqatish, shuningdek, o‘z kasbiy burchini bajarayotgan advokatga nisbatan jismoniy kuch ishlatish — bu jinoiy va ma’muriy javobgarlik nazarda tutilgan qo‘pol huquqbuzarliklardir.
Nemolchi.uz loyihasi ushbu vaziyatni kuzatishda davom etadi va Navoiy viloyati huquq-tartibot organlarini sudlanuvchining qarindoshlari harakatlariga huquqiy baho berishga hamda ularni hujum va tahdidlar uchun javobgarlikka tortishga chaqiradi.
#SukutSaqlama #Bolalar #AdolatTalabEtamiz
Avvalroq Navoiy viloyatida 19 yoshli S.Yusupov 13 yoshli qizni aldov yo‘li bilan chaqirib olib, uni nomusiga tekani haqidagi shov-shuvli ish haqida yozgan edik. Birinchi instansiya sudi uni 15,5 yilga ozodlikdan mahrum qilish jazosiga hukm qilgan edi. Biroq sudlanuvchi tomon apellyatsiya shikoyati berdi va sud jinoyat sodir etilganidan bir yil o‘tib, takroriy sud-tibbiylik ekspertizasini tayinladi.
Qizcha takroriy ekspertizadan o‘tishni rad etganiga qaramay, u baribir o‘tkazildi, lekin tibbiy ko‘riksiz — bola bilan suhbat shaklida bo‘ldi. Ekspertlar jabrlanuvchining ruhiy holati va ko‘rikdan o‘tishni xohlamaganini e’tiborga olishdi.
17-oktabr kuni apellyatsiya instansiyasi sudining yakuniy majlisi bo‘lib o‘tdi. Uning natijalariga ko‘ra, birinchi instansiya sudining hukmi o‘zgarishsiz qoldirildi. Biroq voqea bu bilan tugamadi. Sud binosidan chiqish joyining o‘zidayoq sudlanuvchining qarindoshlari jabrlangan qizning onasi va uning advokatiga hujum qilishdi.
«Bugun oxirgi sud bo‘ldi va hukm o‘zgarishsiz qoldi. Lekin advokat bilan sud binosidan chiqqanimizda, sudlanuvchining qarindoshlari bizga hujum qilishdi. Ular qizimni maktabdan haydatish bilan qo'ritib, uni haqoratlab, go‘yo u "buzuq" deb tuhmat qilishdi. Shuningdek, ular sud qarori uchun advokatimizni haqoratlab, urishdi. Ular butun shahar bo‘ylab, maktabda va ishda ma’lumotlarni tarqatishga ulgurishdi. Men barcha haqiqatni bilishini va ularning hayoliga ham bizga tahdid qilish fikri kelmasligini xohlayman», — deb so‘zlab berdi jabrlanuvchining onasi.
Jabrlanuvchilarga tahdid qilish, bolaga tazyiq o‘tkazish, obro‘sizlantiruvchi ma’lumotlarni tarqatish, shuningdek, o‘z kasbiy burchini bajarayotgan advokatga nisbatan jismoniy kuch ishlatish — bu jinoiy va ma’muriy javobgarlik nazarda tutilgan qo‘pol huquqbuzarliklardir.
Nemolchi.uz loyihasi ushbu vaziyatni kuzatishda davom etadi va Navoiy viloyati huquq-tartibot organlarini sudlanuvchining qarindoshlari harakatlariga huquqiy baho berishga hamda ularni hujum va tahdidlar uchun javobgarlikka tortishga chaqiradi.
#SukutSaqlama #Bolalar #AdolatTalabEtamiz
❤2👍2
Bugun Navoiyda "NeUyat"ni ochamiz!
Soat 18:30 da "San'at galereyasi"da (park yonida) O‘zbekiston va Qoraqalpog‘iston ayol rassomlarining asarlari namoyish etiladigan ko‘rgazma ochiladi.
Bugun, 23-oktabr
18:30 - ko‘rgazmaning ochilishi bo‘lib o'tadi.
📍"San'at galereyasi",
mo‘ljal: 1-sonli ichki ishlar bo‘limi, Navoiy shahri
18+ | Kirish bepul
Galereya dushanbadan jumagacha soat 10:00 dan 17:00 gacha ishlaydi.
Ko‘rishguncha!
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistdagi Elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #NeMolchiUz #NeUyat
Soat 18:30 da "San'at galereyasi"da (park yonida) O‘zbekiston va Qoraqalpog‘iston ayol rassomlarining asarlari namoyish etiladigan ko‘rgazma ochiladi.
Bugun, 23-oktabr
18:30 - ko‘rgazmaning ochilishi bo‘lib o'tadi.
📍"San'at galereyasi",
mo‘ljal: 1-sonli ichki ishlar bo‘limi, Navoiy shahri
18+ | Kirish bepul
Galereya dushanbadan jumagacha soat 10:00 dan 17:00 gacha ishlaydi.
Ko‘rishguncha!
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistdagi Elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#NeUyat26 #NeMolchiUz #NeUyat
Tasavvur qiling, siz deputatsiz va to‘y taklifnomasini oldingiz. Yorqin gullar, qiya yozilgan harflar, flomasterda chizilgan rasmlar... Lekin bu mitti bolaning to‘yiga taklifnoma va uni bolaning o‘zi chizgan.
«BMT-Ayollar» (UN Women) tashkilotining Pokistondagi «Bolalarning to‘y taklifnomalari» kampaniyasi shunday ko‘rinishda taqdim etilfi.
Ushbu mamlakatda to‘y taklifnomalari shaxsan topshiriladi. Oilalar uchun bu juda muhim marosimdir. Kampaniya mualliflari ushbu an’anani qonun ijodkorlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilish vositasiga aylantirishdi.
5 yoshdan 15 yoshgacha bo‘lgan o‘nlab qizaloqlar o‘zlarining to‘ylariga taklifnomalar chizishdi. Ulardan biri allaqachon kelinchak bo‘lgan. Usbu rasmlardan oltita otkritka tayyorlandi — mamlakatning har bir hududi uchun bittadan — va Milliy majlis (parlament) a’zolariga topshirildi.
Qizaloqlar rasmlarni bolalarcha beg‘uborlik bilan chizishgan edi. Otkritkalardan birida to‘y yakshanba kuniga belgilangan edi, chunki dushanba kuni «kelin» maktabga borishi kerak edi. Ushbu kichik detal bolalik va nikoh o‘rtasidagi ziddiyatni juda yaqqol ko‘rsatib berdi.
YUNISEF ma’lumotlariga ko‘ra, Pokistonda qariyb 19 million ayol 18 yoshga gacha turmushga chiqqan. Erta nikohlar qizlarni o‘qish va o‘z kelajagini mustaqil tanlash imkoniyatidan mahrum etadi, erta homiladorlik esa salomatlik uchun jiddiy xavf tug‘diradi. Homiladorlik va tug‘ruq asoratlari 15–19 yoshdagi qizlar o‘limining asosiy sabablaridan biridir.
Deputatlar ushbu kampaniyaga tezda munosabat bildira boshlashdi. Ular qo‘llarida taklifnomalarni tutgan holda videolar yozib olishdi va bolalar nikohiga qarshi ochiqchasiga chiqish qilishdi. Kampaniya 25 milliondan ortiq insonni qamrab oldi. Parlament majlisida deputatlar nikohning eng kichik yoshini 18 yosh etib belgilashni talab qilib, ushbu otkritkalarni yuqoriga ko‘tarishdi.
Kampaniya xarajati 1500 dollardan kamroqni tashkil etdi va u 2024-yilda «Kann sherlari» xalqaro festivalining Gran-prisini qo‘lga kiritdi.
O‘shandan beri Pokistonda eng kichik nikoh yoshini 18 yoshga oshirish bo‘yicha ishlar davom etmoqda. Biroq, qonunchilik hududlarga qarab farq qiladi, ayrim normalar esa sudlarda e’tirozga uchramoqda. Shuning uchun bolalar nikohiga qarshi kurash hali yakunlangani yo‘q.
Ba’zan muammoga e’tibor qaratish uchun katta mablag‘ talab etilmaydi. Kattalarga ular ko‘rmaslikka o‘rganib qolgan narsani ko‘rsatishning o‘zi kifoya. Ushbu holatda — kelin hali shunchaki bola ekanligini ko‘rsatish.
A. Kurmichkina tayyorladi
#SukutSaqlama #BolalarHuquqlari
«BMT-Ayollar» (UN Women) tashkilotining Pokistondagi «Bolalarning to‘y taklifnomalari» kampaniyasi shunday ko‘rinishda taqdim etilfi.
Ushbu mamlakatda to‘y taklifnomalari shaxsan topshiriladi. Oilalar uchun bu juda muhim marosimdir. Kampaniya mualliflari ushbu an’anani qonun ijodkorlariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri murojaat qilish vositasiga aylantirishdi.
5 yoshdan 15 yoshgacha bo‘lgan o‘nlab qizaloqlar o‘zlarining to‘ylariga taklifnomalar chizishdi. Ulardan biri allaqachon kelinchak bo‘lgan. Usbu rasmlardan oltita otkritka tayyorlandi — mamlakatning har bir hududi uchun bittadan — va Milliy majlis (parlament) a’zolariga topshirildi.
Qizaloqlar rasmlarni bolalarcha beg‘uborlik bilan chizishgan edi. Otkritkalardan birida to‘y yakshanba kuniga belgilangan edi, chunki dushanba kuni «kelin» maktabga borishi kerak edi. Ushbu kichik detal bolalik va nikoh o‘rtasidagi ziddiyatni juda yaqqol ko‘rsatib berdi.
YUNISEF ma’lumotlariga ko‘ra, Pokistonda qariyb 19 million ayol 18 yoshga gacha turmushga chiqqan. Erta nikohlar qizlarni o‘qish va o‘z kelajagini mustaqil tanlash imkoniyatidan mahrum etadi, erta homiladorlik esa salomatlik uchun jiddiy xavf tug‘diradi. Homiladorlik va tug‘ruq asoratlari 15–19 yoshdagi qizlar o‘limining asosiy sabablaridan biridir.
Deputatlar ushbu kampaniyaga tezda munosabat bildira boshlashdi. Ular qo‘llarida taklifnomalarni tutgan holda videolar yozib olishdi va bolalar nikohiga qarshi ochiqchasiga chiqish qilishdi. Kampaniya 25 milliondan ortiq insonni qamrab oldi. Parlament majlisida deputatlar nikohning eng kichik yoshini 18 yosh etib belgilashni talab qilib, ushbu otkritkalarni yuqoriga ko‘tarishdi.
Kampaniya xarajati 1500 dollardan kamroqni tashkil etdi va u 2024-yilda «Kann sherlari» xalqaro festivalining Gran-prisini qo‘lga kiritdi.
O‘shandan beri Pokistonda eng kichik nikoh yoshini 18 yoshga oshirish bo‘yicha ishlar davom etmoqda. Biroq, qonunchilik hududlarga qarab farq qiladi, ayrim normalar esa sudlarda e’tirozga uchramoqda. Shuning uchun bolalar nikohiga qarshi kurash hali yakunlangani yo‘q.
Ba’zan muammoga e’tibor qaratish uchun katta mablag‘ talab etilmaydi. Kattalarga ular ko‘rmaslikka o‘rganib qolgan narsani ko‘rsatishning o‘zi kifoya. Ushbu holatda — kelin hali shunchaki bola ekanligini ko‘rsatish.
A. Kurmichkina tayyorladi
#SukutSaqlama #BolalarHuquqlari
😢4
AQSHda voyaga yetmagan qizga nisbatan jinsiy zo‘ravonlik sodir etishda aybdor deb topilgan 44 yoshli O‘zbekiston fuqarosi Shavkat Abshukurovga hukm o‘qildi. Sud unga 25 yildan 30,5 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish jazosini tayinladi. Jinoyat 2019-yilda sodir etilgan, deb xabar bermoqda Repost.uz.
Yuk mashinasi haydovchisi bo‘lib ishlagan Sh. Abshukurov 2019-yilda yo‘l yoqasidan 13 yoshli qizni mindirib olgan. So‘ngra uni yuk mashinasining orqa qismiga g‘arazli yo‘l bilan olib o‘tib, jinsiy zo‘ravonlik sodir etgan. Shundan so‘ng erkak jabrlanuvchini yaqin atrofdagi yuk mashinalari to‘xtash joyida tushirib qoldirgan.
2026-yilning avgust oyida Maxoning okrugi hakamlar hay’ati erkakni ayblovning barcha asosiy moddalari bo‘yicha aybdor deb topdi. Ular orasida ikkita nomusga tegish (zo‘rlash) epizodi, voyaga yetmagan shaxs bilan noqonuniy jinsiy aloqa qilishning ikkita epizodi, fahsh harakatlar sodir etishning ikkita epizodi va odam o‘g‘irlashning bitta epizodi bor.
Hukmga kiritilgan maxsus qo‘shimchada hakamlar hay’ati og‘irlashtiruvchi holatni ham aniqladi: jinoyat sodir etilgan vaqtda sudlanuvchi jabrlanuvchidan kamida 10 yoshga katta bo‘lgan.
Dastlab Abshukurovga nisbatan yettita modda bo‘yicha ayblov ilgari surilgan edi, jumladan jinsiy maqsadda odam o‘g‘irlash (birinchi darajali jinoyat). Erkak o‘z aybini tan olmadi.
Okrug prokuraturasi ma’lumotlariga ko‘ra, tayinlangan jazo ushbu ish bo‘yicha qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan eng yuqori (maksimal) jazodir.
Shuningdek, sud Abshukurovni shtatda ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha eng qat’iy talablar qo‘yiladigan jinsiy jinoyatchilar qatoriga kiritdi. Ozodlikka chiqqanidan so‘ng, u umrining oxirigacha har 90 kunda yashash joyi bo‘yicha sherifda ro‘yxatdan o‘tib turishga majbur bo‘ladi.
Bunday jinoyatlarni sodir etayotgan shaxslar mamlakatimizni uning tashqarisida namoyon etayotgani, O‘zbekiston nomi bolalarga nisbatan zo‘ravonlik haqidagi hikoyalar yonida tilga olinayotgani uyatli holatdir. Bunday qilmishlar mamlakat obro‘siga putur yetkazadi va xaqli e’tiroz hamda g‘azabni keltirib chiqaradi.
Hech bir mamlakat zo‘ravonlik bilan bog‘lanishga loyiq emas. Lekin kattalarning qurboniga aylanayotgan bolalar bunga ayniqsa loyiq emaslar.
Zarya Ergasheva
#SukutSaqlama #bolalar
Yuk mashinasi haydovchisi bo‘lib ishlagan Sh. Abshukurov 2019-yilda yo‘l yoqasidan 13 yoshli qizni mindirib olgan. So‘ngra uni yuk mashinasining orqa qismiga g‘arazli yo‘l bilan olib o‘tib, jinsiy zo‘ravonlik sodir etgan. Shundan so‘ng erkak jabrlanuvchini yaqin atrofdagi yuk mashinalari to‘xtash joyida tushirib qoldirgan.
2026-yilning avgust oyida Maxoning okrugi hakamlar hay’ati erkakni ayblovning barcha asosiy moddalari bo‘yicha aybdor deb topdi. Ular orasida ikkita nomusga tegish (zo‘rlash) epizodi, voyaga yetmagan shaxs bilan noqonuniy jinsiy aloqa qilishning ikkita epizodi, fahsh harakatlar sodir etishning ikkita epizodi va odam o‘g‘irlashning bitta epizodi bor.
Hukmga kiritilgan maxsus qo‘shimchada hakamlar hay’ati og‘irlashtiruvchi holatni ham aniqladi: jinoyat sodir etilgan vaqtda sudlanuvchi jabrlanuvchidan kamida 10 yoshga katta bo‘lgan.
Dastlab Abshukurovga nisbatan yettita modda bo‘yicha ayblov ilgari surilgan edi, jumladan jinsiy maqsadda odam o‘g‘irlash (birinchi darajali jinoyat). Erkak o‘z aybini tan olmadi.
Okrug prokuraturasi ma’lumotlariga ko‘ra, tayinlangan jazo ushbu ish bo‘yicha qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan eng yuqori (maksimal) jazodir.
Shuningdek, sud Abshukurovni shtatda ro‘yxatdan o‘tish bo‘yicha eng qat’iy talablar qo‘yiladigan jinsiy jinoyatchilar qatoriga kiritdi. Ozodlikka chiqqanidan so‘ng, u umrining oxirigacha har 90 kunda yashash joyi bo‘yicha sherifda ro‘yxatdan o‘tib turishga majbur bo‘ladi.
Bunday jinoyatlarni sodir etayotgan shaxslar mamlakatimizni uning tashqarisida namoyon etayotgani, O‘zbekiston nomi bolalarga nisbatan zo‘ravonlik haqidagi hikoyalar yonida tilga olinayotgani uyatli holatdir. Bunday qilmishlar mamlakat obro‘siga putur yetkazadi va xaqli e’tiroz hamda g‘azabni keltirib chiqaradi.
Hech bir mamlakat zo‘ravonlik bilan bog‘lanishga loyiq emas. Lekin kattalarning qurboniga aylanayotgan bolalar bunga ayniqsa loyiq emaslar.
Zarya Ergasheva
#SukutSaqlama #bolalar
🤬8🔥1
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
🔥3
Qadrli obunachilar!
24-oktabr kuni Navoiy shahrida NeUyat festivali doirasida psixolog Maftuna Omonullayeva bilan metaforik assotsiativ kartalar bo‘yicha mahorat darsi bo‘lib o‘tdi.
Ishtirokchilar metaforik kartalar yordamida o‘z tuyg‘ularini tadqiq etdilar, shaxsiy tajribalariga nazar soldilar hamda ichki resurslarini topishga harakat qildilar. Ushbu uchrashuv bir lahzaga to‘xtab, o‘ziga quloq tutish va odatiy vaziyatlarga boshqacha nigoh bilan qarash imkonini berdi.
Mahorat darsi uchun Maftunaga hamda ochiqligi va jarayonga faol kirishgani uchun barcha ishtirokchilarga o‘z minnatdorchiligimizni bildiramiz!
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#SukutSaqlama #NeUyat26 #NeUyat #Navoiy
24-oktabr kuni Navoiy shahrida NeUyat festivali doirasida psixolog Maftuna Omonullayeva bilan metaforik assotsiativ kartalar bo‘yicha mahorat darsi bo‘lib o‘tdi.
Ishtirokchilar metaforik kartalar yordamida o‘z tuyg‘ularini tadqiq etdilar, shaxsiy tajribalariga nazar soldilar hamda ichki resurslarini topishga harakat qildilar. Ushbu uchrashuv bir lahzaga to‘xtab, o‘ziga quloq tutish va odatiy vaziyatlarga boshqacha nigoh bilan qarash imkonini berdi.
Mahorat darsi uchun Maftunaga hamda ochiqligi va jarayonga faol kirishgani uchun barcha ishtirokchilarga o‘z minnatdorchiligimizni bildiramiz!
Loyiha Shveysariyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ko‘magida amalga oshirilmoqda.
#SukutSaqlama #NeUyat26 #NeUyat #Navoiy
❤5
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
❤3
Ko‘pchiligingiz ayollarga karyera cho‘qqisiga chiqishiga xalaqit beradigan ko‘rinmas to‘siq — «shisha shift» haqida eshitgansiz. Lekin ayol rahbarlik lavozimini egallaganda nima yuz beradi? Tadqiqotchilarning aniqlashicha, ba'zida ular muvaffaqiyatsizlikka uchrash xavfi ayniqsa yuqori bo‘lgan lavozimlarga tayinlanib qolishar ekan.
2003-yilda Buyuk Britaniyaning The Times gazetasi London fond birjasining eng yirik yuzta kompaniyasini o‘z ichiga olgan FTSE 100 indeksi kompaniyalari haqida maqola e'lon qildi. Mualliflar direktorlar kengashida ayollar bo‘lgan kompaniyalarning aksiya qiymati bo‘yicha ko‘rsatkichlari yomonroq ekanini payqashdi. Shundan kelib chiqib, yirik Britaniya biznesi rahbarlikda ayollarsiz yaxshiroq ishlashi mumkin degan xulosaga keldi. Biroq, ma'lumotlar faqat korrelyatsiyani (bog‘liqlikni) ko‘rsatar edi: direktorlar kengashida ayollarning borligi va aksiya qiymatining pasayishi o‘zaro bog‘liq edi, ammo bu birinchi holat ikkinchisiga sabab bo‘lganini anglatmasdi.
Ekseter universiteti psixologlari Mishel Rayan va Aleksandr Xaslam ushbu xulosalarni tekshirib ko‘rishdi. Ular ayol rahbarlarni tayinlagan kompaniyalar — birjadagi umumiy pasayish fonida — tayinlanishdan besh oy oldin ham eng yomon natijalarni ko‘rsatganini aniqladilar. Ya'ni, kompaniyadagi muammolar ayollar rahbarlik lavozimini olishidan oldin boshlangan edi. Erkaklar uchun tadqiqotchilar bunday qonuniyatni aniqlamadilar.
Shu tariqa «shisha qoya» tushunchasi paydo bo‘ldi — bu ayollarni erkaklarga qaraganda xavfli va beqaror rahbarlik lavozimlariga tez-tez tayinlash holatidir. Yuqoriga ko‘tarilishga imkon bermaydigan «shisha shift»dan farqli o‘laroq, «shisha qoya» ayol kishi rahbarlik lavozimini egallash imkoniyatiga ega bo‘lganidan keyingina yuzaga keladi.
Buning izohlaridan biri stereotiplar bilan bog‘liq. Inqiroz vaziyatlarida odamlar tashkilotga aynan ayollarga xos deb qaraladigan fazilatlar — kelishib olish, boshqalarni qo‘llab-quvvatlash va murosaga kela olish qobiliyati juda zarur deb hisoblashlari mumkin. Shuningdek, tajribalar shuni ko‘rsatdiki, agar bundan oldin tashkilotni muammolarga erkak kishi olib kelgan bo‘lsa, rahbariyatga ko‘proq ayol kishini afzal ko‘rishadi.
Boshqa bir izoh ham mavjud: xavfli lavozimlarning o‘zi unchalik jozibali emas. Agar yangi rahbar ayol uddalay olmasa, uning muvaffaqiyatsizligini u ayol ekanligi bilan tushuntirish osonroq bo‘ladi.
Shu bilan birga, inqiroz sharoitida ayollar mutlaqo yomonroq natijalarni ko‘rsatishadi deb bo‘lmaydi. Zenger/Folkman konsalting kompaniyasi 2020-yil martidan iyunigacha 454 nafar erkak rahbar va 366 nafar ayol rahbarni baholadi. Ularning rahbarlari, hamkasblari, qo‘l ostidagilari va mijozlari ularni biznes natijalariga eng ko‘p ta'sir qiladi deb hisoblangan 16 ta kompetensiya bo‘yicha baholadilar. Ayollar yuqoriroq baholandi. Bunda gap to‘g‘ridan-to‘g‘ri kompaniya natijalarini o‘lchash haqida emas, balki atrofdagilarning baholari haqida ketayotganini hisobga olish muhimdir.
Deyarli yigirma yillik tadqiqotlardan so‘ng «shisha qoya» mavjudligi haqida aniq bir javob topilmadi. 2020-yilgi metatahlil shuni ko‘rsatdiki, ba'zi tadqiqotlar bu effektning mavjudligini tasdiqlasa, boshqalari rad etadi. Tadqiqotchilarning o‘zlari «shisha qoya»ni kontekstga bog‘liq bo‘lgan va bir nechta sabablarga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan murakkab hodisa deb atashadi.
A. Kurmitchkina tayyorladi
#SukutSaqlama
2003-yilda Buyuk Britaniyaning The Times gazetasi London fond birjasining eng yirik yuzta kompaniyasini o‘z ichiga olgan FTSE 100 indeksi kompaniyalari haqida maqola e'lon qildi. Mualliflar direktorlar kengashida ayollar bo‘lgan kompaniyalarning aksiya qiymati bo‘yicha ko‘rsatkichlari yomonroq ekanini payqashdi. Shundan kelib chiqib, yirik Britaniya biznesi rahbarlikda ayollarsiz yaxshiroq ishlashi mumkin degan xulosaga keldi. Biroq, ma'lumotlar faqat korrelyatsiyani (bog‘liqlikni) ko‘rsatar edi: direktorlar kengashida ayollarning borligi va aksiya qiymatining pasayishi o‘zaro bog‘liq edi, ammo bu birinchi holat ikkinchisiga sabab bo‘lganini anglatmasdi.
Ekseter universiteti psixologlari Mishel Rayan va Aleksandr Xaslam ushbu xulosalarni tekshirib ko‘rishdi. Ular ayol rahbarlarni tayinlagan kompaniyalar — birjadagi umumiy pasayish fonida — tayinlanishdan besh oy oldin ham eng yomon natijalarni ko‘rsatganini aniqladilar. Ya'ni, kompaniyadagi muammolar ayollar rahbarlik lavozimini olishidan oldin boshlangan edi. Erkaklar uchun tadqiqotchilar bunday qonuniyatni aniqlamadilar.
Shu tariqa «shisha qoya» tushunchasi paydo bo‘ldi — bu ayollarni erkaklarga qaraganda xavfli va beqaror rahbarlik lavozimlariga tez-tez tayinlash holatidir. Yuqoriga ko‘tarilishga imkon bermaydigan «shisha shift»dan farqli o‘laroq, «shisha qoya» ayol kishi rahbarlik lavozimini egallash imkoniyatiga ega bo‘lganidan keyingina yuzaga keladi.
Buning izohlaridan biri stereotiplar bilan bog‘liq. Inqiroz vaziyatlarida odamlar tashkilotga aynan ayollarga xos deb qaraladigan fazilatlar — kelishib olish, boshqalarni qo‘llab-quvvatlash va murosaga kela olish qobiliyati juda zarur deb hisoblashlari mumkin. Shuningdek, tajribalar shuni ko‘rsatdiki, agar bundan oldin tashkilotni muammolarga erkak kishi olib kelgan bo‘lsa, rahbariyatga ko‘proq ayol kishini afzal ko‘rishadi.
Boshqa bir izoh ham mavjud: xavfli lavozimlarning o‘zi unchalik jozibali emas. Agar yangi rahbar ayol uddalay olmasa, uning muvaffaqiyatsizligini u ayol ekanligi bilan tushuntirish osonroq bo‘ladi.
Shu bilan birga, inqiroz sharoitida ayollar mutlaqo yomonroq natijalarni ko‘rsatishadi deb bo‘lmaydi. Zenger/Folkman konsalting kompaniyasi 2020-yil martidan iyunigacha 454 nafar erkak rahbar va 366 nafar ayol rahbarni baholadi. Ularning rahbarlari, hamkasblari, qo‘l ostidagilari va mijozlari ularni biznes natijalariga eng ko‘p ta'sir qiladi deb hisoblangan 16 ta kompetensiya bo‘yicha baholadilar. Ayollar yuqoriroq baholandi. Bunda gap to‘g‘ridan-to‘g‘ri kompaniya natijalarini o‘lchash haqida emas, balki atrofdagilarning baholari haqida ketayotganini hisobga olish muhimdir.
Deyarli yigirma yillik tadqiqotlardan so‘ng «shisha qoya» mavjudligi haqida aniq bir javob topilmadi. 2020-yilgi metatahlil shuni ko‘rsatdiki, ba'zi tadqiqotlar bu effektning mavjudligini tasdiqlasa, boshqalari rad etadi. Tadqiqotchilarning o‘zlari «shisha qoya»ni kontekstga bog‘liq bo‘lgan va bir nechta sabablarga ega bo‘lishi mumkin bo‘lgan murakkab hodisa deb atashadi.
A. Kurmitchkina tayyorladi
#SukutSaqlama