NASA administrasiyası yaxın onillik ərzində Ayda daimi baza yaradılması planlarını açıqlayıb. NASA həmçinin tarixdə ilk dəfə insanın Marsa enişinə hazırlaşır. NASA rəhbəri Sean Duffy hazırda Sidney şəhərində keçirilən Beynəlxalq Astronavtika Konqresində iştirak edib. Müzakirələr zamanı dünyanın digər kosmik agentliklərinin nümayəndələri ilə söhbətində Duffy ABŞ-ın yaxın gələcəkdə Ayın mənimsənilməsi planlarından danışıb. Duffy-nin sözlərinə görə, NASA növbəti onillik ərzində Ayda insanın daimi mövcudluğunu təmin etməyi planlaşdırır. Eyni zamanda NASA rəhbəri bildirib ki, ABŞ kosmik agentliyi 2035-ci ilə qədər Ayda bütöv bir “kənd” yerləşdirəcək. Bu isə o deməkdir ki, ABŞ Yer peykinin səthində daimi baza inşa etməyi planlaşdırır və bu baza, Duffy-nin sözləri ilə desək, sadəcə baza deyil, bütöv bir kənd olacaq.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/nasa-2035-ci-ile-qeder-ayda-nuve-reaktoruna-sahib-baza-insa-etmeyi-planlasdirir

Generativ süni intellekt sistemlərinin tərtibatçıları investorların vəsaitini cəlb etməkdə maraqlıdırlar və buna görə də bu cür sistemlərin iqtisadiyyatın bütün sahələrinə nə dərəcədə təsir göstərə biləcəyi barədə proqnozlar verməkdən çəkinmirlər. Müstəqil tədqiqatçılar isə nəticə çıxarmaqda tələsməməyə çağırır və bildirirlər ki, süni intellektin tətbiqi hələlik əmək bazarında köklü dəyişikliklər yaratmır. Financial Times-ın qeyd etdiyinə görə, Yel Universitetinin və Brookings Institution şirkətinin nümayəndələri ABŞ əmək bazarını 2022-ci ilin noyabrından bu günə qədər araşdıraraq belə nəticəyə gəliblər ki, ChatGPT tipli generativ süni intellekt texnologiyalarının yayılması əmək bazarına internetin yaranması kimi əvvəlki texnoloji sıçrayışlardan daha nəzərəçarpacaq təsir göstərməyib.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/tedqiqatcilar-suni-intellekt-sebebile-kutlevi-issizliyi-askar-etmeyibler

Bir sıra biznes resursları prosesi çətinləşdirən etik prinsipləri kənara qoyaraq daim başqalarının cibindəki pulları hesablayır. Forbes-un versiyasına görə, Elon Musk-ın şəxsi sərvəti 500 milyard dollara çatıb və o, müşahidə tarixi ərzində bu həddi aşan ilk insan olub. Bu il milyarderin sahib olduğu startap və şirkətlərin kapitallaşması müxtəlif istiqamətlərdə dəyişib. Xüsusilə də, Musk-ın sərvətinin əsası sayılan Tesla ən çox təsirlənib. Lakin rübün sonunda bu elektromobil istehsalçısının səhmlərinin qiyməti artıb - ABŞ vətəndaşlarının federal subsidiyalaşdırma proqramı ləğv edilməzdən əvvəl mümkün qədər çox elektromobil almaq istəyi ilə bağlı gəlirlərin artacağı ümidləri fonunda. Bundan əlavə, müstəqil statistika göstərib ki, Tesla-nın satışları Fransada və Danimarkada artıb, baxmayaraq ki, ümumilikdə Avropa bazarı əlverişsiz dinamika nümayiş etdirib.
https://technote.az/tech-biznes/elon-musk-serveti-500-milyard-dollara-catmis-ilk-insan-oldu

Gizli deyil ki, Wikipedia məqalələri müəyyən qrupların maraqlarına uyğun olaraq məlumatlarla manipulyasiya məqsədilə redaktə olunur. Buna görə də, Elon Musk üçün daha uyğun prinsiplərə əsaslanan oxşar bir resurs yaratmaq ideyası tamamilə gözlənilən idi. Milyarder ona məxsus xAI şirkətinin Grok adlı çat-botunun imkanlarından istifadə edən qlobal bir ensiklopediya yaratmağı planlaşdırır. Elon Musk daha əvvəl Wikipedia səhifələrində onun şəxsi bioqrafiyası ilə bağlı bəzi faktların, eləcə də digər məlumatların necə təqdim edilməsindən narazılığını bildirmişdi. Növbəti podkast çıxışı zamanı Musk etiraf edib ki, onun startapı xAI Grok çat-botu üçün proqram aləti hazırlayır. Bu alət onlayn mənbələrdə verilən məlumatlardakı qeyri-dəqiqlikləri avtomatik aşkarlayacaq və həmin məlumatları şirkətin etibarlılıq barədə öz təsəvvürlərinə uyğun olaraq yenidən işləyəcək.
https://technote.az/sosial-media/elon-musk-wikipedia-nin-analoqu-grokipedia-ni-anons-edib

Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Cassini adlı kosmik zondu Saturnun peyklərindən biri olan Enseladın okeanında mürəkkəb kimyanın mövcudluğunu təsdiqləyib. Kosmik zond bu Saturn peykinin yanından 30 noyabr 2010-cu ildə keçərək onun səthinin altından püskürən buz şırnaqlarını qeydə almışdı. Son tədqiqatda alimlər zondun məlumatlarını yenidən təhlil edərək, Enseladın səthi altındakı okeanın zəngin kimyəvi mühitini və orada bioloji həyatın başlanması üçün şəraitin yaranma ehtimalını daha inandırıcı şəkildə təsdiqləyiblər. Enselad buzlarında yerləşən çatlardan püskürən geyzerlərin su buzunda çoxlu sayda yeni üzvi molekulların, mineralların və oksigenin aşkar edilməsi elmi ictimaiyyət tərəfindən onun yeraltı okeanında mürəkkəb kimyəvi reaksiyaların getdiyinin aydın əlaməti kimi qiymətləndirilir.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/saturnun-peyki-enseladda-bioloji-heyata-isare-eden-uzvi-birlesmeler-askar-edilib

OpenAI rəhbəri Sam Altman MD MEETS podkastında Axel Springer-in baş direktoru Mathias Döpfner ilə söhbətində texnologiyaların inkişafı ilə bağlı narahatedici bir ssenarini səsləndirib: bəşəriyyət süni intellekt üzərində nəzarəti nə pis niyyət, nə də texnogen fəlakət səbəbilə deyil, tamamilə təsadüfən itirə bilər. Onun sözlərinə görə, təhlükə süni intellektin “üsyan etməsində” deyil, insanların özlərinin yavaş-yavaş idarəetməni ona təhvil verməsindədir - həm də könüllü və demək olar ki, hiss olunmadan. Hər gün istifadəçilər süni intellektin məsləhətlərinə daha çox arxalanırlar. Lakin modellər ağıllandıqca, Altman belə bir mənzərə təsvir edir: əvvəlcə süni intellekt insanların məmnuniyyətlə qəbul etdiyi tövsiyələr verir, sonra isə tam aydın olmayan, amma hər dəfə düzgün çıxan məsləhətlər.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/sam-altman-suni-intellekt-uzerinde-idarenin-tesadufen-itirile-bileceyi-baresinde-xeberdarliq-edib

Bu ilin əvvəlində Perplexity şirkəti süni intellekt əsasında yaradılmış Comet adlı öz veb-brauzerini istifadəyə verdi. İstifadəyə verildiyi müddətdə o, yalnız aylıq 200$ dəyərində Perplexity Max abunəliyi çərçivəsində əlçatan idi. İndi isə şirkət elan edib ki, bu məhsul artıq hamı üçün pulsuz olacaq. Brauzer gələcəkdə də pulsuz qalacaq və bu da onun Google Chrome üçün ciddi rəqibə çevrilməsinə imkan verə bilər. Süni intellekt Comet veb-brauzerinin mərkəzi hissəsinə çevrilib. Onun daxilində süni intellekt əsaslı axtarış aləti, həmçinin şəxsi süni intellekt assistenti mövcuddur. Tərtibatçıların sözlərinə görə, bu assistent əslində istifadəçi ilə birlikdə şəbəkədə səyahət edir. Bu yanaşma veb-sörfinqi sadələşdirməli və alış-veriş, səfərlərdə bilet bronlama və digər gündəlik işlər kimi müxtəlif tapşırıqların yerinə yetirilməsinə kömək etməlidir.
https://technote.az/proqram-teminati/perplexity-nin-suni-intellekt-esasli-comet-brauzeri-hami-ucun-pulsuz-istifadeye-verilib

Süni intellekt vasitəsilə yaradılmış Tilly Norwood adlı sintetik “aktrisa” sənaye daxilində sərt mübahisələrin mövzusu olub: prodüserlər agentliklər və studiyaların buna maraqlarından danışdıqları halda, Hollywood-un həmkarlar ittifaqı SAG-AFTRA bu cür təcrübələri kəskin şəkildə pisləyib. Həmkarlar ittifaqının fikrincə, canlı aktyorların işi əsasında qurulan rəqəmsal obrazlar yaradıcılıq peşəsinin fundamental əsaslarını sarsıdır. O, canlı ifaçıların süni olanlarla əvəz edilməsinə qadağa qoyulmasını tələb edib. Tilly Norwood-un təqdimatı ötən həftəsonu Sürixdə keçirilmiş film forumunda baş tutub. Ekranda tamaşaçılara süni intellekt vasitəsilə televiziya şousunun yaradılması barədə 20 saniyəlik parodiya fraqmenti göstərilib. Əsas “ulduz” isə təxminən 20 yaşlarında olan realist görkəmli bir qız olub: çiyinlərinə qədər qəhvəyi saç, isti baxış, britaniya aksenti.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/hollywood-hemkarlar-ittifaqi-aktyorlari-suni-intellekt-ile-reqabetden-qorumagi-teleb-edib

Süni intellekt artıq müasir müdafiə sistemlərinin tanıya bilmədikləri bioloji təhlükələr yarada bilir. Microsoft tərəfindən aparılmış təcrübə təsdiqləyib ki, kompüter modelləri təhlükəli DNT ardıcıllıqlarını layihələndirə bilir. Müasir bioloji təhlükəsizlik sistemləri süni intellektin yaratdığı təhlükələrlə mübarizə aparmaqda aciz qalır. Kompüter modelləri artıq yoxlama alqoritmləri tərəfindən aşkar edilmədən təhlükəli DNT ardıcıllıqları hazırlayır. Biotexnologiya şirkətləri DNT sintezi sifarişlərini xüsusi tətbiqlər vasitəsilə yoxlayırlar. Bu sistemlər yeni genetik ardıcıllıqları məlum patogenlərin kataloqu ilə müqayisə edir. Lakin bu qoruma yalnız artıq öyrənilmiş təhlükələrə qarşı effektivdir. Microsoft mütəxəssisləri belə müdafiə sistemlərinin sərhədlərini yoxlayıblar. Onlar açıq mənbəli süni intellekt proqramlarından istifadə edərək ritsin də daxil olmaqla 76 000 təhlükəli zülal modifikasiyası yaradıblar.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/microsoft-suni-intellekt-bioloji-tehlukeler-yarada-bilir

Apple rəhbərlik dəyişikliyinə hazırlaşmağa başlayıb, çünki hazırkı baş direktor Tim Cook artıq elə bir yaşa çatır ki, varislik məsələsi aktuallaşır. Onun yerinə əsas namizəd kimi mühəndislik departamentinin rəhbəri 50 yaşlı John Ternus nəzərdən keçirilir. Həmçinin, əməliyyatlar üzrə icraçı direktor Jeff Williams da öz vəzifəsini tərk etməyə hazırlaşır. Məlumata görə, Ternus baş direktor vəzifəsinə əsas namizəd hesab olunur. Həmkarları onu xarizmatik, diqqətli və Cook-un etimadını qazanmış bir şəxs kimi xarakterizə edirlər. Onun təsir dairəsi artıq yalnız aparat hissəsinin hazırlanması ilə məhdudlaşmır - o, məhsul strategiyası, funksionallıq və marketinq məsələləri üzrə qərarların qəbulunda da iştirak edir.
https://technote.az/tech-biznes/tim-cook-yaxin-gelecekde-apple-in-ceo-vezifesinden-ayrilmaga-hazirlasir-onu-kim-evez-edecek

Alimlər hesab edirlər ki, tektonik proseslər Yer üzündə həyatın yaranmasında əsas rol oynamış faktor ola bilər. Planetin geoloji aktivliyi orqanizmlərin inkişafı üçün unikal şərait yaratmış ola bilər. Yer qabığının daimi hərəkəti sadəcə geoloji hadisə deyil - bəlkə də məhz plitə tektonikası Yeri həyat olan yeganə məlum planetə çevirib. Yer səthi heç vaxt tam statik olmur: qitələr yavaş-yavaş hərəkət edir, toqquşur və bir-birindən ayrılır, dağ silsilələri yüksəlir, okean dibləri isə yenilənir. Bu proses - plitə tektonikası adlanır və Günəş sistemində yalnız Yer planetinə xasdır. Maraqlıdır ki, Yer həm də həyatın mövcudluğu təsdiqlənmiş yeganə planetdir. Alimlər getdikcə daha çox düşünürlər: görəsən bu, sadəcə təsadüfdürmü? Bu mexanizm nəhəng bir emal sistemi kimi işləyir. Okean qabığı mantiyaya batarkən atmosferdən karbonu özü ilə birlikdə aparır və bununla da iqlimi sabitləşdirir.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/yer-kuresinde-heyatin-formalasmasina-tektonik-prosesler-sebeb-olmus-ola-bilerler

Görünür, süni intellekt artıq öz tətbiq sahəsini tapıb - bu, korporativ mətbuat xidmətləridir. Bu nəticəyə Patterns jurnalında dərc olunmuş tədqiqatın məlumatları əsas verir. Tədqiqatın müəllifləri ChatGPT-nin yaranmasından sonrakı dövrdə korporativ və dövlət qurumları tərəfindən yayımlanan yazılı materialları təhlil ediblər. Məlum olub ki, süni intellekt çox güman ki, mütəmadi şəkildə müxtəlif materialların - press-relizlərdən tutmuş vakansiya elanlarına qədər - hazırlanmasında istifadə olunub. Tədqiqatçılar internetdəki minlərlə mətni, o cümlədən Newswire, PRWeb və PRNewswire kimi məşhur korporativ xəbər platformalarındakı nümunələri araşdırıblar. Nəticədə müəyyən edilib ki, ChatGPT 2022-ci ilin noyabrında istifadəyə verildikdən sonra hər 4 press-relizdən təxminən 1-i süni intellekt tərəfindən hazırlanıb. Elm və texnologiya ilə bağlı nəşrlərdə isə bu göstərici daha da yüksək olub.
https://technote.az/suni-zeka-ve-elm/internetde-rast-gelinen-her-dorduncu-press-reliz-suni-intellekt-terefinden-tertib-edilib

Tesla-nın baş direktoru Elon Musk “Tesla Optimus kung-fu öyrənir” başlıqlı qısa bir video paylaşıb. Videoda humanoid (insanabənzər) robot Optimus bir insanla kung-fu sparrinqlərində iştirak edir. Robotun hərəkət sürəti və axıcılığı kifayət qədər yüksək səviyyədədir ki, bu da onun inkişafında əhəmiyyətli bir irəliləyiş deməkdir. Videoda Optimus insanın hərəkətlərini təqlid edir və onlara reaksiya verir, ardıcıl və idarə olunmuş şəkildə bloklar və zərbələr endirir. Bu ardıcıllıq bir növ rəqsə bənzəyir. Bu, tam döyüş olmasa da, robotun koordinasiyalı və dinamik hərəkətləri yerinə yetirməsi onun balans, hərəkətə gətirmə və real vaxt idarəetmə sistemlərindəki inkişafı əks etdirir. Bundan əvvəl yayımlanmış videolarda Optimus videodan öyrəndiyi tapşırıqları yerinə yetirirdi, həmçinin rəqs hərəkətləri də nümayiş etdirmişdi. Bu onun fiziki imkanlarının inkişafında sürətli irəliləyişin göstəricisidir.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/tesla-optimus-kung-fu-doyus-senetini-oyrenib-video

Elon Musk ona məxsus süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən xAI şirkəti ilə bağlı yeni layihənin yaxın zamanda istifadəyə veriləcəyini elan edib. Söhbət Grokipedia adlı xidmətdən gedir - bu platforma internet ensiklopediyası Wikipedia-ya rəqib kimi nəzərdə tutulur. Əsas fərq ondan ibarətdir ki, xAI platforması özündə Grok adlı böyük dil modelini birləşdirir. “Grokipedia-nın 0.1 versiyalı ilkin beta variantı 2 həftə ərzində yayımlanacaq” - deyə Elon Musk bildirib. Xatırladaq ki, Grokipedia süni intellekt əsaslı internet ensiklopediyası kimi təqdim olunur və Wikipedia ilə müqayisədə “əhəmiyyətli dərəcədə təkmilləşdirilmiş” layihə kimi təsvir edilir.
https://technote.az/sosial-media/elon-musk-in-wikipedia-analoqu-grokipedia-yaxin-heftelerde-istifadeye-verilecek

Amerikalı fizik Henry Tai və onun həmkarlarının fikrincə, kainat öz “həyat dövrünün” yarısına yaxınlaşır. Təxminən 11 milyard ildən sonra kainat maksimum genişlənmə nöqtəsinə çatacaq və daha sonra yavaş-yavaş sıxılmağa başlayacaq, nəhayət bir nöqtəyə qədər çökməklə nəticələnəcək. Nəticədə, kainat 33 milyard illik yaşında “Böyük sıxılma” (Big Crunch) hadisəsi zamanı tamamilə kollapsa uğrayacaq. Bu proqnoz Şimal və Cənub yarımkürələrində yerləşən qaranlıq enerji rəsədxanalarından toplanmış yeni məlumatlara əsaslanır və bu məlumatlar 1 əsrdən çox əvvəl Albert Einstein tərəfindən irəli sürülmüş kosmoloji sabitlik amilini nəzərə alan hesablama modelindən keçirilib. “Son 20 il ərzində insanlar düşünürdülər ki, kosmoloji sabit müsbətdir və kainat sonsuza qədər genişlənəcək. Ancaq yeni məlumatlar göstərir ki, kosmoloji sabit mənfidir və kainat öz sonunu Böyük sıxılma ilə tapacaq” - deyə Tai bildirib.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/alimler-kainatin-ne-zaman-sixilmaga-baslayacagini-teyin-edibler

Müasir humanoid (insanabənzər) robotlar, o cümlədən çox reklam olunan Optimus (Tesla) və Figure 02, inkişafın dalan qolu hesab olunur. Bu cür qəti hökmü sənayenin aparıcı simalarından biri, iRobot və Rethink Robotics şirkətlərinin həmtəsisçisi Rodney Brooks verib. O öz pessimist proqnozunu 26 sentyabr 2025-ci ildə dərc olunmuş esse səhifələrində bölüşüb. “Niyə müasir humanoidlər çeviklik qazanmayacaq” adlı elmi məqaləsində Rodney Brooks müasir nəsil antropomorf robotların qaçılmaz uğursuzluğa düçar olacaqlarını proqnozlaşdırır. O, robot texnologiyasının son yarım əsrini - WABOT-1 və ASIMO kimi pioner modellərdən tutmuş Boston Dynamics şirkətinin Atlas robotuna qədər - təhlil edərək ümidsiz bir nəticəyə gəlib.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/mutexessis-tesla-optimus-kimi-insanabenzer-robotlarin-ugursuz-olacaqlarini-proqnozlasdirir

Texnologiyanın müəllifləri əmindirlər ki, onların yanaşması orqan donorluğu çatışmazlığı problemini həll etməyə və pasiyentlərin yaşama şansını artırmağa kömək edəcək, çünki artıq donor orqanının qan qrupu əhəmiyyət daşımayacaq. Hazırda vəfat etmiş donorların orqanları yalnız uyğun qan qrupu olan insanlara köçürülə bilər. Bunun səbəbi odur ki, fərqli qan qruplarında alıcının immun sistemi donor orqanına qarşı anticisimlər yaradır və onları məhv edir. Məlum olduğu kimi, antigenlərin iki növü var - A və B. Birinci qan qrupuna malik insanlar universal donor sayılır, çünki onların qanındakı eritrositlərin səthində nə A, nə də B antigenləri mövcuddur. Kanada və Çin alimləri donor böyrəyindən A tipli antigenləri çıxararaq orqanı transplantasiya üçün universal hala gətirməyə çalışıblar. Bunun üçün onlar antigenləri aradan qaldıra bilən xüsusi fermentlərdən istifadə ediblər.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/ilk-defe-insana-universal-qan-qrupuna-sahib-boyrek-transplantasiya-edilib

OpenAI şirkəti illik DevDay 2025 tədbirində ChatGPT daxilində üçüncü tərəf tətbiqlərini yaratmaq və onlarla qarşılıqlı əlaqə qurmaq üçün yeni üsul təqdim edib. Bazar ertəsindən etibarən çat-bot istifadəçiləri Booking.com, Expedia, Spotify, Figma, Coursera, Zillow və Canva kimi şirkətlərin tətbiqlərinə birbaşa daxil ola biləcəklər. OpenAI həmçinin Apps SDK adlı yeni inkişaf alətinin ilkin versiyasını istifadəyə verir. Bu alət proqramçılara ChatGPT daxilində tətbiqlər yaratmaq və onları dəstəkləmək imkanı təqdim edir. OpenAI-nin baş direktoru Sam Altman bildirib: “Biz istəyirik ki, ChatGPT insanların irəliləyiş əldə etməsi, daha məhsuldar və yaradıcı olması, daha sürətlə öyrənməsi və həyatlarında etdikləri hər şeyi daha yaxşı etməsi üçün mükəmməl bir vasitəyə çevrilsin. ChatGPT daxilindəki tətbiqlər interaktiv, adaptiv və fərdiləşdirilmiş proqram təminatının yeni nəslinin yaranmasına imkan verəcək”
https://technote.az/proqram-teminati/chatgpt-birbasa-catda-spotify-canva-figma-ve-s-tetbiqleri-ise-salmagi-oyrenib

Dəniz və okean sularında atmosferə nisbətən 150 dəfə çox CO2 qazı həll olunub. Bu, təkcə iqlim dəyişikliyinə deyil, həm də okean sularının həddindən artıq turşulaşması nəticəsində biomüxtəlifliyin məhvinə səbəb olur. Dəniz suyundan CO2 çıxarmaq problemi üzərində bir çox alimlər çalışır. Əsas sual isə budur: bunu mümkün qədər ucuz necə etmək olar? Çinli tədqiqatçılardan ibarət bir qrupun bu suala öz cavabı var - modifikasiya edilmiş mikroblar. Climate Interventions təşkilatının məlumatına görə, hazırda dəniz suyundan CO2-ni, məsələn, elektroliz üsulu ilə çıxarmaq 1 ton üçün 373$-a başa gəlir. Çin Elmlər Akademiyası (CAS) və University of Electronic Science and Technology of China alimləri gələcəkdə bu dəyəri ton başına 230$-a endirməyi təklif edirlər.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/cinliler-mikroblari-co2-qazini-faydali-mehsullara-cevire-bilen-seviyyeye-qeder-tekmillesdiribler

Mükafatı Mary Brunkow, Fred Ramsdell və Shimon Sakaguchi adlı alimlər aldılar. Onlar orqanizmi autoimmun xəstəliklərdən qoruyan hüceyrələri kəşf ediblər. Onların elmi işi artıq artrit, qızıl yel, dağınıq skleroz, xərçəng və bir çox digər xəstəliklərin müalicəsində yanaşmaları dəyişib, həmçinin transplantologiya sahəsində yeni imkanlar açıb. Nobel Komitəsinin bəyanatına görə, alimlər immun sisteminin tənzimlənməsi barədə fundamental bilikləri ortaya qoyublar - onlar periferik immun tolerantlığın mövcudluğunu sübut ediblər. Alimlər onilliklər boyu immun sisteminin öz daxilində “əyləc mexanizmi” olduğunu ehtimal edirdilər, lakin bunu uzun müddət sübut edə bilmirdilər. Bu istiqamətdə ilk irəliləyiş 1995-ci ildə əvvəllər məlum olmayan bir T-hüceyrə alt növünün - tənzimləyici T-hüceyrələrin - kəşfi ilə baş verdi.
https://technote.az/texnologiya-xeberleri/bu-il-tibb-uzre-nobel-mukafati-orqanizmi-autoimmun-xesteliklerden-qoruyan-huceyreleri-kesf-etmis-alimlere-verilib