🔴 ግንዛቤ ማስተካከያ!
ብዙ ጊዜ "ሙአዊላዎች"(የአላህን ባህሪያት የሚያቆለምሙ) "ሰለፎች ቃላትን ያለ አውዱ (Context) ዝም ብለው ቃል በቃል ይተረጉማሉ" የሚል የተሳሳተ ክስ ይሰነዝራሉ። ነገር ግን የሰለፎችና የአህሉ ሱና እውነተኛ መንገድ "አውድን ያገናዘበ ትርጉም" ላይ የተመሰረተ ነው።
ይህንን ነጥብ በሚከተሉት ዋና ዋና ነጥቦች ማብራራት ይቻላል፦
### 1. የአውድ (سياق) አስፈላጊነት በሰለፎች ዘንድ
ሰለፎች አንድን ቃል ብቻውን ነጥለው አይተረጉሙም። ይልቁንም ያ ቃል በዐረፍተ ነገሩ ውስጥ ያለውን ቦታ፣ ከኋላውና ከፊቱ ያለውን ሃሳብ (Context) በማየት ትክክለኛውን ትርጉም ያስቀምጣሉ።
* ለምሳሌ፦ አላህ ስለ ኑህ (ዐለይሂ ሰላም) መርከብ ሲናገር "በዓይኖቻችን  ትጓዛለች" (تجري بأعيننا) ይላል።
* የሰለፎች ትርጉም፦ እዚህ ጋር "በዓይኖቻችን" የሚለውን አውዱን አይተው "በጥበቃችንና በክትትላችን" ብለውታል። መርከቧ አላህ ዓይን ውስጥ ትጓዛለች የሚል አንድም ሰለፊ የለም። ነገር ግን ይህ ማለት አላህ "ዓይን" የሚል ባህሪ የለውም ማለት አይደለም፤ አላህ ለሱ እንደሚገባው ዓይን አለው፣ በመርከቧ ዙሪያ ያለው አውድ ግን "ጥበቃን" ያሳያል ብለው ያምናሉ።
### 2. በ "ተእዊል" እና "በአውድ መተርጎም" መካከል ያለው ልዩነት
ሙአዊላዎች (ተእዊል አራማጆች) እና ሰለፎች በአውድ አጠቃቀም ላይ ትልቅ ልዩነት አላቸው፦
* ሙአዊላዎች፦ አንድን የአላህ ባህሪ (ለምሳሌ "እጅ" ወይም "ከዐርሽ በላይ መሆን") የሚተረጉሙት "ይህ የአካል ባህሪ ነው፣ ለአላህ አይገባም" የሚል ቅድመ-ግምት በጭንቅላታቸው ስለሚይዙ ነው። ይህ "መሸሽ" (هرب) ይባላል።
* ሰለፎች፦ አንድን ቃል ከአንድ ትርጉም ወደ ሌላ የሚቀይሩት በቋንቋው አውድ ውስጥ ሌላ ትርጉም እንደሌለው ሲረጋገጥ ብቻ ነው። አውዱ "ባህሪን" መገለጫን የሚያመለክት ከሆነ ያለምንም ፍልስፍና ያጸድቁታል።
### 3. የአረብኛ ቋንቋ ስልትን መከተል
የሰለፎች መንገድ የዐረብኛን ቋንቋ ስልት ጠንቅቆ መከተል ነው። ለምሳሌ፦
* አላህ "አላህን ረሱት፣ እርሱም ረሳቸው" (نسوا الله فنسيهم) ሲል፣ ሰለፎች "አላህ መርሳትን ረሳቸው (ከእዝነቱ አገለላቸው)" ብለው ይተረጉማሉ።
* ይህንን ያደረጉት "መርሳት" የሚለው ቃል ለአላህ ጉድለት ስለሚሆን ሳይሆን፣ በቋንቋው ስልት "አንድን ነገር መተው" በሚል ትርጉም ስለሚመጣና አላህ ደግሞ አዋቂ በመሆኑ "ከማወቅ መዘንጋት" እንደማይገጥመው አውዱ ስለሚነግረን ነው።
### 4. የ "ዛሂር" (ጉልህ ትርጉም) ትክክለኛ ትርጉም
ለሰለፎች "ዛሂር" ማለት፦ አንድ አረፍተ ነገር በአረብኛ ቋንቋ ህግና በንግግሩ አውድ (Context) መሰረት መጀመሪያ ወደ አእምሮ የሚመጣው ትክክለኛ ትርጉም ማለት ነው።
* አላህ "ከዐርሽ በላይ ከፍ አለ" (ኢስተዋ) ሲል፣ በአረብኛ አውድ "ከፍታን" ያሳያል። ይህንን ወደ "ስልጣን" መቀየር ከአውዱ የወጣ ተእዊል ነው።

### ማጠቃለያ
ሰለፎች "ሙፈሲሮች"  እንጂ እንደ الظاهرية (ዛሂሪያዎች) በቃላት ብቻ የሚታጠሩ አይደሉም። ልዩነቱ ሰለፎች አውዱን ተከትለው አላህ ለራሱ ያፀደቀውን  ያፀድቃሉ፤ "ሙአዊላዎች" ግን አውዱን እንደ ሰበብ በመጠቀም አላህ ለራሱ ያፀደቀውን መገለጫ ባህሪ ውድቅ ያደርጋሉ።

### በዙልቂዳ ወር የሚከናወኑ አራት ታላላቅ ተግባራት!
1. ተውበት ማድረግ፦ አንድ ሙእሚን ሁልጊዜም ከፈጣሪው ጋር ያለውን ግንኙነት በተውበት ማደስ ይኖርበታል። "እናንተ ያመናችሁ ሆይ! ወደ አላህ ንጹሕ የሆነችን ተውበት አድርጉ" የሚለውን የቁርኣን ቃል በማስታወስ፣ ሁልጊዜም ለሞት ዝግጁ ሆኖ መገኘት ያስፈልጋል።
2. ዑምራ ማድረግ፦ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) በሕይወታቸው ያከናወኗቸው አራት ዑምራዎች በሙሉ በዚህ በዙልቂዳ ወር ውስጥ ነበሩ። ስለዚህም ሁኔታዎች ለፈቀዱለት ሰው በዚህ ወር ዑምራ ማድረጉ ትልቅ ትርጉም አለው። በአካል መገኘት ያልቻለ ደግሞ በኒያው ምንዳውን ሊያገኝ ይችላል።
3. መልካም ስራዎችን ማብዛት፦ በዚህ ወር ውስጥ እንደ ዚክር (ፈጣሪን ማውሳት)፣ ተስቢህ፣ ሶላት፣ ጾም እና ሌሎችም ዒባዳዎችን ማብዛት ይገባል። ዑለማዎች "የስራ ክብር እንደ ቦታው እና እንደ ጊዜው ክብር ይጨምራል" ይላሉ፤ ዙልቂዳ ደግሞ ከተከበሩት (አሽሁሩል ሁሩም) ወራት አንዱ ነው።
4. ከኃጢአት መራቅ፦ ከተከበሩ ወራት አንዱ እንደመሆኑ መጠን፣ በዚህ ወር ውስጥ የሚሰራ ኃጢአት በፈጣሪ ዘንድ ቅጣቱ የላቀ ሊሆን ይችላል። ስለዚህ ኃጢአትን ሙሉ በሙሉ መተው ካልተቻለ እንኳ መቀነስ ለፈጣሪ ካለን ፍርሃት (ተቅዋ) አንዱ ማሳያ ነው።
በመጨረሻም ፈጣሪ ወሩን የሰላም እና የበረከት እንዲያደርግልን እንመኛለን።

🎗 የ አል-ዐቂደቱል ዋሲጢያህ ኪታብ ማብራሪያ APP

👤በሸይኽ ኢልያስ አሕመድ

ዝግጅት ፡ @kasimApp


____
🏳️ የኡስታዝ ኢልያስ አሕመድ የትምህርት መድረክ  @ustazilyas

### የእለቱ ሐዲስ
ከአቡ ሁረይራ (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንደተወራው ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦
> "አላህ ለኡመቶቼ በውስጣቸው የሚያወጡትንና የሚያወርዱትን (የሚመላለስባቸውን የውስጥ ሃሳብ)፣ በተግባር እስካላዋሉት ወይም በንግግር እስካላወጡት ድረስ ይቅር ብሎላቸዋል።"
> *ቀታዳህ የተባሉት ታላቅ ዓሊም ሲናገሩ፡- "አንድ ሰው በልቡ (በውስጡ) ፍቺን ቢያስብ (በንግግር እስካላወጣው ድረስ) ምንም ማለት አይደለም (ውድቅ አይሆንም)።"*
> (ቡኻሪና ሙስሊም የዘገቡት - ሶሒሕ ሐዲስ)
>
### የሐዲሱ ማብራሪያ፦
በዚህ ሐዲስ ውስጥ አንድ ሰው በልቡ ውስጥ በሚመላለሱ ሃሳቦችና ስሜቶች፣ በንግግርና በተግባር እስካልተገለጹ ድረስ ተጠያቂ እንደማይሆን ማብራሪያ ተሰጥቶበታል።
እንዲሁም ይህ ሐዲስ "የልብ ፍቺ" (በልብ ብቻ ማሰብ) እንደማይጸና ትልቅ ማስረጃ ነው። ምክንያቱም ፍቺ በንግግር የሚገለጽ እንጂ በልብ የሚታሰብ ብቻ አይደለም። እነዚህ ሕግጋት የተመሰረቱት በንግግር (ቃላት) ላይ እንጂ በልብ ሥራ ላይ አይደለም።

## ያላገቡ ሰዎችን እንዲያገቡ ስለማበረታታት

ሸይኽ ኢብኑ ባዝ (ረሒመሁላህ) እንዲህ ብለዋል፦
"አንድ [አሳዳጊ] ለሴት ልጁ ወይም ለእህቱ እጮኛ መፈለግ  እሱ ራሱ መልካም ከሆኑ ወጣቶች መካከል በመፈለግ፦ *'አንተ እገሌ! እኔ ዘንድ ላጋባህ የምፈልጋት ሴት ልጅ (ወይም እህት) አለችኝ'* ቢለው (ጥሩ ነው)፤ ከተስማማም አልሐምዱሊላህ።
ዑመር (ረዲየላሁ ዐንሁ) ከነቢያትና ከአቡበክር ሲዲቅ በመቀጠል ከሰው ልጆች ሁሉ በላጭ ሆነው ሳለ፣ ልጃቸው ሐፍሷ (ረዲየላሁ ዐንሃ) ባሏ ሞቶባት የዒዳ ጊዜዋን ስትጨርስ እጮኛ ፈልገውላታል። ለዑስማን (ረዲየላሁ ዐንሁ) አቀረቡላት፣ ለአቡበክርም (ረዲየላሁ ዐንሁ) ለላቀ ደረጃቸው ሲሉ አቀረቡላት። ዑስማን ይቅርታ ጠየቁ፣ አቡበክር ደግሞ ዝም አሉ። ምክንያቱም ነቢዩ ﷺ በእሷ ላይ ፍላጎት እንዳላቸው ያውቁ ስለነበር ነው። በመጨረሻም ነቢዩ ﷺ አገቧት፤
አንድ ሰው ለልጁ ወይም ለእህቱ እጮኛ ማፈላለጉ ምንም አይነት ጉድለት ወይም ነውር አይደለም፤ ይልቁንም መልካም ባል ከፈለገላት የሚመሰገንበትና አጅር የሚያገኝበት ተግባር ነው።
መልካም ባል መጥቶ እጮኝነት ሲጠይቅም ፈጥኖ ምላሽ መስጠት ግዴታ ነው። በሚከተሉት ምክንያቶች ማዘግየት አይገባም፦
* ልጁ ገና ናት በማለት፣
* ወይም እሱ ድሃ ነው በማለት፣
* ወይም ደግሞ ስራው (ደረጃው) ዝቅተኛ ነው በማለት፤
   = አይሆንም! ሲሳይ (ርዝቅ) በአላህ እጅ ነው። ከአላህ መልእክተኛ ﷺ በተላለፈ ሐዲስ እንዲህ ብለዋል፦ «ዲኑንና ስነ-ምግባሩን የምትወዱለት ሰው (ልጃችሁን ሊያገባ) ቢመጣላችሁ ዳሩት፤ ይህን ካላደረጋችሁ በምድር ላይ ፈተናና ትልቅ ጥፋት ይነግሳል።»
በተለይ በዚህ በፈተናና በዝቅጠት ዘመን ቸልተኝነትን መጠንቀቅ ግዴታ ነው። ወንዶች ልጆችንም ሆኑ ሴት ልጆችን በማጋባት ረገድ መቸኮል ይገባል። ብቁ እና አቻ የሆኑ እጮኞች ከመጡና ከተገኘ፣ አንተ ራስህ ለሷ ብትጠይቅላት ወይም ብትፈልግላትም (መልካም ነው)።
እንደዚሁም ለወንዶች ልጆችህ፣ ለወንድሞችህና ለወንድምህ ልጆችም በንግግር፣ በምክርና በገንዘብም ቢሆን (ድሆች ከሆኑ እንደ አቅምህ) በማገዝ እንዲያገቡ ጣር። ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «የወንድሙን ጉዳይ ለመፈጸም በወንድሙ ጉዳይ ላይ የቆመ ሰው፣ አላህ በእሱ ጉዳይ ላይ ይሆንለታል።» (ቡኻሪና ሙስሊም የዘገቡት ታላቅ ሐዲስ ነው)።
ስለዚህ በጋብቻ ጉዳይ የወንድምህን፣ የእህትህን፣ የልጅህን ወይም የወንድምህን ልጅ ጉዳይ ለማስፈጸም የምትጥር ከሆነ በታላቅ ኸይር (መልካም ስራ) ላይ ነህ። አላህ ሱብሓነሁ ወተዓላ እንዲህ ይላል፦ «በመልካም ስራና አላህን በመፍራት ላይ ተረዳዱ።» (አል-ማኢዳህ፡ 2)። ለጋብቻ መረዳዳት ደግሞ በመልካም ስራና አላህን በመፍራት ላይ ከመረዳዳት ይመደባል። ለሁሉም ተውፊቁንና ቅን መንገድን እንመኛለን።"
ምንጭ፦ *ፈታዋ ኑሩን ዐላ ደርብ፣ ኢብኑ ባዝ (20/ 14 - 15)

የቀልብ መድረቅና ከመልካም ስራ መራቅ ምልክቱ በክርክር መጠመድ ነው።
ኢማም አል-አውዛዒይ እንዲህ ብለዋል፦
> "አላህ በአንድ ሕዝቦች ላይ መጥፎን (ጥፋትን) በሻ ጊዜ፣ በክርክር ይጠምዳቸዋል፤ ተግባርን ግን ይከለክላቸዋል።"
>
### አንድ ሰው ወይም ማህበረሰብ ከአላህ ጥበቃ ሲርቅ፣ ጠቃሚ ስራዎችን ከመስራት ይልቅ በማያልቅና ፍሬ በሌለው ክርክር ጊዜውን ያጠፋል።
** ክርክር ሰዎችን ከዒባዳና ከመልካም ስራ ያዘናጋል። ሰዎች እውነትን ለመፈለግ ሳይሆን ለመርታትና ለመታወቅ መከራከር ሲጀምሩ አላህ ከተግባር ያርቃቸዋል።
** አንድ ሰው ስራ ትቶ በጭቅጭቅና በክርክር ከተጠመደ ውድቀቱ መቃረቡን ያሳያል።
ይህ ንግግር በተለይ በዚህ በሶሻል ሚዲያ ዘመን፣ ሰዎች ከመልካም ስራ ይልቅ በየኮመንቱ ክርክር ላይ ጊዜያቸውን ለሚያጠፉበት ሁኔታ ትልቅ ማሳሰቢያ ነው።
>  አላህ ከመልካም ሰሪዎች ያድርገን።"
> https://t.me/sultan_54
>

ኢብን አል-ቀይም አል-ጀውዚያ** "አድ-ዳእ ወድ-ደዋእ" በተሰኘው መጽሐፋቸው  በአንድ ሙስሊም ሕይወት ውስጥ ዱዓ ያለውን ትልቅ ቦታና መከራን ለመከላከል ያለውን ኃይል በሚገባ  እንዲህ በማለት ያስገነዝባሉ፦
### የዱዓ  ጠቃሚነት
ዱዓ ከሁሉ በላይ ጠቃሚ ከሆኑ መድኃኒቶች አንዱ ነው፤ እርሱ የመከራ (የበላእ) ጠላት ነው። መከራን ይከላከላል፣ ይታገላል፣ እንዳይወርድም ይከለክላል፤ ወርዶም ከሆነ ደግሞ ያነሳዋል ወይም ያቃልላል። እርሱ የሙእሚን  መሣሪያ ነው።
ሐኪም በዘገቡት ሶሒሕ ሐዲሥ ላይ ዓሊይ ቢን አቢ ጣሊብ (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንዳስተላለፉት፣ የአላህ መልክተኛ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፦
> «ዱዓ የሙእሚን መሣሪያ፣ የሃይማኖት ምሶሶ፣ የሰማያትና የምድር ብርሃን ነው።»
>
ዱዓ ከመከራ (ከበላእ) ጋር ሲገናኝ ሦስት ደረጃዎች አሉት፦
1. የመጀመሪያው፦ ዱዓው ከመከራው በልጦ (ጠንክሮ) ሲገኝ መከራውን ሙሉ በሙሉ ይመልሰዋል።
2. ሁለተኛው፦ ዱዓው ከመከራው ደካማ ሆኖ ሲገኝ መከራው ያሸንፈዋል፣ በዚህም ጊዜ ባሪያው በመከራው ሊፈተን ይችላል፤ ነገር ግን ዱዓው ደካማም ቢሆን መከራውን ሊያቃልለው ይችላል።
3. ሦስተኛው፦ ሁለቱም (ዱዓውና መከራው) እኩል ጥንካሬ ሲኖራቸው እርስ በርስ ይፋለማሉ ።
በተጨማሪም ሐኪም በዘገቡት ሶሒሕ ሐዲሥ እናት አኢሻ (ረዲየላሁ.ዐንሁ) እንደገለጹት የአላህ መልክተኛ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፦
> «ጥንቃቄ ቀድርን አይመልስም፤ ዱዓ ግን በወረደውም ባልወረደውም መከራ (በላእ) ላይ ይጠቅማል። መከራ ይወርዳል፣ ከዚያም ዱዓ ያገኘዋል፤ እስከ ቂያማ ቀን ድረስም እርስ በርስ ይፋለማሉ።»
>
እንዲሁም ኢብን ዑመር (ረዲየሏሁ ዐንሁ) ባስተላለፉት ሐዲሥ ነቢዩ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፦
> «ዱዓ በወረደውም ባልወረደውም መከራ ላይ ይጠቅማል፤ እናንተ የአላህ ባሪያዎች ሆይ! ዱዓ በማድረግ ላይ ተበራቱ።»
>
በሌላም ዘገባ ሰውባን (ረዲየላሁ ዐንሁ) እንደገለጹት ነቢዩ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) እንዲህ ብለዋል፦
> «ቀድርን ዱዓ እንጂ ሌላ ነገር አይመልሰውም፤ እድሜንም መልካም ስራ  እንጂ ሌላ ነገር አይጨምረውም። ሰው በሰራው ወንጀል ምክንያት ሪዝቅን ሊከለከል ይችላል።»
>

"ሸይኽ አል-ኢስላም ኢብኑ ተይሚያ (አላህ ይዘንላቸውና) እንዲህ ብለዋል፦
> በዱንያ ውስጥ ካሉ ነገሮች ሁሉ በጣም ጣፋጩ ነገር አላህን ማወቅ  ሲሆን፤ በአኺራ ደግሞ በጣም ጣፋጩ ነገር ወደ እርሱ (ወደ አላህ) መመልከት ነው።"
>
*ምንጭ፦ መጅሙዕ አል-ፈታዋ 14/163*

## ትክክለኛ እንስት!
እውነተኛ ሴት ማለት ድምጿ ከቤት የማይወጣ ሴት ናት። አይወጣም! በቤት ውስጥ ድምጿን ከፍ አድርጋ አትጮህም፤ በሚገርም ሁኔታ በልጆችዋም ሆነ በባልዋ ላይ አትጮህም። ለማንኛውም ነገር በንዴት አትጮህም፤ በረሮ ሲወጣ፣ ወይም ምን እንደሆነ የማታውቀው ነገር ሲከሰት በድንጋጤና በንዴት አትጮህም። ይህ ሁሉ ለእኛ ችግር ነው (ሴትነትን የሚቀንስ ነው)።
በተጨማሪም እውነተኛ ሴት አትተችም (አትነቅፍም)። በሌላኛው ወገን (በባልዋ) ላይ ምንም ዓይነት ጉድለት ወይም ስህተት ብታይ እንኳን፣ መጥፎ ጎኑን አታይም፤ አትነቅፈውም፤ እንዲሁም ስለዚህ ጉዳይ አታወራውም።
እውነተኛ ሴት በመዝገበ-ቃላትዋ ውስጥ 'ወቀሳ' ወይም 'ተግሳጽ' የሚል ቃል የለም፤ ሌላኛው ወገን ቢሳሳት እንኳ። ለምሳሌ ባልየው 'በስምንት ሰዓት እመጣለሁ' ብሎ አስር ሰዓት ላይ ቢገባ፣ የመጀመሪያ ቃሏ 'ለምን ዘገየህ? ከማን ጋር ነበርክ?' የሚል ከሆነ—ይህ በራሱ ሴትነትን ከሚያጎድሉ ነገሮች አንዱ ነው (አገላለጹ ትክክል ከሆነ)።
ልክ ወንድነትን የሚያጎድሉ ነገሮች እንዳሉ ሁሉ፣ ይህ ደግሞ ሴትነት የሚባልን ነገር ያጠፋል።
በአንድ ወቅት ስለ አንዲት ሴት የሚነገር በጣም የሚገርም ታሪክ አለ፤ ባሏ እና ወንድሟ ሲጣሉ አየች። አንዱ በሌላው ላይ ይጮኻል፣ ያኛው ደግሞ ይህኛውን ይወቅሳል።
ወንድሟ ወደ እሷ መጥቶ እንዲህ አላት፦ 'አታግዢኝም? እኔ እኮ ወንድምሽ ነኝ፣ እርጂኝ፣ ተናገሪ፣ የሆነ ነገር በይ! ወይም ደግሞ ቢያንስ ባልሽን አግዢ፤ በዚህ ጉዳይ ላይ ያንቺ አስተያየት ምንድነው?'
እሷም እንዲህ ስትል መለሰች፦ 'እኛ ሴቶች እንደ ጽጌረዳዎች ነን፤ የምንታጨውና የምንታቀፍ (የምንወደድ) እንጂ ከወንዶች ጠብ ጋር ምንም ግንኙነት የለንም።'
እነሆ፣ እውነተኛ ሴት ማለት ይህች ናት።

የሰለፊያ ዓቂዳ ከሌሎች እምነቶች አንጻር ያለው አስፈላጊነት

### 1. የሙስሊሞች አንድነት መሠረት መሆኑ
* ይህ ዓቂዳ የሙስሊሞችንና የዳዒዎችን አንድነት ይጠብቃል።
* የቁርኣን፣ የሐዲስ እና የሰለፎች እምነት በመሆኑ፣ በዚህ ዓቂዳ ላይ ብቻ ሙስሊሞች ሊስማሙና ሊተባበሩ ይችላሉ። ከዚህ ውጪ ያሉ መንገዶች ሁሉ መጨረሻቸው መከፋፈልና ውድቀት ነው።
### 2. የቁርኣንና የሐዲስን ማስረጃዎች ማላቅ
* ይህ እምነት አንድ ሙስሊም ለቁርኣንና ለሐዲስ "ኑሱሶች"ትልቅ ቦታ እንዲሰጥ ያደርገዋል።
* የአላህን ቃል ካለማስረጃ ከመመለስ ወይም እንደ ግል ስሜት ከመተርጎም (ከመበረዝ) ይጠብቃል።
### 3. ከቀደምት ሶሃቦች እና ቀደምት ሰለፎች ጋር ማስተሳሰሩ
* ሙስሊሙን ከሶሃቦችና እነሱን በተከተሉ ደጋግ ሰዎች (ሠለፍ) ጋር ያገናኘዋል። ይህም ለሙስሊሙ ኩራትና ጥንካሬን ይሰጠዋል።
*ኢብኑ መስዑድ ረዲየሏሁ ዐንሁ እንዲ ብለዋል፦ *"

አላህ ወደ ባሮቹ ልብ ተመለከተ፣ ከሁሉም ልብ የተሻለ ሆኖ ያገኘው የነቢዩ ሙሐመድን ﷺ ልብ ነው፤ ለራሱ መረጠቸውና በመልዕክተኝነት ላካቸው። ከዚያም ከነቢዩ ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም ቀልብ በኋላ ወደ ባሮቹ ልብ ተመለከተ፣ የሶሃቦችን ልብ ከባሮቹ ልብ ሁሉ በላጭ ሆኖ አገኘው..."

*
* እንዲሁም ኢብኑ ዑመር እንዲህ ብለዋል፦ *"

አርአያ አድርጎ መከተል የሚሻ ሰው የሞቱትን (ሶሃቦችን) ይከተል። እነሱ የዚህ ኡመት በላጮች፣ ልባቸው ንጹህ፣ እውቀታቸው የጠለቀና ሰው ሰራሽ አጉል (تكلف) ማክበድና ማወሳሰብ የሌለባቸው ናቸው።

"*
### 4. ግልጽነትና ቀላላነት
* ይህ ዓቂዳ በግልጽነት የታወቀ ነው። መነሻውም ቁርኣን፣ሐዲስ እና የ"ሠለፎች" የጋራ አቋም ብቻ ናቸው።
* ትርጉምን ከማቆልመም ወይም ከመለወጥ (ተእዊል) እና አላህን ከፍጡራን ከመመሰል (ተሽቢህ) የራቀ በመሆኑ፣ አማኙን ከአላስፈላጊ ከሆነ ጥርጣሬና ውዝግብ ያድነዋል።
* የአላህን ታላቅነት በማወቅ የሚገኝ እርካታንና መረጋጋትን ይሰጣል።
* አእምሮ ሊደርስባቸው በማይችላቸው ከህዋስ የራቁ (ገይብ) ጉዳዮች ላይ ጠለቅ ብሎ ከመዘባረቅ ይጠብቃል። ሰለፊያ ዓቂዳ ቀላል፣ ግልጽና ከአጉል ውስብስብነት የራቀ ነው።
የሰለፊያ ዓቂዳ የጥንካሬ፣ የአንድነት እና ቀጥተኛውን መንገድ የመከተያ ብቸኛ መንገድ ነው።

## የአሽዓሪያና የከላም ሰዎች (አህሉል ከላም) አካሄድና በኡመቱ ላይ ያመጡት አሉታዊ ተጽዕኖ
የሰለፎች ዓቂዳ በግልጽነት፣ በነጥቦች አንድነትና በኑሱሶች (መረጃዎች) የበላይነት የሚታወቅ ሲሆን፣ በአንፃሩ ግን እንደ አሽዓሪያ፣ ሙእተዚላና ጀህሚያ ያሉ ቡድኖች ከሰለፎች መንገድ ያፈነገጡባቸውና የኡመቱን አንድነት የፈተኑባቸው ነጥቦች እንደሚከተለው ይጠቃለላሉ፦
### 1. የኡመቱ መከፋፈል መንስኤ መሆናቸው
የሙስሊሙ አንድነት የተናጋውና ሽኩቻ የሰፈነው እንደ ጀህሚያ፣ ሙእተዚላና በኋላም አሻዒራ ያሉ ቡድኖች አዳዲስ የፍልስፍና መንገዶችን ወደ ዲኑ ካስገቡ በኋላ ነው።
* አዲስ ፈጠራ፦ ሰለፎች ባልነበሩበትና ባልተከራከሩባቸው የግሪክ ፍልስፍና መነሻዎች ላይ ተመስርተው አዳዲስ የእምነት መመሪያዎችን አወጡ።
* ውጤቱ፦ ይህ አካሄድ ሙስሊሙን ከቀጥተኛውና ቀላል ከሆነው የቁርኣንና የሐዲስ እምነት አውጥቶ ወደ ክርክርና ወደ መከፋፈል እንዲገባ አድርጓል።
### 2. ለኑሱሶች (ለመረጃዎች) የሚሰጡት ክብር ዝቅተኛ መሆን
የአሽዓሪያና የመሰሎቻቸው አካሄድ ከቁርኣንና ከሐዲስ ይልቅ ለአእምሯዊ ክርክር (ዐቅል) ቅድሚያ ይሰጣል።
* የመሻይኾች ንግግር፦ የቁርኣንና የሐዲስ ትርጉሞችን ከመሻይኾቻቸውና ከፍልስፍና መርሆቻቸው ጋር እንዲስማማ አድርገው ይተረጉማሉ (ተእዊል)።
* ሐዲሰል አሐድ፦ አሽዓሪዎች በአንድ ሰው የተዘገቡ ትክክለኛ (ሶሂህ) ሐዲሶችን "በዓቂዳ ጉዳይ ላይ አንቀበልም" በማለት ውድቅ ያደርጋሉ። ይህም ከግማሽ በላይ የሚሆነውን የነቢዩን ﷺ ትምህርት በዓቂዳ ውስጥ ቦታ እንዳይኖረው አድርጓል።
### 3. ከሰለፎች ይልቅ ኸለፎችን (የኋለኞቹን) ማላቅ
አሽዓሪዎችና መሰል ቡድኖች የሰለፎችን መንገድ ዝቅ የሚያደርግና የኋለኞቹን ፈላስፋዎች ከፍ የሚያደርግ አደገኛ መርህ አላቸው።
* የኸለፎች ብልጫ፦ እነሱ እንደሚሉት፦
> "مذهب السلف أسلم، ومذهب الخلف أعلم وأحكم"
> *"የሰለፎች መንገድ (ከጥፋት) የተጠበቀ ነው፣ የኸለፎች (የኋለኞቹ) መንገድ ግን የበለጠ አዋቂና ጥበብ የተሞላበት ነው"* ይላሉ።
>
* ይህ ንግግር "ሰለፎች ጉዳዩን ሳያውቁት በደፈናው አምነው አልፈዋል፣ እኛ ግን ከነሱ በተሻለ ጥልቀት አውቀነዋል" የሚል ይዘት ስላለው አማኙን ከሰለፎች ጋር ካለው ትስስር ይበጥሰዋል።
### 4. ግልጽ ያልሆነና የተወሳሰበ እምነት
የሰለፎች ዓቂዳ ለማንኛውም ተራ ሰው የሚገባና ግልጽ ሲሆን፣ የአሽዓሪያ እምነት ግን ያለ ፍልስፍና ትምህርት የማይገባ ውስብስብ ቃላቶች የሞላበት ነው።
* አስቸጋሪ ቃላት፦ እንደ "ጀውሀር" (جوهر)፣ "ዐረድ" (عرض)፣ "ከስብ" (كسب) እና ሌሎችም በቁርኣንና በሐዲስ የሌሉ የፍልስፍና ቃላትን በዲኑ ውስጥ አስገብተዋል።
* ዓልሙል ከላም፦ ይህ የክርክር እውቀት (علم الكلام) ተራውን ህዝብ ግራ የሚያጋባና አላህን ለማወቅ የግድ ፍልስፍና መማር እንዳለበት የሚያስገድድ በመሆኑ፣ ሰዎችን ከቀላል አምልኮ ወደ አድካሚ ክርክር መርቷቸዋል።
ማጠቃለያ፦
የሰለፎች መንገድ ወደ ሰላም፣ አንድነትና ወደ ኑሱሶች መመለስ ሲጠራ፤ የአሽዓሪያና የመሰሎቻቸው መንገድ ግን ወደ ጥርጣሬ፣ ወደ ፍልስፍናና ወደ ኡመቱ መለያየት የሚመራ መሆኑን በታሪክም በተግባርም ታይቷል።

## በእምነትህ ፈጽሞ አትወራረድ!
ዐብዱልአዚዝ አስ– ሲንዲ (ሀፉዘሁላህ) "ሀመዊያህ" ኪታብን ሸርህ ሲያደርጉ እንዲህ ብለዋል፦
“ትክክለኛ እምነት (አቂዳ) ትልቁ ሀብትህ ነው፡** አንድ ሰው በዚህ ምድር ላይ ያለው ትልቁና ዋናው ሀብቱ ትክክለኛ የእስልምና እምነት መሆኑን መረዳት አለበት። ስለዚህ ይህንን ሀብት በጥንቃቄ መጠበቅ ይገባል።
* በሌላ ነገር ተወራረድ እንጂ በእምነትህ አይደለም፡ በገንዘብህ፣ በቤትህ ወይም በሌላ ቁሳዊ ነገር ላይ አደጋ ልትጋፈጥ ወይም ልትወራረድ ትችል ይሆናል፤ ነገር ግን በእምነትህና በዐቂዳህ ላይ ፈጽሞ አደጋ ውስጥ የሚከትህን ነገር አታድርግ።
በአላህ ዘንድ በቂያማ ቀን መዳኛ የሚሆነው "ቀልቡን ሰሊም" (ንጹህ ልብ) ይዞ መቅረብ ነው። የዚህ ንጹህ ልብ ዋነኛው መገለጫ ደግሞ፦
1. አላህን በብቸኝነት ማምለክ (ተውሂድ)።
2. የነቢዩን (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) ፈለግ መከተል።
3. በቁርአንና በሐዲስ የመጡ ትምህርቶችን ያለምንም ጥርጣሬ መቀበልና መተግበር ናቸው።
ምንጭ፦ ሸርሑ አል ሀመዊያህ
ለተጨማሪ ጠቃሚ መረጃዎች የቴሌግራም ቻናሌን ይቀላቀሉ፡ https://t.me/sultan_54

ሸይኽ ዓሊ ጃቢር ረሂመሁላህ
እንደ ሂጅራ አቆጣጠር/18-4-1415 አ/ሂ(በኢትዮጵያ አቆጣጠር በግምት ከ1986–1987 ዓ.ም ጋር ይገጣጠማል)

​በጃፓን የተደረገ የጁምዓ ኹጥባ እና ሰላት

## የሸይኹል ኢስላም ኢብኑ ተይሚያ የህይወት ታሪክ (ባጭሩ)
### 1. መግቢያና የታሪክ አሻራቸው!
ይህ ትምህርት በ "ሲየር አዕላም አል-ሁዳ" (የቅን መንገድ መሪዎች ታሪክ) ተከታታይ ትምህርቶች ውስጥ በሸይኽ ነዋፍ ሳሊም የቀረበ ሲሆን፣ ትኩረቱ በታላቁ ኢማም ኢብኑ ተይሚያ ላይ ነው። ኢብኑ ተይሚያ ከእርሳቸው በኋላ የመጡ ዑለሞች (ሊቃውንት) ሁሉ በዕውቀታቸውና በኪታቦቻቸው የሚመኩባቸው፣ በብዙ የዕውቀት ዘርፎች (ተፍሲር፣ ሐዲስ، ፊቅህ፣ ቋንቋ) የላቁ ተወዳዳሪ የማይገኝላቸው መሪ ነበሩ።
### 2. ስምና አስተዳደግ
* ሙሉ ስማቸው፦ አሕመድ ኢቢኑ ዐብዲል ሐሊም ኢቢኑ ዐብዲ አስ ሰላም ኢቢኑ ተይሚያ አል-ሐራኒ ይባላሉ። "ተቂይ አድ-ዲን" በሚል ቅጽል ስም ይታወቃሉ።
* ውልደት፦ በ661 ዓ.ሙ በሐራን ተወለዱ።
* ቤተሰብ፦ ያደጉት በዕውቀትና በዒባዳ (አምልኮ) በታወቀ ቤተሰብ ውስጥ ነው። አባታቸውና አያታቸው (መጅድ አድ-ዲን) የታወቁ የሐዲስና የፊቅህ ዓሊም ነበሩ።
### 3. አስደናቂ ዕውቀታቸውና ትጋታቸው
* የልጅነት ንቁነት፦ ገና በልጅነታቸው ከጨዋታ ይልቅ ለዕውቀት ትልቅ ትኩረት ነበራቸው። አንድ ጊዜ ቤተሰቦቻቸው ለሽርሽር ወጥተው ሲመለሱ እርሳቸው ግን ቤት ቀርተው "ጀነተል ናዚር" የተሰኘውን ትልቅ የኡሱል ኪታብ ሸምድደው በመጠበቅ አስገርመዋቸዋል።
* ፈጣን አእምሮ፦ በ17 ዓመታቸው ለፈትዋና ለትምህርት መስጠት ብቁ መሆናቸው ተመስክሮላቸዋል። የትኛውንም የዕውቀት ዘርፍ ሲናገሩ ያ ዘርፍ የሳቸው "ተኸሱስ" ይመስል ነበር።
* ኪታቦቻቸው፦ "መጅሙዕ አል-ፈታዋ" (37 ጥራዝ)፣ "አል-ዓቂዳ አል-ዋሲጢያ" እና ሌሎችም በርካታ መጻሕፍትን ጽፈዋል። አብዛኞቹን መጻሕፍት የጻፏቸው ምንም ዓይነት ማጣቀሻ ሳይጠቀሙ ከአእምሯቸው በማፍሰስ ነበር።
### 4. ዒባዳና ሥነ-ምግባር
* አምልኮ፦ በዒባዳ በጣም ጠንካራ ነበሩ። ከፈጅር ሶላት በኋላ ፀሐይ እስክትወጣ ድረስ በዚክር ያሳልፉ ነበር። "

ይህ የጥንካሬ ምንጬ ነው፣ ዚክር ካልተቀለብኩ ኃይሌ ይዝላል"

ይሉ ነበር።
* ትሕትናና ልግስና፦ በጣም ትሁትና ቸር ነበሩ። አንድ ጊዜ ለድሃ የሚሰጡት ሲያጡ የለበሱትን ልብስ አውልቀው ሰጥተዋል።
* ትዳር ያልመሰረቱበት ምክንያት፦ ለዲን ዕውቀት፣ ለጂሃድ ለዳዕዋ ስራ በነበራቸው ከፍተኛ ስራ መጠመድ ምክንያት ትዳር ሳይመሰርቱ ቀርተዋል።
### 5. ትግልና መከራ (ኢብቲላእ)
* ጀግንነት፦ በንግግር ብቻ ሳይሆን በጦር ሜዳም ጀግና ነበሩ። ታታሮች ደማስቆን በወረሩ ጊዜ በግንባር ተሰልፈው ሙስሊሞችን አጽንተዋል።
* ትዕግስት፦ በሐሰተኛ ወሬዎችና በቅናት ምክንያት ደጋግመው ታስረዋል። "

ጠላቶቼ ምን ሊያደርጉኝ ይችላሉ? እኔ ጀነትና የአትክልቴ መናፈሻ በልቤ ውስጥ ነው፤ መታሰሬ ከጌታዬ ጋር የምገለልበት (ኸልዋ) ነው፣ መገደሌ ሸሂድነት ነው፣ ከአገሬ መባረሬ ደግሞ ጉብኝት (ሲያሓ) ነው

" ይሉ ነበር።
* ይቅር ባይነት፦ እርሳቸውን ለማስገደልና ለማሳሰር ሲጥሩ በነበሩት ጠላቶቻቸው ላይ የመበቀል ዕድል ሲያገኙ እንኳን "ለአላህ ስል ይቅር ብያችኋለሁ" በማለት አልፈዋቸዋል።
### 6. ህልፈታቸው
በመጨረሻም በደማስቆ እስር ቤት ውስጥ እያሉ በ728 ዓ.ሙ ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ። ከመሞታቸው በፊት በዚያው እስር ቤት ውስጥ ቁርኣንን 80 ጊዜ አክትመው ነበር። 81ኛው ላይ ሲደርሱና የሱረቱል ቀመርን የመጨረሻ አንቀጾች እያነበቡ ነፍሳቸው ወጣች፦
إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍ فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِنْدَ مَلِيكٍ مُقْتَدِرٍ
> "እነዚያ አላህን የፈሩት በጀነቶችና በወንዞች ውስጥ ናቸው። በእውነተኛ መቀመጫ ውስጥ፣ ሁሉን በሚችል ንጉሥ (አላህ) ዘንድ።"
>
ቀብራቸው እጅግ ከፍተኛ ቁጥር ያለው ሕዝብ የተገኘበትና ዲመሽቅ( የደማስቆ) ገበያዎች ሁሉ የተዘጉበት ታሪካዊ ቀን ነበር።