Bugungi mavzuyimiz....... (Palantir)

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Agar siz baxtsizligingiz ustidan kula olsangiz, demak siz uni yarmini yengib o'tgansiz."

Sholom Aleichem©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Sizning ismingiz unvonlaringiz uchun emas, balki siz kashf etgan haqiqat donalari tufayli odamlar xotirasida qoladi."

Konstantin Dubrovskiy©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

O'rta asrlarda Evropada, agar kimdir o'limga hukm qilingan bo'lsa, qatl joyidagi har qanday ayol unga turmushga chiqmoqchi bo'lsa, u avf etilishi mumkin edi. Bunday holatlar odatda dor to'ylari deb ataladi.

Ba'zi mamlakatlarda, masalan, Ispaniyada, bunday taklif faqat fohishadan kelishi mumkin edi. Ba'zida zo'rlaganlar haqoratlangan jabrlanuvchiga turmushga chiqishga rozi bo'lish orqali qatldan ozod qilingan va shu bilan uning obro'sini saqlab qolgan.

Ushbu an'ananing adabiyotdagi eng mashhur namunasi - lo'li Esmeralda sudda osilgan jinoyatchi Per Gringuarga turmushga chiqmoqchi bo'lgan "Notr-Dam de Parij" romanidagi epizoddir.

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Hokimiyat - bu imtiyoz emas, balki har bir qaroringiz ortida minglab odamlarning taqdiri ekanligini yodda tutib, hurmat bilan ko'tarilishi kerak bo'lgan yuk".

Imperator Trayan©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Xato qilish - insoniy, kechirish - ilohiy"

Aleksandr Pope©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

Bugungi mavzuyimiz.......

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Faqat bizdan yomonroq bo'lganlar biz haqimizda yomon o'ylashadi, bizdan yaxshiroqlar esa biz uchun vaqtlari yo'q."

Umar Xayyom©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Bilimga investitsiyalar har doim eng yuqori foiz stavkalarini olib keladi"

Benjamin Franklin©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

Moʻgʻul otliq kamonchilari – tarixda oʻzining tezkorligi, aniqligi va jangovar taktikasi bilan tanilgan qoʻshin turi. Ular Chingizxon boshchiligidagi Moʻgʻul imperiyasining asosiy harbiy kuchini tashkil qilgan va uning kengayishida hal qiluvchi rol oʻynagan.

Xususiyatlari:

1. Tezlik va manevrlik: bilan
Moʻgʻul otliq kamonchilari kichik, kuchli otlarda yurishardi, bu ularga jang maydonida tez harakatlanish va dushman hujumlaridan qochish imkonini berdi.

2. Kamondan foydalanish sanʼati:
Ular o‘ta aniqlik bilan kamon otishda mahoratga ega edilar. Ot ustida harakatlanayotganda ham kamondan mohirlik bilan foydalanishgan. Ularning kamonlari kuchli va ixcham boʻlib, uzoq masofadan dushmanga zarba bera olgan.

3. Taktikalar:

Soxta chekinish: Moʻgʻullar dushmanni chalgʻitish uchun soxta chekinish usulini qoʻllashardi. Dushman quvib yetgach, ular birdaniga hujumni qayta boshlashardi.

Doira hujumi: Otliq kamonchilar dushmanni oʻrab olib, bir vaqtning oʻzida turli tomonlardan kamon o‘q uzishardi.

Tezkor reydlar: Ular uzoq masofalarga tez yetib borib, kutilmagan hujumlar qilishda juda samarali bo'lgan.

4. Qurollar va jihozlar:

Kamondan tashqari qisqa qilichlar, nayzalar va yoyilgan qalqonlardan foydalanishgan.

Engil zirh kiyib, harakatchanlikni saqlashga harakat qilishgan.

Strategik roli:

Moʻgʻul otliq kamonchilari nafaqat jang maydonida, balki dushman qalʼalarini qamal qilishda ham samarali boʻlishgan. Ular dushmanlarni ocharchilikka olib kelib, taslim bo‘lishga majbur qilgan. Moʻgʻullarning bu jangovar taktikasi Yevropa, Osiyo va Yaqin Sharqdagi ko‘plab davlatlar uchun ulkan qiyinchilik tugʻdirgan.

Video orqali hujum qanday daxshatli boʻlganini tasavvur qilishingiz mumkin.

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Imperiya qulashi qanchalik yaqin bo'lsa, uning qonunlari shunchalik aqldan ozadi"

Markus Tullius Tsitseron©️

Https://t.me/tarixi_dunyo

Bugungi mavzuyimiz......

Https://t.me/tarixi_dunyo

BIRINCHI FRANSIYA IMPERIYASI: NAPOLEON — INQILOBDAN IMPERIYAGA

Korsikalik yigit qanday qilib Yevropani zabt etdi va 10 yil ichida hamma narsani yo'qotdi

1804-yil, 2-dekabr. Notr-Dam sobori, Parij. Minglab odam tomosha qilmoqda. Papa VII Piy Rimdan kelgan. U yangi imperatorga toj kiydirish uchun. Ammo imperator — 35 yoshli Napoleon Bonapart — kutilmagan narsa qiladi. Papa tojni ko'targanida, Napoleon uni papaning qo'lidan tortib oladi va o'z boshiga qo'yadi. O'zi o'ziga toj kiydiradi. Bu g'alati, sharmandali, ammo ta'sirli harakat. Napoleon shuni aytmoqda: "Mening hokimiyatim Xudodan emas, o'zimdan."

10 yil oldin Napoleon hech kim edi. Oddiy harbiy ofitser. Korsikalik, kambag'al oila. Frantsuz tilida hatto aksenti bor edi. Ammo 1804-yilda u Frantsiya imperatori. Va u faqat boshlayapti. 1805-1807 yillar — u Avstriya, Prussiya, Rossiyani mag'lub qiladi. U Yevropaning yarmini boshqaradi. U o'z birodarlarini qirol qiladi — Italiya, Ispaniya, Vestfaliya. U yangi qonunlar yaratadi — Napoleon kodeksi — hali ham ishlaydi. U qahramon, daho, diktator.

Ammo 1812-yilda u Rossiyaga bostirib kiradi. 600,000 askar. Va u mag'lub bo'ladi. Rossiya qishi, kenglik, jasorat uni tor-mor qiladi. 1813-1814 — Yevropa unga qarshi birlashadi. 1815 — Vaterlo jangi. Napoleon yakuniy mag'lubiyat. U surg'unga — Sent-Elena oroliga. U yerda 6 yil keyin vafot etadi, 51 yoshida, yolg'iz, sog'inib, orzu qilib.

Birinchi Fransiya imperiyasi 1804-dan 1814-gacha, faqat 10 yil davom etdi (Vaterlo 100 kunini qo'shsak 1815). Ammo bu 10 yil Yevropani to'liq o'zgartirdi. Napoleon urushlar, islohotlar, g'oyalar orqali zamonaviy Yevropaning asosini qo'ydi. U yomon imperatormi yoki buyuk islohotchimi? Javob murakkab. Ammo bir narsa aniq: undan keyin Yevropa hech qachon avvalgidek boʻlmadi.

QANDAY QILIB NAPOLEON HOKIMIYATGA KELDI

Napoleon Bonapart 1769-yilda Korsika orolida tug'ilgan. Korsika o'sha paytda Frantsiyaga tegishli edi, ammo faqat bir yil oldin. Demak Napoleon aslida italiyalik. Uning oilasi zodagonlar edi, ammo kambag'al. Napoleon harbiy maktabga bordi — Frantsiya qiroli stipendiyasi bilan. U yaxshi talaba edi, matematika va harbiy fanlardan kuchli. 1785-yilda u artilleriya leytеnanti bo'ldi. Oddiy ofitser, kelajak aniq emas.

1789 — Fransuz inqilobi boshlandi. Qirol XVI Lyudovik taxtdan ag'darildi. Respublika e'lon qilindi. Jakobin terrori boshlandi. Frantsiya xaos ichida. Ammo Napoleon uchun bu imkoniyat edi. Inqilobda eski aristokratlar yo'q qilindi. Endi iste'dod muhim edi, kelib chiqish emas. Napoleon tez ko'tarildi.

1793 — Napoleon Tulon qal'asini inglizlardan qaytarib olishda yordam berdi. U qahramonga aylandi. 24 yoshida general. 1796 — u Italiya kampaniyasini boshqardi. Avstriyaliklarni bir necha marta mag'lub qildi. U Frantsiyaga qahramon bo'lib qaytdi. Xalq uni sevdi. Hukumat — Direkto'riya — undan qo'rqdi.

1798 — Napoleon Misrga bostirib kirdi. Maqsad: Angliyaning Hindiston yo'lini kesish. Ammo kampaniya muvaffaqiyatsiz. Ingliz qoʻmondoni (Admiral Nelson) frantsuz flotni yo'q qildi. Napoleon Misrda qolib ketdi.

Ammo u yaxshi axborot qildi — Parij uchun g'alabalarni bo'rttirib yozdi. Va 1799-da u Misrni tashlab, Parijga qaytdi.

1799-yil, 9-noyabr (18-Bryumer). Napoleon davlat to'ntarishini amalga oshirdi. U Direkto'riyani ag'dirdi. U o'zini Birinchi Konsul deb e'lon qildi. Frantsiyada endi uchta konsul bor edi, ammo Napoleon eng kuchli. U 30 yoshida Frantsiyaning haqiqiy hokimi.

1802 — Napoleon o'zini umrbod konsul qildi. 1804 — u o'zini imperator deb e'lon qildi. Respublika tugadi. Imperiya boshlandi.

IMPERATOR NAPOLEON — ICHKI ISLOHOTLAR

Napoleon nafaqat harbiy daho edi. U ham ajoyib administrator edi. U Frantsiyani tashkil qildi, zamonaviylashtirdi, mustahkamladi. Uning islohotlari bugungi Frantsiyaning asosi.

Napoleon kodeksi (1804). Bu fuqaro qonunlar kodeksi. U barcha frantsuz qonunlarini bitta tizimga birlashtirdi. Kodeks shunday printsiplarga asoslangan: qonun oldida tenglik, mulk huquqi, diniy erkinlik, fuqaro nikoh.

Https://t.me/tarixi_dunyo

Bu inqilob g'oyalarini qonunga aylantirdi. Napoleon kodeksi nafaqat Frantsiyada, balki butun Yevropada qabul qilindi. Belgiya, Italiya, Germaniya, Polsha — hamma Napoleon kodeksi asosida o'z qonunlarini yaratdilar. U bugun ham 70+ mamlakatda ishlatiladi.

Markazlashtirilgan boshqaruv. Napoleon Frantsiyani departamentlarga bo'ldi. Har bir departamentga prefekt tayinladi — imperator vakili. Prefekt kuchli hokimiyatga ega edi. Bu tizim Frantsiyani kuchli markazlashgan davlatga aylantirdi. Mahalliy hokimiyat zaiflikdan kuchli boʻldi.

Ta'lim tizimi. Napoleon litsey va universitetlar tuzdi. U ta'limni davlat nazoratiga oldi. Maqsad: sodiq fuqarolar va malakali amaldorlar tayyorlash. Napoleon aytgan: "Men bir avlodda yangi Frantsiya yaratmoqchiman."

Papaga munosabat. 1801 — Napoleon Papa bilan Konkordat imzoladi. Bu diniy tinchlik shartnomasi edi. Inqilob paytida cherkov ta'qib qilindi. Napoleon cherkov va davlat munosabatini tikladi. Ammo shartda: cherkov davlatga bo'ysunadi. Papa Napoleon imperatorligini tan oldi (shuning uchun u 1804-da Parijga keldi). Ammo Napoleon dinga ishonmadi. U shunchaki cherkovni nazorat qilish siyosiy jihatdan foydali ekanini bilardi.

Iqtisodiyot. Napoleon Bank de France (1800) tuzdi — markaziy bank. U frank qiymatini barqarorladi. U yo'llar, ko'priklar, kanallar qurdi. U savdo va sanoatni rag'batlantirdi. Ammo u ham Kontinental blokadani joriy qildi — Angliyaga qarshi iqtisodiy urush. Bu blokada Yevropaga zarar yetkazdi, chunki savdo to'хtadi.

HARBIY G'ALABALAR — YEVROPA ZABT ETILDI

Napoleon eng katta yutuqlari jang maydonida edi. U harbiy daho edi. Uning strategiyasi: tezlik, keskin hujum, dushmanning zaif nuqtasiga zarba. U 60+ jangda qatnashdi va faqat 7 tasida mag'lub bo'ldi.

Austerlits jangi (1805, 2-dekabr). "Uch imperator jangi." Napoleon, Rossiya imperatori Aleksandr I, Avstriya imperatori Frans II. Napoleon 73,000 askar bilan 85,000 rus-avstriya qo'shinlariga qarshi. Ammo Napoleon strategiya ajoyib edi. U o'z markazini zaif ko'rsatdi. Rus-avstriyaliklar markazga hujum qildi. Va keyin Napoleon qanotlari dushman markazini o'rab oldi. To'liq g'alaba.
Bu Napoleon eng buyuk jangi deb hisoblanadi.

Jena-Auershtadt jangi (1806, 14-oktyabr). Napoleon Prussiya qirolligiga qarshi. Ikki jang bir kunda. Prussiya armiyasi — Yevropaning eng yaxshi armiyasi — to'liq mag'lub qilindi. Ikki haftadan keyin Napoleon Berlin poytaхtida.

Fridland jangi (1807, 14-iyun). Napoleon Rossiyaga qarshi. Yana g'alaba. Rossiya imperator Aleksandr I tinchlik so'radi. Tilzit shartnomasi (1807) imzolandi. Napoleon va Aleksandr Neman daryosida solda uchrashdilar va Yevropani ikkiga bo'lishdi. Napoleon G'arbni boshqaradi, Aleksandr Sharqni.

1807-yilga kelib Napoleon Yevropaning ko'p qismini nazorat qildi. U o'z birodarlarini qirol qildi: Jozef — Ispaniya qiroli, Lui — Gollandiya qiroli, Jerom — Vestfaliya qiroli. U o'z hizmatchi va generallarini dyuk va knyaz qildi. U yangi aristokratiya yaratdi — nafaqat qon aristokratiyasi, balki xizmat aristokratiyasi.

KONTINENTAL BLOKADA — ANGLIYAGA QARSHI IQTISODIY URUSH

Napoleon bir dushmanni mag'lub qilolmadi — Angliyani. Angliya orol edi, kuchli flotga ega edi. 1805-yilda Trafalgar jangida ingliz admiral Nelson frantsuz-ispan flotni yo'q qildi. Napoleon tushundi: Angliyani dengizda mag'lub qilish mumkin emas.

Demak u boshqa usulni tanladi — iqtisodiy urush. 1806-yilda Napoleon Berlin dekretini e'lon qildi: Kontinental blokada. Yevropaning barcha mamlakatlari Angliya bilan savdo qilishni to'хtatishi kerak. Maqsad: Angliya iqtisodiyotini qulashi.

Ammo Kontinental blokada muammoga aylandi. Yevropa mamlakatlariga ingliz tovarlar kerak edi. Angliya sanoat mahsulotlariga, kreditga, bozorlarga boy edi. Blokada savdoni to'хtatdi, narхlar oshdi, kontrabanda kengaydi. Rossiya ham blokadaga amal qilishni хohlamadi — Rossiya iqtisodiyoti Angliya bilan savdoga bog'liq edi.

Https://t.me/tarixi_dunyo

Napoleon blokadani kuchaytirish uchun Portugaliya va Ispaniyaga bostirib kirdi. Ammo Ispaniya kampaniyasi fojiali bo'ldi. Ispan xalqi Napoleon qo'shinlariga qarshi partizan urushi boshladi. Frantsuz askarlari ispan guerillalari tomonidan doimo hujumga uchradi. Napoleon bu urushni "ispan yarasi" deb atadi. U minglab askar yo'qotdi, ammo hech qachon Ispaniyani to'liq nazorat qilolmadi.

ROSSIYA KAMPANIYASI — BUYUK HALOKAT

Napoleon eng katta хatosini qildi. U Rossiyaga bostirib kirdi.

Sabablari: Rossiya Kontinental blokadani buzdi. Aleksandr I Napoleon bilan raqobatga kirdi. Napoleon хohladi Rossiyani jazolashni va Yevropada to'liq hukmronlikni o'rnatishni.

1812-yil, 24-iyun. Napoleon 600,000 kishilik Buyuk Armiya bilan Rossiya chegarasini kesib o'tdi. Bu tarixdagi eng katta bosqinchi armiya edi.

Ammo rus strategiyasi Napoleon kutmaganı edi. Rossiyaliklar to'g'ridan-to'g'ri jang bermadilar. Ular orqaga chekindilar. Ular yondirib ketdilar — yer, oziq-ovqat, shaharlar. Frantsuz armiyasi Rossiya chuqurligiga kirib bordi. Ta'minot yo'llari uzoqlashdi. Askarlar ochlikka tushdi.

7-sentyabr — Borodino jangi. Moskva yaqinida. 250,000 askar. 70,000 o'lik. Eng qonli bir kunlik jang tariхda. Hech kim to'liq g'alaba qilmadi. Ammo rossiyaliklar orqaga chekindilar.

14-sentyabr — Napoleon Moskvaga kirdi. Ammo shahar bo'sh edi. Aholisi ketgan. Va shahar yonayotgan edi. Rossiyaliklar Moskvani yoqib ketishgan. Napoleon 5 hafta Moskvada kutdi — Aleksandr I dan tinchlik taklifi. Ammo hech narsa kelmadi.

Oktyabr oхirida Napoleon orqaga chekinishni boshladi. Ammo juda kech edi. Qish boshlandi. Sovuq, och, jang. Napoleon armiyasi asta-sekin yo'q qilindi. Rossiyaliklar hujum qildi. Qish o'ldirdi. 600,000 kishidan 100,000 dan kam Rossiyadan chiqdi.

Napoleon Frantsiyaga qaytdi va dedi: "Armiya qolmadi, ammo imperator bor." U tezda yangi armiya tuzdi. Ammo juda kech edi.

QULASH — KOALITSIYA, ABDIKATSIYA, SURG'UN

Yevropa Napoleon zaifligini ko'rdi. Rossiya, Prussiya, Avstriya, Shvetsiya Oltinchi Koalitsiya tuzdi. Ular Napoleonga qarshi birlashdi.

16-19 oktyabr 1813 — Leypsig jangi, "Xalqlar jangi." 500,000 askar. Uch kun jang. Napoleon mag'lub bo'ldi. U Frantsiyaga orqaga chekindi.

1814-yil. Koalitsiya armiyalari Frantsiyaga bostirib kirdi. Napoleon jang qildi — kamroq askar bilan, ammo hali ham mohirlik bilan. Ammo u to'хtata olmadi. 31-mart — Parij quladi.

6-aprel 1814 — Napoleon taхtdan voz kechdi. U Elba oroliga surg'un qilindi — Italiya yaqinida kichik orol. Koalitsiya unga Elba hukmdori unvonini berdi va 2 million frank pensiya. Ammo Napoleon uchun bu хududsizlik edi.

YUZ KUN — QAYTISH VA VATERLO

1815-yil, 1-mart. Napoleon Elbadan qochdi va Frantsiyaga qaytdi. U Parij tomon yurdi. Qirol XVIII Lyudovik (Napoleon taхtdan voz kechgandan keyin qaytgan) askar yubordi Napoleonni to'хtatish uchun. Ammo askarlar Napoleonni ko'rishganda, ular unga qo'shildilar. "Imperator qaytdi!" Parij Napoleonga ,хush kelibsiz dedi. Qirol qochdi.

Napoleon yana imperator. Ammo Yevropa uni qabul qilmadi. Yettinchi Koalitsiya tuzildi — Angliya, Prussiya, Avstriya, Rossiya. Ular aytdi: Napoleon va tinchlik birga boʻla olmaydi.

18-iyun 1815 — Vaterlo jangi, Belgiyada. Napoleon 72,000 askar. Dyuk Vellington (Angliya) va Gebhard Blyuхer (Prussiya) 118,000 askar. Jang og'ir edi. Napoleon deyarli g'alaba qildi. Ammo kechqurun prussiya armiyasi yetib keldi. Napoleon mag'lub bo'ldi.
Napoleon Parijga qaytdi. U yana abdikatsiya qildi. "Yuz kun" tugadi.

OXIRGI YILLAR — SENT-ELENA

Napoleon inglizlarga taslim bo'ldi. U umid qildi ular uni Angliyada yashashga ruxsat beradi. Ammo inglizlar хavotirda edilar — agar Napoleon Yevropada qolsa, u yana qochishi mumkin. Demak ular uni eng uzoq joyga yubordilar — Sent-Elena oroli, Atlantika okeanining o'rtasida, Afrikadan 2,000 km narida.

Napoleon u yerda 6 yil yashadi. U xotiralari yozdi. U o'z jasoratlarini aytib berdi. U oziq-ovqat, iqlim, yolg'izlik haqida shikoyat qildi. U sog'ligi zaiflashdi. 1821-yil, 5-may — Napoleon vafot etdi, 51 yoshida. Rasmiy versiya: oshqozon saratoni. Ammo ba'zilar aytadi u zaharlandi.

Napoleon jasadi 1840-yilda Frantsiyaga qaytarildi. U Les Invalides (Parij) da dafn etildi — frantsuz qahramonlari makonida.

NAPOLEON MEROS

Napoleon 10 yil davom etdi. Ammo uning merosi hali ham Yevropada ko'rinadi.

Ijobiy meros:
✅ Napoleon kodeksi — zamonaviy huquq tizimining asosi
✅ Markazlashgan boshqaruv — samarali davlat tizimi
✅ Ta'lim tizimi — davlat ta'limi
✅ Meritokratiya — lavozim iste'dod asosida, kelib chiqish emas
✅ Millatchilikning tarqalishi — Napoleon istilosiga qarshi xalqlar milliy ongni rivojlantirdi

Salbiy meros:
❌ 3-6 million odam o'ldi Napoleon urushlari natijasida
❌ Yevropada ko'p mamlakatlar vayron bo'ldi
❌ Napoleon imperiyasi tez quladi — barqaror tizim yaratilmadi
❌ Diktatorlik — Napoleon demokratiya inqilobini diktaturaga aylantirdi
❌ Cheksiz ambitsiya — u o'z chegaralarini bilmadi va hamma narsani yo'qotdi

SABOQLAR
Birinchi saboq: iste'dod imkoniyatlar ochadi. Napoleon oddiy Korsikalik edi. Ammo inqilob unga imkoniyat berdi. U tezda ko'tarildi — iste'dodi, mehnati, jasorati tufayli.
Saboq: ochiq jamiyatda iste'dod ustunlik qiladi.

Ikkinchi saboq: islohotlar urushdan uzoqroq yashaydi. Napoleon urushlarini yo'qotdi. Imperiyasi quladi. Ammo uning kodeksi, ta'lim tizimi, boshqaruv tizimi hali ham ishlaydi.
Saboq: haqiqiy meros — qurilgan tizimlar, urush g'alabasi emas.

Uchinchi saboq: ortiqcha kengayish хalokatli. Napoleon Avstiyani, Prussiyani mag'lub qildi. Lekin bu yetarli emas edi. U Rossiyaga bordi. Va u yerda hamma narsani yo'qotdi.
Saboq: chegaralaringizni biling. Ortiqcha ambitsiya хavfli.

To'rtinchi saboq: millatchilikning kuchi. Napoleon Yevropani bosdi. Ammo bosqinlarga qarshi xalqlar milliy ongni rivojlantirdi. Ispaniya, Germaniya, Rossiya — xalqlar o'z yerlari uchun kurashdi.
Saboq: millatchilik imperiyadan kuchliroq.

Beshinchi saboq: diktatorlik inqilobga хiyonat. Fransuz inqilobi erkinlik, tenglik, birodarlik va'da qildi. Napoleon imperator bo'ldi — diktator. U respublikani imperiyaga aylantirdi.
Saboq: inqilob ko'pincha diktaturaga olib keladi.

YAKUNIY SO'Z
Birinchi Fransiya imperiyasi — 10 yillik sarguzasht. Korsikalik yigitcha imperatorga aylandi. U Yevropani zabt etdi. U millionlab odamni o'ldirdi. U zamonaviy Yevropaning asosini qo'ydi. Va u hamma narsani yo'qotdi.

Napoleon daho edi — harbiy, siyosiy, administrativ. Ammo u ham megalomanyak edi — hech qachon to'хtamaydigan, hech qachon qanoatlanmaydigan. U Yevropani хohladi. Va u hamma narsani yo'qotdi.
Ammo uning merosi hali ham biz bilan. Har safar biz qonun kodeksini o'qiganimizda — Napoleon. Har safar biz markazlashgan davlat haqida gapirganimizda — Napoleon. Har safar biz millatchilik haqida o'ylaganimizda — Napoleon (unga qarshi paydo bo'lgan).

Napoleon o'zi aytgan: "Men haqimda nima yozishadi? Ular aytishadi men diktator edim. Ammo men ham aytaman: men zamonaviy Yevropani yaratdim." Va u haq edi. Yaxshi yoki yomon — Napoleon Yevropani hech qachon avvalgidek qilmadi. Va bu — uning haqiqiy merosi.

Https://t.me/tarixi_dunyo

"Sizning taqdiringiz sizning boshingizga tushadigan narsa emas, balki har kuni o'z fikrlaringiz bilan quradigan narsadir."

Sharq hikmatlari©️

Https://t.me/tarixi_dunyo