የፈጅር ሰላት (صلاة الفجر)

​"የፈጅር ሰላት... አላህ ለእርሱ ያለህን ፍቅር የሚፈትንበት ቅጽበት ነው፤ የአልጋህን ሙቀት ትተህ ለጥሪው ምላሽ ስትሰጥ፣ በልብህ ውስጥ በማንም የማይጠፋ ብርሃን ትሸለማለህ።"

​"የፈጅር ሰላት፦ ልብህ በፈጣሪው ፊት ለመቆም የሚያገኘው ወርቃማ እድል ነው።"

ከታላቁ ዓሊም ኢብኑል ቀይም አል-ጀውዚያ (ረሒመሁላህ) ድንቅ መጽሐፍት አንዱ ከሆነው "አል-ፈዋኢድ" (الفوائد) ላይ የተወሰደ እጅግ ጥልቅ የሆነ የሥነ-ልቦና እና የመንፈሳዊ ጥንካሬ ምክር !
> "

ከሰዎች ሁሉ ብልህ (አስተዋይ) ማለት የክፉ ሃሳብን (ወይም ፍላጎትን) ገና በጅምሩ ላይ የሚቆርጥ ሰው ነው።

"
>
ቁልፍ ነጥቦች (ከኢብኑል ቀይም ማብራሪያ ተቀንጭቦ)፦
ኢብኑል ቀይም በዚሁ መጽሐፋቸው ላይ አንድ ወንጀል ወይም መጥፎ ድርጊት እንዴት ደረጃ በደረጃ ወደ ተግባር እንደሚቀየር እንዲህ ያስረዳሉ፦
* አል-ኻጢራ (الخاطرة) - ሃሳብ፦ መጀመሪያ በአእምሮ ውስጥ የሚመጣ ብልጭታ ወይም ሃሳብ ነው።
* አል-ፊክራ (الفكرة) - ማሰላሰል፦ ያንን ሃሳብ ደጋግሞ ማሰብ።
* አሽ-ሸህዋ (الشهوة) - ፍላጎት፦ ማሰላሰሉ ወደ ስሜትና መሻት ይለወጣል።
* አል-ዒራዳ (الإرادة) - ቁርጠኝነት፦ ያንን ስሜት ለመፈጸም ውሳኔ ላይ መድረስ።
* አል-ፊዕል (الفعل) - ተግባር፦ በመጨረሻም ወደ ስራ መግባት።
ለምን ገና በጅምሩ መቁረጥ አስፈለገ?
* ቀላሉ መንገድ፦

መጥፎ ሃሳብን ገና በጅምሩ (በኻጢራ ደረጃ) ማስወገድ በጣም ቀላል ነው። አንዴ አድጎ ወደ ቁርጠኝነት ከደረሰ ግን ለመከላከል እጅግ አስቸጋሪ ይሆናል።

* የልብ ጥራት፦ መጥፎ ሃሳቦችን ገና ሲመጡ "አዑዙ ቢላህ" በማለት ወይም ወደ ሌላ ጠቃሚ ነገር በመዞር የሚያጠፋ ሰው ልቡን ከዝገትና ከጭንቀት ይጠብቃል።
* የብልህነት መለኪያ፦ ብልህ ሰው እሳቱ ሳይቀጣጠል በጭሱ ጊዜ የሚያጠፋ ነው።
ባጭሩ፦ ውጊያው መጀመር ያለበት በአእምሮ ውስጥ ነው። በሃሳብ ደረጃ ድል ካደረጉት፣ በተግባር ደረጃ ወንጀሉን መከላከል ቀላል ይሆናል።
📚(አል ፈዋኢድ)

የአላህ መልክተኛ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦
«

ከቀኖቻችሁ ሁሉ በላጩ ቀን የጁምዓ ቀን ነው። በዚህ ቀን በእኔ ላይ ሶለዋት ማውረድን አብዙ።»

🤍

قال رسول الله ﷺ :

« ያ ኡቅባ !
የቆረጠህን ቀጥል፣
የነፈገህን ስጥ፣
የበደለህንም ይቅር በል ። »

(📚 ሶሒሕ አት-ተርጊብ: 2536)

ስለ ሐዲሱ ጥቂት ማብራሪያ ፦
ይህ ታላቅ ሐዲስ የላቀ የሥነ-ምግባር መመሪያ ሲሆን፣ ሶስት ቁልፍ ነጥቦችን ይዟል፡
* የቆረጠህን ቀጥል፦ ዝምድናን ወይም ሰላምታን ላቋረጠብህ ሰው ቅድሚያውን ወስደህ መድረስ።
* የነፈገህን ስጥ፦ በችግርህ ጊዜ ያልደረሰልህን ወይም የከለከለህን ሰው፣ እሱ ሲቸገር በመርዳት የልብህን ንፅህና ማሳየት።
* የበደለህንም ይቅር በል፦ መበደልህን እያወቅክ ለአላህ ስትል ይቅርታ ማድረግ የጥንካሬ ምልክት ነው።

ደረትህ ላይ ጭንቀ ጥበብ ይልሃልን? ምክንያቱን በማታውቀው ጭንቀት ተወጥረሃል? ዛሬ ጁምዓ ነው፤ ፈጣን ውጤት ያለው ነብያዊ መፍትሔ እሰጥሃለሁ። በነቢዩ ሙሐመድ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) ላይ ሶለዋት ስታወርድ ሦስት ተአምራት ይከሰቱልሃል፦
* ሶለዋትህ ለሳቸው ይቀርባል። ስምህ በሰው ልጆች ሁሉ በላጭ በሆኑት (በነቢዩ) ዘንድ ሲነሳ እስቲ አስበው!
* አላህ በአንተ ላይ 10 ጊዜ ሶለዋት ያወርድልሃል። የአላህ አሥር እዝነቶች በልብህ ውስጥ ያሉትን ቁስሎች ለመፈወስ በአንተ ላይ ይወርዳሉ።
* የዱዓ መክፈቻ ነው። በዱዓህ መጀመሪያና መጨረሻ ላይ ሶለዋትን አድርግ፤ አላህ በመካከላቸው ያለውን ዱዓ ከመቀበል አይመለስም።
ነቢዩ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) ጊዜውን ሁሉ ሶለዋት በማድረግ ለሚያሳልፍ ሰው እንዲህ ብለዋል፦ 'ጭንቀትህ ይወገድልሃል፤ ወንጀልህም ይማርልሃል።' ከጭንቀት መወገድና ከወንጀል መማር በላይ ምን ትፈልጋለህ? ቀኑን በሰላም ለመጀመር ዛሬ ለራሳችሁ የማይቋረጥ የሶለዋት ፕሮግራም አድርጉ።

የዋጋ መናር!!
​ኢብኑ ሙፍሊሕ አል-ሐንበሊ (ረሂመሁላህ) እንዲህ ብለዋል፦

​"የሚገርመው ነገር፤ ብዙ ሰዎች ስለ መኖሪያ ቤት መፈራረስ፣ ስለ ሲሳይ (ሪዝቅ) ማነስ፣ ስለ ዘመኑ መክፋትና ስለ ዋጋ መናር ያለቃቅሳሉ (ይረበሻሉ)። ነገር ግን ዲን ከሰዎች መራቁ፣ ሱናዎች መጥፋትና ቢድዓዎች መስፋፋት አልቅሰው አያውቁም። ስለ ድክመታቸውም አያለቅሱም፤ ይህም የሆነው የኢማናቸው መዳከም እና ዱንያ በዓይናቸው ውስጥ ትልቅ ቦታ ስላላት ነው።"

​📚 አል-አዳብ አሽ-ሸሪዒያ (3/240)

كيف اصبحتم؟

ኢማም አሕመድ ኢብኑ ሐንበል (ረሒመሁላህ) አንድ ሰው ደሃ ቢሆንም እንኳ ለጋብቻ ማበረታታታቸው እና ጋብቻን ከአንዳንድ ዒባዳዎች ማስቀደማቸው፦
● ሷሊህ (ልጃቸው) እንዲህ ይላሉ፦ [ኢማም አሕመድን] ስለ አንድ ከሰርዶ (ሳር) ምንጣፍ እየሰራ ስለሚሸጥ ሰው ጠየቅኳቸው፣ ከሚያገኘው ገቢ (ትርፍ) ለቀን ቀለቡ (ምግቡ) የሚሆን እንጂ ከዛ በላይ አያገኝም። ይህ ሰው ለጋብቻ ቅድሚያ ይስጥን? አልኳቸው፣
አባቴ እንዲህ በማለት መለሱልኝ፦ ለጋብቻ ቅድሚያ ይስጥ። አላህ ሲሳዩን (ሪዝቁን)  ይዞላት ይመጣል።”
● እንዲህም አሉ፦“ ያግባ፣ ከተፈለገም ይበደር። በእጁ ላይ ለሐጅ የሚያደርሰው ሁለት መቶ ድርሃም ቢኖረው፣ ነገር ግን በራሱ ላይ ፈተና (ዝሙት) ከፈራ፣ እንዲያገባና ሐጅን እንዲተው አዘዋለሁ።”
● አቡ ዳውድ(ተማሪያቸው) እንዲህ ይላሉ፦ አቡ ዐብዲላህ [ኢማም አሕመድ] እንዲህ አሉ፦ “እንዲያገባ የሚያዙት ወላጆች ካሉት፣ እንዲያገባ አዘዋለሁ። ወይም ለራሱ ችግር (በፈተና መውደቅን) የሚፈራ ወጣት ከሆነ፣ እንዲያገባ አዘዋለሁ።”
● አል-መርሩዚ እንዲህ አለ፦ አቡ ዐብዲላህ [ኢማም አሕመድ] እንዲህ ሲሉ ሰምቼዋለሁ፦ "ለሴት ከወንድ የተሻለ ነገር የለም፣ ለወንድም ከሴት የተሻለ ነገር የለም።”
ጣዎስም እንዲህ ብሏል፦ “ሴት የወንድ ግማሽ ዲኑ ናት።”
● እንዲህም አሉ፦ አቡ ዐብዲላህ [ኢማም አሕመድ] እንዲህ ሲል ሰምቼዋለሁ፦ “ያላገባ ሆኖ መኖር በኢስላም አስተምህሮ ውስጥ በምንም አይነት መንገድ የሚታወቅ ነገር አይደለም። ነቢዩ ﷺ አሥራ አራት ሚስቶችን አግብተዋል፣ ሲሞቱ ዘጠኙን ሚስታቸውን ተለይተው ወደ አኼራ ተሸጋግረዋል።”
• በመቀጠል እንዲህ አለ፦ “ቢሽር ኢቢኑ አል-ሓሪስ አግብቶ ቢሆን ኖሮ፣ ነገሩ ሁሉ በተሟላለት ነበር። ሰዎች ትዳርን ቢተው ኖሮ፤ ጂሃድ አይወጡም ነበር፣ ሐጅ አያደርጉም ነበር፣ ያም አይሆንም ነበር፣ ይህም አይሆንም ነበር።”
• እንዲህም አለ፦ ነቢዩ ﷺ ምንም ነገር ሳይኖራቸው ያነጉ ነበር፣ ምንም ነገር ሳይኖራቸውም ያመሹ ነበር። ከዘጠኝ ሚስቶች ተለይተው ሞተዋል። ትዳርን መርጠዋል፣ በእርሱም ላይ አበረታተዋል።”
📚 አል-ጃሚዕ ሊዑሉሚል ኢማም አሕመድ (10/483)

عَن سُلَيْمَانَ التَّيمِيِّ قَالَ:

«إِنَّ الرَّجُلَ لَيُذنِبُ الذَّنب فيُصبحُ وَعَليهِ مَدْلَتهُ»

سير أعلام النبلاء» (٦ / ٢٠٠)]

قال رسول الله ﷺ

من دعا إلى هدى كان

له من الأجر مثل أجور من تبعه

📚[ اخرجه مسلم ]

ዑመር ኢብኑ ሳሊህ አል-በግዳዲ እንዲህ ይላሉ፦
"ኢማም አሕመድ ኢብኑ ሐንበልን 'ቀልብን የሚያለሰልሰው (የሚያራራው) ምንድን ነው?' ብዬ ጠየቅኳቸው። ወደ እኔ ተመለከቱና አንገታቸውን ደፉ፤ ደግመው ተመለከቱኝና ዳግም አንገታቸውን ወደ መሬት አቀረቀሩ፤ ከዚያም እንዲህ አሉ፦ 'ቀልብን የሚለሰልሰው በምንድን ነው? ያልከኝ?

(ቀልብ የሚለሰልሰውማ) ሐላልን በመመገብ ነዋ!'"

> "አላህ ሆይ! ሐላል ሪዝቅን በመፈለግ ላይ እርዳን፣ አግራልንም።"

{اللهم اكفني بحلالك عن حرامك، وأغنني بفضلك عمن سواك} 🤲

🌷ሰባሑል ኸይር
> "በአላህ እምላለሁ! ሲሳይህ በባሕር ሥር ባለ ድንጋይ ውስጥ ቢሆን እንኳ፣ አንተ ጋር እስኪደርስ ድረስ አላህ ያወጣዋል።
> እወቅ! የሰው ልጅ ኃይል ሁሉ ቢሰባሰብ እንኳ፣ አንተ ጋር ሊደርስ ከተጻፈልህ ነገር (ሪዝቅ) የሚከልክልህ ምንም ነገር የለም፤ ስለዚህ ተረጋጋ።"
>

> "አንድ (ሰው እንደ ተራራ የሚገዝፉ ወንጀሎችን ተሸክሞ  የውመል ቂያማ ይመጣል፤ ነገር ግን ምላሱ አላህን በማውሳት (በመዘከሩ) የተነሳ ወንጀሎቹን ሲያፈራርሳቸው (ሲዘርዛቸው) ያገኘዋል።" (ኢብኑ ተይሚያህ)
>  ይህን ዚክር ደጋግመው ይበሉ፦
✨ አስተግፊሩላህ አል-ዐዚም ወአቱቡ ኢለይህ
✨ አስተግፊሩላህ አል-ዐዚም ወአቱቡ ኢለይህ
✨ አስተግፊሩላህ አል-ዐዚም ወአቱቡ ኢለይህ
⤴️ ለሚወዱት ሰው በማጋራት የዚክሩ ተቋዳሽ ያድርጓቸው።
ጥቆማ፦  የአላህን ዚክር ማብዛትና ኢስቲግፋር ማድረግ (ምሕረት መለመን) ምን ያህል ታላላቅ ወንጀሎችን እንኳ ሳይቀር እንደሚያብስ  የታላቁ ዓሊም ኢብኑ ተይሚያህ ምክር ነው። በተለይም በዚህ ዘመን ልብ በጭንቀትና በወንጀል በከበደበት ጊዜ ይህን ማዘውተር ትልቅ እረፍት ይሰጣል።

በኢማሙ አሕመድ እና በተማሪያቸው አል-መርሩዚ መካከል በትዳር ዙሪያ  የተደረገ ድንቅ ውይይት!
● [መርሩዚ] እንዲህ አለ፦ አቡ አብደላህ (ኢማም አሕመድን) እንዲህ ሲሉ ሰማኋቸው፦ "ነቢዩ ﷺ ሳይጋቡ መቆየትን (ምንኩስናን) ከልክለዋል። የነቢዩን ﷺ ፈለግ የጠላ ሰው እውነት ላይ አይደለም። የነቢዩን ባልደረቦች፣ የሙሃጅሮችንና የአንሷሮችን መንገድ የጠላ ሰው ደግሞ ከዲኑ ውስጥ ምንም ቦታ የለውም።"
* ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «እኔ በሌሎች ሕዝቦች ፊት በእናንተ ብዛት  እፊካከራለሁና(እኩራለሁ።) በብዛት ውለዱ።»
* "ነቢዩ ያዕቆብ (ዐለይሂ ሰላም) በዚያ ሁሉ ሀዘናቸው ውስጥ እንኳ አግብተዋል፣ ልጅም ተወልዶላቸዋል።"
* ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ «ሴቶች(ሚስቶች) ለእኔ (እንዲወደዱ) ተደርገዋል።»
* የነቢዩ ﷺ ባልደረቦችም ያገቡ ነበር።
● እኔም አልኩ፦ ሰዎች ግን "ገቢያቸንን በሐላል መንገድ የማግኛ መንገዱ ጠቧል።" ይላሉ።
* እሳቸውም ፦ "ነቢዩ ﷺ ምንም ለሌለው ሰው እንኳ  በብረት በቀለበት (መህርነት) ድረዋል።"
* እኔም፦ በቁርኣን ሱራም ቢሆን (ይቻላል አይደል)? አልኩኝ።
እሳቸውም፦ "ይህንን ተወው" አሉ። "ትክክል (ሶሒሕ) አይደለም እንዴ?" አልኳቸው።
* እሳቸው፦ "ተወው አልኩህ! ከአንድ ነገር ስከለክልህ ተከለከል፤ አንድ ወንድ ሊያገባ ይገባል፤ ካለው (ይቀልባታል)፣ ከሌለው ደግሞ ይታገሳል።"አሉኝ።
● እኔም አልኩ፦ "እርስዎ፦ "የምቀልባት ካጣሁ እፈታታለሁ" ይሉኛል። እኔ ግን ስራ አግኝቼ መህሯ አንድ ሺህ ድርሀም ቢሆንብኝስ? እኔ ደግሞ አሁን ላይ ምንም የለኝም።
* ሳቁና እንዲህ አሉ፦ "በአምስት ድርሀም አግባ! ኢብኑ አል-ሙሰየብ (ታላቁ ታቢዒይ) ልጃቸውን በሁለት ድርሀም ድረዋል።"
● እኔም፦ ቤተሰቦቼ በአምስት ድርሀም እንዳገባ አይፈቅዱልኝም አልኳቸው።
* አሉ፦ "አሃ! አሁን የዱንያን ነገር አመጣህብኝ፤ ይህ ሌላ ጉዳይ ነው።"
● እኔም፦ ኢብራሂም ኢብኑ አድሀም (ታላቁ ዛሂድ) "የቤተሰብ ሐላፊ መሆን እንዴት ያስፈራል?!..." ማለታቸው ይወራል ስላቸው፤
* ንግግሬን ሳልጨርስ ጮኹብኝና እንዲህ አሉ፦ "በጎንዮሽ መንገዶች (ጠቃሚ ባልሆኑ ወሬዎች) ውስጥ ወደቅን። አላህ ዓፊያውን ይስጥህና—ሙሐመድ ﷺ እና ባልደረቦቻቸው ምን ላይ እንደነበሩ ተመልከት!"
● ቀጠልኩና ለአቡ አብደላህ እንዲህ አልኳቸው፦ -ፉደይል ኢብኑ ዒያድ "አንድ ሰው በልባችን ውስጥ (ትልቅ ቦታ) ይኖራል፤ ነገር ግን በማዕዱ ዙሪያ ሰዎች ሲሰበሰቡ (ቤተሰብ ሲያፈራ) ከልባችን ይወጣል።" ማለታቸው ይወራል?
* አሉ፦ "ከእነዚህ የጎንዮሽ ወሬዎች ተወኝ!አላልኩህም? እውቀት እንዲህ አይቀሰምም! አላህ አውፍ ይበልህና! —ሙሐመድ ﷺ እና ባልደረቦቻቸው ምን ላይ እንደነበሩ ተመልከት!"( እነሱን ተዋቸው!)
* ከዚያም ቀጠሉና፦ "እነሆ በዘመንህ ያሉ ደጋግ ሰዎች (ሷሊሖች) አግብተው እንጂ አታገኛቸውም።"
📚 ምንጭ፦ አል-ጃሚዕ ሊዑሉሚ አል-ኢማም አሕመድ (10/ 484 - 485)

ፈውስ ለሚፈልግ ሰው
ኢብን አል-ቀዪም አል-ጀውዚያ (አላህ ይዘንላቸውና) "መዳሪጁ ሳሊኪን" በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ እንዲህ ብለዋል፦
> "እኔ በዚህ ረገድ (በሩቃ) በራሴም ሆነ በሌሎች ላይ አስደናቂ ነገሮችን ሞክሬያለሁ፤ በተለይም መካ (አላህ ያክብራትና) በነበርኩበት ጊዜ። እንቅስቃሴዬን ሊገቱ የሚቃረቡ በጣም አስቸጋሪ ህመሞች ያጋጥሙኝ ነበር፤ በተለይ በጦዋፍ ወቅትና በሌሎችም ጊዜያት። በዚያን ጊዜ ወደ ፋቲሃ ለመቅራት እፈጥንና ህመሙ ባለበት ቦታ ላይ እደባብሰዋለሁ፤ ያኔ ህመሙ ልክ እንደ ጠጠር ተንከባሎ እንደሚወድቅ (ወዲያው እንደሚጠፋ) ሆኖ ይሰማኝ ነበር። ይህንንም ደጋግሜ ሞክሬዋለሁ።
> እንዲሁም ከዘምዘም ውሃ በአንድ (ብርጭቆ) እወስድና ፋቲሃን ደጋግሜ እቀራበት ነበር፤ ከዚያም እጠጣዋለሁ። በዚህም ውስጥ በመድኃኒት የማላገኘውን ዓይነት ጥቅም እና ጥንካሬ አገኝ ነበር። ነገሩ ከዚያም በላይ ታላቅ ነው፤ ሆኖም (ውጤቱ) እንደ እምነት ጥንካሬና እንደ እርግጠኝነት (የቂን) ጥራት ይለያያል። አላህም ረዳታችን ነው።"
>

በፋቲሃ መታከም (ሩቅያ ማድረግ)
ሸይኽ ሙሐመድ ሳሊሕ አል-ዑሰይሚን (ረሂመሁላህ)እንዲህ ብለዋል፦
> "ሱረቱል ፋቲሃ 'ሩቅያ' (ፈውስ የሚገኝባት ) መሆኗ ከነቢዩ ﷺ ተረጋግጧል። ይህም ማለት በታመመ ሰው ላይ ፈውስን በመፈለግ ትቀራለች። ይህ ደግሞ በተግባር የተሞከረና የተረጋገጠ የሆነ ነገር ነው። በታመመ ሰው ላይ ፋቲሃን መቅራት ለፈውስ በጣም ቅርብ ከሆኑ ሕክምናዎች አንዱ ነው።"
>
ምንጭ፦ ፈታዋ ኑሩን ዓለ አድ-ደርብ

ኒካሕ(ጋብቻ )የሸይጣንን ተንኮል ለመመከት ይረዳል።
ኢብን ተይሚያ (ረሒመሁላህ) እንዲህ ብለዋል፦
○ "ላጤ መሆን የሸይጣንን ተንኮል ለመመከት፣ ዒልምን ለመቅሰም እና አላህን ለመገዛት የበለጠ ያግዛል ተብሎ የሚታሰበው፦

የሸሪዓን ድንጋጌና ተጨባጭ ሁኔታን የሚቃረን ስህተት ነው።

ይልቁንም ላጤ አለመሆን (ማግባት) የሸይጣንን ተንኮል ለመመከት የበለጠ ያግዛል።"

📚መጅሙዕ አል-ፈታዋ (31/ 63)