Hurmatli tarixchilar, biz Toshkentdamiz, bir qancha tarixchilar Toshkentga yetib keldi, Xudo xohlasa, ertaga gruppavoy bazm qilamiz.

👉 @TESTLIDER

Eng yaxshi tabrik

👉 @TESTLIDER

Ruchka )))

Darrov ruchkaga yopishmanglar, testni ishlang ))

👉 @TESTLIDER

1-avgust – hayotimdagi esda qolarli kunlardan biri

Bir qancha yillar avval aynan shu kunda imtihon topshirganman. O‘sha paytda kvota atigi 4 % edi. Ya’ni barcha abituriyentlarning faqat 4 % i talaba bo‘lish imkoniyatiga ega edi. Bundan tashqari imtiyozlilar (asosan, armiyada xizmat qilib kelganlar) ham umumiy kvota ichida bo‘lib, ular uchun grant deyarli kafolatlangan edi.

Shu sababli “birinchi yili” o‘qishga kirganlar juda kam bo‘lar edi. Mening yo‘nalishimda atigi 3 nafar bola birinchi yilida talaba bo‘lgan. Atigi 3 nafar... (ular orasida men ham bor edim. Bu juda bir faxrlanadigan narsa emas, shunchaki aytyapman).

Tarix (mamlakatlar va mintaqalar bo‘yicha) yo‘nalishida 1-kursda 100 nafar bo‘lib o‘qigan edik, adashmasam.

Qiziq jihati shundaki, imtihon oldidan hayajon ham, qo‘rquv ham sezmaganman. Ya’ni, yiqilsam, keyin qanday tayyorlanish kerakligini allaqachon tushunib bo‘lgandim.

Men deyarli mustaqil – self study tayyorlanganman. Lekin “self study” degani ham aslida to‘laqonli mustaqil degani emas. Ya’ni o‘sha davrda mening asosiy vositalarim Samandar O‘skinovning kompyuter testlari va Akbar Zamonovning “Repetitor” to‘plami edi. Shu ikki manba menga yo‘l ko‘rsatgan.

Biz payti onlayn kurslar ham yo‘q edi. O‘ylashimcha, agar bo‘lganida faqat o‘zimning onlayn kursimda o‘qirdim. 😁

Unutmang: imkoniyat doimo bor. Savol shuki – siz uni ko‘rishga va oxirigacha kurashishga tayyormisiz?

(c) Jalol BOLTAYEV – repetitor, testolog

👉 @TESTLIDER

XARITANI O‘RGANISH METODI

Har bir qit’a/materikni uch bosqichda o‘rganamiz.

✅ BIRINCHI BOSQICH
Yuqoridagi Afrika qit’asining yozuvsiz xaritasini printerdan chiqarib oling. Davlatlarni rangli qalamlar yordamida, alohida ranglarda bo‘yab chiqing. Chegaralarni to‘qroq qilib bo‘yang yoki chegara chiziqlariga kontur chizing. Har bir davlat nomini esa xaritaning o‘ziga ham, tegishli raqamga ham yozib qo‘ying.

“Bo‘yash” bosqichi juda-juda muhim. Chunki:
• Xaritagacha shunchaki qarab chiqish — bu “passiv o‘rganish”. Ya’ni: ko‘rding, o‘tding, unutding.
• Bo‘yash esa sizni xarita bilan faol ishlashga majbur qiladi. Rang tanlash, chegaralarni ajratib, to‘qroq qilib bo‘yash, joylashuvga e’tibor berish, nomlarni yozish — bular miyani faol harakatga keltiradi, ya’ni bu – “aktiv o‘rganish”.
• Bo‘yash vaqtida xaritaga uzoq tikilib o‘tirishga majbursiz. Bu esa davlatlarning shakli, joylashuvi va chegaralarini ongingizga o‘rnashishiga olib keladi. Ko‘z va ong o‘rtasida kuchli vizual aloqa paydo bo‘ladi.
• Bo‘yash jarayoni faqat rang berish emas – bu tafakkurning xarita bilan ilk muloqoti.

❗️Aksariyat abituriyentlar esa bu bosqichni o‘tkazib yuboradi – “yozuvsiz xaritani bo‘yamasdan”, darrov xaritaga qarab yoki Seterra'ga o‘xshash dasturlar yordamida o‘rganmoqchi bo‘ladi. Bu esa ishni qaytangga murakkablashtiradi. Yoki undan ham yomoni – “xaritani o‘rganish men uchun emas ekan” degan taassurot uyg‘otadi.

💯 Ishoning, agar bu usulda o‘rgansangiz – 193 ta davlatni ham darrov topadigan darajaga erishasiz.

"Bo‘yash" xaritani o‘rganishning birinchi bosqichi bo‘lsa-da — eng muhimidir. Bu – o‘rganishning 50 foizi.

❗️Aynan shu yerda aksariyat eng katta xatoni qiladi:
Bo‘yash bosqichini o‘tkazib yuboradi. Shoshiladi. Tez natija kutadi. Lekin poydevor qo‘yilmagani ortidan o‘zining ishini murakkablashtirib yuboradi yoki “motivatsiyasi tushib“, xaritani o‘rgangisi kelmay qoladi. Seterra kabi dasturlardan ham “ko‘ngli qolib” ketadi.

✅ IKKINCHI BOSQICH
Endi esa seterra.com saytidan foydalanamiz. Bunga o‘xshash boshqa saytlar va dasturlar ham bor, lekin Seterra o‘rganish uchun eng qulayi deb hisoblayman.

Saytdan Afrika qit’asini tanlaysiz. Unda sizdan davlatlar so‘raladi:
Agar birinchi urinishdayoq to‘g‘ri topsangiz – davlat oq rangga kiradi.
Agar 2–3 marta noto‘g‘ri bosib ko‘rsangiz, sayt o‘zi yordam beradi, lekin bunday holatda davlat qizil rangga kiradi.

❗️Dastlabki mashqlarda, albatta, bo‘yagan xaritangiz yoningizda tursin. Unga qarab ishlash — bu “xotirangizni faollashtirish” degani. Hatto 2, 3, 4 marta xaritaga qarab ishlasangiz ham mayli – bu tayyorgarlik jarayoni.

Keyin esa “xaritasiz” bajarasiz. Maqsad – 100% to‘g‘ri topish. Shu holatga yetmaguncha mashqni takrorlaysiz.

❗️ Agar siz birinchi bosqichni bajargan bo‘lsangiz – ya’ni davlatlarni turli ranglar bilan, chegaralarni esa ham alohida to‘qroq qilib (yoki kontur chizib), har bir davlat nomini o‘z joyiga yozgan bo‘lsangiz – umuman olganda, “bo‘yash” bosqichini xafsala bilan qilgan bo‘lsangiz, maksimal 10 yoki 15-urinishgacha Afrikani 100 % to‘g‘ri ishlash darajasiga yetasiz.

Yoki kimdir 3-urinishdayoq, kimdir 5-urinishdayoq butun Afrikani xatosiz topa oladi – nima bo‘lgandayam juda uzoq vaqt talab etilmaydi – bu bo‘yash bosqichining natijasi!

Agar bo‘yash bosqichi bo‘lmaganda seterra'da juda-juda uzoq vaqt qolib ketishingiz yoki yuqoriroq ko‘rsatkich bilan ishlasangiz-da, Afrika faqatgina “vaqtinchalik” xotirada saqlanib, “uzoq muddatli xotira”ngizda saqlanmaslik ehtimoli juda yuqori bo‘lar edi.

Men aytgan usulda esa Afrika «uzoq muddatli xotira»ngizda saqlanib qoladi.

✅ UCHINCHI BOSQICH
Endi xaritani tarixiy ma’lumotlar bilan mustahkamlash kerak.
Buning uchun mening o‘zim tayyorlagan Seterra’ga o‘xshash dasturdan foydalanamiz.
Unda “1847-yilda tashkil etilgan davlatni toping”, “1892-yilda Fransiya egallagan hududni aniqlang” kabi savollar bo‘ladi. Siz esa xaritadan so‘ralgan hudud (davlat)ni (Liberiya; G‘arbiy Sudan) topib, ustiga bosasiz.
Bu bosqich orqali “Milliy sertifikat“, “Attestatsiya”dagi savollarga ham tayyorgarlik ko‘rishingiz mumkin bo‘ladi.

(c) Jalol BOLTAYEV