1-avgust – hayotimdagi esda qolarli kunlardan biri

Bir qancha yillar avval aynan shu kunda imtihon topshirganman. O‘sha paytda kvota atigi 4 % edi. Ya’ni barcha abituriyentlarning faqat 4 % i talaba bo‘lish imkoniyatiga ega edi. Bundan tashqari imtiyozlilar (asosan, armiyada xizmat qilib kelganlar) ham umumiy kvota ichida bo‘lib, ular uchun grant deyarli kafolatlangan edi.

Shu sababli “birinchi yili” o‘qishga kirganlar juda kam bo‘lar edi. Mening yo‘nalishimda atigi 3 nafar bola birinchi yilida talaba bo‘lgan. Atigi 3 nafar... (ular orasida men ham bor edim. Bu juda bir faxrlanadigan narsa emas, shunchaki aytyapman).

Tarix (mamlakatlar va mintaqalar bo‘yicha) yo‘nalishida 1-kursda 100 nafar bo‘lib o‘qigan edik, adashmasam.

Qiziq jihati shundaki, imtihon oldidan hayajon ham, qo‘rquv ham sezmaganman. Ya’ni, yiqilsam, keyin qanday tayyorlanish kerakligini allaqachon tushunib bo‘lgandim.

Men deyarli mustaqil – self study tayyorlanganman. Lekin “self study” degani ham aslida to‘laqonli mustaqil degani emas. Ya’ni o‘sha davrda mening asosiy vositalarim Samandar O‘skinovning kompyuter testlari va Akbar Zamonovning “Repetitor” to‘plami edi. Shu ikki manba menga yo‘l ko‘rsatgan.

Biz payti onlayn kurslar ham yo‘q edi. O‘ylashimcha, agar bo‘lganida faqat o‘zimning onlayn kursimda o‘qirdim. 😁

Unutmang: imkoniyat doimo bor. Savol shuki – siz uni ko‘rishga va oxirigacha kurashishga tayyormisiz?

(c) Jalol BOLTAYEV – repetitor, testolog

👉 @TESTLIDER

XARITANI O‘RGANISH METODI

Har bir qit’a/materikni uch bosqichda o‘rganamiz.

✅ BIRINCHI BOSQICH
Yuqoridagi Afrika qit’asining yozuvsiz xaritasini printerdan chiqarib oling. Davlatlarni rangli qalamlar yordamida, alohida ranglarda bo‘yab chiqing. Chegaralarni to‘qroq qilib bo‘yang yoki chegara chiziqlariga kontur chizing. Har bir davlat nomini esa xaritaning o‘ziga ham, tegishli raqamga ham yozib qo‘ying.

“Bo‘yash” bosqichi juda-juda muhim. Chunki:
• Xaritagacha shunchaki qarab chiqish — bu “passiv o‘rganish”. Ya’ni: ko‘rding, o‘tding, unutding.
• Bo‘yash esa sizni xarita bilan faol ishlashga majbur qiladi. Rang tanlash, chegaralarni ajratib, to‘qroq qilib bo‘yash, joylashuvga e’tibor berish, nomlarni yozish — bular miyani faol harakatga keltiradi, ya’ni bu – “aktiv o‘rganish”.
• Bo‘yash vaqtida xaritaga uzoq tikilib o‘tirishga majbursiz. Bu esa davlatlarning shakli, joylashuvi va chegaralarini ongingizga o‘rnashishiga olib keladi. Ko‘z va ong o‘rtasida kuchli vizual aloqa paydo bo‘ladi.
• Bo‘yash jarayoni faqat rang berish emas – bu tafakkurning xarita bilan ilk muloqoti.

❗️Aksariyat abituriyentlar esa bu bosqichni o‘tkazib yuboradi – “yozuvsiz xaritani bo‘yamasdan”, darrov xaritaga qarab yoki Seterra'ga o‘xshash dasturlar yordamida o‘rganmoqchi bo‘ladi. Bu esa ishni qaytangga murakkablashtiradi. Yoki undan ham yomoni – “xaritani o‘rganish men uchun emas ekan” degan taassurot uyg‘otadi.

💯 Ishoning, agar bu usulda o‘rgansangiz – 193 ta davlatni ham darrov topadigan darajaga erishasiz.

"Bo‘yash" xaritani o‘rganishning birinchi bosqichi bo‘lsa-da — eng muhimidir. Bu – o‘rganishning 50 foizi.

❗️Aynan shu yerda aksariyat eng katta xatoni qiladi:
Bo‘yash bosqichini o‘tkazib yuboradi. Shoshiladi. Tez natija kutadi. Lekin poydevor qo‘yilmagani ortidan o‘zining ishini murakkablashtirib yuboradi yoki “motivatsiyasi tushib“, xaritani o‘rgangisi kelmay qoladi. Seterra kabi dasturlardan ham “ko‘ngli qolib” ketadi.

✅ IKKINCHI BOSQICH
Endi esa seterra.com saytidan foydalanamiz. Bunga o‘xshash boshqa saytlar va dasturlar ham bor, lekin Seterra o‘rganish uchun eng qulayi deb hisoblayman.

Saytdan Afrika qit’asini tanlaysiz. Unda sizdan davlatlar so‘raladi:
Agar birinchi urinishdayoq to‘g‘ri topsangiz – davlat oq rangga kiradi.
Agar 2–3 marta noto‘g‘ri bosib ko‘rsangiz, sayt o‘zi yordam beradi, lekin bunday holatda davlat qizil rangga kiradi.

❗️Dastlabki mashqlarda, albatta, bo‘yagan xaritangiz yoningizda tursin. Unga qarab ishlash — bu “xotirangizni faollashtirish” degani. Hatto 2, 3, 4 marta xaritaga qarab ishlasangiz ham mayli – bu tayyorgarlik jarayoni.

Keyin esa “xaritasiz” bajarasiz. Maqsad – 100% to‘g‘ri topish. Shu holatga yetmaguncha mashqni takrorlaysiz.

❗️ Agar siz birinchi bosqichni bajargan bo‘lsangiz – ya’ni davlatlarni turli ranglar bilan, chegaralarni esa ham alohida to‘qroq qilib (yoki kontur chizib), har bir davlat nomini o‘z joyiga yozgan bo‘lsangiz – umuman olganda, “bo‘yash” bosqichini xafsala bilan qilgan bo‘lsangiz, maksimal 10 yoki 15-urinishgacha Afrikani 100 % to‘g‘ri ishlash darajasiga yetasiz.

Yoki kimdir 3-urinishdayoq, kimdir 5-urinishdayoq butun Afrikani xatosiz topa oladi – nima bo‘lgandayam juda uzoq vaqt talab etilmaydi – bu bo‘yash bosqichining natijasi!

Agar bo‘yash bosqichi bo‘lmaganda seterra'da juda-juda uzoq vaqt qolib ketishingiz yoki yuqoriroq ko‘rsatkich bilan ishlasangiz-da, Afrika faqatgina “vaqtinchalik” xotirada saqlanib, “uzoq muddatli xotira”ngizda saqlanmaslik ehtimoli juda yuqori bo‘lar edi.

Men aytgan usulda esa Afrika «uzoq muddatli xotira»ngizda saqlanib qoladi.

✅ UCHINCHI BOSQICH
Endi xaritani tarixiy ma’lumotlar bilan mustahkamlash kerak.
Buning uchun mening o‘zim tayyorlagan Seterra’ga o‘xshash dasturdan foydalanamiz.
Unda “1847-yilda tashkil etilgan davlatni toping”, “1892-yilda Fransiya egallagan hududni aniqlang” kabi savollar bo‘ladi. Siz esa xaritadan so‘ralgan hudud (davlat)ni (Liberiya; G‘arbiy Sudan) topib, ustiga bosasiz.
Bu bosqich orqali “Milliy sertifikat“, “Attestatsiya”dagi savollarga ham tayyorgarlik ko‘rishingiz mumkin bo‘ladi.

(c) Jalol BOLTAYEV

Mana shu aka (Azizbek Fayzullayev) o‘tgan kuni tug‘ilgan kunimga keldi. Videoda Kun.uz’da tarix haqida gaplashishyapti. Aka bilan qaysidir mavzuda bahslashay deyman-u, o‘sha kuni muhokama qilingan mavzularning aksariyatida deyarli bir xil qarashda ekanmiz. ))

👉 @TESTLIDER

📚Attestatsiyagacha HAR KUNI bepul darslar davom etadi!

Hurmatli ustozlar, attestatsiyaga puxta tayyorgarlik ko‘rishni istasangiz, sizni PedMahoratGuli kanaliga taklif qilaman.

Bu yerda sizni har kuni:
✔️Pedagogik mahorat bo‘yicha bepul darslar;
✔️Kasb standarti mavzulari;
✔️Attestatsiyaga mos testlar va tahlillar;
✔️Eng muhim tavsiyalar va foydali materiallar kutmoqda.

🔥Bu yil minglab ustozlarning yuqori natijalariga hissa qo‘shgan, eng natijali pedagogik kanal bilan birga attestatsiyaga tayyorlaning!

⏳Attestatsiyagacha darslar har kuni davom etadi.

Siz ham bugundan boshlab biz bilan tayyorlaning! 🌸

Manzil: @PedMahoratGuli
@PedMahoratGuli

🔥 Yangi 3-guruhga qabul tez kunlarda boshlanadi!

Yana bir yangiligim bor: 3-guruhga qo‘shilganlarga 3 ta “Kundalik-optimal” va “X-ruchka” BEPUL SOVG‘A QILINADI! Bu haqda hali batafsil yozaman. Hozircha hammasini oshkor qilmay turay. 🙂

Repetitor topa olmay, ikkilanib turganlar, shoshmang. Oldinda jiddiy rejalar bor. 3-guruh har qachongidan zo‘rroq guruh bo‘ladi.

👉 @TESTLIDER

500 dollar pora uchun 4 yil qamoq, 100 000 dollar uchun esa jimlikmi?

“X-variant” bo‘yicha BMBA javob berishi kerak bo‘lgan 10 ta muhim savolni ochiq murojaat shaklida e’lon qilgan edim. BMBAning oxirgi munosabatini o‘qib chiqsangiz, jamoatchilik tomonidan avvaldan berib kelinayotgan o‘sha savollarning aqalli bittasiga ham javob berilmaganini ko‘rasiz. Endi bu savollarni rasmiy tartibda yubordim. Nafaqat BMBAning o‘ziga, masalani o‘rganayotgan Prezident Administratsiyasiga ham ushbu savollarni taqdim qildim (ishni o‘rganishda asqatishi mumkin).

Murojaatda har bir savolga raqamlangan tartibda, konkret va savolni chetlab o‘tmagan holda javob berilishini alohida so‘raganman va javob matbuotda e’lon qilinishi ta’kidlaganman. Har qanday aqli raso odam uchun berilgan savolni izohlamasdan chetlab o‘tish bilan konkret javob berish o‘rtasidagi farq tushunarli. Ko‘ramiz... Qonunchilikka ko‘ra, murojaatlar 15 kun ichida, qo‘shimcha o‘rganish talab qilinsa, 30 kun ichida ko‘rib chiqiladi.

Meni aslida eng ko‘p qiziqtirayotgan savol: “X-variant”ning ortida kimlar turibdi? Kimlar millat kelajagini pulga sotyapti? Nega ayrim narsalar shunchalik ravshan ko‘rinib turgan bir paytda ham amaliy chora ko‘rilmayapti?

Yaqinda 500 dollar pora olgan direktor 4 yilga qamaldi. Xo‘sh, 500 dollar pora uchun jinoiy javobgarlik bo‘lsa, bu yerda 100000 dollar atrofidagi ehtimoliy noqonuniy pul aylanmasi haqidagi ma’lumotlar nega jiddiy tekshirilmasligi kerak? Mening bilishimcha, hatto dalillarni taqdim etganlar ham rasmiy tartibda hech qayerga haligacha chaqirilmagan, “halol jamoa” taklifini bildirgan shaxs hali ham tizimda ishlab yuribdi.

👉 @tarixchi_qarashlari

“Uchinchi guruh”da o‘quvchini o‘z holiga tashlab qo‘yish muammosini kamaytirish ustida ishlayapman

Ya’ni maqsadim – “o‘quvchi guruhga qo‘shildi – darsni eshitdi (yo eshitmadi)” degan yondashuvdan butunlay voz kechish.

“Uchinchi guruh”ga qabul tez orada ochiladi.

👉 @TESTLIDER

7-sinf “Jahon tarixi” (2022) darsligi bo‘yicha MAXSUS METODIK QO‘LLANMA – to‘liq

Bu qo‘llanma metodik qo‘llanmaning aynan nusxasi emas. Uni tayyorlash jarayonida darslik va metodik qo‘llanma o‘zaro solishtirib chiqilgan. Shu sababli darslikning o‘zida mavjud bo‘lgan ma’lumotlar takroran kiritilmagan. Natijada qo‘llanma ixchamroq va o‘rganish uchun qulayroq bo‘lib qolgan.

Bundan tashqari, metodik qo‘llanmadagi faktik xatolar ushbu qo‘llanmada to‘g‘rilangan.

Bu qo‘llanmani o‘qish “metodik qo‘llanma”ning aynan o‘zini o‘qishdan afzalroq.

👉 @TESTLIDER

Sizningcha, shu paytgacha qaysi maktab darsligi bo‘yicha «Kundalik-optimal» test to‘plamim uchun ENG KO‘P testni tuzganman?

Kim to‘g‘ri topsa, 5 ta kitob sovg‘a! 🎁

Shart: har bir ishtirokchi maksimal 2 marta javob berishi mumkin. Javobda kitobning aniq nomi va nashr etilgan yili ko‘rsatilishi shart (masalan, 8-sinf “O‘zbekiston tarixi”, 2019). G‘olib – to‘g‘ri javobni izohlarda birinchi bo‘lib yozgan ishtirokchi. Bir nechta kitob nomini ketma-ket yozgan javoblar inobatga olinmaydi.

👉 @TESTLIDER

Charli va shokolad fabrikasi – yangi g‘oya 🎫

“Charli va shokolad fabrikasi” filmida bo‘lardi-ku – shokoladlarning ichiga oltin chipta yashirib qo‘yishadi. Kimning shokoladidan chiqsa, o‘sha odam Villi Vonka fabrikasiga borish imkoniyatini qo‘lga kiritadi.

Shuni “Kundalik-optimal”ga ham qilsam-chi, deb o‘ylab qoldim. Masalan, ma’lum miqdordagi kitoblar orasiga bitta maxsus chipta yashirib qo‘yaman. Kimning kitobidan chiqsa, o‘sha odamga alohida maxsus sovg‘a beriladi. 🎁

Hali bu shunchaki xayolimga kelgan g‘oya. Xomroq. Qilaymi shuni? Agar qilsam, chipta egasiga nima berish mumkin? Sovrin uchun qanday takliflaringiz bor?

👉 @TESTLIDER