❤2
«اتاق در رسانه»
🔺سه‌شنبه چهارم آذر ماه ۱۴۰۴
🔺بولتن دیجیتال اتاق در رسانه‌ها که به صورت روزانه توسط روابط عمومی اتاق تهران تهیه می‌شود شامل چهار بخش اخبار اتاق تهران، اتاق ایران، اتاق‌های استانی و اخبار اقتصادی است.
👈 خلاصه‌ای از اهم اخباری که در این بولتن آمده است:
▫️TCCIMA panel flags concerns over proposed electronic ration card plan
▫️نشست اتاق تهران: بررسی فرصت‌ها و چالش‌های ایران در زنجیره ارزش جهانی هوش مصنوعی
▫️نخستین نشست از سلسله نشست‌های اقتصاد دیجیتال برگزار شد: از هوش مصنوعی تا تحول دیجیتال
▫️مریم تاج آبادی ابراهیمی، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران: استفاده از پروبیوتیک‌ها می‌تواند بهره‌وری صنعت دام و طیور را افزایش دهد و همچنین می‌تواند جلوی استفاده بی‌رویه از آنتی‌بیوتیک‌ها را بگیرد.
👈اخبار بیشتر در بولتن روزانه اتاق تهران:
http://www.newswire.ir/bulletin/ada18239e7
🔺سه‌شنبه چهارم آذر ماه ۱۴۰۴
🔺بولتن دیجیتال اتاق در رسانه‌ها که به صورت روزانه توسط روابط عمومی اتاق تهران تهیه می‌شود شامل چهار بخش اخبار اتاق تهران، اتاق ایران، اتاق‌های استانی و اخبار اقتصادی است.
👈 خلاصه‌ای از اهم اخباری که در این بولتن آمده است:
▫️TCCIMA panel flags concerns over proposed electronic ration card plan
▫️نشست اتاق تهران: بررسی فرصت‌ها و چالش‌های ایران در زنجیره ارزش جهانی هوش مصنوعی
▫️نخستین نشست از سلسله نشست‌های اقتصاد دیجیتال برگزار شد: از هوش مصنوعی تا تحول دیجیتال
▫️مریم تاج آبادی ابراهیمی، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران: استفاده از پروبیوتیک‌ها می‌تواند بهره‌وری صنعت دام و طیور را افزایش دهد و همچنین می‌تواند جلوی استفاده بی‌رویه از آنتی‌بیوتیک‌ها را بگیرد.
👈اخبار بیشتر در بولتن روزانه اتاق تهران:
http://www.newswire.ir/bulletin/ada18239e7
❤1
▪️سه عامل اصلی التهاب بازار مواد اولیه پلیمری
✍علیرضا صحاف امین، عضو هیئت مدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران
🔺در شرایطی که بازار مواد اولیه پلیمری با رقابت‌های کم‌سابقه و نوسانات شدید مواجه است، بررسی دقیق عوامل ایجادکننده این التهاب بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. به نظر می‌رسد مجموعه عوامل مؤثر را بتوان در سه محور اصلی دسته‌بندی کرد.
🔺نخستین و شاید مهم‌ترین عامل، نرخ ارز مبنای قیمت‌گذاری مواد اولیه است. بسیاری از فعالان زنجیره ارزش پلیمر از صنایع بالادستی تا واحدهای تکمیلی معتقدند که نرخ فعلی مورد استفاده در محاسبات، واقعی و منطبق با شرایط بازار نیست. فاصله قابل توجه میان نرخ رسمی و نرخ بازار دوم، نه‌تنها انگیزه سوداگری را افزایش داده بلکه باعث شکل‌گیری تقاضای کاذب و ایجاد تنش در بازار شده است. رشد اخیر نرخ ارز نیز این فاصله را تشدید کرده و موج جدیدی از تقاضای غیرواقعی را به وجود آورده است.
🔺محور دوم، مشکل مزمن کمبود عرضه در برخی گریدهای پلیمری، به‌ویژه پلی‌پروپیلن است. این چالش مربوط به امروز یا ماه‌های اخیر نیست و سال‌هاست که عرضه این ماده با نیاز صنایع پایین‌دستی تطابق ندارد. اجرای طرح‌های در دست توسعه می‌تواند بخشی از این کمبود را جبران کند. همچنین بهره‌گیری از خوراک‌های مایع در کنار خوراک گازی و الزام پتروشیمی‌ها به افزایش تولید از این مسیر، از جمله راهکارهای کوتاه‌مدت قابل اجراست. جلوگیری از عرضه محصولاتی که مصرف‌کننده واقعی آنها صنایع تکمیلی نیست نیز می‌تواند به تعادل بازار کمک کند. در افق میان‌مدت، پروژه‌هایی مانند طرح سلمان فارسی قادر خواهند بود فشار کمبود عرضه را به شکل اساسی کاهش دهد، مشروط بر اینکه اجرای آنها با سرعت بیشتری دنبال شود.
🔺سومین محور، پایش تقاضا و سامان‌دهی خریداران واقعی است. تجربه ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که افزایش نرخ ارز موجب بازگشت برخی واحدهایی شده که مدت‌ها غیرفعال بوده‌اند اما از مجوز خرید برخوردارند؛ این گروه‌ها با ورود مجدد به بازار، موجی از تقاضای کاذب ایجاد کرده‌اند. در حالی که در نیمه نخست سال چنین رفتاری مشاهده نمی‌شد. این اتفاق اکنون به یکی از عوامل اصلی فشار بر بازار تبدیل شده است. اجرای دقیق طرح «افق»، نظارت بر پروانه‌ها و راستی‌آزمایی فعالیت واقعی واحدهای پایین‌دستی باید با جدیت بیشتری دنبال شود تا مواد اولیه در نهایت به دست تولیدکنندگانی برسد که در واقعیت در خط تولید فعال‌اند و با وجود مشکلات انرژی، نیروی انسانی و هزینه‌های سنگین، همچنان بار تولید کشور را بر دوش می‌کشند.
🔺کنترل التهاب بازار مواد اولیه پلیمری، نیازمند اصلاح نرخ ارز مبنا، افزایش عرضه واقعی و پایش دقیق تقاضا است. تنها در این صورت می‌توان از صنایع تکمیلی که نقش اساسی در اشتغال و ارزش‌افزوده کشور دارند، حمایت کرد و مواد اولیه را با قیمت مناسب و حجم کافی به دست مصرف‌کنندگان واقعی رساند.
https://news.tccim.ir/?79989
✍علیرضا صحاف امین، عضو هیئت مدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران
🔺در شرایطی که بازار مواد اولیه پلیمری با رقابت‌های کم‌سابقه و نوسانات شدید مواجه است، بررسی دقیق عوامل ایجادکننده این التهاب بیش از هر زمان دیگری ضرورت دارد. به نظر می‌رسد مجموعه عوامل مؤثر را بتوان در سه محور اصلی دسته‌بندی کرد.
🔺نخستین و شاید مهم‌ترین عامل، نرخ ارز مبنای قیمت‌گذاری مواد اولیه است. بسیاری از فعالان زنجیره ارزش پلیمر از صنایع بالادستی تا واحدهای تکمیلی معتقدند که نرخ فعلی مورد استفاده در محاسبات، واقعی و منطبق با شرایط بازار نیست. فاصله قابل توجه میان نرخ رسمی و نرخ بازار دوم، نه‌تنها انگیزه سوداگری را افزایش داده بلکه باعث شکل‌گیری تقاضای کاذب و ایجاد تنش در بازار شده است. رشد اخیر نرخ ارز نیز این فاصله را تشدید کرده و موج جدیدی از تقاضای غیرواقعی را به وجود آورده است.
🔺محور دوم، مشکل مزمن کمبود عرضه در برخی گریدهای پلیمری، به‌ویژه پلی‌پروپیلن است. این چالش مربوط به امروز یا ماه‌های اخیر نیست و سال‌هاست که عرضه این ماده با نیاز صنایع پایین‌دستی تطابق ندارد. اجرای طرح‌های در دست توسعه می‌تواند بخشی از این کمبود را جبران کند. همچنین بهره‌گیری از خوراک‌های مایع در کنار خوراک گازی و الزام پتروشیمی‌ها به افزایش تولید از این مسیر، از جمله راهکارهای کوتاه‌مدت قابل اجراست. جلوگیری از عرضه محصولاتی که مصرف‌کننده واقعی آنها صنایع تکمیلی نیست نیز می‌تواند به تعادل بازار کمک کند. در افق میان‌مدت، پروژه‌هایی مانند طرح سلمان فارسی قادر خواهند بود فشار کمبود عرضه را به شکل اساسی کاهش دهد، مشروط بر اینکه اجرای آنها با سرعت بیشتری دنبال شود.
🔺سومین محور، پایش تقاضا و سامان‌دهی خریداران واقعی است. تجربه ماه‌های اخیر نشان می‌دهد که افزایش نرخ ارز موجب بازگشت برخی واحدهایی شده که مدت‌ها غیرفعال بوده‌اند اما از مجوز خرید برخوردارند؛ این گروه‌ها با ورود مجدد به بازار، موجی از تقاضای کاذب ایجاد کرده‌اند. در حالی که در نیمه نخست سال چنین رفتاری مشاهده نمی‌شد. این اتفاق اکنون به یکی از عوامل اصلی فشار بر بازار تبدیل شده است. اجرای دقیق طرح «افق»، نظارت بر پروانه‌ها و راستی‌آزمایی فعالیت واقعی واحدهای پایین‌دستی باید با جدیت بیشتری دنبال شود تا مواد اولیه در نهایت به دست تولیدکنندگانی برسد که در واقعیت در خط تولید فعال‌اند و با وجود مشکلات انرژی، نیروی انسانی و هزینه‌های سنگین، همچنان بار تولید کشور را بر دوش می‌کشند.
🔺کنترل التهاب بازار مواد اولیه پلیمری، نیازمند اصلاح نرخ ارز مبنا، افزایش عرضه واقعی و پایش دقیق تقاضا است. تنها در این صورت می‌توان از صنایع تکمیلی که نقش اساسی در اشتغال و ارزش‌افزوده کشور دارند، حمایت کرد و مواد اولیه را با قیمت مناسب و حجم کافی به دست مصرف‌کنندگان واقعی رساند.
https://news.tccim.ir/?79989
سه عامل اصلی التهاب بازار مواد اولیه پلیمری
علیرضا صحاف امین، عضو هیئت مدیره انجمن ملی صنایع پلیمر ایران در یادداشتی با اشاره به عوامل التهاب آفرین بازار مواد اولیه پلیمری، بهبود وضعیت این بازار را در گرو اصلاح نرخ ارز مبنا، افزایش عرضه واقعی و پایش دقیق تقاضا عنوان کرد.
◽️اداره کل صنعت، معدن وتجارت استان تهران ابلاغ کرد
▪️تمدید مهلت ثبت‌نام صادرکنندگان برگزیده استانی سال ١٤٠٤
🔺️مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان تهران در نامه‌ای به رئیس اتاق تهران از تمدید مهلت دریافت مدارک و مستندات صادرکنندگان برگزیده استانی تا روز چهارشنبه، نوزدهم آذرماه خبر داد.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79994
▪️تمدید مهلت ثبت‌نام صادرکنندگان برگزیده استانی سال ١٤٠٤
🔺️مدیرکل صنعت، معدن و تجارت استان تهران در نامه‌ای به رئیس اتاق تهران از تمدید مهلت دریافت مدارک و مستندات صادرکنندگان برگزیده استانی تا روز چهارشنبه، نوزدهم آذرماه خبر داد.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79994
❤1
▫️با حضور مدیر مرکز مبادله ارز و طلا در کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق تهران اعلام شد:
▪️راه‌اندازی معاملات پیش‌فروش ارز در تالار دوم
🔺در هفتمین جلسه کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق تهران که با حضورعلی شهیدی، مدیر ارز بازرگانی و عملیات ارزی مرکز مبادله ارز و طلا ایران برگزار شد، ضمن تشریح خدمات و شرایط تبادل ارزی فعالان اقتصادی در این مرکز، از برخی خدمات جدید مرکز مبادله ارز و طلا، از جمله راه اندازی معاملات پیش فروش ارز در تالار دوم که قرار است طی ماه های آتی انجام گیرد، رونمایی شد.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79995
▪️راه‌اندازی معاملات پیش‌فروش ارز در تالار دوم
🔺در هفتمین جلسه کمیسیون تسهیل و توسعه تجارت اتاق تهران که با حضورعلی شهیدی، مدیر ارز بازرگانی و عملیات ارزی مرکز مبادله ارز و طلا ایران برگزار شد، ضمن تشریح خدمات و شرایط تبادل ارزی فعالان اقتصادی در این مرکز، از برخی خدمات جدید مرکز مبادله ارز و طلا، از جمله راه اندازی معاملات پیش فروش ارز در تالار دوم که قرار است طی ماه های آتی انجام گیرد، رونمایی شد.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79995
❤1👎1
❤3
▫️در ملاقات رایزن بازرگانی و سرمایه‌گذاری پاکستان در ایران و معاون امور بین‌الملل اتاق تهران مطرح شد
▪️اجرای تهاتر کالا میان ایران و پاکستان از طریق تشکیل کنسرسیوم
🔺رایزن بازرگانی و سرمایه‌گذاری پاکستان در ایران در ملاقات با معاون امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق تهران و همچنین رایزن بازرگانی ایران در پاکستان، ضمن تبادل نظر درباره مسیرهای جدید همکاری بر تسریع اجرای سازوکار تهاتر و رفع موانع تجاری دو کشور تاکید کردند.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79996
▪️اجرای تهاتر کالا میان ایران و پاکستان از طریق تشکیل کنسرسیوم
🔺رایزن بازرگانی و سرمایه‌گذاری پاکستان در ایران در ملاقات با معاون امور بین‌الملل و توسعه تجارت اتاق تهران و همچنین رایزن بازرگانی ایران در پاکستان، ضمن تبادل نظر درباره مسیرهای جدید همکاری بر تسریع اجرای سازوکار تهاتر و رفع موانع تجاری دو کشور تاکید کردند.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79996
❤1
▫️نشست مشترک اتاق تهران، پارک فناوری پردیس و تاگوش پارک پرتغال برگزار شد
▪️توافق سه جانبه برای توسعه همکاری‌ها در حوزه فناوری
🔺در نشست مشترک اتاق تهران، پارک فناوری پردیس و تاگوش پارک پرتغال، طرفین ضمن بررسی فرصت‌های همکاری در حوزههای علمی و فناوری، از آمادگی برای امضای تفاهم‌نامه جدید همکاری، ایجاد دفتر نمایندگی اتاق تهران در پرتغال و اجرای پروژه‌های مشترک سخن گفتند؛ رویکردی که می‌تواند راه را برای حضور شرکت‌های ایرانی در بازارهای جهانی هموار کند.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79998
▪️توافق سه جانبه برای توسعه همکاری‌ها در حوزه فناوری
🔺در نشست مشترک اتاق تهران، پارک فناوری پردیس و تاگوش پارک پرتغال، طرفین ضمن بررسی فرصت‌های همکاری در حوزههای علمی و فناوری، از آمادگی برای امضای تفاهم‌نامه جدید همکاری، ایجاد دفتر نمایندگی اتاق تهران در پرتغال و اجرای پروژه‌های مشترک سخن گفتند؛ رویکردی که می‌تواند راه را برای حضور شرکت‌های ایرانی در بازارهای جهانی هموار کند.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?79998
▫️رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران با ارائه گزارشی از نمایشگاه حمل و نقل ترکیه مطرح کرد:
▪️حضور کمرنگ ایران در رویدادهای بین‌المللی صنعت حمل و نقل
🔺پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران که در راس هیئتی به نمایندگی از اتاق تهران در نمایشگاه بین‌المللی حمل‌ونقل و لجستیک ترکیه با عنوان«LOGITRANS 2025» حضور یافته بود،ایجاد کانال‌های ارتباطی رسمی با شرکت های معتبر، آشنایی با فناوری های نوین مدیریت لجستیک و آگاهی از سمت و سوی جهانی حمل و نقل ترکیبی و استانداردها را از جمله اهداف این سفر برشمرد و از حضور کمرنگ ایران در رویدادهای بین‌المللی صنعت حمل و نقل سخن گفت.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?80001
▪️حضور کمرنگ ایران در رویدادهای بین‌المللی صنعت حمل و نقل
🔺پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل و نقل اتاق تهران که در راس هیئتی به نمایندگی از اتاق تهران در نمایشگاه بین‌المللی حمل‌ونقل و لجستیک ترکیه با عنوان«LOGITRANS 2025» حضور یافته بود،ایجاد کانال‌های ارتباطی رسمی با شرکت های معتبر، آشنایی با فناوری های نوین مدیریت لجستیک و آگاهی از سمت و سوی جهانی حمل و نقل ترکیبی و استانداردها را از جمله اهداف این سفر برشمرد و از حضور کمرنگ ایران در رویدادهای بین‌المللی صنعت حمل و نقل سخن گفت.
👈بیشتر بخوانید:
https://news.tccim.ir/?80001
❤3
▪️فیل سفید اقتصاد ایران
✍مهدی فیضی، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی
🔺بنزین در اقتصاد ایران فراتر از یک حامل انرژی یا کالای مصرفی صرف، نماد رانتی تاریخی و ترومای جمعی است. مساله بنزین در اقتصاد ایران را می‌توان «فیل سفید» سیاستگذاری کلان در کشور دانست.
🔺اصطلاح «فیل سفید» به پروژه‌های گران و کم‌فایده اشاره دارد که از سویی حفظ وضع موجود (پرداخت یارانه پنهان بسیار زیاد) آن بسیار پردردسر و زیان‌بار است و هزینه‌های آن، با سودمندی‌اش تناسبی ندارد و از سوی دیگر رها کردنش (افزایش قیمت) دشوار به نظر می‌رسد. با وجود این نابهینگی از منظر هزینه-فایده، این پروژه‌ها همچنان به‌عنوان ابزار امتیازدهی به گروه‌های همسو یا ایجاد تعادل‌های ناکارآی اجتماعی با گروه‌های ناهمسو، شکل می‌گیرند که تغییر آنها بسیار دشوار، مثل بلندکردن یک فیل است. در مساله بنزین نیز گویی در قراردادی نانوشته نظام حکمرانی کشور این رانت را در همه این دهه‌ها به مردم داده است تا نارضایتی آنها را از انواع ناکارآمدی‌های سیاستی تعدیل کند.
🔺استعاره «فیل در اتاق» (Elephant in the room) نیز اصطلاحی در زبان انگلیسی برای یک موضوع، پرسش یا مساله مهم (به بزرگی و غیر قابل انکاری یک فیل) است که به روشنی همه از آن اطلاع دارند؛ اما به‌طور جمعی ترجیح می‌دهند، وانمود کنند که وجود ندارد و هیچ‌کس به آن اشاره نمی‌کند یا نمی‌خواهد در مورد آن صحبت کند؛ زیرا دست کم برخی از آنها را معذب می‌کند و از نظر شخصی، اجتماعی یا سیاسی شرم‌آور، بحث‌برانگیز یا خطرناک است. این استعاره هم برای تحلیل اقتصاد سیاسی قیمت‌گذاری بنزین در ایران تا حد خوبی گویا و دقیق است.
🔺قیمت پایین بنزین، مانند تمام مداخله‌های قیمتی دولت زیر قیمت تعادلی، همواره منابع عظیم رانتی و ذی‌نفعان قدرتمندی ایجاد کرده است که در برابر تغییر آن مقاومت می‌کنند. در تعادل بد شکل‌گرفته، همه ذی‌نفعان ترجیح داده‌اند در توافقی نانوشته مساله‌ای به روشنی مهم یارانه پنهان بنزین را نادیده بگیرند و درباره ناکارآمدی شیوه قیمت‌گذاری آن و راه‌حل واقعی (افزایش تدریجی و مدیریت‌شده قیمت به همراه جبران موثر) به طور شفاف و عمومی صحبت نکنند. از قضا این فیل تنها در اتاق ایستاده نیست، بلکه به‌طور فعالانه دیوارها را خراب می‌کند: باعث اتلاف منابع ملی می‌شود، به قاچاق گسترده دامن می‌زند، آلودگی مرگبار هوای کلان‌شهرها را تشدید می‌کند و بودجه دولت را به می‌بلعد.
🔺در همه این سال‌ها سیاستگذار به جای بیرون کردن این فیل سفید از اتاق اقتصاد ایران، انرژی خود را صرف همزیستی با این فیل سفید کرده است تا آنجا که سنگینی فشار آن بر بودجه و رفاه مردم دیگر جایی برای انکار آن نگذاشته است. وقتی سایر نشانه‌های انواع ناکارآمدی سیاستی، مانند انواع ناترازی‌ها در حوزه انرژی، ملموس‌تر از همیشه در زندگی روزمره مردم لمس می‌شود و تعداد ذی‌نفعان به گستره ده‌ها‌میلیون نفر افرادی است که هریک به نوعی از این رانت قیمت پایین بنزین استفاده می‌کنند، کاهش این رانت تصمیم دشواری است؛ حتی اگر نظام حکمرانی مصمم به بلندکردن این فیل باشد. تغییرات اخیر در قیمت بنزین، اگرچه دیرهنگام اما نشانه پایان این دوره انکار است، ولی باید توجه کرد که مانند حکایت فیل در تاریکی مولانا، که هرکس از زاویه خود در تاریکی اتاق فهمی از واقعیت موجود داشت، در اینجا نیز اگر شمع علم در کف داشته باشیم، راهی جز حرکت در مسیر واقعی کردن قیمت برای مهار این فیل سفید باقی نمانده است.
🔺لازمه این سیاست قیمتی در یک برنامه اصلاحی تدریجی، یک گفت‌وگوی اجتماعی صادقانه و ارتباط شفاف و مستمر سیاستگذار و مردم است که در آن به جامعه توضیح داده شود که اساسا یارانه‌ها چرا وضع شده‌اند و چگونه توزیع می‌شوند، چه میزان هزینه بر دوش دولت می‌گذارند، مبلغ واقعی یارانه‌های پنهان و فرصت‌های از دست‌رفته چقدر است، چه کسانی بیشتر از این یارانه پنهان بنزین بهره‌مند می‌شوند و چه پیامدهایی بر مصرف، محیط‌زیست، کارآیی اقتصادی و وضعیت مالی بخش انرژی دارند و حذف آنها چه منافع ملموسی به همراه خواهد داشت.
🔺خروج از دام «تعادل بد» فعلی در مساله بنزین نیازمند یک قرارداد اجتماعی جدید و یک برنامه گذار هوشمندانه است که شامل سرمایه‌گذاری گسترده در حمل‌ونقل عمومی، هدفمندی دقیق با استفاده از فناوری، اصلاح تدریجی قیمت‌ها همراه با جبران واقعی به نیازمندان و شفافیت کامل در مورد درآمدها و هزینه‌ها باشد. تا زمانی که این اتفاق رخ ندهد، بنزین کماکان به‌عنوان فیل سفید سیاستگذاری اقتصاد ایران، در همان زمان که انکار می‌شود، آینده اقتصاد ایران را زیر پاهای سترگ خود بیش از پیش شکننده می‌کند./ دنیای اقتصاد
https://t.me/TehranChamber
✍مهدی فیضی، عضو هیات علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه فردوسی
🔺بنزین در اقتصاد ایران فراتر از یک حامل انرژی یا کالای مصرفی صرف، نماد رانتی تاریخی و ترومای جمعی است. مساله بنزین در اقتصاد ایران را می‌توان «فیل سفید» سیاستگذاری کلان در کشور دانست.
🔺اصطلاح «فیل سفید» به پروژه‌های گران و کم‌فایده اشاره دارد که از سویی حفظ وضع موجود (پرداخت یارانه پنهان بسیار زیاد) آن بسیار پردردسر و زیان‌بار است و هزینه‌های آن، با سودمندی‌اش تناسبی ندارد و از سوی دیگر رها کردنش (افزایش قیمت) دشوار به نظر می‌رسد. با وجود این نابهینگی از منظر هزینه-فایده، این پروژه‌ها همچنان به‌عنوان ابزار امتیازدهی به گروه‌های همسو یا ایجاد تعادل‌های ناکارآی اجتماعی با گروه‌های ناهمسو، شکل می‌گیرند که تغییر آنها بسیار دشوار، مثل بلندکردن یک فیل است. در مساله بنزین نیز گویی در قراردادی نانوشته نظام حکمرانی کشور این رانت را در همه این دهه‌ها به مردم داده است تا نارضایتی آنها را از انواع ناکارآمدی‌های سیاستی تعدیل کند.
🔺استعاره «فیل در اتاق» (Elephant in the room) نیز اصطلاحی در زبان انگلیسی برای یک موضوع، پرسش یا مساله مهم (به بزرگی و غیر قابل انکاری یک فیل) است که به روشنی همه از آن اطلاع دارند؛ اما به‌طور جمعی ترجیح می‌دهند، وانمود کنند که وجود ندارد و هیچ‌کس به آن اشاره نمی‌کند یا نمی‌خواهد در مورد آن صحبت کند؛ زیرا دست کم برخی از آنها را معذب می‌کند و از نظر شخصی، اجتماعی یا سیاسی شرم‌آور، بحث‌برانگیز یا خطرناک است. این استعاره هم برای تحلیل اقتصاد سیاسی قیمت‌گذاری بنزین در ایران تا حد خوبی گویا و دقیق است.
🔺قیمت پایین بنزین، مانند تمام مداخله‌های قیمتی دولت زیر قیمت تعادلی، همواره منابع عظیم رانتی و ذی‌نفعان قدرتمندی ایجاد کرده است که در برابر تغییر آن مقاومت می‌کنند. در تعادل بد شکل‌گرفته، همه ذی‌نفعان ترجیح داده‌اند در توافقی نانوشته مساله‌ای به روشنی مهم یارانه پنهان بنزین را نادیده بگیرند و درباره ناکارآمدی شیوه قیمت‌گذاری آن و راه‌حل واقعی (افزایش تدریجی و مدیریت‌شده قیمت به همراه جبران موثر) به طور شفاف و عمومی صحبت نکنند. از قضا این فیل تنها در اتاق ایستاده نیست، بلکه به‌طور فعالانه دیوارها را خراب می‌کند: باعث اتلاف منابع ملی می‌شود، به قاچاق گسترده دامن می‌زند، آلودگی مرگبار هوای کلان‌شهرها را تشدید می‌کند و بودجه دولت را به می‌بلعد.
🔺در همه این سال‌ها سیاستگذار به جای بیرون کردن این فیل سفید از اتاق اقتصاد ایران، انرژی خود را صرف همزیستی با این فیل سفید کرده است تا آنجا که سنگینی فشار آن بر بودجه و رفاه مردم دیگر جایی برای انکار آن نگذاشته است. وقتی سایر نشانه‌های انواع ناکارآمدی سیاستی، مانند انواع ناترازی‌ها در حوزه انرژی، ملموس‌تر از همیشه در زندگی روزمره مردم لمس می‌شود و تعداد ذی‌نفعان به گستره ده‌ها‌میلیون نفر افرادی است که هریک به نوعی از این رانت قیمت پایین بنزین استفاده می‌کنند، کاهش این رانت تصمیم دشواری است؛ حتی اگر نظام حکمرانی مصمم به بلندکردن این فیل باشد. تغییرات اخیر در قیمت بنزین، اگرچه دیرهنگام اما نشانه پایان این دوره انکار است، ولی باید توجه کرد که مانند حکایت فیل در تاریکی مولانا، که هرکس از زاویه خود در تاریکی اتاق فهمی از واقعیت موجود داشت، در اینجا نیز اگر شمع علم در کف داشته باشیم، راهی جز حرکت در مسیر واقعی کردن قیمت برای مهار این فیل سفید باقی نمانده است.
🔺لازمه این سیاست قیمتی در یک برنامه اصلاحی تدریجی، یک گفت‌وگوی اجتماعی صادقانه و ارتباط شفاف و مستمر سیاستگذار و مردم است که در آن به جامعه توضیح داده شود که اساسا یارانه‌ها چرا وضع شده‌اند و چگونه توزیع می‌شوند، چه میزان هزینه بر دوش دولت می‌گذارند، مبلغ واقعی یارانه‌های پنهان و فرصت‌های از دست‌رفته چقدر است، چه کسانی بیشتر از این یارانه پنهان بنزین بهره‌مند می‌شوند و چه پیامدهایی بر مصرف، محیط‌زیست، کارآیی اقتصادی و وضعیت مالی بخش انرژی دارند و حذف آنها چه منافع ملموسی به همراه خواهد داشت.
🔺خروج از دام «تعادل بد» فعلی در مساله بنزین نیازمند یک قرارداد اجتماعی جدید و یک برنامه گذار هوشمندانه است که شامل سرمایه‌گذاری گسترده در حمل‌ونقل عمومی، هدفمندی دقیق با استفاده از فناوری، اصلاح تدریجی قیمت‌ها همراه با جبران واقعی به نیازمندان و شفافیت کامل در مورد درآمدها و هزینه‌ها باشد. تا زمانی که این اتفاق رخ ندهد، بنزین کماکان به‌عنوان فیل سفید سیاستگذاری اقتصاد ایران، در همان زمان که انکار می‌شود، آینده اقتصاد ایران را زیر پاهای سترگ خود بیش از پیش شکننده می‌کند./ دنیای اقتصاد
https://t.me/TehranChamber
❤5👍2
«اتاق در رسانه»
🔺شنبه هشتم آذر ماه ۱۴۰۴
🔺بولتن دیجیتال اتاق در رسانه‌ها که به صورت روزانه توسط روابط عمومی اتاق تهران تهیه می‌شود شامل چهار بخش اخبار اتاق تهران، اتاق ایران، اتاق‌های استانی و اخبار اقتصادی است.
👈 خلاصه‌ای از اهم اخباری که در این بولتن آمده است:
▫️Private sector ready to paly a more active role in Iran-China commercial co-op: TCCIMA head
▫️سهیل آل رسول، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران: پایان عصر بودجه‌محوری
▫️اجرای تهاتر کالا میان ایران و پاکستان از طریق تشکیل کنسرسیوم
👈اخبار بیشتر در بولتن روزانه اتاق تهران:
http://www.newswire.ir/bulletin/de695e87bc
🔺شنبه هشتم آذر ماه ۱۴۰۴
🔺بولتن دیجیتال اتاق در رسانه‌ها که به صورت روزانه توسط روابط عمومی اتاق تهران تهیه می‌شود شامل چهار بخش اخبار اتاق تهران، اتاق ایران، اتاق‌های استانی و اخبار اقتصادی است.
👈 خلاصه‌ای از اهم اخباری که در این بولتن آمده است:
▫️Private sector ready to paly a more active role in Iran-China commercial co-op: TCCIMA head
▫️سهیل آل رسول، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران: پایان عصر بودجه‌محوری
▫️اجرای تهاتر کالا میان ایران و پاکستان از طریق تشکیل کنسرسیوم
👈اخبار بیشتر در بولتن روزانه اتاق تهران:
http://www.newswire.ir/bulletin/de695e87bc
❤1